Ceza Davasında İlk Duruşmada Ne Olur? Sanık İlk Celsede Ne Yapmalı? 2026

Ceza davasında ilk duruşmada ne olur? Ceza mahkemesindeki ilk duruşmada mahkeme öncelikle sanığın ve avukatının hazır olup olmadığını kontrol eder, sanığın kimlik ve ekonomik bilgilerini tespit eder, iddianamedeki suçlamayı ve dayandığı delilleri açıklar, sanığa susma ve avukat yardımından yararlanma hakkı dahil olmak üzere yasal haklarını hatırlatır ve ardından sanığın savunmasını alır.

Dosyanın durumuna göre aynı duruşmada;

• Müşteki veya mağdurun beyanı alınabilir,
• Davaya katılma talebi karara bağlanabilir,
• Tanıklar dinlenebilir,
• Yeni delillerin toplanmasına karar verilebilir,
• Bilirkişi veya kurum kayıtları istenebilir,
• Sanık hakkında adli kontrol veya tutuklama değerlendirilebilir,
• Dosya yeterince olgunsa Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki görüşü alınarak ilk duruşmada dahi beraat veya mahkûmiyet kararı verilebilir.

Ancak her ceza davasının ilk duruşmada sonuçlanması beklenmez.

Ceza Muhakemesi Kanunu m.191’e göre duruşmanın başlangıcında sanık ve müdafiin hazır olup olmadığı, çağrılan tanık ve bilirkişilerin gelip gelmediği tespit edilir; ardından sanığın kimliği belirlenir, kişisel ve ekonomik durumu sorulur, suçlamanın dayanağı olan olaylar, deliller ve hukuki nitelendirme anlatılır ve sanığın savunması alınır.

Dolayısıyla ilk duruşma, ceza davasının yalnızca “tanışma celsesi” değildir.

Özellikle sanığın ilk savunması, ileri sürülecek deliller ve yapılacak usul itirazları davanın ilerleyen aşamalarını doğrudan etkileyebilir.

Ceza Davasında İlk Duruşma Nedir?

Cumhuriyet savcısı soruşturma sonunda kamu davası açmak için yeterli şüphe bulunduğunu düşünürse iddianame düzenler.

Mahkemenin iddianameyi kabul etmesiyle birlikte soruşturma evresi sona erer ve kovuşturma evresi, yani ceza davası başlar.

CMK m.175’e göre iddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur ve mahkeme duruşma gününü belirleyerek hazır bulunması gereken kişileri çağırır.

Mahkemenin belirlediği ilk duruşma tarihi halk arasında;

ilk celse

olarak da ifade edilmektedir.

İlk Duruşmadan Önce İddianame Sanığa Tebliğ Edilir mi?

Kural olarak evet.

CMK m.176’ya göre iddianame, çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir.

Tutuksuz sanığa gönderilen çağrı kâğıdında, mazereti olmaksızın duruşmaya gelmemesi halinde zorla getirilebileceği de belirtilir.

Ayrıca iddianamenin tebliği ile duruşma tarihi arasında kural olarak en az bir hafta bulunması gerekir.

Bu düzenlemenin amacı sanığın;

• Hangi suçla yargılandığını,
• Hangi olayların kendisine isnat edildiğini,
• Savcının hangi delillere dayandığını

öğrenerek savunmasını hazırlayabilmesidir.

İddianameyi Okumadan İlk Duruşmaya Gitmek Doğru mu?

Özellikle sanık açısından önerilmez.

İlk duruşmadan önce en azından;

• İddianame,
• Soruşturma aşamasındaki ifade,
• Müşteki beyanları,
• Bilirkişi raporları,
• Kamera veya dijital deliller,
• Banka kayıtları,
• Tanık anlatımları

incelenmelidir.

Çünkü ilk duruşmada hâkim doğrudan;

“İddianamede anlatılan olaya ilişkin savunman nedir?”

diyecektir.

Dosyayı bilmeden yapılacak dağınık bir savunma ilerleyen aşamalarda açıklanması gereken çelişkiler yaratabilir.

İlk Duruşmada Sırayla Ne Olur?

CMK m.191 ceza duruşmasının başlangıcındaki temel sırayı düzenlemektedir.

Duruşmada genel olarak önce hazır bulunan kişiler belirlenir.

Ardından;

1. Sanığın kimliği tespit edilir.

2. Sanığın kişisel ve ekonomik durumu sorulur.

3. İddianamedeki suçlamanın temelini oluşturan olaylar, deliller ve hukuki nitelendirme anlatılır.

4. Sanığa susma ve müdafi yardımından yararlanma dahil yasal hakları hatırlatılır.

5. Sanık açıklamada bulunmak isterse sorgusu ve savunması alınır.

Sonrasında dosyanın durumuna göre mağdur, müşteki, tanık ve bilirkişiler dinlenebilir ve diğer deliller ortaya konulabilir.

