Riskli Yapı Tespitine Karşı Dava Açma Süresi: 6306 Sayılı Kanun Kapsamında İtiraz, İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması

Riskli yapı tespitine karşı dava açma süresi, 15 günlük itiraz süresi, 30 günlük iptal davası süresi, yürütmenin durdurulması, tahliye ve yıkım süreci hakkında kapsamlı hukuki rehber.

---

Riskli Yapı Tespitine Karşı Dava Açma Süresi Nedir?

Riskli yapı tespitine karşı dava açma süresi, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında bir yapının “riskli yapı” olarak tespit edilmesi üzerine, maliklerin veya hak sahiplerinin idari yargıda iptal davası açabilecekleri süreyi ifade eder. Bu süre uygulamada son derece önemlidir; çünkü riskli yapı tespiti kesinleştiğinde tahliye, yıkım, tapu işlemleri, malik kararları, arsa payı satışı ve yeni yapı süreci gibi çok ağır hukuki sonuçlar doğabilir.

6306 sayılı Kanun kapsamındaki idari işlemlere karşı dava açma süresi, genel idari dava açma süresinden farklı şekilde tebliğ tarihinden itibaren 30 gün olarak uygulanır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın sıkça sorulan sorular bölümünde de Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabileceği belirtilmektedir.

Bu nedenle riskli yapı tespiti öğrenildiğinde maliklerin “daha sonra dava açarız”, “yıkım gelince bakarız” veya “rapor kesinleşince değerlendiririz” şeklinde beklemesi ciddi hak kaybına yol açabilir. Kentsel dönüşüm işlemlerinde süreler kısa, işlemler hızlı ve sonuçlar çoğu zaman geri dönüşü zor niteliktedir. Özellikle riskli yapı tespiti kesinleşip yıkım aşamasına geçildiğinde, sonradan açılacak davanın etkili sonuç doğurması güçleşebilir.

Riskli Yapı Tespiti Hangi Hukuki Sonuçları Doğurur?

Riskli yapı tespiti, yalnızca teknik bir mühendislik raporu değildir. Bu tespit, idari işlem niteliği taşır ve yapının hukuki statüsünü değiştirir. Bir bina hakkında riskli yapı tespiti yapıldığında, rapor ilgili idare tarafından incelenir; eksiklik yoksa tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir, yapıya tutanak asılır, maliklere bildirim yapılır ve muhtarlıkta ilan edilir. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın riskli yapı süreci açıklamasında, muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren 15 gün içinde riskli yapı tespitine karşı yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’ne itiraz edilebileceği belirtilmektedir.

Riskli yapı tespiti kesinleştiğinde, yapı artık idare nezdinde riskli kabul edilir. Bu aşamadan sonra tahliye ve yıkım süreci başlar. Yapının yıkılması, maliklerin taşınmazdan fiilen yararlanmasını sona erdirir. Yıkımdan sonra taşınmaz arsa haline gelir ve bu kez parselin nasıl değerlendirileceği, yeni yapının nasıl yapılacağı, hangi müteahhitle anlaşılacağı, karara katılmayan maliklerin arsa paylarının satılıp satılmayacağı gibi yeni hukuki sorunlar gündeme gelir.

Bu nedenle riskli yapı tespitine karşı dava açma süresi, yalnızca teknik rapora karşı bir başvuru süresi değildir. Aynı zamanda mülkiyet hakkının, barınma hakkının, ekonomik menfaatlerin ve maliklerin dönüşüm sürecindeki pazarlık gücünün korunması bakımından kritik bir süredir.

Riskli Yapı Tespitine Karşı Önce İtiraz mı Edilir, Doğrudan Dava mı Açılır?

Riskli yapı tespitine karşı iki ayrı hukuki yol gündeme gelebilir. Bunlardan ilki idari itiraz, ikincisi ise idari yargıda iptal davasıdır.

