Yetkili/Özel Servis Tartışması ve Ekspertiz Raporları: Bilirkişilik, HMK ve İspat

Giriş: “Hangi servis?” sorusu neden ispat problemidir?

Trafik kazası dosyalarında onarımın nerede yapılacağı (yetkili servis mi, güçlü bir özel servis mi?) yalnızca “masraf” tartışması değildir; kalite–güvenlik–değer kaybı üçgenini etkileyen ispat meselesidir. Mahkeme ve tahkimde; onarım bedelinin makuliyeti, kullanılan parça türü (orijinal/sertifikalı eşdeğer), kalibrasyon çıktıları ve işçilik standardı çoğu kez bilirkişi raporu ile belirlenir. HMK, teknik konularda hâkime bilirkişiye başvurma yükümlülüğü getirir; tarafların sunduğu uzman görüşleri ise “mahkemenin serbest delil takdiri” içinde tartılır.

---

Hukuki zemin: HMK’da bilirkişilik, uzman görüşü ve delilin serbestçe takdiri

• Teknik mesele = bilirkişi: HMK’ya göre çözümü özel/teknik bilgi gerektiren hususlarda bilirkişi görüşü alınır; herkesin bilebileceği ya da hâkimin hukukî bilgisiyle çözeceği konuda bilirkişiye gidilmez.

• Serbest delil takdiri: Hâkim, bilirkişi dahil tüm delilleri serbestçe değerlendirir; rapor bağlayıcı değildir ancak teknik konularda ayrıntılı gerekçe olmadan rapora aykırı karar verilmemesi beklenir.

• Uzman görüşü (özel rapor): Tarafların kendi seçtiği uzmanlardan aldıkları rapor/teknik mütalaa, HMK sisteminde delil niteliğinde kabul edilir; mahkeme isterse uzmanı duruşmada dinleyebilir. Yargıtay da uzman görüşü ile bilirkişi raporunun çelişmesi halinde uzmanın dinlenebileceğini vurgulamıştır.

---

Bilirkişilik Kanunu ve listeden seçilme ilkesi

Bilirkişi seçimi 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ve ilgili ikincil düzenlemelere göre yapılır. Esas olarak bölge kurulu listelerinden ve uygun uzmanlık alanından seçilir; kabul şartları (eğitim, deneyim, sicile kayıt vb.) düzenlenmiştir. Bu çerçeve, raporların nesnelliğini ve kalitesini teminat altına almayı amaçlar.

---

Yetkili vs. özel servis: Bedel, kalite ve ispat etkileri (tablo)

Aşağıdaki karar matrisi, mahkeme/tahkim dosyalarında sık tartışılan başlıklara göre genel eğilimi özetler:

Önemli: Sigorta ile servis arasındaki iskonto/anlaşmalar, kural olarak zarar göreni bağlamaz; “hasar bedeli makuliyeti” tartışması somut delillerle yapılır.

---

Ekspertiz raporları: Mahkeme bilirkişisi, sigorta eksperi ve “uzman görüşü” ayrımı

• Mahkeme bilirkişisi: HMK ve Bilirkişilik Kanunu hükümlerine göre atanan, dosya kapsamındaki esas teknik rapordur; rapor, hâkimin kararına yön verir.

• Sigorta eksperi: Sigorta sürecindeki ön teknik tespittir; mahkeme bilirkişisiyle çeliştiğinde mahkeme raporu baskın delil olma eğilimindedir.

• Uzman görüşü (taraf raporu): Tarafça temin edilir; metod ve ölçüm içeriği kuvvetliyse bilirkişinin çelişki giderme yükümlülüğünü doğurabilir; uzman duruşmada dinlenebilir.

Pratik öneri:

• Raporlarda metodoloji (parça listesinin fiyat kaynakları, boya-katman ölçümleri, kalibrasyon protokolü, işçilik saatleri ve rayiçleri) şeffaf olmalı.

• Emsal ilan medyanı (hasarsız vs onarılmış kümeler ayrı) ve kalibrasyon çıktıları eklenmeli; böylece onarım bedeli + değer kaybı birlikte savunulabilir.

---

Uygulama: Hasar bedeli, hasar farkı ve tahkim/mahkeme pratikleri

• Hasar bedeli/hasar farkı: Yargısal uygulamada, “sigortanın anlaşmalı servis iskontosu”nun sigortalıyı bağlamayacağı, aracın gerçek onarım maliyetinin (makuliyet içinde) esas alınacağı vurgulanır. (Örn. hasar farkı tartışmalarında sigortalının dezavantajına bağlayıcı olmadığı yönünde örnek kararlar vardır.)

• Tahkim kararları: Sigorta Tahkim Komisyonu’nda, bilirkişi raporuna dayanılarak onarım bedelinin ve faizin başvuru tarihinden itibaren hükmedildiği örnekler bulunur; bu pratik, eksik evrak tartışması yoksa faiz başlangıcının başvuru/inceleme sonrası kurgulandığını gösterir.

• Değer kaybı–onarım ilişkisi: Onarım kalitesi, değer kaybının derecesini etkiler; motor gibi kritik parçalarda yapılan büyük müdahalelerin dahi “değer artışı sağlar” iddiası genel hayat akışına aykırı kabul edilmiştir.