İlk Duruşmada İddianamenin Tamamı Okunur mu?

Uygulamada bu konu sıklıkla yanlış bilinmektedir.

Güncel CMK m.191’e göre mahkemenin sanığa iddianamenin onlarca sayfasını kelimesi kelimesine okuması şeklinde zorunlu bir sistem bulunmamaktadır.

Kanun, sanığa;

suçlamanın dayanağını oluşturan eylemlerin, delillerin ve suçlamanın hukuki nitelendirmesinin anlatılmasını

öngörmektedir.

Örneğin hâkim;

“Hakkınızda müştekiyi tehdit ettiğiniz iddiasıyla TCK kapsamında kamu davası açılmıştır. İsnada ilişkin savunmanız nedir?”

şeklinde suçlamayı açıklayabilir.

Önemli olan sanığın neyden dolayı yargılandığını anlayabilmesidir.

İlk Duruşmada Sanığa Hangi Sorular Sorulur?

İlk olarak kimlik tespiti yapılır.

Sanığa;

• Adı ve soyadı,
• Doğum tarihi,
• Adresi,
• Mesleği,
• Geliri,
• Medeni hali

gibi bilgiler sorulabilir.

Daha sonra suçlamanın esasına geçilir.

Örneğin hâkim;

“Müştekiyi tanıyor musunuz?”

“Olay günü orada mıydınız?”

“Bu WhatsApp yazışmaları size mi ait?”

“Parayı hesabınıza neden aldınız?”

“Suçlamayı kabul ediyor musunuz?”

gibi dosyanın niteliğine göre sorular yöneltebilir.

Ancak sanığın suçlamanın esasına ilişkin her soruya cevap vermek zorunda olmadığı unutulmamalıdır.

İlk Duruşmada Susma Hakkı Var mı?

Evet.

CMK m.191 gereğince sanığa, yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanuni hakkı olduğu bildirilmelidir.

CMK m.147 de şüpheli veya sanığın;

• Suçlamayı öğrenme,
• Müdafi yardımından yararlanma,
• Susma,
• Lehine delillerin toplanmasını isteme

haklarını güvence altına almaktadır.

Dolayısıyla sanık;

“Bu aşamada susma hakkımı kullanıyorum.”

diyebilir.

Susma hakkının kullanılması tek başına suçluluk göstergesi değildir.

Ancak susma hakkının kullanılıp kullanılmaması dosyanın delil durumuna göre belirlenmesi gereken savunma stratejisidir.

İlk Duruşmada Savunma Nasıl Yapılmalıdır?

Her ceza dosyasında farklı bir savunma gerekir.

Ancak savunmanın mümkün olduğunca;

• Açık,
• Kronolojik,
• Dosyadaki delillerle uyumlu,
• Gereksiz tartışmalardan uzak,
• Hukuki iddiaları somutlaştıran

bir yapıda olması önemlidir.

Örneğin dolandırıcılık suçlamasında yalnızca;

“Ben dolandırmadım.”

demek yerine;

taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi,

ödemenin nedeni,

yapılan teslimler,

banka dekontları

ve uyuşmazlığın neden hukuki nitelikte olduğu açıklanabilir.

Uyuşturucu dosyasında ise;

maddenin kime ait olduğu,

bulunduğu yer,

miktarı,

satışa ilişkin delil bulunup bulunmadığı,

telefon ve banka hareketleri

ayrıca değerlendirilmelidir.

İlk Duruşmada Yazılı Savunma Verilebilir mi?

Evet.

Sanık veya müdafii ayrıntılı bir yazılı savunma dilekçesi hazırlayarak mahkemeye sunabilir.

Duruşmada da;

“Yazılı savunmalarımızı tekrar ediyoruz.”

denilebilir ve gerekli noktalar sözlü olarak açıklanabilir.

Özellikle;

• Çok sayıda belge,
• Teknik rapor,
• Banka hareketi,
• Dijital inceleme,
• Uzun olay kronolojisi

bulunan dosyalarda yazılı savunma yararlı olabilir.

Ancak sadece uzun bir dilekçe vermek yeterli değildir.

Mahkemenin dosyanın temel savunma tezini kolayca anlayabilmesi önemlidir.

İlk Duruşmadan Önce Delil Sunulabilir mi?

Evet.

CMK m.177’ye göre sanık tanık veya bilirkişinin çağrılmasını yahut savunma delillerinin toplanmasını istiyorsa, bunların hangi olayla ilgili olduğunu göstermek suretiyle duruşma gününden en az beş gün önce mahkemeye dilekçe verebilir.

Örneğin sanık;

• Kamera görüntüsünün istenmesini,
• Banka kayıtlarının getirtilmesini,
• İş yeri giriş-çıkış kayıtlarının sorulmasını,
• Tanığın dinlenmesini

talep edebilir.

Bu nedenle ilk celseyi beklemeden delillerin hazırlanması çoğu dosyada daha sağlıklı olur.