Riskli yapı tespitine karşı idari itiraz süresi 15 gündür. Bu süre, kural olarak muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren başlar. İtiraz, yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından yapılabilir. Kiracıların, apartman yöneticisinin, fiili kullanıcıların veya malik olmayan kişilerin bu özel itiraz yolunu kullanma hakkı kural olarak bulunmaz. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı açıklamasında da itiraz hakkının yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından kullanılabileceği ifade edilmektedir.

İtiraz yolu, riskli yapı tespitinin teknik heyet tarafından yeniden incelenmesini sağlar. Teknik heyet, riskli yapı raporunun teknik esaslara uygun hazırlanıp hazırlanmadığını, numune alma yöntemini, taşıyıcı sistem analizini, beton ve donatı verilerini, bina kodu ve adres bilgilerini, rapor eklerini ve tespit yöntemini değerlendirebilir.

Bunun yanında, riskli yapı tespiti idari işlem niteliğinde olduğu için idari yargıda iptal davası açılması da mümkündür. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki idari işlemlere karşı dava süresi 30 gündür. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, idari itiraz süresi ile dava açma süresinin birbirine karıştırılmamasıdır. 15 günlük süre teknik itiraz süresidir; 30 günlük süre ise idari yargıda iptal davası açma süresidir.

15 Günlük İtiraz Süresi ile 30 Günlük Dava Süresi Arasındaki Fark

Uygulamada en çok karıştırılan konulardan biri, riskli yapı tespitine karşı 15 günlük itiraz süresi ile 30 günlük dava açma süresi arasındaki farktır.

15 günlük itiraz süresi, idari başvuru süresidir. Bu süre içinde malik, yapının bulunduğu yerdeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’ne veya yetki devri yapılmışsa ilgili idareye başvurarak riskli yapı tespitinin yeniden incelenmesini ister. Bu inceleme teknik heyet tarafından yapılır. İtiraz sonucunda rapor uygun bulunursa riskli yapı tespiti kesinleşir; itiraz haklı bulunursa riskli yapı tespiti kaldırılabilir veya rapor yeniden değerlendirilebilir.

30 günlük dava açma süresi ise idari yargıda iptal davası açma süresidir. Bu dava, idare mahkemesinde açılır. Dava dilekçesinde riskli yapı tespitinin hukuka, tekniğe, usule ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülür. Bakanlık kaynaklarında 6306 sayılı Kanun kapsamındaki idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde dava açılabileceği açıkça belirtilmiştir.

Bu iki süre birbirinin yerine geçmez. Malik, 15 günlük itiraz süresini kaçırmış olsa dahi somut olayın tebliğ ve kesinleşme durumuna göre dava açma hakkını ayrıca değerlendirmelidir. Buna karşılık, yalnızca itiraz başvurusu yapıldığı düşünülerek dava süresinin tamamen göz ardı edilmesi de hatalıdır. Süre hesabı, tebligat, ilan, itiraz, teknik heyet kararı ve kesinleşme aşamalarına göre somut şekilde yapılmalıdır.

Dava Açma Süresi Hangi Tarihten Başlar?

Riskli yapı tespitine karşı dava açma süresinin hangi tarihten başlayacağı, somut olayın usulüne göre belirlenir. Genel ilke, dava açma süresinin idari işlemin tebliğinden itibaren başlamasıdır. Ancak riskli yapı tespitlerinde klasik tebligat dışında özel bildirim ve ilan usulleri de uygulanmaktadır.

Riskli yapı tespit raporu düzenlendikten sonra rapor idare tarafından incelenir. Eksiklik yoksa riskli yapı bilgisi tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir. Ayrıca tespit bilgileri yapıya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve ilgili muhtarlıkta 15 gün süreyle ilan edilir. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın riskli yapı süreci açıklamasında da muhtarlık ilanının son gününden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebileceği belirtilmektedir.

