YURTDIŞI SİPARİŞLERDE GÜMRÜKTE TAKILMA

YURTDIŞI SİPARİŞLERDE GÜMRÜKTE TAKILMA: YANLIŞ BEYAN, YASAKLI ÜRÜN, DEĞER TESPİTİ VE İADE SENARYOLARI

1) “Gümrükte takıldı” ne demek? Neden olur?

Yurtdışından verdiğiniz sipariş Türkiye’ye giriş yaptığında, posta veya hızlı kargo operatörü tarafından gümrük işlemlerine tabi tutulur. Bazı gönderiler doğrudan teslim edilirken bazıları belge/inceleme/vergilendirme nedeniyle beklemeye alınır. “Takılma” dediğimiz şey genelde şu üç başlıktan birine girer:

Beyan ve belge sorunu (yanlış/eksik beyan, fatura–ödeme belgesi yokluğu, ürünün yanlış tanımlanması)
Eşyanın niteliği (yasaklı ya da izne tabi ürün; ürün güvenliği/uygunluk denetimi)
Kıymet (değer) ve vergi (gümrük kıymetinin yeniden belirlenmesi, limit aşımı, vergi tahakkuku)

Özellikle e-ticaret siparişlerinde süreç, Posta ve Hızlı Kargo rejimine ilişkin özel düzenlemelerle yürür. Bu alanda mevzuatın sık güncellenmesi nedeniyle güncel idari düzenlemeler de önemlidir. Örneğin Ticaret Bakanlığı, bazı ürün gruplarında posta/hızlı kargo kapsamında ülkeye girişe yönelik kısıtlama getirebilmektedir.

2) İlk kontrol: Siparişiniz “posta/hızlı kargo” rejiminde mi, yoksa normal ithalat mı?

E-ticaret siparişlerinin büyük kısmı “posta ya da hızlı kargo” kapsamında işlem görür. Bu kapsamın pratikte en kritik sonucu şudur:

Belirli kıymet/mahiyet sınırlarını aşan veya niteliği gereği özel izne tabi olan eşyada işlem “basit” akıştan çıkar, daha kapsamlı gümrük prosedürü gündeme gelebilir.
Ticaret Bakanlığı’nın bilgilendirmelerinde, posta/hızlı kargo gönderilerinde tek başına kıymeti 1.500 euro’yu aşan eşyada uygulanacak vergilerin farklılaşacağı ve işlemin niteliğinin değişeceği açıkça belirtilmektedir.
Yine aynı bilgilendirmelerde, “yolcu beraberi hediyelik eşya limiti” (kamuoyunda sık bilinen 430 euro gibi) ile “posta/hızlı kargo” muafiyetinin aynı şey olmadığı, posta yoluyla gelen eşya için bu hediyelik limitinin doğrudan uygulanmadığı vurgulanır. Pratik öneri: Kargonuz takıldıysa önce operatörden şu iki bilgiyi isteyin: 1)Gönderi posta mı hızlı kargo mu? 2)İşlem basitleştirilmiş beyan üzerinden mi, yoksa normal ithalat prosedürüne mi dönmüş?

Bu iki cevap, hangi belgeleri hazırlayacağınızı ve hangi başvuru yolunu izleyeceğinizi belirler.

3) Yanlış beyan: E-ticarette en yaygın hata türleri

“Beyan” sadece gümrük müşavirinin yaptığı bir işlem değildir. Posta/hızlı kargoda beyanı çoğu zaman operatör yapar; ancak beyan içeriğinin dayanağı sizin sipariş verilerinizdir: ürün adı, bedel, ödeme belgesi, satıcı faturası/fişi, ürünün mahiyeti vb.

3.1. Yanlış beyanın en sık görülen biçimleri

Yanlış ürün tanımı: “aksesuar” diye geçen ama aslında elektronik cihaz parçası olan ürünler; “hediye” diye işaretlenen satışlar.
Kıymetin düşük gösterilmesi: Satıcının fatura/etiket üzerinde bedeli düşük yazması veya “0 USD” gibi bedelsiz gösterim.
Yanlış adet/miktar: Aynı üründen çoklu alımın “kişisel kullanım” görüntüsünü aşması.
Yanlış sınıflandırma (GTİP): Ürünün teknik niteliğine uymayan tarife kodu ile işlem yapılması.
Kargo/taşıma giderinin gizlenmesi: Bazı uygulamalarda ürün bedeli düşük gösterilip taşıma ücreti ayrıca tahsil edilir; gümrük kıymeti açısından taşıma giderinin değerlendirilmesi ayrıca önemlidir.

