AJANS VARSA SORUMLULUK YOK MU? INFLUENCER AJANSLARININ HUKUKİ SORUMLULUĞU VE INFLUENCERIN BİREYSEL SORUMLULUĞUNUN DEVAMI

GİRİŞ

Influencer reklamlarında marka ile içerik üreticisi arasındaki ilişki çoğu zaman doğrudan kurulmamaktadır. Influencer ajansları; marka ile influencerı buluşturmakta, kampanya tekliflerini iletmekte, sözleşmeleri hazırlamakta, reklam metinlerini kontrol etmekte, içeriklerin yayımlanma tarihlerini belirlemekte ve ödemeleri tahsil ederek influencera aktarmaktadır.

Ajansların kampanyadaki etkisi arttıkça hukuki sorumlulukları da artmaktadır. Bir ajans yalnızca marka ile influencerın iletişim bilgilerini birbirine ulaştırıyorsa sorumluluğu daha sınırlı olabilir. Buna karşılık reklam senaryosunu hazırlayan, influencerı belirli ifadeleri kullanmaya yönlendiren, paylaşımı onaylayan ve reklam bütçesini yöneten ajansın yalnızca “aracı” olduğunu ileri sürmesi çoğu durumda yeterli olmaz.

Burada cevaplandırılması gereken temel soru şudur:

Influencerın bir ajansa bağlı olarak çalışması, reklamdan doğan kişisel sorumluluğunu ortadan kaldırır mı?

Kural olarak kaldırmaz. Influencer ajansının varlığı; influencerın yayımladığı içerikten, kullandığı ifadelerden, reklam ilişkisini açıklamamasından veya hukuka aykırı sağlık ve sonuç beyanlarından doğan kişisel sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ajansın, markanın ve influencerın aynı kampanya nedeniyle ayrı ayrı veya bazı durumlarda birlikte sorumlu tutulması mümkündür.

1. INFLUENCER AJANSI NEDİR?

Türk hukukunda “influencer ajansı” adıyla özel olarak tanımlanmış ve tek tip hâlinde düzenlenmiş bir sözleşme veya işletme modeli bulunmamaktadır. Bu nedenle ajansın sorumluluğu, ticaret unvanında “ajans”, “menajerlik”, “talent management” veya “creator agency” yazmasına göre değil, somut kampanyada gerçekte üstlendiği işleve göre belirlenmelidir.

Uygulamada influencer ajansları dört temel modelde faaliyet göstermektedir.

1.1. Influencerı temsil eden menajerlik ajansı

Bu modelde ajans, influencer adına markalarla görüşür; reklam tekliflerini değerlendirir, ücret pazarlığı yapar, sözleşme imzalar, takvimi planlar ve ödemeleri tahsil eder.

Ajans influencer adına ve hesabına hareket ediyorsa temsil hükümleri uygulanır. Türk Borçlar Kanunu’nun 40. maddesine göre yetkili temsilcinin, temsil olunan adına ve hesabına yaptığı hukuki işlemin sonuçları doğrudan temsil olunanı bağlar. Temsil yetkisinin kapsamı ise verilen yetki belgesi ve taraflar arasındaki sözleşmeye göre belirlenir.

Bu durumda marka ile yapılan reklam sözleşmesinin tarafı doğrudan influencer olabilir. Ajans ise influencerın temsilcisi veya vekili konumundadır.

1.2. Marka adına çalışan reklam ajansı

Bazı ajanslar influencera değil, markaya hizmet verir. Bu ajanslar;

• Kampanya stratejisini belirler,
• Influencer seçimi yapar,
• Reklam metnini veya kampanya brief’ini hazırlar,
• İçeriği yayımlanmadan önce denetler,
• Performans raporu oluşturur,
• Influencera ödeme yapılmasını koordine eder.

Bu modelde ajansın marka adına çalışması, reklamın hazırlanmasındaki bağımsız sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ajans, özellikle yanlış veya yanıltıcı kampanya mesajlarını kendisi hazırlamışsa reklam mevzuatı bakımından doğrudan sorumlu hâle gelebilir.