Bu nedenle dava açma süresi hesaplanırken yalnızca rapor tarihi esas alınmamalıdır. Raporun düzenlenme tarihi, tapuya işlenme tarihi, yapıya asılan tutanak tarihi, e-Devlet bildirimi, muhtarlık ilanı, teknik heyet kararı ve varsa itirazın reddi tarihi birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin malik riskli yapı tespitine hiç itiraz etmemişse, dava açma süresi riskli yapı tespit işleminin usulüne uygun tebliğ veya ilan edilmiş sayıldığı tarihe göre değerlendirilir. Malik 15 günlük süre içinde itiraz etmiş ve itiraz teknik heyet tarafından reddedilmişse, bu kez itirazın reddine ilişkin işlemin tebliği dava açma süresi bakımından önem taşır.

Riskli Yapı Tespitine Karşı Açılacak Dava Hangi Mahkemede Açılır?

Riskli yapı tespitine karşı açılacak dava, idari yargıda görülen bir iptal davasıdır. Görevli mahkeme idare mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kural olarak riskli yapının bulunduğu yer idare mahkemesidir.

Bu dava, özel hukuk mahkemelerinde açılacak bir “tespit davası” veya “mülkiyet davası” değildir. Çünkü riskli yapı tespiti, 6306 sayılı Kanun kapsamında idare tarafından sonuç doğuran bir idari işlem niteliğindedir. Bu nedenle dava dilekçesi idari yargılama usulüne uygun hazırlanmalı, işlemin iptali ve gerekiyorsa yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

Riskli yapı tespitine karşı açılacak iptal davasında davalı idare, işlemin hangi idari makam tarafından tesis edildiğine göre belirlenir. Uygulamada Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, ilgili il müdürlüğü, belediye veya yetki devri yapılmış idare taraf olarak gösterilebilir. Davalı idarenin yanlış belirlenmesi tek başına her zaman davanın reddi sonucunu doğurmasa da, dilekçenin doğru ve özenli hazırlanması yargılamanın sağlıklı ilerlemesi bakımından önemlidir.

Dava Açmak Tahliye ve Yıkımı Kendiliğinden Durdurur mu?

Riskli yapı tespitine karşı dava açılması, tek başına tahliye ve yıkım sürecini otomatik olarak durdurmaz. Bu husus uygulamada hayati öneme sahiptir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın sıkça sorulan sorular bölümünde, riskli yapı tespit işlemi veya yıkım kararına karşı yürütmenin durdurulması ve iptal talebiyle dava açılması halinde, yürütmenin durdurulması veya iptal kararı verilmedikçe yalnızca dava açılmasının idari işlemlerin yürütülmesine engel olmayacağı belirtilmektedir.

Bu nedenle riskli yapı tespitine karşı dava açılırken çoğu durumda yürütmenin durdurulması da talep edilmelidir. Aksi halde dava devam ederken tahliye ve yıkım işlemleri ilerleyebilir. Bina yıkıldıktan sonra açılan veya devam eden iptal davasında haklı çıkılsa bile, fiili durum geri döndürülemez hale gelebilir. Bu nedenle yürütmenin durdurulması talebi, riskli yapı davalarında stratejik açıdan son derece önemlidir.

Yürütmenin durdurulması talebi, yalnızca “dava açtık, işlem dursun” şeklinde gerekçelendirilemez. İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacağı somut şekilde açıklanmalıdır. Riskli yapı tespitinin hatalı teknik rapora dayanması, eksik inceleme yapılması, yanlış bina veya parsel üzerinden işlem tesis edilmesi, maliklere usulüne uygun bildirim yapılmaması, raporun taşıyıcı sistem bakımından yetersiz olması ve yıkım halinde mülkiyet hakkının geri dönüşü olmayan şekilde etkilenecek olması yürütmenin durdurulması talebinde öne çıkarılabilecek hususlardır.

Riskli Yapı Tespitine Karşı Dava Dilekçesinde Hangi İddialar İleri Sürülebilir?

Riskli yapı tespitine karşı açılacak iptal davasında iddialar yalnızca “bina sağlamdır” şeklinde soyut bırakılmamalıdır. İdare mahkemesi, işlemin hukuka uygun olup olmadığını denetler. Bu nedenle dava dilekçesinde teknik, usuli ve hukuki aykırılıkların birlikte ortaya konulması gerekir.

