Uyuşturucu Madde İhraç Etmeye Teşebbüs Suçu
Giriş
Uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, Türk Ceza Kanunu’nda en ağır şekilde cezalandırılan suç tiplerindendir. Toplum sağlığına ve kamu düzenine doğrudan tehdit oluşturan bu suçlarda, sadece iç piyasada imal ve ticaret değil, aynı zamanda uyuşturucu maddelerin ülke dışına çıkarılması, yani ihracı da ciddi bir suç olarak tanımlanmıştır. TCK m.188/3 hükmünde, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi “ihraç etme” fiili ayrıca suç olarak düzenlenmiş, oldukça ağır cezalar öngörülmüştür. Ancak uygulamada, uyuşturucu maddenin tamamen yurt dışına çıkarılmadan ele geçirildiği durumlarda teşebbüs hükümleri gündeme gelmektedir.
Uyuşturucu madde ihraç etmeye teşebbüs suçu, failin uyuşturucu maddeyi ülke dışına çıkarmak amacıyla harekete geçmesi, fakat sınırı geçmeden yakalanması halinde söz konusu olur. Bu makalede suçun unsurları, cezai yaptırımları, teşebbüsün nasıl değerlendirildiği, Yargıtay kararları ve savunma stratejileri ele alınacaktır.
Uyuşturucu Madde İhraç Etme Suçu
Türk Ceza Kanunu m.188/3 hükmü uyarınca, uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ihraç eden kişi, 20 yıldan az olmamak üzere hapis cezası ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bu düzenleme, ihracın toplumsal zararını vurgulamakta, uluslararası uyuşturucu ticaretini önlemeyi amaçlamaktadır.
İhracın gerçekleşebilmesi için, uyuşturucu maddenin gümrük sınırlarından geçirilerek fiilen ülke dışına çıkarılması gerekir. Ancak çoğu olayda, fail henüz sınır kapısında, havaalanında veya limanda yakalanmakta, uyuşturucu madde ele geçirilmektedir. Bu durumda tamamlanmış suç değil, teşebbüs gündeme gelir.
Teşebbüsün Hukuki Çerçevesi
TCK m.35 uyarınca, bir kişi işlemeyi kastettiği suçu elverişli hareketlerle doğrudan icraya başlayıp, elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa, teşebbüsten sorumludur.
Uyuşturucu ihraç etme suçunda da:
-
Failin ihracat kastı bulunmalı,
-
Doğrudan icra hareketlerine başlamalı (uyuşturucuyu bagajına koyma, sınır kapısına gelme, uçağa binme gibi),
-
Ancak sınırı geçemeden yakalanmalıdır.
Uyuşturucu Madde İhraç Etmeye Teşebbüsün Unsurları
Uyuşturucu ihraç etmeye teşebbüs suçunun oluşabilmesi için birkaç temel unsur aranır:
Fail: Herkes olabilir. Bu suç özgü suç değildir.
Konu: Uyuşturucu veya uyarıcı madde niteliği taşıyan her türlü madde.
Fiil: Ülke dışına çıkarmak kastıyla hareket edilmesi gerekir. Failin üzerinde yakalanan maddenin “ihracat kastıyla” bulundurulması, çoğu zaman yolculuk belgeleri, gümrük işlemleri ve beyanlarla anlaşılır.
Teşebbüs Şartı: Fail, uyuşturucuyu sınırdan çıkaramadan yakalanmış olmalıdır. Örneğin, havaalanı bagaj kontrolünde uyuşturucu yakalanırsa, ihracat gerçekleşmemiş, yalnızca teşebbüs aşamasında kalmıştır.
Yargıtay Kararları
📌 Yargıtay 10. Ceza Dairesi – 2017/2719 E.
Sanık, havaalanında bagajında eroin maddesi ile yakalanmıştır. Yargıtay, uyuşturucu maddenin henüz ülke sınırları dışına çıkarılmadığını, dolayısıyla suçun tamamlanmadığını, fakat failin ihracat kastıyla hareket ettiği için teşebbüs hükümleri uygulanması gerektiğini belirtmiştir.
📌 Yargıtay 20. Ceza Dairesi – 2019/3312 E., 2020/1453 K.
Sanık, Gürcistan’a geçmek üzere kara sınır kapısında yakalanmıştır. Yargıtay, sanığın “ülke dışına çıkarma” kastı bulunduğunu, icra hareketlerinin başladığını, ancak sınırdan geçilemediği için fiilin teşebbüs aşamasında kaldığını kabul etmiştir.
Cezai Sonuçlar
Uyuşturucu madde ihraç etmeye teşebbüs eden kişi, işlenmesi kastedilen suçun cezası üzerinden indirimle cezalandırılır. TCK m.35/2’ye göre bu indirim, işlenen hareketin yakınlığına göre belirlenir.
Örneğin:
-
Fail, uyuşturucuyu çantaya koymuş ama henüz sınır kapısına gitmemişse, icra hareketi daha uzak sayılacağından indirim daha fazla olur.
-
Fail, havaalanında gümrük kontrolünde yakalanmışsa, suçun tamamlanmasına çok yaklaşıldığından ceza indirimi daha az olur.
Yargıtay, somut olaylarda indirim oranının belirlenmesinde hâkimlere geniş takdir yetkisi tanımaktadır.
Savunma Stratejileri
Uyuşturucu madde ihraç etmeye teşebbüs suçunda savunma stratejisi genellikle şu noktalar üzerinde yoğunlaşır:
-
İhracat kastının bulunmadığı savunulabilir. Fail, uyuşturucuyu başka amaçlarla yanında bulundurmuş olabilir.
-
Hukuka aykırı delillere itiraz yapılabilir. Özellikle usulsüz arama ve gümrük kontrollerinde elde edilen delillerin geçersizliği iddia edilebilir.
-
Etkin pişmanlık hükümleri (TCK m.192) gündeme gelebilir. Fail, uyuşturucunun kaynağını bildirirse cezada önemli indirim yapılabilir.
-
Ceza indirimi talebi: Teşebbüs aşamasında kalındığı için, tamamlanmış suç gibi ceza verilmemesi gerektiği vurgulanmalıdır.
Sonuç
Uyuşturucu madde ihraç etme suçu, TCK m.188/3’te en ağır yaptırımlarla düzenlenmiş suç tiplerinden biridir. Failin uyuşturucuyu yurt dışına çıkarmak amacıyla harekete geçmesi, fakat sınırı geçemeden yakalanması halinde suç teşebbüs aşamasında kalır. Bu durumda TCK m.35 hükümleri uygulanır ve cezada indirim yapılır.
Yargıtay uygulaması da bu yönde istikrarlıdır. Failin kastı, fiilin icra hareketlerine başlanıp başlanmadığı ve suçun ne kadar tamamlanmaya yaklaştığı dikkatle incelenir. Savunmada, kastın bulunmadığı, delillerin hukuka aykırı olduğu veya teşebbüs aşamasının uzak kaldığı vurgulanabilir. Böylece sanığın daha düşük ceza alması mümkün olabilir.
Hukuk Fakültesi Öğrencisi Ada Ceren KENDİGELEN
About Post Author