1.3. Yalnızca aracılık yapan platform veya ajans

Bazı sistemler, markalar ile influencerların birbirlerini bulabilecekleri dijital bir pazar yeri sunar. Platform yalnızca ilan yayımlıyor ve tarafların kendi aralarında sözleşme yapmasına imkân sağlıyorsa sorumluluğu diğer modellere göre daha dar olabilir.

Ancak platform;

• İçerik standartlarını belirliyor,
• Influencerı kampanyaya kabul veya reddediyor,
• Reklam metni veriyor,
• İçeriği onaylıyor,
• Ödemeyi kendi hesabında topluyor,
• Satış üzerinden komisyon elde ediyorsa,

artık yalnızca teknik veya pasif bir aracı olarak değerlendirilmesi güçleşir.

1.4. Influencerı kendi organizasyonu içinde çalıştıran ajans

Influencer ajansa bağımlı şekilde çalışıyor, yalnızca ajansın seçtiği kampanyalara katılıyor, çalışma saatleri ve içerik yöntemi ajans tarafından belirleniyor ve ajansın organizasyonuna dâhil ediliyorsa ilişkinin hizmet veya iş sözleşmesi niteliği de gündeme gelebilir.

Bu durumda ajansın influencerın iş sırasında üçüncü kişilere verdiği zararlardan, Türk Borçlar Kanunu’nun adam çalıştıranın sorumluluğuna ilişkin 66. maddesi kapsamında sorumlu tutulması mümkün olabilir. Ajans; çalışanı seçme, talimat verme, gözetme ve denetleme konusunda gerekli özeni gösterdiğini ispatlayamazsa meydana gelen zararı gidermekle yükümlü olabilir.

2. AJANS İLE INFLUENCER ARASINDAKİ SÖZLEŞMENİN HUKUKİ NİTELİĞİ

Influencer ile ajans arasındaki sözleşme çoğu zaman Türk Borçlar Kanunu’nda özel olarak düzenlenmiş tek bir sözleşme tipine tam olarak uymaz. Bu ilişkiler genellikle temsil, vekâlet, aracılık, komisyon, menajerlik ve hizmet unsurlarını bir araya getiren karma veya atipik sözleşmelerdir.

Ajansın influencer adına görüşmeler yürütmesi, kampanya bulması ve ticari işlerini yönetmesi hâlinde vekâlet sözleşmesi hükümleri uygulanabilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 502. maddesi vekâlet sözleşmesini, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşme olarak tanımlar. Kanunda ayrıca özel olarak düzenlenmemiş iş görme sözleşmelerine de niteliklerine uygun düştüğü ölçüde vekâlet hükümlerinin uygulanacağı kabul edilmiştir.

Ajans, influencerın menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle hareket etmelidir. Türk Borçlar Kanunu’nun 506. maddesi uyarınca vekil, üstlendiği işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek yürütmek zorundadır. Özen borcunun kapsamı belirlenirken benzer alanda çalışan basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış dikkate alınır.

Bu çerçevede influencer ajansının yalnızca kampanya bulması yeterli değildir. Ajansın;

• Influencerı hukuka aykırı kampanyalardan koruması,
• Sözleşme hükümlerini doğru aktarması,
• Reklamın hukuki sınırlarını açıklaması,
• Marka tarafından ödenen paraları doğru hesaplaması,
• Komisyon ve kesintiler konusunda şeffaf davranması,
• Influencerın haklarını izinsiz biçimde devretmemesi

gerekir.

Ajans, influencer adına tahsil ettiği ücretlerin hesabını vermek ve sözleşmede kararlaştırılan kesintilerden sonra kalan bedeli influencera aktarmak zorundadır. Türk Borçlar Kanunu’nun 508. maddesi, vekilin yürüttüğü işin hesabını vermesini ve vekâletle bağlantılı olarak aldıklarını vekâlet verene teslim etmesini öngörmektedir.