İlk Duruşmada Tanık Dinlenir mi?

Evet, dinlenebilir.

Mahkeme tanıkları ilk duruşmaya çağırmışsa aynı celsede tanık dinlenmesi mümkündür.

CMK m.191 gereğince duruşmanın başlangıcında çağrılan tanık ve bilirkişilerin gelip gelmediği tespit edilir ve tanıklar dinlenmeden önce duruşma salonunun dışına çıkarılır.

Bunun amacı tanıkların diğer tanıkların ifadelerinden etkilenmesini önlemektir.

Tanıklar İlk Duruşmaya Gelmezse Ne Olur?

Tanığın usulüne uygun çağrılmış olup olmadığına ve mazeretine göre mahkeme;

• Yeniden çağrı yapılmasına,
• Zorla getirilmesine,
• Tanıktan vazgeçilip geçilmeyeceğinin değerlendirilmesine

karar verebilir.

Bu nedenle tanık gelmediğinde dava otomatik olarak sona ermez.

Mahkeme genellikle eksik delilin tamamlanması için yeni duruşma günü belirler.

Sanığın Avukatı Tanığa Doğrudan Soru Sorabilir mi?

Evet.

CMK m.201 uyarınca;

• Cumhuriyet savcısı,
• Sanık müdafii,
• Katılan vekili

sanığa, katılana, tanıklara ve bilirkişilere doğrudan soru yöneltebilir.

Sanık ve katılan ise mahkeme başkanı veya hâkim aracılığıyla soru sorabilir.

Bu hak özellikle tanık beyanındaki;

• Çelişkilerin,
• Görgüye dayanmayan anlatımların,
• Olayı görme imkânının bulunmadığının,
• Tarih ve zaman uyuşmazlıklarının

ortaya çıkarılması bakımından son derece önemlidir.

İlk Duruşmada Müştekinin İfadesi Alınır mı?

Dosyanın durumuna göre evet.

Müşteki veya mağdur ilk celseye çağrılmışsa mahkeme olay hakkında beyanını alabilir.

Müştekiye;

• Şikâyetinin devam edip etmediği,
• Olayın nasıl gerçekleştiği,
• Sanığı tanıyıp tanımadığı,
• Davaya katılmak isteyip istemediği

sorulabilir.

CMK m.237 ve m.238 uyarınca suçtan zarar gören kişi hüküm verilinceye kadar davaya katılma talebinde bulunabilir; duruşmada şikâyetini açıklayan kişiye katılmak isteyip istemediği sorulabilir.

Davaya Katılma Ne Demektir?

Mağdur veya suçtan zarar gören kişi;

“Şikâyetçiyim ve kamu davasına katılmak istiyorum.”

dediğinde mahkeme katılma talebini değerlendirir.

Talep kabul edilirse kişi katılan sıfatını kazanır.

Katılan;

• Delil sunabilir,
• Tanıklara soru yöneltilmesini isteyebilir,
• Avukatla temsil edilebilir,
• Şartları varsa hükme karşı kanun yoluna başvurabilir.

Bu nedenle müşteki açısından ilk duruşmadaki katılma talebi önemlidir.

Şikâyetten Vazgeçilirse İlk Duruşmada Dava Biter mi?

Her zaman değil.

Bu durum suçun şikâyete tabi olup olmadığına bağlıdır.

Şikâyete tabi bir suçta geçerli vazgeçme davanın düşmesine neden olabilir.

Ancak re’sen takip edilen suçlarda mağdur;

“Şikâyetçi değilim.”

dese bile kamu davası devam edebilir.

Örneğin suçun niteliğine göre savcılık ve mahkeme yargılamayı mağdurun iradesinden bağımsız olarak sürdürebilir.

Bu nedenle;

“Müşteki şikâyetini çekti, dava kesin bitti.”

şeklinde genel bir kural yoktur.

İlk Duruşmada Savcı Ne Yapar?

Cumhuriyet savcısı kamu adına ceza yargılamasına katılır.

Savcı;

• Deliller hakkında görüş bildirebilir,
• Yeni delil toplanmasını isteyebilir,
• Tanık veya sanığa soru sorabilir,
• Tutuklama veya adli kontrol konusunda görüş verebilir,
• Deliller tamamlandığında esas hakkındaki mütalaasını sunabilir.

Ancak savcı yalnızca mahkûmiyet isteyen kişi değildir.

Ceza muhakemesinde maddi gerçeğe ulaşılması amaçlandığından, dosyanın durumuna göre beraat yönünde de görüş bildirebilir.

Savcı İlk Duruşmada Mütalaa Verebilir mi?

Evet, mümkündür.

Dosyadaki bütün deliller toplanmışsa ve araştırılacak başka husus bulunmuyorsa Cumhuriyet savcısı ilk duruşmada esas hakkındaki mütalaasını açıklayabilir.

