ADLİ YARDIM

 

Adli yardımdan yararlanacak kişiler

 Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.  Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.

 Adli yardımın kapsamı

 Adli yardım kararı, ilgiliye, aşağıdaki hususları sağlar:

1. a) Yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet.
2. b) Yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet.
3. c) Dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderlerin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi.

ç) Davanın avukat ile takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini.

Mahkeme, talepte bulunanın, yukarıdaki bentlerde düzenlenen hususlardan bir kısmından yararlanmasına da karar verebilir.

 Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder.

 

Adli yardım talebi

 Adli yardım, asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden; icra ve iflas takiplerinde ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir.

 Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.

 Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır.

Adli yardım talebinin incelenmesi

 Mahkeme, adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir. Ancak, talep hâlinde inceleme duruşmalı olarak yapılır.   Adli yardım taleplerinin reddine ilişkin mahkeme kararlarında sunulan bilgi ve belgelerin kabul edilmeme sebebi açıkça belirtilir.

 Adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı, tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vermek suretiyle itiraz edilebilir. Kararına itiraz edilen mahkeme, itirazı incelemesi için dosyayı o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde ise aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderir. İtiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilirse, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir.

 Adli yardım, daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz.

 Adli yardım kararının kaldırılması

Adli yardımdan yararlanan kişinin mali durumu hakkında kasten veya ağır kusuru sonucu yanlış bilgi verdiği ortaya çıkar veya sonradan mali durumunun yeteri derecede iyileştiği anlaşılırsa adli yardım kararı kaldırılır.

Adli yardımla ertelenen yargılama giderlerinin tahsili

Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Adli yardımdan yararlanan kişinin haksız çıkması hâlinde, uygun görülürse yargılama giderlerinin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler hâlinde ödenmesine karar verilebilir.

 Adli yardım kararından dolayı Devletçe ödenen veya muaf tutulan yargılama giderlerinin tahsilinin, adli yardımdan yararlananın mağduriyetine neden olacağı mahkemece açıkça anlaşılırsa, mahkeme, hükümde tamamen veya kısmen ödemeden muaf tutulmasına karar verebilir.

 Adli yardım kararıyla atanan avukatın ücretinin ödenmesi

 Adli yardımdan yararlanan kişi için mahkemenin talebi üzerine baro tarafından görevlendirilen avukatın ücreti, yargılama gideri olarak Hazineden ödenir.

Adli Yardımda Avukatın Önemi

Adli yardım, ekonomik durumu yetersiz olan kişilerin hak arama özgürlüğünden mahrum kalmamasını amaçlayan önemli bir hukuki güvencedir. Bu sistemde avukatın rolü, kişinin yalnızca mahkeme önünde temsil edilmesiyle sınırlı değildir.

• Hak kayıplarını önler: Kişinin sahip olduğu hakları öğrenmesini ve süresi içinde gerekli hukuki işlemleri yapmasını sağlar.
• Başvuru ve dava sürecini yürütür: Dilekçe hazırlanması, delillerin sunulması ve gerekli başvuruların yapılması gibi işlemleri takip eder.
• Maddi imkânı sınırlı kişiye hukuki destek sağlar: Kişinin ekonomik yetersizliği nedeniyle hukuki yardım alamamasının önüne geçilmesine katkıda bulunur.
• Usul hatalarını önler: Hukuki sürelerin kaçırılması, yanlış merciye başvuru yapılması veya eksik işlem gerçekleştirilmesi gibi riskleri azaltır.
• Kişiyi hukuki süreç hakkında bilgilendirir: Davanın aşamaları, olası sonuçları ve kişinin hak ve yükümlülükleri konusunda açıklama yapar.
• Adalete erişimi güçlendirir: Avukatın hukuki bilgisi ve mesleki deneyimi, ekonomik açıdan dezavantajlı kişilerin mahkemeler önünde daha etkin şekilde hak aramasına yardımcı olur.