ÇALIŞMA İZNİ TÜRLERİ

UİK’de 5 çalışma izni türü düzenlenmiştir:

1- Süreli çalışma izni,

2- Süresiz çalışma izni,

3- Bağımsız çalışma izni,

4- Turkuaz kart,

5- İstisnai Çalışma izni.

a. Süreli Çalışma İzni

Yabancının iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, belirli bir işverene ait belli bir işyerinde

veya işverenin aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda 1 yıl süreli çalışma izni

verilir. Uzatma başvurusunda ise ilk olarak 2 yıl uzatılırken ikinci ve sonraki uzatma başvurularında ise 3’er yıl

uzatılır. Ancak aynı işveren yanında değil de başka işveren yanında çalışmak için çalışma izninin uzatılması talep

edilmekteyse bu başvurular ilk başvuru gibi değerlendirilir ve 1 yıllık çalışma izni verilir. (UİK m.10/f.1-2)

b. Süresiz Çalışma İzni

Süresiz çalışma izni iki grup yabancıya verilir. Ancak bu iki gruptan birisine girmek kişiye süresiz çalışma izni

alma konusunda mutlak bir hak sağlamaz. Zira bu noktada idarenin takdir yetkisi vardır. (UİK m.10/f.3)

1- Uzun dönem ikamet izni sahibi yabancılar,

2- En az 8 yıldır kanuni çalışma izni olan yabancılar.

Süresiz çalışma izni sahibi yabancılar, uzun dönem ikamet izni sahibi yabancıların sahip olduğu haklara sahip

olurlar. (UİK m.10/f.4, YUKK m.44)

c. Bağımsız çalışma izni

Bağımsız çalışma izni, Türkiye’de kendi ad ve hesabına yani bir işverene bağlı olmaksızın çalışma hakkı veren

çalışma iznidir. (UİK m.3/f.1–a) Ayrıca UİK m.9/f.5 uyarınca bazı şirket ortaklarına da bağımsız çalışma izni

verilebilir. Bağımsız çalışma izni süreli olarak verilir. Ancak kanunda azami bir süre belirtilmemiştir. (UİK

m..10/f.8)

d. Turkuaz Kart

Nitelikli bazı yabancıların ülkemize kazandırılmasına yönelik olarak Turkuaz kart denilen yeni bir çalışma izin

sistemi geliştirilmiştir. Akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar ile bilim, sanayi ve

teknolojide ülkemiz bakımından stratejik kabul edilen bir alanda öne çıkmış olanlar ya da ihracat, istihdam veya

yatırım kapasitesi olarak ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayan ya da sağlaması öngörülenler nitelikli yabancı

olarak değerlendirilir. (UİK m.11/f.5)

Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri ve ÇSGB’ce belirlenen usul ve esaslara göre başvurusu

uygun görülen nitelikli yabancılara Turkuaz Kart verilir. (UİK m.11/f.1) Ancak geçici korumadan yararlanan

yabancılar Turkuaz kart uygulamasından yararlanamaz. (UİK m.11/f.6)

Turkuaz kartın ilk 3 yılı geçiş süresidir. Bu geçiş süresince ÇSGB Turkuaz kartlının iş faaliyetlerini takip eder.

Geçiş süresinde Turkuaz kartı iptal edilmeyen yabancıların başvurması halinde onlara süresiz Turkuaz kart verilir.

Ancak bu başvuru Turkuaz kart geçiş süresinin dolmasından 180 gün önceden ve en geç geçiş süresinin sonunda

yapılmalıdır. Aksi takdirde başvuru reddedilir ve Turkuaz kart iptal edilir. (UİK m.11/f.2)

Turkuaz kartlının eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ikamet izni yerine geçen bir belge verilir. (UİK

m.11/f.3) Turkuaz, kart sahibine süresiz çalışma izninin ve dolayısıyla uzun dönem ikamet izninin sağladığı hakları

sağlar. (UİK m.11/f.4) Ayrıca Turkuaz kart sahibi ile yabancı eşi, ergin olmayan ve bağımlı yabancı çocukları TVK

m.12 uyarınca istisnai yolla Türk vatandaşlığını kazanabilecek yabancılardandır.

e. İstisnai Çalışma İzni

Yabancılardan bazılarına çalışma izni verilirken UİK m.7, m.9 ve m.10’a istisnalar tanınabilir. Bu şekilde verilen

çalışma iznine istisnai çalışma izni denir. Bu kişiler çalışma izninden muaf değildir. Sadece bazı şartlar bakımından

muaf tutulabilirler. UİK m.16 uyarınca istisnai çalışma izni verilebilecek yabancılar şunlardır:

a) Eğitim düzeyi, ücreti, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı ve benzeri özellikleri itibarıyla nitelikli

işgücü olarak değerlendirilenler,

b) Bilim ve teknolojiye katkısı, yatırım veya ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdamın büyüklüğü ve benzeri

özellikleri itibarıyla nitelikli yatırımcı olarak değerlendirilenler,

c) Belirli bir süre için işvereni tarafından Türkiye’de gerçekleştirilen bir projede istihdam edilenler,