Ancak uygulamada birçok dosyada;

• Tanıklar dinlenmemiş,
• Bilirkişi raporu gelmemiş,
• Kamera kayıtları bekleniyor,
• Banka veya HTS kayıtları eksik

olduğundan ilk celsede mütalaa verilmez.

Dolayısıyla;

“İlk duruşmada savcı mutlaka ceza isteyecek.”

şeklinde bir kural yoktur.

Savcı Ceza İsterse Mahkeme Mutlaka Ceza Verir mi?

Hayır.

Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki mütalaası mahkemeyi bağlamaz.

Hâkim veya mahkeme delilleri kendisi değerlendirir.

CMK m.217’ye göre hâkim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir; suç ancak hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispat edilebilir.

Dolayısıyla savcı;

“Sanığın cezalandırılmasını talep ediyorum.”

dese dahi mahkeme beraat kararı verebilir.

Tersi de teorik olarak mümkündür; mahkeme savcının hukuki nitelendirmesiyle bağlı değildir, ancak savunma hakkını koruyan usul hükümlerine uymalıdır. CMK m.225-226 bu konuda önemlidir.

İlk Duruşmada Ceza Verilebilir mi?

Evet.

Ceza davasının mutlaka birkaç duruşma sürmesi gerektiğine ilişkin bir kural yoktur.

Eğer;

• Sanığın savunması alınmış,
• Mağdur ve tanıklar dinlenmiş veya bunların dinlenmesine gerek bulunmamış,
• Gerekli belgeler dosyada mevcut,
• Başka araştırma yapılmasına ihtiyaç kalmamış

ise deliller tartışıldıktan sonra mahkeme ilk duruşmada hüküm verebilir.

CMK m.223’e göre duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra mahkeme;

• Beraat,
• Ceza verilmesine yer olmadığı,
• Mahkûmiyet,
• Güvenlik tedbiri,
• Davanın reddi,
• Davanın düşmesi

kararlarından birini verebilir.

İlk Duruşmada Beraat Edilebilir mi?

Evet.

Örneğin iddianame ve mevcut deliller üzerinden;

• Fiilin suç olmadığı,
• Suçun sanık tarafından işlenmediğinin açık olduğu,
• Sanığın kast veya taksirinin bulunmadığı,
• Hukuka uygunluk nedeninin bulunduğu,
• Suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı

sonucuna varılırsa CMK m.223/2 kapsamında beraat kararı verilebilir.

Hatta CMK m.223/9;

derhal beraat kararı verilebilecek durumlarda

başka bazı kararların beraatin önüne geçirilmemesini öngörmektedir.

İlk Duruşmada Tutuklama Kararı Verilebilir mi?

Evet, şartları varsa mümkündür.

Tutuksuz sanık ilk duruşmaya geldiğinde mahkeme;

• Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller,
• Kaçma riski,
• Delil karartma riski,
• Tanık veya mağdura baskı ihtimali

gibi CMK m.100 koşullarını değerlendirerek tutuklama kararı verebilir.

Ancak;

“İlk duruşmaya geldiyse mahkeme isterse sebepsiz tutuklayabilir.”

şeklinde bir sistem yoktur.

Tutuklama ayrı kanuni şartlara bağlı istisnai bir koruma tedbiridir.

Aynı şekilde mahkeme tutuklama yerine adli kontrol uygulanmasına da karar verebilir.

Tutuklu Sanık İlk Duruşmada Tahliye Edilebilir mi?

Evet.

İlk duruşmada tutuklu sanığın;

• Savunması alınabilir,
• Delil durumu değerlendirilebilir,
• Tutuklama nedenlerinin devam edip etmediği incelenebilir.

Mahkeme;

tahliyeye

veya

tutukluluğun devamına

karar verebilir.

Örneğin deliller büyük ölçüde toplanmış, tanıklar dinlenmiş ve kaçma riski bulunmadığı görülmüşse tahliye talebi değerlendirilebilir.

İlk Duruşmada Adli Kontrol Kaldırılabilir mi?

Evet.

Sanık hakkında daha önce;

• Yurt dışına çıkış yasağı,
• İmza yükümlülüğü,
• Belirli kişilere yaklaşmama

gibi adli kontrol tedbirleri uygulanmış olabilir.

İlk duruşmada sanık veya müdafii bu tedbirlerin;

• Tamamen kaldırılmasını,
• Hafifletilmesini,
• Değiştirilmesini

isteyebilir.

Mahkeme dosyanın güncel durumuna göre karar verir.

Sanık İlk Duruşmaya Gitmezse Ne Olur?

CMK’daki temel kural, sanık hazır bulunmadan duruşma yapılmamasıdır.

CMK m.193’e göre kanunda belirtilen istisnalar dışında hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz ve geçerli mazereti bulunmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilebilir.

Tutuksuz sanığa gönderilen çağrı kâğıdında da mazeretsiz biçimde gelmemesi halinde zorla getirileceği bildirilir.

