Giriş: Uluslararası Evliliklerin Artışı ile Doğan Yeni Hukuki İhtiyaç

Her yıl on binlerce Türk vatandaşı çocuğu yurt dışında dünyaya gelmektedir. Ayrıca Türk vatandaşları ile yabancı eşlerin çocukları da farklı ülkelerde doğmakta ve bu durum vatandaşlık, soybağı, nüfus kaydı, çifte vatandaşlık ve kimlik düzenlemeleri gibi çok katmanlı hukuki süreçleri beraberinde getirmektedir.

2025 itibarıyla Türkiye, yurt dışında doğan çocukların nüfus kayıt işlemlerini hem konsolosluklar hem de MERNİS sistemi üzerinden dijital olarak yürütmektedir. Bu sayede hem hızlı hem de daha güvenli bir bilgi aktarımı sağlanmaktadır.

---

1. Yurt Dışında Doğan Çocuk Türk Vatandaşı Olur mu?

Türk Vatandaşlık Kanunu m.7 açık hükmü gereğince:

“Anne veya babadan biri Türk vatandaşı ise çocuk doğumla Türk vatandaşıdır.”

Bu nedenle:

• Anne Türk → çocuk doğuştan Türk

• Baba Türk → çocuk doğuştan Türk

• Anne yabancı + baba Türk → çocuk Türk

• Anne Türk + baba yabancı → çocuk Türk

Çocuğun nerede doğduğunun bir önemi yoktur.

---

2. Yurt Dışında Doğan Çocuğun Türkiye’de Nüfus Kaydı Nasıl Yapılır?

Nüfus kaydı iki farklı yöntemle yapılabilir:

A. Türk Konsolosluklarında Kayıt

En hızlı yöntemdir.
Gerekli belgeler:

• Doğum belgesi (birth certificate),

• Apostil şerhi,

• Çocuğun pasaportu veya doğum belgesi,

• Anne–baba kimlikleri,

• Doğum bildirimi formu.

Konsolosluk doğumu direkt MERNİS sistemine işler.

B. Türkiye’de Nüfus Müdürlüğünde Kayıt

Aşağıdaki belgelerle kayıt yapılabilir:

• Apostilli doğum belgesi,

• Tercüme ve noter tasdiki,

• Anne–baba kimlikleri,

• Evlilik belgesi (varsa).

Her iki yöntem de hukuken eşdeğerdir.

---

3. Doğum Belgesinin Apostili Zorunlu Mudur?

Evet.
Yabancı ülkede düzenlenen doğum belgesinin Türkiye’de geçerli olabilmesi için:

• Apostil şerhi olması,

• Yeminli tercümesinin yapılması
  zorunludur.

Apostil verilmeyen ülkelerde (BAE, Kanada, Katar gibi) konsolosluk tasdiki yapılır.

---

4. Anne–Baba Evli Değilse Soybağı Nasıl Kurulur?

Soybağı Türk Medeni Kanunu’na göre belirlenir:

A. Evlilik içi doğum (marital birth)

• Doğum otomatik olarak babaya bağlanır.

B. Evlilik dışı doğum

• Anne ile soybağı doğumla kurulur.

• Baba ile soybağı için:

  • Tanıma,

  • Babalık davası,

  • Noter beyanı,

  • Konsolosluk tanıma işlemi
    gerekebilir.

Yurt dışında tanıma yapılmışsa Türkiye’de de geçerlidir; ancak genellikle tanıma belgesinin apostilli tercümesi istenir.

---

5. Çifte Vatandaşlık Durumu Nasıl İşler?

Yurt dışında doğan birçok çocuk otomatik olarak iki vatandaşlık kazanır:

• Türk vatandaşlığı,

• Doğduğu ülkenin vatandaşlığı.

Türkiye çifte vatandaşlığı tanır.
Ancak bazı ülkeler (örneğin Japonya veya Norveç) çifte vatandaşlığa sınırlama getirebilir.

Bu nedenle doğum ülkesinin mevzuatı ayrıca incelenmelidir.

---

6. Yurt Dışında Doğan Çocuğa Türkiye’de Kimlik ve Pasaport Nasıl Çıkarılır?

Kimlik Kartı (T.C. Kimlik Kartı)

Konsolosluk veya nüfus müdürlüğü üzerinden çıkarılır.
Gerekli belgeler:

• Nüfus kaydı yapılmış olmalı,

• 1 adet biyometrik fotoğraf (bazı yaşlarda gerekmez),

• Anne–baba kimlikleri.

Pasaport

• Kişinin Türkiye vatandaşı olması şarttır.

• Çocuk için ebeveynlerden biri başvuru yapabilir.

---

7. Yurt Dışında Doğan Çocuk İçin Türkiye’de Miras ve Velayet Hakları

A. Miras

Çocuk Türk vatandaşı olduğu için miras hukuku yönünden:

• Saklı pay,

• Yasal miras payı,

• Mal paylaşımı

açısından tam hakka sahiptir.

B. Velayet

Velayet uyuşmazlıklarında çocuğun:

• Mutad meskeni,

• Yaşadığı ülke,

• Sosyal çevresi

esas alınır.

---

8. Kayıt Yapılmazsa Ne Olur?

Yurt dışında doğan çocuk Türkiye’de nüfusa kaydedilmezse:

• Türkiye’de yok hükmündedir,

• Miras hakkını kullanamaz,

• Kimlik ve pasaport alamaz,

• Sağlık sigortasından yararlanamaz,

• Eğitim ve sosyal hakları kısıtlı olur.

Bu nedenle kayıt işlemi hukuki bir zorunluluktur.

---

9. En Sık Yapılan Hatalar

Ailelerin yaptığı başlıca hatalar:

• Apostilsiz doğum belgesi sunmak,

• Tercümeyi hatalı yaptırmak,

• Evli olmadıkları halde babanın soybağını kurmamak,

• Çifte vatandaşlık bildirimini yapmamak,

• Konsolosluğa geç başvurmak.

Bu hatalar hem işlemleri geciktirir hem de çocuğun Türkiye’deki haklarını kullanmasını engeller.

---

Sonuç: Yurt Dışında Doğan Çocuklar İçin Kayıt ve Vatandaşlık İşlemleri 2025’te Daha Hızlı ve Dijital

2025 uygulamasıyla birlikte:

• MERNİS sistemi konsolosluklara entegre edilmiştir,

• Belge kontrolleri dijital ortamda yapılmaktadır,

• Çifte vatandaşlık işlemleri sadeleşmiştir,

• Konsolosluk randevuları hızlanmıştır.

Bu sayede yurt dışında doğan çocukların Türkiye’deki kimlik, vatandaşlık ve soybağı işlemleri çok daha hızlı ve güvenli şekilde tamamlanmaktadır.