3.2. Yanlış beyanın “idari ceza”ya ve “adli süreç”e evrilmesi

Burada iki ayrı dünya var:

Gümrük kabahatleri / idari para cezaları: Mevzuata aykırı beyan/işlem nedeniyle idari yaptırım (ek vergi + idari para cezası gibi).
Kaçakçılık suçu riski: Eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmaksızın ülkeye sokulması, yanıltıcı işlem, yasak eşyaya ilişkin fiiller gibi durumlarda 5607 sayılı Kanun kapsamındaki değerlendirmeler gündeme gelebilir.

Her yanlış beyan otomatik olarak “kaçakçılık” değildir; ancak özellikle yasaklı eşya veya bilinçli yanıltma iddiası olduğunda dosya bambaşka bir kulvara geçer. Bu nedenle gümrükte bekleyen gönderide ilk amaç şudur: Olayı “belge ve açıklama ile” kabahat/vergilendirme düzeyinde çözmek; adli şüpheyi tetikleyecek davranışlardan kaçınmak.

4) Posta/hızlı kargo ile Türkiye’ye getirilemeyen (yasaklı) ürünler

Kargonun takılmasının en “sert” nedeni, ürünün niteliği gereği posta/hızlı kargo ile adınıza getirilememesidir. Kamu kaynaklarında bu konuda net örnekler verilmektedir. Örneğin “posta ya da hızlı kargo yoluyla Türkiye’ye getirilemeyecek eşyalar” arasında; tütün ürünleri (elektronik sigara ve kartuşları dahil), alkollü ürünler, cep telefonu, kozmetik ürünleri, uyuşturucu/uyarıcı maddeler, silah/tüfek, et ve süt ürünleri gibi kalemler sayılmaktadır.

4.1. Yasaklı – izne tabi – kısıtlı: Üçlü ayrımı doğru kurun

Yasaklı: Hiç getirilemez; iade/elden çıkarma/tasfiye gündeme gelebilir.
İzne tabi: Belirli kurum izinleri/uygunluk belgeleri olmadan işlem görmez (ör. bazı elektronik haberleşme cihazları, ürün güvenliği denetimine tabi kalemler).
Kısıtlı: Belirli rejimde (ör. basitleştirilmiş beyan) getirilemeyip normal ithalat prosedürüne kaydırılabilir ya da ek denetime tabi tutulabilir.

Ticaret Bakanlığı’nın zaman zaman yayımladığı duyurularla bazı ürün gruplarında posta/hızlı kargo kapsamında girişe kısıtlama getirilebildiğini unutmayın.

4.2. “Satıcı gönderdi, ben bilmiyordum” savunması her zaman yetmez

Uygulamada alıcıların en sık yaşadığı hayal kırıklığı şudur: Platformda satışı var diye ürünün Türkiye’ye posta/hızlı kargo ile serbestçe gireceği sanılır. Oysa gümrükte değerlendirme Türkiye mevzuatına göre yapılır. “Bilmemek” bazı durumlarda iyi niyet göstergesi olabilir ama ürünün yasaklı niteliğini ortadan kaldırmaz.

5) Gümrük kıymeti (değer tespiti): Neden “ödediğiniz tutar” ile “gümrükte çıkan” farklı olur?

“Ben 25 dolara aldım, gümrük 60 dolar yazmış” şikâyeti çok yaygındır. Bunun birkaç tipik nedeni var:

5.1. Kıymete eklenen unsurlar

Posta/hızlı kargo işlemlerine ilişkin düzenlemelerde, Türkiye’deki giriş yerine kadar yapılan nakliye giderlerinin kıymete eklenmesi yaklaşımı öne çıkar. Yani ürün bedeli + belirli taşıma unsurları birlikte değerlendirilebilir.

Bu nedenle:

“Ürün bedeli düşük – kargo bedeli yüksek” modellerinde,
“Ücretsiz kargo” yazsa da satıcının bedeli farklı kalemlere yaydığı durumlarda,
Sigorta/taşıma unsurlarının belgelendirilmediği hâllerde
gümrük idaresi kıymeti yeniden değerlendirebilir.