Dolayısıyla;

“Avukatımı gönderirim, ben ilk duruşmaya hiç gitmem.”

yaklaşımı her dosyada doğru değildir.

Avukatım Varsa İlk Duruşmaya Gitmek Zorunda mıyım?

Avukatınızın bulunması, sanığın mahkemeye hiç gelmemesini otomatik olarak mümkün hale getirmez.

CMK m.197’ye göre sanık hazır bulunmasa bile müdafii bütün oturumlara katılabilir. Ancak sanığın hazır bulunması konusunda CMK m.193 ve devamındaki kurallar ayrıca geçerlidir.

Özellikle sanığın henüz sorgusu yapılmamışsa, mahkeme çoğunlukla sanığın bizzat hazır bulunmasını isteyecektir.

Sorgusu tamamlanan sanığın daha sonraki duruşmalardan bağışık tutulması ise şartları varsa CMK m.196 kapsamında mümkün olabilir.

Mazeret Gönderirsem İlk Duruşmaya Gitmeyebilir miyim?

Gerçek ve belgelendirilebilir bir mazeret sunulabilir.

Örneğin;

• Hastanede yatış,
• Ağır sağlık problemi,
• Başka bir zorunlu hukuki neden

bulunabilir.

Ancak mazeretin mahkemeye sunulmuş olması otomatik olarak kabul edildiği anlamına gelmez.

Mahkeme mazereti değerlendirir.

Mazeret kabul edilmez ve sanığın hazır bulunması gerekli görülürse zorla getirme kararı gündeme gelebilir.

İlk Duruşmaya SEGBİS ile Katılmak Mümkün mü?

Şartları varsa mümkündür.

CMK m.196/4 uyarınca hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılarak yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmaya katılmasına karar verilebilir.

Ancak SEGBİS kullanımında;

• Savunma hakkı,
• Müdafiyle görüşme imkânı,
• Sanığın mahkeme huzurunda bulunma hakkı

somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

İlk Duruşmada Yetkisizlik İtirazı Yapılabilir mi?

Evet ve zamanlaması önemlidir.

CMK m.18’e göre sanık, ilk derece mahkemelerinde sorgusundan önce yetkisizlik iddiasında bulunmalıdır.

Sorgudan sonra yetkisizlik itirazı kural olarak ileri sürülemez ve mahkeme de bu aşamadan sonra re’sen yetkisizlik kararı veremez.

Bu nedenle;

“Mahkeme yanlış şehirde ama bunu sonra söyleriz.”

yaklaşımı ciddi hak kaybına neden olabilir.

İlk celse öncesinde görev ve yetki konusu mutlaka kontrol edilmelidir.

İlk Duruşmada Görevsizlik Kararı Verilebilir mi?

Şartları varsa evet.

Mahkeme suçun hukuki niteliği itibarıyla dosyanın başka bir mahkemenin görev alanına girdiğini tespit ederse görevsizlik kararı gündeme gelebilir.

Örneğin Asliye Ceza Mahkemesinde başlayan dosyanın Ağır Ceza Mahkemesinin görev alanına girdiği değerlendirilebilir.

Görev meselesi kamu düzenine ilişkin olduğundan yetki itirazından farklı değerlendirilir.

İlk Duruşmada Yeni Delil Sunabilir miyim?

Evet.

Sanık veya müdafii;

• Belge,
• Dekont,
• Mesaj,
• Kamera kaydı,
• Uzman görüşü,
• Tanık bilgisi

sunabilir.

Mahkeme sunulan delilin davayla ilgili olup olmadığını değerlendirir.

Ceza yargılamasında amaç maddi gerçeğe ulaşmak olduğundan, hukuka uygun ve uyuşmazlığı aydınlatacak deliller önemlidir.

İlk Duruşmada Telefon İncelemesine İtiraz Edilebilir mi?

Evet.

Örneğin mahkûmiyet iddiasının temelinde telefon incelemesi bulunuyorsa müdafii;

• CMK m.134 kararı bulunmadığını,
• İncelemenin karar kapsamını aştığını,
• Dijital verinin bütünlüğünün korunmadığını,
• Delilin hukuka aykırı elde edildiğini

ileri sürebilir.

CMK m.217/2 uyarınca suç ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş delillerle ispat edilebilir.

Usulsüz dijital delil, arama, teşhis veya ifade işlemleri ilk celseden itibaren açık biçimde tartışılmalıdır.

İlk Duruşmada Eski Polis İfadesi Okunur mu?

Dosyada soruşturma aşamasındaki ifade tutanakları bulunur ve mahkeme bunları inceleyebilir.

Sanığın mahkemedeki savunması önceki ifadesinden farklıysa hâkim;

“Savcılıkta/poliste böyle söylemişsiniz, şimdi farklı söylüyorsunuz. Neden?”

diye sorabilir.

