Cari Hesap Sözleşmesi
Giriş
Ticari hayatın en önemli özelliklerinden biri sürekli ve tekrar eden ticari işlemlerdir. Özellikle tacirler arasında mal alım satımı, hizmet sunumu veya ticari ilişkiler çoğu zaman tek bir işlemle sınırlı değildir. Taraflar arasında devam eden ticari ilişkiler kapsamında birçok işlem gerçekleşebilir.
Bu tür ticari ilişkilerin sağlıklı şekilde yürütülebilmesi için taraflar genellikle cari hesap sözleşmesi yaparlar. Cari hesap sözleşmesi sayesinde taraflar arasındaki çok sayıda işlem tek tek tahsil edilmez; belirli dönemlerde hesap bakiyesi üzerinden ödeme yapılır.
Türk Ticaret Kanunu cari hesap sözleşmesini ticari hayatın önemli kurumlarından biri olarak düzenlemiş ve bu sözleşmeye özel hükümler getirmiştir.
Cari Hesap Kavramı
Cari hesap, taraflar arasındaki karşılıklı alacak ve borçların tek tek talep edilmesi yerine hesapta toplanarak belirli dönemlerde net bakiyenin belirlenmesini ifade eder.
Bu sistemde taraflar arasındaki işlemler hesapta kaydedilir ve belirli dönem sonunda bakiye alacak ortaya çıkar.
Bu yöntem özellikle uzun süreli ticari ilişkilerde büyük kolaylık sağlar.
Cari Hesap Sözleşmesinin Hukuki Dayanağı
Türk Ticaret Kanunu’nda cari hesap sözleşmesi özel olarak düzenlenmiştir.
Kanuna göre cari hesap sözleşmesi:
-
iki taraf arasında yapılır
-
karşılıklı alacakların hesaba kaydedilmesini içerir
-
dönem sonunda bakiye belirlenir
Bu sözleşme genellikle tacirler arasında yapılır.
Cari Hesap Sözleşmesinin Özellikleri
Cari hesap sözleşmesinin bazı temel özellikleri bulunmaktadır.
Süreklilik
Cari hesap sistemi sürekli ticari ilişkiler için kullanılır.
Hesap Kaydı
Taraflar arasındaki işlemler cari hesaba kaydedilir.
Bakiye Sistemi
Taraflar tek tek alacak talep etmek yerine dönem sonunda ortaya çıkan bakiye üzerinden ödeme yapar.
Cari Hesap Sözleşmesinin Tarafları
Cari hesap sözleşmesi genellikle iki tacir arasında yapılır.
Ancak tacir olmayan kişiler de bazı durumlarda cari hesap sözleşmesi yapabilir.
Uygulamada cari hesap sözleşmesi en çok şu ilişkilerde görülür:
-
tedarikçi ve bayi ilişkileri
-
distribütörlük sözleşmeleri
-
sürekli mal alım satımı ilişkileri
-
ticari hizmet sözleşmeleri
Cari Hesapta Alacakların Durumu
Cari hesap sisteminde önemli bir özellik bulunmaktadır.
Hesaba kaydedilen alacaklar tek başına talep edilemez.
Başka bir ifadeyle cari hesapta bulunan alacaklar bağımsız olarak dava konusu yapılamaz.
Alacak talebi ancak hesap dönemi sonunda ortaya çıkan bakiye üzerinden yapılabilir.
Cari Hesapta Faiz
Cari hesap sözleşmelerinde taraflar faiz konusunda anlaşma yapabilir.
Taraflar sözleşmede:
-
hesap faiz oranı
-
temerrüt faizi
-
faiz hesaplama yöntemi
gibi hususları belirleyebilir.
Ticari ilişkilerde faiz uygulaması oldukça yaygındır.
Cari Hesap Sözleşmesinin Sona Ermesi
Cari hesap sözleşmesi çeşitli sebeplerle sona erebilir.
Örneğin:
-
tarafların anlaşması
-
sözleşme süresinin dolması
-
taraflardan birinin iflası
-
sözleşmenin feshi
Sözleşme sona erdiğinde hesap kapatılır ve nihai bakiye belirlenir.
Cari Hesap Bakiye Alacağı
Cari hesap kapatıldığında taraflar arasında bir bakiye alacağı ortaya çıkar.
Bu bakiye alacağı artık bağımsız bir alacak niteliği kazanır.
Bu nedenle alacaklı taraf:
-
icra takibi başlatabilir
-
alacak davası açabilir
Cari Hesap ve Ticari Defterler
Cari hesap ilişkilerinde ticari defterler büyük önem taşır.
Taraflar arasındaki işlemler çoğu zaman ticari defter kayıtları ile ispat edilir.
Mahkemeler bu tür davalarda genellikle bilirkişi incelemesi yaparak hesap bakiyesini belirler.
Cari Hesap Uyuşmazlıkları
Uygulamada cari hesap sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar oldukça sık görülmektedir.
Bu uyuşmazlıklar genellikle şu konularda ortaya çıkar:
-
hesap bakiyesinin yanlış hesaplanması
-
bazı işlemlerin hesaba kaydedilmemesi
-
faiz hesaplaması
-
hesap kesim tarihleri
Bu tür uyuşmazlıklar ticaret mahkemelerinde görülür.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay kararlarında cari hesap ilişkilerinde şu ilkelere vurgu yapılmaktadır:
-
cari hesapta bulunan alacaklar tek başına talep edilemez
-
hesap kapatılmadan bakiye alacağı doğmaz
-
ticari defter kayıtları önemli delil niteliği taşır
Bu ilkeler ticari davalarda sıklıkla uygulanmaktadır.
Sonuç
Cari hesap sözleşmesi ticari hayatın önemli sözleşmelerinden biridir. Özellikle sürekli ticari ilişkilerde taraflar arasındaki işlemlerin düzenli şekilde takip edilmesini sağlar.
Türk Ticaret Kanunu cari hesap sözleşmesini özel hükümlerle düzenlemiş ve bu sözleşmeye önemli hukuki sonuçlar bağlamıştır. Cari hesap ilişkilerinde hesap kayıtlarının doğru tutulması, hesap kesim tarihlerinin belirlenmesi ve sözleşme hükümlerinin dikkatle hazırlanması büyük önem taşır.
Bu nedenle cari hesap sözleşmelerinin hukuki danışmanlık alınarak hazırlanması ticari uyuşmazlıkların önlenmesi açısından önemlidir.
About Post Author