3. REKLAM MEVZUATI BAKIMINDAN AJANSIN SORUMLULUĞU

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 61. maddesi, ticari reklamların doğru ve dürüst olmasını; tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya bilgi ve tecrübe eksikliğini istismar edici nitelikte olmamasını zorunlu tutmaktadır.

Aynı maddenin yedinci fıkrası reklam verenlerin, reklam ajanslarının ve mecra kuruluşlarının reklam kurallarına uymakla yükümlü olduğunu açıkça düzenlemektedir. Bu nedenle reklam ajansı, yalnızca marka tarafından verilen talimatı yerine getirdiğini ileri sürerek kanundan doğan sorumluluğundan kendiliğinden kurtulamaz.

Sosyal Medya Etkileyicileri Hakkında Kılavuz’un amacı da influencer reklamları konusunda reklam verenlere, reklam ajanslarına, mecra kuruluşlarına ve reklamcılıkla ilgili diğer kişilere yol göstermektir. Kılavuz; influencer aracılığıyla yapılan reklamların açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir olmasını zorunlu tutmakta ve örtülü reklamı yasaklamaktadır.

Kılavuz’un 12. maddesinde reklam verenlerin, reklam ajanslarının, mecra kuruluşlarının ve sosyal medya etkileyicilerinin kurallara uyum bakımından ayrı ayrı sorumlu olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla ajansın kampanyada bulunması influencerın sorumluluğunu üzerine alan bir hukuki kalkan oluşturmaz.

Ayrıca 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek düzenleme uyarınca, influencerın kazanç, ücretsiz veya indirimli ürün, hizmet ya da etkinliğe katılım gibi bir menfaat elde ettiği paylaşımlarda reklam niteliğinin açıkça anlaşılmasını sağlayacak “reklam” veya “tanıtım” ibarelerinin kullanılması zorunlu hâle gelecektir. Ajansların, bu tarihten sonra yayımlanacak kampanyaların metin ve görsel planlarını yeni düzenlemeye uygun şekilde hazırlaması gerekir.

4. AJANS HANGİ DURUMLARDA REKLAMDAN SORUMLU OLUR?

Ajansın sorumluluğu, reklamın hazırlanmasına ve yayımlanmasına yaptığı katkıya göre değerlendirilir.

4.1. Reklam metnini veya kampanya brief’ini ajans hazırlamışsa

Influencerın kullandığı yanıltıcı ifadeler ajans tarafından hazırlanmışsa ajansın “Bu sözleri influencer söyledi” savunması zayıflar.

Örneğin ajans influencera;

• “Bir haftada beş kilo verdirir,”
• “Kesin sonuç sağlar,”
• “Bu ürün bütün cilt sorunlarını giderir,”
• “Yatırımınızın değeri mutlaka artar”

şeklinde bir metin göndermişse, hukuka aykırı reklam mesajının doğrudan oluşumuna katkı sağlamış olur.

Influencer bu metni aynen okumuş olsa bile ajans ile influencerın farklı hukuki nedenlerle birlikte sorumlu tutulması mümkündür.

4.2. İçerik ajansın onayından geçerek yayımlanmışsa

Reklamın yayımlanmasından önce ajansa gönderildiği ve ajans tarafından onaylandığı bir kampanyada, ajansın içeriği görmediğini veya kontrol edemediğini ileri sürmesi kolay değildir.

Özellikle içerik onay yazışmaları, e-postalar, WhatsApp mesajları ve kampanya yönetim panelleri ajansın reklam üzerindeki denetimini ortaya koyabilir.

4.3. Ajans reklam etiketinin kullanılmamasını istemişse

Ajansın paylaşımın “daha doğal görünmesi”, “organik içerik gibi durması” veya “takipçilerin reklam olduğunu anlamaması” amacıyla reklam etiketinin kullanılmamasını istemesi örtülü reklam sorumluluğunu gündeme getirir.

Kılavuz uyarınca ücret, ücretsiz veya indirimli mal ya da hizmet gibi fayda sağlanan paylaşımlarda ticari ilişki açıkça belirtilmelidir. Açıklamanın tüketicinin ilk karşılaştığı anda görülebilecek ve kolayca anlaşılabilecek biçimde yapılması gerekir.