Özellikle kollukta avukatsız alınmış ifade bakımından CMK m.148/4 önemli bir güvence sağlar:

Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, sanık tarafından daha sonra hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Bu nedenle ilk duruşmada önceki ifadenin hangi şartlarda alındığı önemlidir.

İlk Duruşmada Önceki İfademi Değiştirebilir miyim?

Evet.

Sanık mahkeme huzurunda önceki ifadesinden farklı savunma yapabilir.

Ancak mahkeme doğal olarak;

“Neden önce böyle söylediniz, şimdi farklı söylüyorsunuz?”

diye sorabilir.

Değişikliğin makul biçimde açıklanması gerekir.

Örneğin;

• İlk ifade sırasında avukat bulunmamış olabilir,
• Sanık olayın ayrıntılarını sonradan hatırlamış olabilir,
• Soruşturma dosyasındaki delilleri daha sonra öğrenmiş olabilir,
• İlk ifadede yanlış anlaşılmış olabilir.

Savunmadaki değişiklik otomatik olarak suçluluk anlamına gelmez; ancak güvenilirlik değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

İlk Duruşmada Suçu Kabul Edersem Dava Biter mi?

Her zaman hayır.

Sanığın ikrarı önemli bir delil olmakla birlikte ceza mahkemesi yalnızca;

“Sanık kabul etti.”

diyerek her durumda otomatik mahkûmiyet kurmaz.

İkrarın;

• Özgür iradeyle verilip verilmediği,
• Olayın maddi gerçekliğiyle uyumlu olup olmadığı,
• Diğer deliller tarafından desteklenip desteklenmediği

değerlendirilir.

CMK m.217 gereğince hâkim kararını duruşmada tartışılmış hukuka uygun delillerin tümü üzerinden oluşturur.

İlk Duruşmada Suçu Kabul Etmemek Cezayı Artırır mı?

Sanığın suçlamayı kabul etmemesi ve savunma hakkını kullanması başlı başına cezanın artırılma nedeni değildir.

Sanık;

• Suçu reddedebilir,
• Susma hakkını kullanabilir,
• Delillere itiraz edebilir.

Bunlar anayasal ve kanuni savunma haklarıdır.

Ancak cezayı etkileyebilecek;

• Etkin pişmanlık,
• Zararın giderilmesi,
• Takdiri indirim,
• Özel cezasızlık veya indirim sebepleri

suç tipine göre ayrıca değerlendirilir.

İlk Duruşmada HAGB Kararı Verilebilir mi?

Dosyanın ilk celsede hükme hazır hale gelmesi ve HAGB’nin güncel kanuni şartlarının oluşması halinde HAGB değerlendirmesi de ilk duruşmada yapılabilir.

Güncel CMK m.231, 16 Temmuz 2026 tarihli değişiklik sonrası, sonuç cezası iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olan dosyalarda şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına imkân tanımaktadır.

Ancak HAGB;

“İlk duruşmaya gittim, kesin HAGB verilir.”

şeklinde otomatik bir sonuç değildir.

Suçun niteliği, sanığın geçmişi, zarar ve diğer kanuni koşullar ayrıca incelenir.

İlk Duruşmada Mahkeme Suç Vasfını Değiştirebilir mi?

Mahkeme savcının hukuki nitelendirmesiyle bağlı değildir.

CMK m.225’e göre mahkeme iddianamede gösterilen fiil ve faille bağlıdır, ancak fiilin hukuki nitelendirmesinde iddia makamının görüşüyle bağlı değildir.

Örneğin savcılık eylemi bir suç maddesi kapsamında değerlendirmiş olabilir, ancak mahkeme olayın farklı bir suçu oluşturduğu kanaatine varabilir.

Bununla birlikte sanık, hukuki nitelendirmenin değişmesi halinde ek savunma hakkı verilmeden farklı suç maddesinden mahkûm edilemez. CMK m.226 bu güvenceyi sağlar.

İlk Duruşmada Ek Savunma İçin Süre İstenebilir mi?

Evet.

Özellikle;

• Suç vasfı değişirse,
• Yeni bir delil dosyaya girerse,
• Savcılık beklenmeyen bir hukuki değerlendirme yaparsa

savunmanın hazırlanması için süre talep edilebilir.

Savunma hakkının etkili kullanılabilmesi için kişinin yöneltilen suçlamaya ve yeni hukuki duruma karşı hazırlık yapabilmesi gerekir.

Savcı İlk Duruşmada Mütalaa Verirse Süre İstenebilir mi?

Dosyanın niteliğine göre savunma hazırlamak amacıyla süre talep edilebilir.

Özellikle esas hakkındaki mütalaa;

• Uzunsa,
• Yeni hukuki nitelendirme içeriyorsa,
• Ağır bir ceza talebi barındırıyorsa,
• Önceden tartışılmamış delillere dayanıyorsa

müdafi savunma için süre isteyebilir.

Savunma hakkı yalnızca mahkemede bulunmaktan ibaret değildir; suçlamaya karşı etkili biçimde hazırlanabilmeyi de içerir.