İlk olarak teknik aykırılıklar ileri sürülebilir. Riskli yapı raporunda numune alınan yerlerin binanın tamamını temsil etmediği, taşıyıcı sistemin eksik incelendiği, beton dayanım sonuçlarının hatalı yorumlandığı, donatı tespitlerinin yetersiz olduğu, zemin etkisinin değerlendirilmediği, binanın bütün bloklarının ayrı ayrı incelenmediği veya kullanılan hesap yönteminin teknik esaslara uygun olmadığı savunulabilir.

İkinci olarak usuli aykırılıklar önemlidir. Maliklere usulüne uygun bildirim yapılmamışsa, muhtarlık ilanı hatalıysa, e-Devlet bildirimi veya yapıya asma işlemi eksikse, mirasçılara bildirim yapılmamışsa, tapu kaydındaki malik bilgileriyle işlem yapılan kişiler arasında uyumsuzluk varsa bu hususlar dava sebebi yapılabilir.

Üçüncü olarak yetki ve şekil yönünden aykırılıklar ileri sürülebilir. Riskli yapı tespitini yapan kurumun lisanslı olup olmadığı, raporun yetkili kişilerce imzalanıp imzalanmadığı, elektronik sistem kayıtlarının bulunup bulunmadığı, raporun zorunlu ekleri içerip içermediği ve idarenin inceleme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği değerlendirilmelidir.

Dördüncü olarak ölçülülük ve mülkiyet hakkı bakımından değerlendirme yapılmalıdır. Riskli yapı tespitinin sonucu doğrudan tahliye ve yıkım olduğundan, raporun ciddi, denetlenebilir ve somut teknik verilere dayanması gerekir. Eksik veya hatalı rapora dayanılarak binanın yıkılması, malik açısından telafisi güç zarar doğurabilir.

İtiraz Edilmeden Doğrudan Dava Açılabilir mi?

Riskli yapı tespitine karşı idari itiraz yolu önemli bir hukuki güvencedir. Ancak uygulamada bazı durumlarda doğrudan iptal davası açılması da gündeme gelebilir. Burada belirleyici olan husus, somut olayda dava açma süresinin ne zaman başladığı ve idari başvurunun dava süresine etkisidir.

İdari itiraz, teknik heyet incelemesi sağladığı için çoğu durumda faydalıdır. Çünkü mahkemeye gidilmeden önce raporun teknik yönden yeniden değerlendirilmesi mümkün olur. Teknik heyet raporu hatalı bulursa, dava açmaya gerek kalmadan riskli yapı tespiti kaldırılabilir veya yeniden işlem yapılabilir.

Ancak itiraz sürecinin dava süresini nasıl etkilediği somut olayda dikkatle hesaplanmalıdır. Malikler bazen “itiraz yaptık, artık dava süresi bekler” düşüncesiyle hareket etmekte; teknik heyet kararının tebliği, kesinleşme tarihi ve 30 günlük dava süresini kaçırabilmektedir. Bu nedenle riskli yapı tespitine karşı hem idari itiraz hem de dava stratejisi birlikte planlanmalıdır.

Kiracılar Riskli Yapı Tespitine Karşı Dava Açabilir mi?

Riskli yapı tespitine karşı idari itiraz hakkı kural olarak yapı maliklerine ve kanuni temsilcilerine tanınmıştır. Kiracılar, işyeri kullanıcıları veya binada fiilen oturan kişiler malik sıfatına sahip olmadıkları için özel itiraz yolunu malik gibi kullanamazlar. Akademik değerlendirmelerde de 6306 sayılı Kanun’da itiraz hakkının yapı maliklerine ve kanuni temsilcilerine tanındığı, kiracılara özel itiraz hakkı tanınmadığı ifade edilmektedir.