Bu durumda influencer, “Ajans etiket koymamamı söyledi” diyerek kendi sorumluluğundan tamamen kurtulamaz. Ajans da “Etiketi influencer koymadı” diyerek sorumluluğun tamamını influencera yükleyemez.

4.4. Ajans hukuka aykırı sektörel iddiaları kontrol etmemişse

Sağlık, takviye edici gıda, kozmetik, finans, bahis, çocuklara yönelik ürünler ve benzeri alanlardaki reklamlar özel mevzuat hükümlerine tabidir.

Ajansın bu alanlarda kampanya hazırlarken yalnızca reklamın estetik veya pazarlama yönünü incelemesi yeterli değildir. Kullanılan sağlık beyanlarının, finansal vaatlerin veya ürün özelliklerinin mevzuata uygun olup olmadığının da kontrol edilmesi gerekir.

Influencerın henüz deneyimlemediği bir ürünü deneyimlemiş gibi tanıtması, mevzuata aykırı sağlık beyanında bulunması veya ispatlanamayan bilimsel sonuçlardan söz etmesi Kılavuz’da açıkça yasaklanmıştır.

4.5. Ajans sahte takipçi veya sahte etkileşim sağlamışsa

Ajansın kampanya sonuçlarını olduğundan yüksek göstermek amacıyla sahte takipçi, otomatik beğeni, sahte yorum veya var olmayan kullanıcı hesapları oluşturması hem markaya karşı sözleşmeye aykırılık hem de tüketiciye yönelik haksız ticari uygulama oluşturabilir.

Kılavuz, mal veya hizmet hakkında sosyal medya iletişimi kurmak amacıyla sistematik olarak sahte veya var olmayan kimliklerin toplu biçimde oluşturulmasını ve kullanılmasını yasaklamaktadır.

Ajans, markaya sunduğu performans raporlarında sahte verileri gerçek etkileşim gibi göstermişse markanın ödediği fazla ücret, boşa yapılan reklam harcamaları ve kampanya zararları bakımından tazminat sorumluluğuyla karşılaşabilir.

4.6. Ajans hukuka aykırı içeriği öğrendiği hâlde kaldırmamışsa

Ajans, kampanyanın yönetimini ve içerik denetimini üstlenmişse ihlali öğrendikten sonra gerekli müdahaleyi yapmakla yükümlüdür.

Ajansın;

• Influencera içeriği kaldırma veya düzeltme talimatı vermesi,
• Markayı bilgilendirmesi,
• Mevzuata uygun açıklama eklenmesini sağlaması,
• Devam eden sponsorlu reklamları durdurması

gerekebilir.

Ancak reklamın sonradan kaldırılması veya düzeltilmesi, daha önce meydana gelen aykırılıktan doğan idari sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kılavuz, mevzuata aykırı reklamın daha sonra düzeltilmesinin tespit edilmiş ihlale ilişkin sorumluluğu sona erdirmediğini belirtmektedir.

5. AJANSIN VARLIĞI INFLUENCERIN BİREYSEL SORUMLULUĞUNU KALDIRIR MI?

5.1. İdari sorumluluk bakımından kaldırmaz

Influencer, reklamın doğrudan yayımlandığı hesabın sahibi ve takipçilere mesajı aktaran kişidir. Bu nedenle reklam ilişkisinin açıklanması, kullanmadığı bir ürünü kullanmış gibi göstermemesi ve hukuka aykırı iddialarda bulunmaması influencerın kendi yükümlülüğüdür.

Ajansın reklam metnini hazırlamış olması, influencerın içeriği yayımlamadan önce açık hukuka aykırılıkları görmezden gelmesini haklı göstermez.

Örneğin influencer, ajansın talimatıyla “Bu takviye on günde sekiz kilo verdirir” dediğinde, yalnızca talimatı uyguladığını ileri sürerek bireysel sorumluluktan kurtulamaz. Ajansın da aynı reklam nedeniyle ayrıca sorumlu tutulması, influencerın sorumluluğunun ortadan kalktığı anlamına gelmez.

