Türkiye’de Yabancılar İçin Miras Hukuku – Uygulanacak Hukuk, Veraset İlamı, Tapu İntikali ve Vergi

Türkiye’de yabancı uyruklu kişilerin miras süreçleri, klasik “miras paylaşımı” anlatımından daha geniş bir çerçevede değerlendirilmelidir. Çünkü yabancı unsur bulunduğunda, ilk soru “kim mirasçı?” değil; çoğu zaman“ hangi ülke hukuku uygulanacak, hangi mahkeme yetkili, Türkiye’deki taşınmazların intikali nasıl yapılacak?” sorularıdır. Miras hukuku rehberiyle bu soruları cevaplayalım.

1) Yabancılar Türkiye’de Mirasçı Olabilir mi?

Evet. Yabancı uyruklu olmak, tek başına mirasçılığa engel değildir. Ancak özellikle Türkiye’de bulunan taşınmazlar (ev, arsa, işyeri) açısından iki kritik sınırlama alanı ortaya çıkar:

1. Uygulanacak hukuk (miras statüsü, paylar, saklı pay vb.)

2. Taşınmaz edinimine ilişkin kısıtlamalar (tapu mevzuatı kaynaklı sınırlamalar)

Bu ayrım çok önemlidir: Bir kişi mirasçı olsa bile, Türkiye’de taşınmaz edinimi konusunda özel kısıtlar gündeme gelebilir (özellikle yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin hükümler çerçevesinde). Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün yabancıların taşınmaz hukuku mevzuat derlemesi, bu alanın ayrı bir rejim olduğunu açıkça gösterir.

2) En Kritik Kural: Hangi Ülke Hukuku Uygulanır?

Yabancılar bakımından mirasın “hangi hukuka tabi olduğu” Türkiye’de 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ile belirlenir.

MÖHUK m. 20 – Miras Statüsü

Genel kural: Miras, ölenin milli hukukuna tabidir.
İstisna: Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Bu şu anlama gelir:

• Muris (mirasbırakan) yabancı ise, kural olarak miras ilişkilerinde muris’in vatandaşı olduğu ülke hukuku devreye girer.

• Ancak murisin Türkiye’de evi/arsası varsa, o taşınmazların intikalinde Türk hukuku uygulanır.

Pratik sonuç: Aynı tereke içinde “Türkiye’de taşınmaz” ve “yurt dışında malvarlığı” varsa, mirasın bir kısmı Türk hukukuna; diğer kısmı murisin milli hukukuna tabi olabilecek şekilde çifte statü doğabilir. Bu, özellikle pay oranları ve saklı pay tartışmalarında belirleyicidir.

(B) Mirastan doğan davalarda kesin yetki (HMK m. 11)

HMK m. 11; terekenin paylaşımı, ölüme bağlı tasarrufların iptali/tenkisi, miras sebebiyle istihkak gibi davalarda ölenin son yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğunu düzenler.

Uygulama notu: Yabancı unsurlu mirasta “hangi mahkeme yetkili?” sorusu bazen MÖHUK ve HMK birlikte değerlendirilerek çözümlenir. Bu nedenle dosya stratejisinde ilk adım, yetkiyi doğru kurmaktır.

3) Miras Nerede Açılır? Yetkili Mahkeme Neresidir?

(A) Mirasın açılma yeri (TMK m. 576)

Türk Medeni Kanunu’na göre miras, mirasbırakanın yerleşim yerinde açılır ve mirasa ilişkin bazı davalar da bu yer mahkemesinde görülür.

(B) Mirastan doğan davalarda kesin yetki (HMK m. 11)

HMK m. 11; terekenin paylaşımı, ölüme bağlı tasarrufların iptali/tenkisi, miras sebebiyle istihkak gibi davalarda ölenin son yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğunu düzenler.

Uygulama notu: Yabancı unsurlu mirasta “hangi mahkeme yetkili?” sorusu bazen MÖHUK ve HMK birlikte değerlendirilerek çözümlenir. Bu nedenle dosya stratejisinde ilk adım, yetkiyi doğru kurmaktır.

4) Yabancı Mirasçılar İçin “Veraset İlamı” (Mirasçılık Belgesi) Neden Zorunlu?