Bununla birlikte kiracıların tamamen hukuki korumadan yoksun olduğu söylenemez. Riskli yapı süreci kiracının tahliyesini, işyeri faaliyetini, taşınma masraflarını, kira sözleşmesini ve ticari faaliyetini etkileyebilir. Ancak kiracının dava açma ehliyeti, doğrudan riskli yapı tespitinin iptali bakımından somut menfaat ilişkisine göre ayrıca değerlendirilir. Uygulamada asıl dava ve itiraz hakkı malik merkezli ilerlediğinden, kiracıların kendi hakları bakımından ayrı hukuki strateji belirlemesi gerekir.

Mirasçılar Bakımından Dava Açma Süresi

Riskli yapı tespiti yapılan taşınmazda malik vefat etmiş olabilir. Tapuda halen muris adına kayıtlı görünen taşınmazlarda, mirasçıların sürece dahil edilmesi gerekir. Bakanlık açıklamalarında, MERNİS sisteminde ölü olarak görünen ve tapuda intikali yapılmamış malik bakımından varisler belli ise tebligatın varislere yapılması ve varislere riskli yapı tespiti işlemine itiraz hakkı tanınması gerektiği belirtilmektedir.

Bu durum dava açma süresi bakımından da önemlidir. Mirasçılara usulüne uygun bildirim yapılmamışsa, dava açma süresinin başlayıp başlamadığı tartışmalı hale gelebilir. Ancak mirasçıların da süreci pasif şekilde beklememesi gerekir. Riskli yapı tespiti öğrenildiği anda mirasçılık belgesi, tapu kaydı, tebligat evrakları ve ilan belgeleri temin edilmelidir.

Mirasçılar arasında uyuşmazlık bulunması da dava sürecini zorlaştırabilir. Bazı mirasçılar dönüşümden yana olabilirken, bazıları rapora itiraz etmek isteyebilir. Böyle durumlarda her mirasçının kendi payı ve menfaati bakımından dava açma veya itiraz hakkı ayrıca değerlendirilmelidir.

Riskli Yapı Tespitine Karşı Dava Açma Süresi Kaçırılırsa Ne Olur?

Riskli yapı tespitine karşı dava açma süresinin kaçırılması, malik açısından ciddi hak kaybına yol açabilir. Süresi içinde dava açılmazsa riskli yapı tespiti kesinleşir ve tahliye-yıkım süreci devam eder. Bu aşamadan sonra doğrudan riskli yapı tespitinin iptali daha zor hale gelir.

Ancak her durumda hukuki yol tamamen kapanmış sayılmaz. Riskli yapı tespitinden sonra yıkım işlemi, tahliye işlemi, arsa payı satışı, malik kararları, müteahhit sözleşmesi, kamulaştırma veya tapu işlemleri gibi yeni idari ya da özel hukuk işlemleri tesis edilebilir. Bu işlemler kendi başlarına dava konusu olabilir. Fakat riskli yapı tespitine süresinde dava açılmamış olması, sonraki davalarda malikin hukuki pozisyonunu zayıflatabilir.

Bu nedenle en sağlıklı yol, riskli yapı tespiti öğrenilir öğrenilmez sürenin hesaplanması ve gerekli başvuruların yapılmasıdır. Süre geçirilmişse, dosya yine de tamamen terk edilmemeli; sonraki işlemler bakımından dava, itiraz, tazminat veya sözleşmesel haklar ayrıca incelenmelidir.

Dava Açma Süresinde Tebligat ve İlanın Önemi

Riskli yapı tespitine karşı dava açma süresinde tebligat ve ilan usulü belirleyici rol oynar. Normal idari işlemlerde tebliğ tarihi genellikle açık şekilde bellidir. Ancak riskli yapı tespitinde yapıya asma, muhtarlık ilanı, e-Devlet bildirimi, tapu beyanı ve idari yazışmalar birlikte uygulanabilir.

Bu nedenle maliklerin yalnızca posta yoluyla gelecek tebligatı beklemesi doğru değildir. Riskli yapı sürecinde muhtarlık ilanları, e-Devlet bildirimleri, apartmana asılan tutanaklar ve tapu kaydındaki beyanlar dikkatle takip edilmelidir. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı açıklamasında muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren 15 günlük itiraz süresinin başlayacağı açıkça ifade edildiğinden, ilan süreci fiilen çok önemli hale gelmektedir.