5.2. Haksız fiil sorumluluğu bakımından kaldırmaz

Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesine göre kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar veren kişi, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Influencerın kendi sesi, görüntüsü ve kişisel anlatımıyla tüketiciyi yanıltması sonucunda zarar meydana gelmişse influencer doğrudan haksız fiil faili olarak sorumlu tutulabilir.

Tüketicinin influencer aleyhine tazminat talebinde bulunabilmesi için genel olarak;

• Hukuka aykırı paylaşımı,
• Influencerın kusurunu,
• Uğradığı zararı,
• Paylaşım ile satın alma kararı arasındaki bağlantıyı,
• Reklam ile zarar arasındaki uygun illiyet bağını

ortaya koyması gerekir.

5.3. Ajans ve influencer birlikte sorumlu olabilir

Türk Borçlar Kanunu’nun 61. maddesine göre birden fazla kişi birlikte bir zarara neden olmuş veya aynı zarardan farklı hukuki nedenlerle sorumlu hâle gelmişse müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanabilir.

Örneğin;

• Marka yanıltıcı iddiayı oluşturmuş,
• Ajans iddiayı reklam metnine dönüştürmüş,
• Influencer metni kendi deneyimi gibi anlatmışsa,

aynı tüketici zararından birden fazla kişinin sorumluluğu doğabilir.

Müteselsil sorumluluk şartları oluştuğunda zarar gören kişi, zararın tamamını sorumlulardan birinden talep edebilir. Tazminatı ödeyen taraf, kendi payını aşan kısım için diğer sorumlulara rücu edebilir. İç ilişkide paylaştırma yapılırken tarafların kusur ağırlığı ve yarattıkları tehlikenin yoğunluğu dikkate alınır.

5.4. Ceza sorumluluğu bakımından da kaldırmaz

Bir reklam faaliyetinin dolandırıcılık, sağlık için tehlikeli madde veya ürün satışı, yasa dışı bahis reklamı ya da başka bir suç kapsamında değerlendirilmesi hâlinde ceza sorumluluğu şahsidir.

Influencerın bir ajansla çalışması, suçun maddi ve manevi unsurlarına kişisel olarak iştirak etmişse cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Benzer şekilde ajans yöneticileri veya çalışanları da kampanyadaki kendi bilgileri, iradeleri ve fiilleri ölçüsünde ayrı ayrı değerlendirilir.

6. AJANSIN SÖZLEŞMESEL SORUMLULUĞU

Ajansın yalnızca tüketicilere veya kamu kurumlarına karşı değil, sözleşme ilişkisi içinde bulunduğu marka ve influencera karşı da sorumlulukları bulunmaktadır.

Türk Borçlar Kanunu’nun 112. maddesine göre borç hiç veya gereği gibi yerine getirilmezse borçlu, kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe karşı tarafın zararını gidermekle yükümlüdür.

6.1. Markaya karşı sorumluluğu

Ajansın markaya karşı sorumluluğu şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Kararlaştırılan influencerı kampanyaya dâhil etmemesi,
• İçeriğin zamanında yayımlanmasını sağlamaması,
• Influencerın takipçi ve etkileşim verilerini yanlış bildirmesi,
• Sahte etkileşimleri gerçek gibi sunması,
• Marka bütçesini kampanya dışı kullanması,
• Reklam mevzuatına aykırı içerik hazırlaması,
• İçeriğin denetlenmesi yükümlülüğünü yerine getirmemesi,
• Rakip marka yasağını kontrol etmemesi,
• Gizli kampanya bilgilerini açıklaması.

Marka, sözleşmenin gereği gibi yerine getirilmemesi nedeniyle yaptığı prodüksiyon giderlerini, boşa çıkan reklam harcamalarını ve ispatlanabilen diğer zararlarını ajanstan talep edebilir.