Türkiye’de bankalar, tapu müdürlükleri ve çoğu resmi kurum, “mirasçıyım” beyanını değil mirasçılığı ispatlayan resmi belgeyi arar. Bu belge uygulamada “veraset ilamı / mirasçılık belgesi” olarak bilinir.

Noterden mi, Mahkemeden mi?

Uygulamada, yabancı mirasçının bulunması halinde noterlerin mirasçılık belgesi vermediği; bu durumda belgenin Sulh Hukuk Mahkemesinden alınması gerektiği belirtilmektedir (Noterlik Kanunu m. 71/B-4 uygulaması).

Pratik sonuç: Aynı tereke içinde “Türkiye’de taşınmaz” ve “yurt dışında malvarlığı” varsa, mirasın bir kısmı Türk hukukuna; diğer kısmı murisin milli hukukuna tabi olabilecek şekilde çifte statü doğabilir. Bu, özellikle pay oranları ve saklı pay tartışmalarında belirleyicidir.

5) Türkiye’de Taşınmaz İntikali (Tapu) – Yabancı Mirasçılar İçin Belge Listesi

Taşınmazın miras yoluyla intikali için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, işlemde istenen temel belgeleri açıkça listeler. Bunların başlıcaları:

• Kimlik/pasaport (yabancı için pasaport veya ülke kimliği)

• Temsil varsa vekâletname/vasi kararı vb.

• Veraset belgesi (Sulh Hukuk veya noter)

• Yurt dışı veraset belgeleri varsa, Tapu Kanunu m. 37 kapsamında Türk mahkemelerince onay şartı

Ayrıca TKGM’nin konuya ilişkin değerlendirme metinlerinde, yabancıya miras yoluyla intikalde, intikalin gerçekleşebileceği; ancak intikal sonrası taşınmazı “uhdesinde tutup tutamayacağı” açısından 2644 sayılı Tapu Kanunu ve kısıtlamaların ayrıca önem taşıdığı vurgulanır. 

6) Yurt Dışındaki Belgeler Türkiye’de Nasıl Kullanılır? (Apostil / Konsolosluk Tasdiki / Tercüme)

Yabancı mirasçıların en çok takıldığı nokta şudur: Ölüm belgesi, nüfus kaydı, veraset belgesi, evlilik belgesi gibi evraklar yurt dışından geliyorsa Türkiye’de kullanılabilmesi için çoğunlukla:

1. Apostil (Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde)

2. Apostil yoksa konsolosluk tasdiki

3. Yeminli tercüme + noter onayı
   gerekecektir.

Apostilin uluslararası belge onay sistemi olduğu ve Türkiye’de valilik/kaymakamlık gibi idari makamlarca yapılabildiği yönünde genel açıklamalar mevcuttur.

Uygulama notu: Apostil “ücretsiz/ücretli” tartışması sık görülür. Esas maliyet genellikle apostilden değil; tercüme/noter onayı ve işlem masraflarından doğar. Süreç planlanırken bu maliyetler ayrıca hesaplanmalıdır.

8) Sağ Kalan Eş ve Çocuklar – Paylar Neden Sık Dava Konusu Olur?

Yabancı unsurlu mirasta en çok çatışma çıkaran alanlardan biri, sağ kalan eşin miras payı ve zümrelerle birlikte mirasçılık konusudur. Türk hukukunda sağ kalan eşin, hangi zümre ile birlikte mirasçı olduğuna göre payı değişir (örneğin üçüncü zümre ile birlikte olduğunda payın 3/4 olacağı gibi). Bu yaklaşım uygulama metinlerinde de ifade edilir.

Pratik sonuç: Yabancı mirasçıların beklentileri “kendi ülkelerindeki pay düzeni”ne göre şekillenmiş olabilir. Türkiye’de taşınmaz varsa Türk hukukunun devreye girmesi, “beklenen payın” değişmesine ve uyuşmazlığa yol açabilir.

9) Miras Vergisi: Veraset ve İntikal Vergisi (2026) – Yabancılar İçin de Geçerli mi?

Türkiye’de miras yoluyla intikal eden malvarlığı için Veraset ve İntikal Vergisi gündeme gelir. Gelir İdaresi Başkanlığı, 2026 yılı için istisna tutarları ve genel çerçeveyi yayımlar.

Ayrıca 2026 yılına ilişkin istisna tutarları ve matrah dilimleri gibi teknik detayların yer aldığı güncel duyuru/tablolar bulunmaktadır.