---

Örnek olaylar: Üç tipik senaryo ve delil mimarisi

Senaryo 1 — Yetkili serviste onarım + sigortanın iskonto itirazı

• Olay: Aracın ön panel–far–kaput onarımı yetkili serviste yapıldı. Sigortacı, anlaşmalı iskonto üzerinden ödeme teklif etti.

• Delil mimarisi:

  1. Yetkili servis faturası + kalibrasyon çıktıları (ADAS/far),

  2. Parça menşei (orijinal) ve tedarik fişleri,

  3. İşçilik saat/rayici ve marka prosedürleri,

  4. Mahkeme bilirkişisi talebi (rayiç–kalite kıyası).

• Beklenen sonuç: “İskonto anlaşması”nın sigortalıyı otomatik bağlamadığı, makul gerçek maliyetin esas alınacağı yönünde değerlendirme.

Senaryo 2 — Güçlü özel servis + belgeli kalibrasyon

• Olay: Araç özel serviste onarıldı; sertifikalı eşdeğer parça kullanıldı, kalibrasyon raporları tam.

• Delil mimarisi:

  1. Kalibrasyon protokolleri ve cihaz sertifikaları,

  2. Parça sertifikaları (eşdeğer) ve boya ölçüm grafikleri,

  3. Uzman görüşü (prosedür uyumu ve güvenlik etkisi),

  4. Mahkeme bilirkişisi raporu ile tutarlılık.

• Beklenen sonuç: Kalite ve güvenlik belgeli ise özel servis onarımının makul kabulü; bedel indirimi iddialarına teknik yanıt.

Senaryo 3 — Değer kaybı + onarım kalitesi birlikte

• Olay: Yarı-yapısal hasar onarıldı; değer kaybı talep edildi.

• Delil mimarisi:

  1. Hasarsız/onarılmış emsal ilan kümeleri ayrı; medyan farkı,

  2. Ekspertiz: Boyalı/değişen parçalar, panel geometri;

  3. Kalibrasyon çıktıları; onarım kalitesi yüksek → değer kaybı daralır argümanı — tersi durumda artar.

• Beklenen sonuç: Pazar verisi (medyan) + onarım kalitesi birlikte değerlendirilir; uzman görüşü/ bilirkişi uyumlu olduğunda talep güçlenir. DergiPark

---

Bilirkişi raporuna itiraz: Metod–maddi hata–muhalefet şerhi

Bilirkişi raporu bağlayıcı değildir, ancak itiraz metodolojik olmalıdır:

1. Metod hatası: Kullanılan fiyat kaynağı, işçilik rayici, kalibrasyon gereksinimi, boya katmanı ölçümü gibi ölçütlerin yanlış/eksik alınması.

2. Maddi hata: Parça kodu, sayısı ya da değişim–onarım ayrımında yanlış tespit.

3. Muhalefet şerhi/ikinci rapor: Kurul raporlarında muhalefet şerhi varsa, mahkemeden çelişki giderimi (ek rapor/yeniden bilirkişi) istenebilir.

4. Uzmanı dinletme: Taraf uzman görüşü sunduysa, HMK’ya göre uzmanın duruşmada dinlenmesi talep edilebilir; Yargıtay bu imkânı desteklemiştir.

İtiraz dilekçesi ipuçları (kopyala–yapıştır kalıp):

• “Raporun fiyat referansları güncel değildir; [X] tarihli üretici/tedarikçi fiyat listeleri eklidir.”

• “Kalibrasyon (ADAS/far) üretici prosedürüne göre zorunludur; protokol çıktıları ektedir. Raporda bu kalem yok.”

• “Eşdeğer parça sertifika numarası (xxxxx) raporda değerlendirilmemiştir.”

• “Uzmanımız duruşmada dinlensin; ekte metod notu vardır.”

---

Yetkili/özel servis, bilirkişilik ve ispat

1) ‘Anlaşmalı servis iskontosu’ beni bağlar mı?
Genel eğilim, sigorta–servis arasındaki iskontunun sigortalıyı otomatik bağlamadığı, makul gerçek maliyetin esas alınacağı yönündedir.

2) Özel serviste kaliteli onarım yaptırdım; sigorta “yetkili servis olmalıydı” diyor, ne olur?
Kaliteyi kalibrasyon/sertifika/foto–ölçüm ile belgeler, bilirkişide tutarlı sunarsanız özel servis onarımı makul kabul edilebilir.

3) Uzman görüşü ile bilirkişi raporu çelişirse?
Mahkeme, uzmanı duruşmada dinleyebilir; çelişki için ek rapor/yeniden bilirkişi alınabilir.

4) Tahkimde faiz başlangıcı nasıl?
Eksik evrak yoksa, başvuru + makul inceleme sonrası faiz verildiğine dair karar örnekleri mevcuttur.

5) Değer kaybını ispat için hangi paket lazım?
Emsal ilan medyanı (hasarsız/onarılmış ayrı), ekspertiz, kalibrasyon ve parça menşei belgeleri birlikte sunulmalı.

6) Bilirkişi nasıl seçilir?
Bölge kurulu listesinden, uygun uzmanlık alanı ve koşullar sağlanarak seçilir.