6.2. Influencera karşı sorumluluğu

Ajansın influencera karşı sorumluluğu ise özellikle şu hâllerde doğabilir:

• Ücretin tahsil edilmesine rağmen influencera aktarılmaması,
• Sözleşmede bulunmayan kesintiler yapılması,
• Influencer adına yetkisiz sözleşme imzalanması,
• Influencerın görüntü ve içerik haklarının sınırsız devredilmesi,
• Rekabet yasağının kapsamının eksik veya yanlış açıklanması,
• Influencerın hukuka aykırı reklam yapmaya zorlanması,
• Vergi ve faturalandırma süreci hakkında yanlış bilgi verilmesi,
• Influencerın kişisel veya ticari bilgilerinin izinsiz açıklanması.

Ajans, influencer adına tahsil ettiği para ve sağladığı menfaatler hakkında hesap vermek zorundadır. Bu yükümlülük vekâlet sözleşmesine ilişkin Türk Borçlar Kanunu’nun 508. maddesinin doğal sonucudur.

7. AJANSIN YETKİSİZ İŞLEM YAPMASI

Ajansın influencer adına hareket edebilmesi için açık veya örtülü bir temsil yetkisinin bulunması gerekir.

Ajansın kendisine verilen yetkinin sınırlarını aşarak;

• Influencerın kabul etmediği bir kampanyayı onaylaması,
• Ücreti düşürmesi,
• Uzun süreli münhasırlık taahhüdü vermesi,
• Influencerın içerikleri üzerindeki bütün hakları devretmesi,
• Influencer adına ceza koşulu kabul etmesi

durumunda yetkisiz temsil hükümleri uygulanabilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 46. maddesine göre yetkisiz temsilcinin yaptığı işlem ancak temsil olunanın sonradan onaması hâlinde onu bağlar. Influencer işlemi onamazsa, işlemin geçersizliğinden kaynaklanan zararın şartları varsa yetkisiz temsilci olan ajanstan talep edilmesi mümkündür.

Bununla birlikte influencer, ajansın uzun süredir kendisini belirli kapsamda temsil ettiğini üçüncü kişilere bildirmiş veya bu yönde haklı bir görünüm yaratmışsa, iyiniyetli markalar bakımından ayrıca görünüşte temsil ve güven ilkesi değerlendirilmelidir.

8. AJANSIN ÇALIŞANLARINDAN VE ALT YÜKLENİCİLERİNDEN SORUMLULUĞU

Influencer kampanyaları ajansın sosyal medya yöneticileri, metin yazarları, tasarımcıları, hukuk danışmanları ve prodüksiyon ekipleri tarafından hazırlanabilir.

Ajansın kendi sözleşmesinden doğan yükümlülükleri çalışanları veya alt yüklenicileri aracılığıyla yerine getirmesi, sözleşme karşısındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Türk Borçlar Kanunu’nun 116. maddesine göre borçlu, borcun yerine getirilmesini yardımcı kişilere bırakmış olsa bile yardımcıların işi yürüttükleri sırada karşı tarafa verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür.

Örneğin ajans çalışanının;

• Yanlış reklam metni hazırlaması,
• Influencerın ücretini yanlış hesaplaması,
• Kampanyayı hatalı tarihte yayımlatması,
• Gizli belgeleri yanlış kişiye göndermesi,
• Markanın onaylamadığı içeriği yayımlaması

hâlinde ajans, “Hata çalışanımız tarafından yapıldı” diyerek sözleşmesel sorumluluktan kurtulamaz.

Ajans çalışanının üçüncü kişilere haksız fiille zarar vermesi hâlinde Türk Borçlar Kanunu’nun 66. maddesindeki adam çalıştıranın sorumluluğu da ayrıca gündeme gelebilir.

9. “BÜTÜN SORUMLULUK INFLUENCERA AİTTİR” MADDESİ GEÇERLİ MİDİR?

Influencer ajansları ve markalar, sözleşmelere sıklıkla “Paylaşımlardan doğan her türlü hukuki ve idari sorumluluk influencera aittir” şeklinde hükümler koymaktadır.