Uyarı: Verginin hesabı; mirasın türüne, pay oranlarına, malvarlığının niteliğine ve bazı istisna/indirimlere göre değişebilir. Bu nedenle uygulamada vergi planlaması “dosya başında” yapılmalıdır; aksi halde tapu işlemleri ve bankadaki çözüm süreçleri gecikebilir.

10) Yabancılar İçin Miras Süreci: Adım Adım Yol Haritası

Aşağıdaki sıra, pratikte en az hata ile ilerleyen standart akıştır:

1. Ölüm belgesi ve kimlik bağları: ölüm kaydı, evlilik/soybağı belgeleri

2. Apostil / tasdik / tercüme: evrakların Türkiye’de kullanılabilir hale getirilmesi

3. Veraset ilamı: yabancı mirasçı varsa çoğunlukla Sulh Hukuk Mahkemesi

4. Malvarlığı tespiti: tapu kayıtları, banka, araç, şirket payı vb.

5. Vergi beyanı ve ödeme planı: Veraset ve İntikal Vergisi (mümkünse baştan)

6. Tapu intikali: TKGM belge listesine uygun başvuru

7. Uyuşmazlık varsa dava stratejisi: yetki (HMK 11), iptal/tenkis/istihkak, paylaşım davaları

11) Sık Sorulan Sorular

Yabancı mirasçı Türkiye’ye gelmeden işlem yapabilir mi?

Çoğu işlem, usulüne uygun düzenlenmiş vekaletname ile yürütülebilir. Ancak vekaletnamenin kapsamı (tapu, vergi, dava, banka) doğru yazılmalı; apostil/tercüme şartları da sağlanmalıdır.

Yurt dışından alınan veraset belgesi Türkiye’de geçerli mi?

TKGM uygulamasında, yurt dışı veraset belgeleri için Türk mahkemelerince onay şartına işaret edilir.

Türkiye’de taşınmaz varsa hangi hukuk uygulanır?

MÖHUK m. 20’ye göre, Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

12) Sonuç: Yabancılar İçin Türkiye’de Miras Dosyası Nasıl Yönetilmeli?

Türkiye’de yabancılar için miras hukuku, “mirasçılık” meselesinden önce uygulanacak hukukun tespiti (MÖHUK m.20), yetki/mahkeme seçimi (HMK m.11), veraset ilamının doğru makamdan alınması, yabancı belgelerin apostil–tercüme–tasdik zinciri, veraset ve intikal vergisi planlaması ve nihayet tapu/banka intikali adımlarının birbirine bağlı şekilde yürütülmesini gerektirir. Özellikle Türkiye’de taşınmaz bulunduğunda Türk hukukunun devreye girmesi, pay oranları ve saklı pay gibi alanlarda yabancı mirasçıların beklentileriyle farklılaşabilir; bu da uyuşmazlık riskini artırır. Bu nedenle en doğru yaklaşım, dosyayı baştan “belge–yetki–uygulanacak hukuk–vergi–intikal” ekseninde yapılandırmak ve tüm işlemleri tek bir takvim altında entegre biçimde yönetmektir.

A) Her dosyada mutlaka gereken “çekirdek” belgeler

1. Pasaport / yabancı kimlik belgesi (mirasçılar için)

2. Ölüm belgesi (yurt dışı ise apostil/tesdik + tercüme)

3. Veraset ilamı / mirasçılık belgesi (Türkiye’den alınan asıl veya onaylı örnek)

4. Temsil varsa: vekâletname / vasi kararı / temsil belgesi

B) Tapu intikali yapılacaksa (Türkiye’de taşınmaz)

Tapu ve Kadastro uygulamasında miras intikali için özellikle şu belgeler öne çıkar:

• Kimlik belgesi / pasaport (yabancı)

• Veraset belgesi

• Yurt dışı mahkemece verilmiş veraset belgesi varsa: Tapu Kanunu m.37 kapsamında Türk mahkemelerince onaylanmış olması gerektiği belirtilir.

Ayrıca TKGM değerlendirmesinde önemli bir ayrım var: Yabancıya mirasla intikal mümkün olmakla birlikte, taşınmazı uhdesinde tutup tutamayacağı yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin sınırlamalar yönünden ayrıca değerlendirilir.