UYAP Vatandaş Portalı’nda Adli Yardım Başvurusu Nasıl Yapılır ve Takip Edilir?
Giriş
Adli yardım, maddi durumu yetersiz olan bireylerin hak arama özgürlüğünden tam olarak yararlanabilmeleri için sağlanan bir haktır. Türkiye’de adli yardım müessesesi, Anayasa, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve ilgili diğer mevzuatlarda açıkça düzenlenmiştir. Dijitalleşen adalet sistemi sayesinde, adli yardım başvuruları artık UYAP Vatandaş Portalı üzerinden kolayca yapılabilmekte ve başvuru süreci online olarak izlenebilmektedir. Bu makalede, UYAP Vatandaş Portalı’nda adli yardım başvurusunun nasıl yapılacağı, takip edilmesi, başvuruda dikkat edilmesi gereken noktalar, yasal dayanaklar ve uygulamaya yönelik pratik bilgiler detaylı şekilde açıklanacaktır.
1. Adli Yardım Nedir?
Adli yardım, kişinin mali durumunun yetersiz olması nedeniyle mahkeme masraflarını, harçları ve vekalet ücretini karşılayamaması halinde, yargılamanın gerektirdiği giderlerden geçici olarak veya tamamen muaf tutulmasını sağlayan hukuki bir haktır. Ayrıca, bazı durumlarda ücretsiz avukat atanmasını da kapsar. Adli yardımın amacı, hak arama özgürlüğünün herkes için etkin şekilde kullanılabilmesini sağlamaktır.
2. Adli Yardımın Yasal Dayanakları
-
Anayasa m.36: Herkesin yargı mercileri önünde iddia ve savunma hakkı vardır.
-
HMK m.334-340: Hukuk yargılamasında adli yardım esaslarını düzenler.
-
CMK m.150-156: Ceza yargılamasında zorunlu müdafilik ve adli yardım hükümlerini içerir.
-
Avukatlık Kanunu m.176-181: Barolar üzerinden sağlanan adli yardım hizmetlerinin usulünü belirtir.
-
Türkiye Barolar Birliği ve Baro Yönetmelikleri: Adli yardım başvurularında takip edilecek prosedürleri ortaya koyar.
3. Kimler Adli Yardım Talep Edebilir?
-
Gerçek kişiler (Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları veya yabancılar)
-
Maddi durumu dava ve takip giderlerini karşılamaya yeterli olmayanlar
-
Dernek ve vakıflar (kanunda belirtilen koşullarla)
-
Mahkemece veya barolarca talep sahibinin adli yardımdan yararlanma koşullarını sağladığı tespit edilenler
4. UYAP Vatandaş Portalı Nedir ve Ne Sağlar?
UYAP Vatandaş Portalı, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’nın geliştirdiği, vatandaşların kendi adli işlemlerini internet üzerinden güvenli şekilde takip edebilecekleri, başvurularını elektronik ortamda yapabilecekleri bir dijital platformdur. Dava ve icra dosyalarının sorgulanmasından, mahkeme kararlarının görüntülenmesine, elektronik tebligattan adli yardım başvurularına kadar geniş bir yelpazede hizmet verir.
5. UYAP Vatandaş Portalı’nda Adli Yardım Başvurusu Nasıl Yapılır?
5.1. Sisteme Giriş
-
UYAP Vatandaş Portalı adresine girilir.
-
“e-Devlet ile Giriş”, “Elektronik İmza ile Giriş”, “Mobil İmza ile Giriş” veya “T.C. Kimlik Kartı ile Giriş” seçeneklerinden biri ile kimlik doğrulama yapılır.
5.2. Adli Yardım Başvuru Sekmesi
-
Giriş sonrası ana menüde yer alan “Başvurular” veya “Adli Yardım Başvurusu” sekmesi seçilir.
-
Açılan formda başvuru sahibinin kimlik bilgileri ve iletişim bilgileri otomatik olarak gelir.
-
Başvuru türü (dava açmak için, icra takibi başlatmak için, mevcut bir dava için, vb.) seçilir.
5.3. Gerekli Belgelerin Yüklenmesi
Adli yardım başvurusu için sisteme yüklenmesi gereken temel belgeler şunlardır:
-
Maddi durumunu gösterir belgeler (maaş bordrosu, SGK dökümü, muhtardan alınacak fakirlik belgesi, gelir belgesi vb.)
-
Kimlik fotokopisi
-
Dava ya da icra ile ilgili temel bilgiler (dosya numarası, dava türü vs.)