Bu hüküm, tarafların kendi aralarındaki iç ilişki bakımından belirli sonuçlar doğurabilir. Örneğin influencer senaryodan çıkarak ajansın ve markanın bilgisi dışında hukuka aykırı açıklama yapmışsa uğranılan zararların influencera rücu edilmesi sözleşmeyle düzenlenebilir.

Ancak böyle bir hüküm;

• Reklam Kurulunun ajansa yaptırım uygulamasını,
• Tüketicinin doğrudan ajansa başvurmasını,
• Ajansın kendi kusurundan sorumlu tutulmasını,
• Ajansın hazırladığı yanlış metinden doğan sorumluluğunu

ortadan kaldırmaz.

Aynı şekilde “Ajans bütün sorumluluğu üstlenir” hükmü de influencerın kendi hesabından yayımladığı hukuka aykırı reklamdan doğan kamusal ve kişisel sorumluluğunu sona erdirmez.

Türk Borçlar Kanunu’nun 115. maddesi uyarınca borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşmalar kesin olarak hükümsüzdür. Bu nedenle ajans, kendi ağır kusurundan kaynaklanan zararları sözleşmeyle bütünüyle influencera veya markaya yükleyemez.

10. HAKSIZ REKABET SORUMLULUĞU

Ajansın hazırladığı reklamların rakipleri gerçeğe aykırı biçimde kötülemesi, ürünün özelliklerini abartması veya sahte sonuçlar kullanması Türk Ticaret Kanunu kapsamında haksız rekabet de oluşturabilir.

Türk Ticaret Kanunu’nun 54 ve 55. maddelerine göre rakipler, tedarikçiler ve müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı ticari uygulamalar hukuka aykırıdır. Kişinin kendisi, malları, faaliyetleri veya iş ilişkileri hakkında gerçek dışı ya da yanıltıcı açıklamalarda bulunması başlıca haksız rekabet hâllerindendir.

Ajans, markanın talimatını aşarak rakip firma hakkında yanlış açıklama hazırlamışsa rakip firma tarafından;

• Haksız rekabetin tespiti,
• Önlenmesi,
• Yanlış açıklamanın düzeltilmesi,
• İçeriğin kaldırılması,
• Maddi ve şartları varsa manevi tazminat

talepleriyle karşılaşabilir.

11. REKLAM KURULU TARAFINDAN UYGULANABİLECEK YAPTIRIMLAR

6502 sayılı Kanun’a aykırı reklamlar hakkında Reklam Kurulu;

• Reklamın durdurulmasına,
• Aynı yöntemle düzeltilmesine,
• İdari para cezası uygulanmasına,
• Gerekli hâllerde üç aya kadar tedbiren durdurulmasına,
• İnternet ortamındaki hukuka aykırı içeriğe erişimin engellenmesine

karar verebilir. Reklam ajansları da 6502 sayılı Kanun’un 61. maddesine uyma yükümlülüğü bulunan kişiler arasında açıkça sayılmıştır.

Yaptırımın doğrudan kime uygulanacağı belirlenirken reklamın hazırlanması ve yayımlanmasındaki roller incelenir. Ajansın yalnızca bir e-posta ile tarafları tanıştırmış olması ile bütün kampanyayı tasarlayıp denetlemesi aynı şekilde değerlendirilmez.

12. SORUMLULUĞUN TESPİTİNDE İNCELENECEK DELİLLER

Ajansın, markanın ve influencerın sorumluluğunu ayırabilmek için kampanyanın yalnızca son hâline değil, hazırlanma sürecine de bakılmalıdır.

Özellikle şu deliller önem taşır:

• Marka ile ajans arasındaki sözleşme,
• Ajans ile influencer arasındaki menajerlik sözleşmesi,
• Influencera verilen temsil yetkisi,
• Kampanya brief’i,
• Reklam senaryosunun ilk ve son hâlleri,
• İçerik onay yazışmaları,
• E-posta ve mesajlaşma kayıtları,
• Ajansın revizyon talepleri,
• Reklam etiketine ilişkin talimatlar,
• Ödeme ve komisyon kayıtları,
• İçeriğin yayımlandığı tarih ve saat,
• İçeriğin kaldırılmasına ilişkin bildirimler,
• Marka ve ajansın kampanyaya erişim yetkileri,
• Satış ve etkileşim raporları.