ç) İçişleri Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soylu olduğu bildirilenler,

d) KKTC vatandaşları,

e) AB üyesi ülke vatandaşları,

f) YUKK uyarınca uluslararası koruma başvurusu sahibi, şartlı mülteci, geçici koruma sağlanan veya vatansız ya da

mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağduru,

g) Bir Türk vatandaşı ile evli ve eşiyle Türkiye’de evlilik birliği içinde yaşayanlar,

ğ) Yabancı devletlerin ve uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerinde diplomatik dokunulmazlığı

olmadan çalışanlar,

h) Alanındaki başarısı ile uluslararası düzeyde temayüz etmiş olarak bilimsel, kültürel, sanatsal veya sportif amaçla

Türkiye’ye gelenler,

ı) Sınırötesi hizmet sunucuları,

7. Çalışma İzni Muafiyeti

Çalışma izni muafiyeti kapsamında olan yabancılar, çalışma izni muafiyeti almak kaydıyla çalışabilir. (UİK

m.13/f.1) Kimlerin çalışma izninden muaf olduğu Kanunda tek tek sayılmamıştır. Çalışma izninden muaf olanlar

UİK m.13/f.7, m.14/f.1-a ve m.14/f.2-b’de belirtilmiştir. Bu hükümlerde belirtilenler dışında YUKK m.89/f.4-b

hükmü uyarınca mülteciler ve ikincil koruma statüsü sahibi yabancılar da çalışma izninden muaftır.

8. Çalışma İzni ve Çalışma İzni Muafiyetinin İkamet İzni Sayılması

Çalışma izni veya çalışma izni muafiyet belgesi ikamet izni yerine geçer. (UİK m.12/f.1, YUKK m.27) Bu

durumun tek istisnası Geçici Koruma Yönetmeliği m.29 hükmü uyarınca geçici korumadan yararlanan yabancılara

verilen çalışma izninin ikamet izni yerine geçmemesidir.

48Ancak bunun tersine ikamet izni veya ikamet izninden muafiyet belgesi çalışma izni yerine geçmez. Fakat mülteci

ve ikincil koruma statüsü sahibi yabancılara verilen Uluslararası Koruma Statüsü Sahibi Kimlik Belgesi hem

ikamet izni hem de çalışma izni yerine geçer. (UİK m.12/f.1, YUKK m.89/f.4-b)

9. Çalışma İzni ve Muafiyetinin Geçerliliği ve İptali

Çalışma izni veya çalışma izni muafiyet belgesi UİK m.15 uyarınca aşağıdaki hallerde geçerliliğini kaybederek

iptal edilir:

a) Yabancının çalışma izni veya çalışma izni muafiyetinin geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye’ye

gelmemesi,

b) İçişleri Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığının uygun görüşünün bulunması hâli hariç, yabancının pasaportunun

veya pasaport yerine geçen belgesinin geçerlilik süresinin uzatılmaması,

c) Yabancının UİK hükümlerine aykırı olarak çalıştığının tespiti,

ç) Yabancının çalışmasının herhangi bir nedenle sona ermesi,

d) Çalışma izni başvurusunun sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapıldığının sonradan tespiti,

e) Yabancının Turkuaz kart kapsamında olması ve geçiş süresi içinde talep edilen bilgi ve belgeleri sunmaması ya

da bunların niteliklerini kaybettiğinin anlaşılması,

f) Yabancının, Türkiye’ye girişine izin verilmeyecek veya sınırdışı edilmesi gereken biri olduğunun İçişleri

Bakanlığınca bildirilmesi,

g) Yabancının kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından Türkiye’de çalışmasında sakınca

olduğunun ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca bildirilmesi,

ğ) Yabancının sağlık sebepleri veya zorunlu kamu hizmeti gibi mücbir sebepler dışında süreli çalışma izinlerinde

aralıksız olarak 6 aydan, bağımsız ve süresiz çalışma izinlerinde ise aralıksız olarak 1 yıldan uzun süre Türkiye

dışında kalması,

h) Yabancının Turkuaz Kart sahibi olması hâlinde yurt dışında kalış süresinin ÇSGB’ce belirlenen süreyi aşması,

ı) Çalışma izninin süresinin sona ermesi.

10. Çalışma İzni ve Çalışma İzni Muafiyeti İle İlgili Kararlara Karşı İdari İtiraz ve Yargı Yolu

Çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti başvurusu ve bu belgelerin iptaline ilişkin kararlar ilgilisine tebliğ edilir.

(UİK m.21/f.1) Bu kararlara karşı ilgililer 30 gün içinde ÇSGB’ye itiraz edebilir. Bu itirazın reddi halinde genel

hükümlere göre idari yargı yoluna başvurulabilir.

Avukatın Önemi:

Başvuru öncesinde şirketin ve adayın bu kriterleri karşılayıp karşılamadığını analiz eder. Usulsüz başvuru sonucu oluşacak zaman ve harç kayıplarını engeller.

Başvuruların online sistemler (e-devlet / e-izin) üzerinden eksiksiz yapılmasını sağlar. Eksik veya hatalı sunulan iş sözleşmeleri, mesleki denkliği olmayan diplomalar veya yanlış seçilmiş başvuru türleri reddedilmeyle sonuçlanır.