Yabancı Ülkelerde Yapılan Velayet Belirlemelerinin Türkiye’de Tanınması ve Çocuğun Üstün Yararı İlkesi

Giriş: Uluslararası Ailelerde En Kritik Sorun – Velayet Kararlarının Geçerliliği

Karma evliliklerin artmasıyla birlikte, farklı ülkelerde yaşayan ebeveynlerin velayet anlaşmazlıkları hem Türkiye’nin hem yabancı devletlerin mahkemelerini yoğun şekilde meşgul etmektedir.

Özellikle şu sorular 2025 yılında en çok merak edilen konular arasındadır:

Yabancı ülke velayet kararı Türkiye’de tanınır mı?
Çocuğun üstün yararı nasıl belirlenir?
Yabancı karar Türk hukukuna aykırıysa süreç nasıl işler?
Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi devreye girer mi?

Bu makale, tüm bu soruları kapsamlı biçimde yanıtlayan güncel bir rehber niteliğindedir.

1. Yabancı Velayet Kararlarının Türkiye’de Tanınması Mümkün müdür?

Evet.
Yabancı mahkemelerin velayet veya kişisel ilişki kararları, MÖHUK m.50–59 kapsamında tanınabilir ve tenfiz edilebilir.

Ancak şu iki şart çok önemlidir:

Savunma hakkı ihlal edilmemiş olmalı (usulüne uygun tebligat).
Kamu düzenine aykırılık bulunmamalı.

Velayet kararlarında kamu düzeni incelemesi oldukça kapsamlıdır.

2. Çocuğun Üstün Yararı Türkiye’de Mutlak Ölçüttür

Yabancı ülke kararı olsa bile Türkiye’de mahkeme şu soruyu sorar:

“Bu karar çocuğun üstün yararına uygun mu?”

Bu ilke Anayasa, TMK, Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Lahey Sözleşmeleriyle güvence altındadır.

Üstün yarar değerlendirmesinde dikkate alınan kriterler:

Çocuğun yaşı, eğitimi, psikolojik durumu
Ebeveynlerin bakım kapasitesi
Şiddet, istismar, bağımlılık riski
Çocuğun sosyal çevresi ve düzeni
Kardeşlerin birlikte kalması
Çocuğun kendi görüşü (özellikle 8+ yaş)

3. Yabancı Velayet Kararlarının En Sık Reddedildiği Durumlar

Yargıtay’ın 2023–2025 içtihatları doğrultusunda red sebepleri:

A. Çocuğun üstün yararını açıkça ihlal eden kararlar

Örn: Şiddet uygulayan ebeveyne velayet verilmesi.

B. Usulsüz tebligat

Taraf yabancı yargılamadan haberdar edilmemişse tenfiz reddedilir.

C. Kararın kesinleşmemiş olması

D. Türk kamu düzenine aykırı hükümler

Örn: Çocuğun eğitim veya sağlık hakkını zedeleyen hükümler.

E. Çocuğun Türkiye’ye getirilmesinde kaçırma şüphesi

Lahey Sözleşmesi çerçevesinde özel değerlendirme yapılır.

4. Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi ve Velayet Tanıma Süreci

Durum:

Bir ebeveyn çocuğu diğer ülkeden Türkiye’ye getirirse → haksız alıkoyma iddiası doğabilir.

Bu durumda:

Lahey süreci işletilir
Çocuğun mutad meskeni belirlenir
Velayet kararı tanınsa bile geri iade kararı çıkabilir

Bu nedenle tanıma/tenfiz davaları ile Lahey süreci birbirine paralel yürüyebilir.

5. Ortak Velayet Kararlarının Türkiye’de Tanınması (2025 Yaklaşımı)

Eskiden ortak velayet Türkiye’de kamu düzenine aykırı görülüyordu.

2024–2025 Yargıtay yaklaşımı:

Ortak velayet artık tanınabilir.

Ön şart:

Çocuğun menfaatine uygun olmalı
Tarafların iletişim kapasitesi bulunmalı
Çocuğun düzenini bozmamalı

6. Yabancı Mahkemenin Kişisel İlişki (Görüşme) Kararı Türkiye’de Nasıl Uygulanır?

Tenfiz kararı verildiğinde:

Türk icra müdürlüğü uygulamayı sağlar
İcra memuru ve pedagog eşliğinde çocuk teslimi yapılabilir
Karara uymayan ebeveyne icra yaptırımı uygulanabilir (TCK m.233)

7. Türkiye’de Tanıma İçin Gerekli Belgeler

Velayet kararının aslı
Kesinleşme şerhi
Apostil şerhi
Tercüme
Tebligat belgeleri
Tarafların kimlik bilgileri

Belgelerin eksiksiz olması süreci hızlandırır.

8. Yabancı Velayet Kararlarında En Sık Sorun Yaşanan Ülkeler

ABD – Eyalet farklılıkları

Velayet kararlarının formatı farklıdır, kesinleşme belgeleri karışabilir.

Almanya/Hollanda – Ortak velayet sistemleri

Türkiye’ye uyumu sıkı değerlendirilir.

İngiltere – Welfare principle

Türkiye’deki üstün yarar testiyle çoğu zaman uyumludur.

Körfez ülkeleri – Kamu düzeni sorunları

Bazı kararlar çocuk özgürlüğünü kısıtladığı için reddedilebilir.

9. Tanıma Tenfiz Başarısını Artıran Stratejiler

Çocuğun menfaatine ilişkin psikolojik rapor sunmak
Çocuğun düzenini bozmayacağını ispatlamak
Usulüne uygun tebligat belgelerini eksiksiz ibraz etmek
Ortak velayet durumunda tarafların iş birliği kapasitesini kanıtlamak
Lahey süreci varsa paralel strateji oluşturmak

Bu stratejiler Yargıtay’ın 2024–2025 eğilimlerine uygundur.

10. Sonuç: Velayet Kararlarının Tanınmasında Öncelik Çocuk, Sonra Ebeveynlerdir

2025 uygulamasının temel felsefesi şudur:

“Ebeveynin menfaati değil, çocuğun menfaati korunur.”

Bu nedenle:

Yabancı kararlar geniş ölçüde tanınabilir,
Ancak çocuk zarar görecekse tanıma reddedilir,
Ortak velayet çağdaş içtihatlarla artık kabul edilmektedir,
Tebligat ve kesinleşme belgeleri sürecin kaderini belirler.

Uluslararası ailelerde velayet tanıma/tenfiz süreci, doğru yönetildiğinde hızlı ve başarılı şekilde sonuçlandırılabilir.

Single Blog Title