Influencerın senaryodan kendi iradesiyle çıkıp çıkmadığı, ajansın içeriği önceden görüp görmediği ve markanın hangi iddiaları onayladığı bu deliller üzerinden belirlenir.

13. AJANS SÖZLEŞMESİNDE BULUNMASI GEREKEN HÜKÜMLER

Influencer ile ajans arasındaki sözleşmede en azından şu konular açıkça düzenlenmelidir:

1. Ajansın influencerı temsil edip etmediği ve temsil yetkisinin sınırları,
2. Ajansın influencer adına sözleşme imzalayıp imzalayamayacağı,
3. Kampanya tekliflerini kabul yetkisinin kimde olduğu,
4. Ajansın komisyon oranı ve kesintiler,
5. Marka ödemelerinin influencera aktarılma süresi,
6. Reklam metninin hazırlanması ve hukuki kontrol sorumluluğu,
7. İçerik onay ve revizyon süreci,
8. Reklam etiketlerinin kullanım biçimi,
9. Sektörel reklam yasaklarına uyum,
10. Influencerın senaryo dışına çıkmasının sonuçları,
11. Ajansın hukuka aykırı talimat vermesi hâlindeki sorumluluğu,
12. İçerik ve fikrî hakların kullanım kapsamı,
13. Influencerın adı, görüntüsü ve sesinin kullanılması,
14. Münhasırlık ve rekabet etmeme koşulları,
15. Gizlilik ve kişisel verilerin korunması,
16. Tazminat, ceza koşulu ve tarafların rücu hakları,
17. Sözleşmenin feshi ve devam eden kampanyaların durumu,
18. Uyuşmazlık çözümü ve yetkili mahkeme.

Sözleşmede yalnızca “mevzuata uyma yükümlülüğü influencera aittir” denilmesi yeterli değildir. Ajansın içerik oluşturma, denetleme, bilgilendirme ve ihlallere müdahale etme yükümlülükleri de açıkça gösterilmelidir.

SONUÇ

Influencer ajansının hukuki sorumluluğu, kendisine verilen isimden değil, kampanyada fiilen üstlendiği rolden doğar. Ajans reklam metnini hazırlıyor, influencerı seçiyor, içeriği onaylıyor, reklam bütçesini yönetiyor ve paylaşımın yayımlanmasını denetliyorsa yalnızca pasif bir aracı olarak kabul edilemez.

Influencer ajansının sorumluluğu başlıca;

• Tüketici ve reklam hukuku,
• Sözleşmeye aykırılık,
• Vekâlet ve temsil,
• Haksız fiil,
• Adam çalıştıranın sorumluluğu,
• Yardımcı kişinin fiillerinden sorumluluk,
• Haksız rekabet

hükümlerine dayanabilir.

Ajansın devreye girmesi influencerın bireysel sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Influencer kendi hesabından yayımladığı reklamın açık ve ayırt edilebilir olmasını sağlamak, deneyimlemediği ürünü deneyimlemiş gibi göstermemek ve hukuka aykırı iddialarda bulunmamak zorundadır.

Marka, ajans ve influencerın aynı kampanyadan doğan zarara birlikte neden olması hâlinde müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir. Taraflar arasındaki sözleşmeler, iç ilişkide zararın paylaşılması ve rücu bakımından etkili olsa da tüketiciye ve kamu makamlarına karşı kanundan doğan sorumluluğu bütünüyle ortadan kaldıramaz.

Bu nedenle hukuken doğru yaklaşım, sorumluluğu sözleşmeyle tek bir tarafa yüklemek değil; kampanyanın her aşamasında kimin hangi görevi yerine getireceğini, içeriği kimin kontrol edeceğini ve ihlal hâlinde nasıl müdahale edileceğini önceden açıkça belirlemektir.