Hükümden Önce Son Söz Kime Verilir?

Sanığa.

CMK m.216/3 açık biçimde;

“Hükümden önce son söz, hazır bulunan sanığa verilir.”

hükmünü içermektedir.

Bu önemli bir savunma hakkıdır.

Mahkeme hüküm vermeden önce sanığa;

“Son sözünüz nedir?”

diye sormalıdır.

Sanık;

“Beraatimi talep ediyorum.”

veya dosyasına uygun başka bir son beyan sunabilir.

Son Söz Verilmeden Hüküm Kurulabilir mi?

Son söz hakkı ceza muhakemesindeki temel savunma güvencelerinden biridir.

Sanık duruşmada hazır bulunduğu halde hükümden önce son sözün verilmemesi, kararın hukuka uygunluğu bakımından önemli bir usul sorunu oluşturabilir.

CMK m.216/3’ün açık düzenlemesi nedeniyle bu aşama küçümsenmemelidir.

İlk Duruşma Ne Kadar Sürer?

Bunun için sabit bir süre yoktur.

Basit bir dosyada ilk duruşma;

10–20 dakika

sürebilirken;

birden fazla sanık, müşteki ve tanığın bulunduğu ağır ceza dosyasında saatler sürebilir.

Duruşma süresini;

• Sanık sayısı,
• Savunmanın uzunluğu,
• Tanık sayısı,
• Müşteki beyanları,
• Deliller,
• Ara talepler

belirler.

İlk Duruşmaya Ne Kadar Erken Gitmeliyim?

Adliyeye duruşma saatinden önce ulaşmak faydalıdır.

Çünkü;

• Güvenlik kontrolü,
• Duruşma salonunun bulunması,
• Avukatla son görüşme,
• Dosya veya belge teslimi

zaman alabilir.

Duruşmaya geç kalmak özellikle sanık açısından risklidir.

Mahkeme yoklama yaptıktan sonra mazeretsiz şekilde bulunmadığınızı tespit edebilir.

İlk Duruşmaya Giderken Ne Götürmeliyim?

En azından;

• Kimlik belgesi,
• Duruşma çağrı kâğıdı varsa çağrı belgesi,
• Savunmayı destekleyen belgeler,
• Mahkemeye sunulacak dilekçeler

hazır bulundurulmalıdır.

Telefonunuzda bulunan bir delile dayanıyorsanız yalnızca ekran görüntüsü değil, mümkünse delilin kaynağı ve orijinal hali de korunmalıdır.

Mahkemeye sunulacak delillerin usule uygun biçimde sunulması önemlidir.

Mahkemede Nasıl Konuşmalıyım?

Hâkime veya mahkeme heyetine doğrudan ve sakin şekilde cevap verilmelidir.

Karşı taraf konuşurken tartışmaya girmek, bağırmak veya söz kesmek savunmayı güçlendirmez.

Özellikle;

“O yalan söylüyor, ben de ona göstereceğim!”

şeklindeki agresif davranışlar yerine, çelişkilerin hukuki ve somut biçimde gösterilmesi daha etkilidir.

Duruşmada söylediklerinizin önemli bölümü duruşma tutanağına geçirilir.

CMK m.221’e göre sanık açıklamaları, tanık ifadeleri, talepler, mahkeme kararları ve hüküm duruşma tutanağında yer alır.

Söylediğim Her Şey Tutanakta Yazılır mı?

Duruşmanın bütün konuşmaları kelimesi kelimesine yazılmayabilir.

Ancak CMK m.221 uyarınca;

• Sanığın açıklamaları,
• Tanık ifadeleri,
• Okunan belgeler,
• Tarafların talepleri,
• Mahkemenin kararları

duruşma tutanağında yer almalıdır.

Bu nedenle önemli bir talebin;

“Tutulenmesini istiyorum.”

şeklinde açıkça belirtilmesi önemlidir.

Örneğin;

“Tanığın dinlenmesi talebimizin reddine ilişkin itirazımızın tutanağa geçirilmesini talep ediyoruz.”

denilebilir.

İlk Duruşmada Dava Ertelenirse Ne Olur?

Mahkeme yeni duruşma tarihini belirler ve eksik işlemlerin tamamlanmasına karar verir.

Örneğin ara kararla;

• Tanıkların çağrılmasına,
• Kamera görüntülerinin istenmesine,
• Telefon inceleme raporunun beklenmesine,
• Bilirkişi atanmasına,
• Başka dosyaların getirtilmesine

karar verilebilir.

Böylece ikinci celseye kadar dosyada yeni deliller oluşabilir.

Bu nedenle ilk duruşmadan sonraki ara kararların takip edilmesi en az duruşmanın kendisi kadar önemlidir.

Ceza Davasında İlk Duruşma Neden Önemlidir?

İlk duruşma çoğu dosyada savunmanın çerçevesinin oluştuğu aşamadır.