Tebligat usulsüzlüğü varsa, bu durum dava dilekçesinde ayrıca ileri sürülmelidir. Ancak tebligat usulsüzlüğü iddiası, hiçbir işlem yapılmadan beklemek için güvenli bir dayanak olarak görülmemelidir. Uygulamada mahkemeler, öğrenme tarihi, ilan tarihi, işlemden haberdar olma durumu ve başvuru tarihlerini birlikte değerlendirebilir.

Riskli Yapı Tespitine Karşı Açılan Davada Bilirkişi İncelemesi

Riskli yapı tespitine karşı açılan iptal davalarında mahkeme, teknik konuları değerlendirmek için bilirkişi incelemesine başvurabilir. Bilirkişi incelemesinde binanın taşıyıcı sistemi, beton dayanımı, donatı durumu, numune alma işlemleri, zemin verileri, raporun teknik esaslara uygunluğu ve yapının gerçekten riskli olup olmadığı incelenir.

Davacı malik bakımından bilirkişi incelemesi son derece önemlidir. Çünkü mahkeme teknik konularda çoğu zaman bilirkişi raporuna dayanarak karar verir. Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanırken bilirkişi incelemesinde hangi hususların araştırılması gerektiği açıkça belirtilmelidir.

Örneğin dilekçede; numune alınan kolonların binayı temsil edip etmediği, yeterli sayıda karot alınıp alınmadığı, binanın tüm taşıyıcı sisteminin incelenip incelenmediği, beton dayanım sonuçlarının yönetmeliğe uygun değerlendirilip değerlendirilmediği, zemin sınıfının doğru kabul edilip edilmediği ve varsa güçlendirme ihtimalinin dikkate alınıp alınmadığı sorulmalıdır.

Yürütmenin Durdurulması Talebi Nasıl Gerekçelendirilmelidir?

Riskli yapı tespitine karşı açılan davalarda yürütmenin durdurulması talebi, davanın en kritik bölümüdür. Çünkü dava sonuçlanmadan bina yıkılırsa, sonradan verilecek iptal kararı pratik açıdan sınırlı etki doğurabilir.

Yürütmenin durdurulması talebinde iki temel unsur vurgulanmalıdır: açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar. Açık hukuka aykırılık bakımından raporun teknik eksiklikleri, yetki sorunları, tebligat hataları, eksik inceleme, yanlış parsel veya bina kodu, usulsüz numune alma ve raporun mevzuata aykırı düzenlenmesi ileri sürülebilir.

Telafisi güç zarar bakımından ise yapının yıkılması halinde mülkiyet hakkının geri dönülmez şekilde etkileneceği, dava sonunda iptal kararı verilse bile binanın fiilen ortadan kalkmış olacağı, maliklerin konut veya işyeri kullanımından mahrum kalacağı, ekonomik değerin ağır şekilde etkileneceği ve yıkımın geri alınamaz sonuçlar doğuracağı açıklanmalıdır.

Bakanlık açıklamalarında da yalnızca dava açılmasının işlemlerin yürütülmesine engel olmayacağı, yürütmenin durdurulması veya iptal kararı bulunması gerektiği belirtildiğinden, bu talebin güçlü hazırlanması gerekir.

Riskli Yapı Tespitine Karşı Dava Açarken Yapılan Hatalar

Uygulamada en sık yapılan hata, dava açma süresinin yanlış hesaplanmasıdır. Bazı maliklerin 15 günlük itiraz süresini dava süresi zannetmesi, bazılarının ise 30 günlük dava süresini genel 60 günlük idari dava süresi gibi değerlendirmesi hak kaybına neden olur. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlerde 30 günlük özel dava süresi dikkate alınmalıdır.