5.2. İndirim/kupon/puan kullanımı

Kuponla düşen fiyatın gerçek ödeme belgesiyle desteklenmesi gerekir. Aksi halde idare, emsal/kanıtlanabilir kıymete yönelerek farklı bir kıymet tespiti yapabilir.

5.3. Belgesizlik en büyük risktir

Kıymet tartışmasının %80’i “belge yok”tan çıkar. Bu yüzden gümrükte takılan gönderilerde ilk işiniz şu belgeleri toparlamak olmalı:

Kıymet ispat paketi

Sipariş ekran görüntüsü (ürün adı, adet, fiyat, satıcı)
Ödeme belgesi (kredi kartı ekstresi, banka dekontu, platform ödeme makbuzu)
Satıcı faturası/fişi (varsa)
Kargo bedeli/taşıma bedeli (ayrıysa)
Yazışmalar (satıcı “yanlış ürün gönderdim” dedi mi, iade kabul etti mi?)

Bu paket, “yanlış beyan” iddiasını da “kıymet uyuşmazlığını” da yumuşatır.

6) Gümrükte takıldıysa ilk 48 saatte yapılacaklar (pratik yol haritası)

Adım 1: Operatörden “takılma nedeni”ni yazılı isteyin

Telefonla konuşma yetmez. Mail/mesaj üzerinden “neden beklemede” bilgisini alın:

Belge eksikliği mi?
Yasak/izne tabi eşya mı?
Kıymet tespiti mi?
Ürün güvenliği/uygunluk denetimi mi?

Adım 2: Belge paketini aynı gün tamamlayın

Yukarıdaki kıymet ispat paketini hazırlayın; ürün açıklamasını netleştirin (model, marka, teknik özellik). “Aksesuar” gibi muğlak ifadeleri düzeltin.

Adım 3: “Yanlış ürün geldi” ise derhal kayıt altına alın

Satıcı yanlış ürün gönderdiyse:

Platform üzerinden uyuşmazlık/itiraz açın,
Satıcıdan “yanlış ürün” kabulünü yazılı alın,
Ürünün fotoğrafını ve paketin üzerindeki etiketi saklayın.

Adım 4: Yasak/izne tabi şüphesi varsa “ısrar” etmeyin

Yasaklı bir ürünse “ben almıştım” diye ısrar etmek dosyayı gereksiz sertleştirebilir. Bu noktada hedef:

İade (mümkünse) veya
Mevzuata uygun “elden çıkarma” senaryolarını değerlendirmektir.

7) İade senaryoları: “Geri döner mi, imha mı olur, tasfiye mi?”

Gümrükte takılan gönderide ihtimaller şunlardır:

7.1. Vergi ödenerek teslim

En sık senaryo: Kıymet/vergilendirme netleşir, gerekli vergiler ödenir ve teslim alınır.

7.2. Belge tamamlanamazsa / işlem yapılamazsa iade

Bazı hâllerde gönderi “teslim edilemez” statüsünde iade edilebilir. İadenin fiilen yapılabilmesi, operatör süreçleri ve gönderinin türüne göre değişir.

7.3. Yasaklı ürün: iade mümkün değilse elden çıkarma/tasfiye riski

Yasaklı eşya veya mevzuata aykırılık şüphesi varsa “teslim” ihtimali düşer. Böyle bir dosyada:

İade mümkünse iade,
Değilse mevzuata uygun imha/tasfiye süreçleri gündeme gelebilir.

Bu başlıkta önemli olan şudur: Sessiz kalmak çoğu zaman en kötü seçenektir. Süreç uzadıkça masraflar artabilir ve idarenin tasarrufları devreye girebilir.

8) “Yasaklı ürün” değil ama “ürün güvenliği”ne takıldıysa ne olur?

Son yıllarda e-ticaret gönderilerinde, yalnız gümrük vergisi değil ürün güvenliği/uygunluk denetimi de belirleyici oldu. Ticaret Bakanlığı’nın bazı ürün gruplarında posta/hızlı kargo kapsamında girişe kısıtlama getirmesi, risk bazlı yaklaşımın güçlendiğini gösterir.

Bu tip dosyalarda genelde:

Ürünün teknik uygunluk belgeleri (CE, uygunluk beyanı vb.),
Ürün güvenliği denetim süreçleri,
Gerekirse “normal ithalat” prosedürleri
gündeme gelir.

Tavsiye: Ürün “oyuncak/ayakkabı/tekstil benzeri” riskli gruplardaysa, satıcıdan teknik dokümantasyon istemek ve satın alma öncesi “Türkiye’ye giriş kuralı” kontrolü yapmak uzun vadede ciddi masrafı önler.