Bu celsede;

• Sanığın temel savunması kayda geçer,
• Delil talepleri ileri sürülür,
• Usul itirazları yapılır,
• Tanıklar belirlenir,
• Tutuklama veya adli kontrol değerlendirilir,
• Davanın ilerleyen yol haritası şekillenebilir.

Bu nedenle ilk duruşmayı;

“Nasıl olsa daha çok duruşma var.”

düşüncesiyle önemsiz görmek ciddi bir hata olabilir.

Özellikle ilk beyan ile daha sonraki savunmalar arasında açıklanamayan çelişkiler bulunması, savunmanın güvenilirliği konusunda tartışma yaratabilir.

Sık Sorulan Sorular

Ceza davasında ilk duruşmada ne olur?

Sanığın kimliği tespit edilir, suçlama ve deliller açıklanır, hakları hatırlatılır ve savunması alınır. Dosyanın durumuna göre müşteki ve tanıklar da dinlenebilir.

İlk duruşmada ceza verilebilir mi?

Evet. Deliller tamamlanmış ve dosya hükme hazırsa ilk celsede beraat veya mahkûmiyet dahil hüküm verilebilir.

İlk duruşmada beraat mümkün mü?

Evet. CMK m.223/2’deki beraat şartları oluşmuşsa ilk duruşmada beraat kararı verilebilir.

İlk duruşmaya sanığın gitmesi zorunlu mu?

Genel kural sanığın duruşmada hazır bulunmasıdır. Geçerli mazereti olmadan gelmeyen sanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir. Kanunda bazı istisnalar bulunmaktadır.

Avukatım varsa ben gitmesem olur mu?

Her durumda olmaz. Özellikle sanığın henüz sorgusu yapılmamışsa bizzat hazır bulunması gerekebilir. Avukatın duruşmaya katılması sanığın hazır bulunma yükümlülüğünü otomatik olarak kaldırmaz.

İlk duruşmada susma hakkım var mı?

Evet. Sanığın kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı bulunmaktadır.

İlk duruşmada tanık dinlenir mi?

Mahkeme tanığı ilk celseye çağırmışsa evet. Tanıklar dinlenmeden önce duruşma salonunun dışına çıkarılır.

İlk duruşmada tutuklanabilir miyim?

CMK m.100’deki tutuklama şartları oluşmuşsa mümkündür. Ancak ilk duruşmaya çıkmak tek başına tutuklama sebebi değildir.

İlk duruşmada savcı ceza isterse ceza kesinleşmiş olur mu?

Hayır. Savcının mütalaası mahkemeyi bağlamaz. Hâkim delilleri kendisi değerlendirir.

Mahkeme karar vermeden önce son söz kimin?

Hazır bulunan sanığın. CMK m.216/3 uyarınca hükümden önce son söz sanığa verilmelidir.

Ceza Davasında İlk Duruşma İçin Ceza Avukatı Desteği

Ceza davasında ilk duruşma öncesinde yalnızca;

“Mahkemeye gider, başımdan geçeni anlatırım.”

şeklinde hareket etmek her dosyada doğru bir savunma yöntemi değildir.

İlk celse öncesinde özellikle;

• İddianamenin hangi fiili suç olarak gösterdiği,
• Savcılığın hangi delillere dayandığı,
• Soruşturma aşamasındaki ifadelerde çelişki bulunup bulunmadığı,
• Hukuka aykırı delil olup olmadığı,
• Hangi tanıkların dinlenmesi gerektiği,
• Hangi kurum kayıtlarının isteneceği,
• Yetki veya görev itirazı bulunup bulunmadığı,
• Tutuklama veya adli kontrol riski,
• İlk duruşmada hüküm çıkma ihtimali

ayrıntılı biçimde değerlendirilmelidir.

Özellikle yetkisizlik itirazının sanığın sorgusundan önce ileri sürülmesi gerektiği, savunma delillerinin toplanması için bazı taleplerin ilk duruşmadan önce yapılabileceği ve sanığın ilk savunmasının daha sonraki yargılama bakımından önemli olduğu unutulmamalıdır.

Avukat Ferhat Küle Hukuk Bürosu olarak Asliye Ceza Mahkemesi ve Ağır Ceza Mahkemesi davaları, ilk duruşma hazırlığı, sanık müdafiliği, müşteki ve katılan vekilliği, savunma ve delil dilekçeleri, tutuklama ve adli kontrol talepleri ile istinaf ve temyiz süreçlerinde hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktayız.

Somut ceza dosyasında iddianame ve soruşturma evrakları incelenerek ilk duruşmada hangi savunmanın yapılması gerektiği, hangi delillerin sunulacağı, hangi usul itirazlarının ileri sürüleceği ve mahkûmiyet riskine karşı nasıl bir savunma stratejisi oluşturulabileceği değerlendirilebilir.

Av. Ferhat Küle
İstanbul