İkinci hata, dava dilekçesinin teknik yönden zayıf hazırlanmasıdır. Riskli yapı tespitine karşı açılan davada yalnızca hukuki ifadeler yeterli olmaz. Raporun teknik hataları somut şekilde ortaya konulmalıdır.

Üçüncü hata, yürütmenin durdurulması talebinin gerekçesiz bırakılmasıdır. Dava açmak yıkımı durdurmadığı için, yürütmenin durdurulması talebi özel olarak ve güçlü biçimde açıklanmalıdır.

Dördüncü hata, yanlış mahkemede dava açılmasıdır. Riskli yapı tespitine karşı dava idare mahkemesinde açılmalıdır. Asliye hukuk mahkemesinde veya sulh hukuk mahkemesinde açılacak yanlış dava, süre kaybına yol açabilir.

Beşinci hata, tebligat ve ilan belgelerinin dosyaya eklenmemesidir. Dava süresinin ispatı için ilan, tebligat, e-Devlet bildirimi, tapu beyanı ve itiraz evraklarının dosyada bulunması önemlidir.

Riskli Yapı Tespitine Karşı Dava Açma Süresinde Avukatın Rolü

Riskli yapı tespitine karşı dava açma süresi kısa olduğu için avukatın rolü son derece önemlidir. Avukat, öncelikle sürenin hangi tarihten başladığını tespit eder. Bunun için riskli yapı raporu, tapu beyanı, muhtarlık ilanı, e-Devlet bildirimi, itiraz dilekçesi, teknik heyet kararı ve tebligat belgeleri incelenir.

Ardından dava stratejisi belirlenir. İdari itiraz yapılmış mı, teknik heyet kararı var mı, dava süresi devam ediyor mu, yürütmenin durdurulması talep edilmeli mi, ek teknik rapor alınmalı mı, bilirkişi incelemesinde hangi sorular sorulmalı gibi konular değerlendirilir.

Avukat ayrıca davanın yalnızca riskli yapı tespitiyle sınırlı kalmayabileceğini de dikkate alır. Tahliye, yıkım, kira yardımı, malik kararları, arsa payı satışı, kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve müteahhit seçimi gibi sonraki süreçler de hukuki stratejinin parçası olmalıdır.

Sonuç

Riskli yapı tespitine karşı dava açma süresi, kentsel dönüşüm sürecinde maliklerin en dikkatli takip etmesi gereken sürelerden biridir. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki idari işlemlere karşı dava açma süresi tebliğ tarihinden itibaren 30 gündür. Bunun yanında riskli yapı tespitine karşı idari itiraz süresi ise muhtarlık ilanının son gününden itibaren 15 gündür. Bu iki süre birbirine karıştırılmamalıdır.

Riskli yapı tespitine karşı dava açılması, tahliye ve yıkım işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle dava ile birlikte yürütmenin durdurulması talebinin güçlü teknik ve hukuki gerekçelerle ileri sürülmesi gerekir. Özellikle rapordaki teknik eksiklikler, usulsüz tebligat, yanlış taşınmaz bilgileri, eksik inceleme ve yıkım halinde doğacak telafisi güç zararlar açıkça ortaya konulmalıdır.

Sürelerin kaçırılması halinde riskli yapı tespiti kesinleşebilir ve tahliye-yıkım süreci ilerleyebilir. Bu nedenle maliklerin riskli yapı tespitini öğrendiği anda raporu temin etmesi, tebligat ve ilan tarihlerini belirlemesi, teknik inceleme yaptırması ve dava açma süresini doğru hesaplaması gerekir.

Kısacası, riskli yapı tespitine karşı dava açma süresi yalnızca bir usul meselesi değildir; mülkiyet hakkının, konut hakkının, ekonomik değerlerin ve kentsel dönüşüm sürecindeki malik iradesinin korunması bakımından hayati bir hukuki aşamadır. Doğru sürede, doğru mahkemede, teknik delillerle desteklenmiş ve yürütmenin durdurulması talebini içeren bir dava, maliklerin haklarını korumada en etkili yollardan biridir.