-
Varsa diğer destekleyici belgeler (kira kontratı, işsizlik belgesi vb.)
Belgeler taranarak sisteme PDF veya JPEG formatında yüklenmelidir.
5.4. Başvurunun Onaylanması ve Gönderilmesi
Tüm bilgiler doldurulduktan ve belgeler yüklendikten sonra “Başvuruyu Gönder” butonu ile işlem tamamlanır. Başvuru sistem tarafından kayıt altına alınır ve otomatik olarak ilgili mahkeme ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirilir.
6. Başvuru Sonrası Takip ve Sonuç
6.1. Başvurunun İncelenmesi
Başvurunuz, ilgili mahkeme veya baro adli yardım komisyonu tarafından değerlendirilir. Gerek görülürse ek belge talebi yapılabilir veya başvuru sahibinden ayrıntılı bilgi istenebilir.
6.2. Başvuru Sonucunun Bildirilmesi
Başvurunun değerlendirme sonucu;
-
UYAP Vatandaş Portalı’ndaki “Başvurularım” sekmesinden,
-
Portal üzerinden gönderilen elektronik tebligat yoluyla,
-
E-posta veya SMS ile bildirilir.
Başvuru kabul edilirse, adli yardım kapsamında yapılacak işlemler (dava harcı muafiyeti, ücretsiz avukat tayini, masrafların devlet tarafından karşılanması) sistemde tanımlanır. Başvurunuz reddedilirse, ret gerekçesi ile birlikte size bildirilir ve itiraz hakkınız saklıdır.
6.3. Başvuru Durumunu Online Takip
-
“Başvurularım” menüsünden başvuru durumu anlık olarak takip edilebilir.
-
Komisyonun talep ettiği ek belgeler veya açıklamalar aynı bölümden yüklenebilir.
-
Süreç boyunca sistem üzerinden bilgilendirme ve güncellemeler alınır.
7. Sıkça Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Yolları
-
Belgelerin yüklenememesi: Dosya boyutunu ve formatını kontrol edin; teknik bir hata varsa UYAP destek hattı ile iletişime geçin.
-
Eksik veya yanlış belge nedeniyle başvurunun reddedilmesi: Başvurudan önce istenen belgeleri eksiksiz ve doğru şekilde yükleyin.
-
Başvurunun uzun süre sonuçlanmaması: Başvuru yoğunluğu veya ek belge talepleri süreci uzatabilir. Durumu portal üzerinden takip edebilir ve gerektiğinde adli yardım bürosunu arayabilirsiniz.
-
Başvuru sonucuna itiraz: Reddedilen adli yardım başvurusuna karşı, ret gerekçesinin tebliğinden itibaren yasal sürede itiraz dilekçesi sunulabilir.
8. Adli Yardımda Avukat Atanması ve Süreç Yönetimi
Başvurunuz kabul edildiğinde;
-
Mahkeme nezdinde harç ve masraflardan geçici ya da tamamen muafiyet sağlanır.
-
Dilerseniz baro üzerinden ücretsiz avukat atanması talep edebilirsiniz.
-
Atanan avukat dosyanıza UYAP üzerinden tanımlanır ve vekalet işlemleri online yürütülür.
9. Hukuki ve Pratik Tavsiyeler
-
Başvurudan önce gelir ve mal varlığı durumunuzu belgelendirin.
-
Belgelerinizin güncel ve resmi olması başvurunun olumlu sonuçlanma ihtimalini artırır.
-
Süreç boyunca portal üzerinden bilgilendirmeleri ve talepleri dikkatle takip edin.
-
Başvurunuz reddedilirse gerekçeyi dikkatlice inceleyin ve eksikliği giderip yeni başvuru yapın.
-
Her türlü bilgi ve teknik destek için Adalet Bakanlığı’nın UYAP Destek Hattı veya baro adli yardım servisinden yardım alabilirsiniz.
10. Sonuç
UYAP Vatandaş Portalı, adli yardım başvurusunu hem kolaylaştırmakta hem de sürecin şeffaf ve hızlı bir şekilde yürütülmesini sağlamaktadır. Maddi durumu yetersiz olan vatandaşlar için, mahkeme ve takip masraflarının devlet tarafından karşılanabilmesi ve ücretsiz avukat atanabilmesi hakkı, adaletin erişilebilirliğinin en önemli göstergesidir. Doğru belgelerle yapılan bir adli yardım başvurusu, hak arama özgürlüğünüzü ve savunma hakkınızı güçlü biçimde teminat altına alır.
Hukuk Fakültesi Öğrencisi Gamze Akbulut
About Post Author