9) Sık yapılan hatalar (ve nasıl önlenir?)

Hata 1: Satıcıdan “hediye yaz” istemek

Bu, iyi niyetle “vergi az çıksın” düşüncesiyle yapılır; ama “yanlış beyan” tartışmasını doğurur. Sonuç: daha fazla inceleme, daha fazla gecikme.

Hata 2: Faturasız/ödemesiz alışveriş

“Instagram’dan aldım, dekont yok” senaryosu gümrükte en zor savunulan senaryodur.

Hata 3: Aynı üründen çoklu alım (kişisel kullanım sınırını zorlamak)

Çoklu adet, “ticari mahiyet” şüphesi doğurur. Bu da basitleştirilmiş akıştan çıkarabilir.

Hata 4: Yasaklı eşyayı “parça” diye göndertmek

Örn. cep telefonu, tütün ürünü, elektronik sigara gibi kalemlerde “parça/aksesuar” söylemi çoğu zaman çözmez; aksine şüpheyi büyütür. Posta/hızlı kargo ile getirilemeyecek eşya listeleri kamu kaynaklarında açıkça örneklenmektedir.

10) Sık Sorulan Sorular

“Kargo firması benden ekstra belge istedi, vermek zorunda mıyım?”

Gönderiyi teslim almak istiyorsanız çoğu dosyada evet: kıymet ve ürün mahiyeti ispatı için belge gerekir. Vermediğinizde süreç uzar veya teslim ihtimali düşer.

“Benim siparişim 1.500 euro’yu geçti, ne olur?”

Ticaret Bakanlığı bilgilendirmelerinde 1.500 euro eşiğinin aşılması hâlinde uygulanacak vergi/işlem rejiminin değişebileceği belirtilir. Pratikte bu, çoğu dosyada daha kapsamlı ithalat prosedürü ve daha yüksek maliyet anlamına gelir.

“Kozmetik sipariş ettim, gümrükte kaldı. Ne yapabilirim?”

Kozmetik ürünleri, posta/hızlı kargo ile adınıza getirilemeyecek eşyalar arasında sayılabilmektedir. Bu tip dosyalarda “teslim” hedefi gerçekçi olmayabilir; iade/elden çıkarma seçenekleri konuşulur.

“Gümrük neden kargo bedelini de hesaba kattı?”

Posta/hızlı kargo işlemlerine ilişkin düzenlemelerde, Türkiye’ye giriş yerine kadar olan nakliye giderlerinin kıymete eklenmesi yaklaşımı bulunur. Bu yüzden ödediğiniz toplam tutar ve gümrük kıymeti farklılaşabilir.

11) Satın alma öncesi “kontrol listesi” (gümrükte takılmayı baştan azaltın)

Ürün yasaklı/izne tabi olabilir mi? (tütün, alkol, cep telefonu, kozmetik vb. riskli gruplar)
Satıcı fatura/fiş veriyor mu?
Ödeme izlenebilir mi? (kart/dekont/platform makbuzu)
Ürün açıklaması net mi? (model, marka, teknik özellik)
Aynı üründen çoklu adet alıyor musunuz?
“Hediye/bedelsiz” gibi yanıltıcı ibareler var mı?
Ürün güvenliği/uygunluk denetimi riski var mı? (oyuncak, ayakkabı gibi)

12) Sonuç: Gümrükte takılma “kader” değil; doğru strateji çoğu dosyada çözüm getirir

Yurtdışı siparişlerde gümrükte takılmanın temel sebebi çoğunlukla yanlış/eksik beyan veya ürünün niteliğine ilişkin yasak–izin–kısıt alanıdır. En kritik hamle, süreci “paniğe” değil belgeye dayandırmaktır: sipariş ve ödeme belgelerini toplayın, ürünün mahiyetini netleştirin, operatörden takılma gerekçesini yazılı alın ve mümkün olan en erken aşamada doğru açıklamayı yapın.

Unutmayın: Bazı ürünlerde “teslim alma” hedefi baştan gerçekçi olmayabilir (ör. posta/hızlı kargo ile getirilemeyecek kalemler). Bu dosyalarda doğru hedef, zararı büyütmeden iade/elden çıkarma senaryosunu yönetmek ve gereksiz adli risk doğurmamaktır.

Single Blog Title