Giriş: Tenfiz Davalarının En Kritik Aşaması Tebligattır

Yabancı ülkede verilen bir mahkeme kararının Türkiye’de tenfiz edilebilmesi için MÖHUK m.54 uyarınca savunma hakkının ihlâl edilmemiş olması zorunludur.
Savunma hakkının ihlâli çoğu zaman usulsüz tebligat nedeniyle ortaya çıkar ve bu durum Türk mahkemeleri tarafından tenfiz reddi sebebi olarak kabul edilir.

2025 yılı uygulaması göstermektedir ki, yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de reddedilme oranının en büyük sebebi hâlâ tebligattaki usulsüzlüklerdir.

---

1. Neden Tebligat Bu Kadar Önemlidir?

Tebligat; davanın varlığından haberdar olma, savunma yapabilme ve adil yargılanma hakkının temel unsurudur.
Türk mahkemesi şunu sorgular:

“Davalı yabancı ülkedeki davadan haberdar edilmiş midir?”

Evet cevabı verilemiyorsa tenfiz mümkün değildir.

---

2. Usulsüz Tebligat Hangi Durumlarda Tenfiz Reddi Sebebidir?

A. Tebligat hiç yapılmamışsa

En kesin red sebebidir.

B. Tebligat yanlış adrese yapılmışsa

Adres hatası → savunma hakkı ihlâlidir.

C. Tebligat dil sorunu içeriyorsa

Davalının anladığı dilde yapılmamışsa ve çeviri yoksa red sebebidir.

D. Tebligat yöntemi o ülke hukukuna aykırıysa

Her ülkenin tebligat şekli farklıdır.

E. Tebligat yapıldığına dair ispat yoksa

Belgelerin eksikliği → red.

F. Tebligat yapılmış ancak duruşma günü bildirilmemişse

Yargıtay bu durumu da savunma hakkının ihlali kabul eder.

---

3. Türk Mahkemelerinin Usulsüz Tebligat Konusundaki Yaklaşımı (2024–2025 İçtihadı)

Yargıtay son yıllarda şu ilkeleri benimsemiştir:

• Savunma hakkı en üstün ilkedir.

• Tebligat şekle sıkı sıkıya bağlı olmalıdır.

• Tebligatın çevrilmiş metinle yapılması esastır.

• Adres yanlış ise tebligat yok hükmündedir.

• Mahkemenin kendiliğinden araştırma yükümlülüğü yoktur.

• Şüphe varsa tenfiz reddedilir.

Bu nedenle tebligat eksiklikleri en ağır değerlendirilen red sebebidir.

---

4. Usulsüz Tebligat Nedeniyle Reddedilen Tenfiz Davalarının En Sık Görüldüğü Ülkeler

ABD

Eyalet bazlı farklılıklar, posta tebligatının değişkenliği.

İngiltere

Posta yoluyla tebligat prosedürleri sıkı denetlenir.

Körfez Ülkeleri (BAE, Katar, Suudi Arabistan)

Apostil uygulanmadığı için belgelerde eksiklik oluşur; konsolosluk tebligatı zorunludur.

Avustralya

Süreç uzun sürer ve belgeler çoğu zaman eksik gelir.

Hollanda & Almanya

Lahey tebligat kurallarına sıkı uyum ister.

---

5. Usulsüz Tebligat Nedeniyle Tenfizin Reddedilmemesi İçin Neler Yapılmalıdır?

A. Doğru adres tespiti yapılmalı

MERNİS, konsolosluk kayıtları, sosyal medya, banka belgeleri, pasaport kayıtları kullanılabilir.

B. Tebligatın dili doğru olmalı

Davalının anladığı dile çeviri yapılmalıdır.

C. Lahey Tebligat Sözleşmesi usulüne uyulmalı

D. Posta yoluyla tebligat yapılacaksa ülke mevzuatı incelenmeli

E. Tebligatın yapıldığına dair kanıtlar eksiksiz olmalı

Tebligat makbuzu, alındı belgesi, teslim bilgisi.

F. Tebligat tutanakları dosyaya eklenmeli

Bu adımlar tamamlandığında usulsüz tebligat riski büyük ölçüde azalır.

---

6. Usulsüz Tebligat Nedeniyle Tenfiz Reddi Alındıysa Ne Yapılabilir?

Red kararı kesin hüküm doğurmaz.
Aşağıdaki yollar mümkündür:

1. Eksikliği giderip yeniden tenfiz davası açmak

En pratik çözümdür.

2. İstinaf yoluna başvurmak

Özellikle usul hataları için etkilidir.

3. Yabancı mahkemeden tebligat belgelerini yeniden istemek

4. Doğru adrese yeni tebligat çıkartmak

5. Tebligat hatasının savunmayı etkilemediğini ispat etmek

(Zor bir yoldur; ancak bazı ticari davalarda uygulanabilir.)

---

7. Örnek Yargıtay Karar Eğilimleri

Karar 1: Yanlış adrese yapılan tebligat → Tenfiz reddi

Yargıtay, davalının hiç haberdar olmadığı bir yabancı yargılama nedeniyle tenfizi reddetmiştir.

Karar 2: Dilsiz tebligat → Savunma hakkı ihlâlidir

Tebligat İngilizce yapılmış ama davalı sadece Türkçe biliyorsa tenfiz reddedilir.

Karar 3: Mahkeme adres değişikliğini araştırmak zorunda değildir

İspat yükü davacıdadır.

---

8. Davacı Şirket/Şahıs Açısından Doğru Tebligat Stratejisi

• Yurt dışındaki davaya ilişkin tüm tebligat makbuzları saklanmalı.

• Tebligatın ulaştığını gösteren e-posta, teslim notu, UPS/DHL makbuzu dosyaya eklenmeli.

• Yabancı hukuk uzmanından rapor alınabilir.

• Tebligat tartışmaları için profesyonel delil yönetimi yapılmalıdır.

---

9. Tebligat Sorunları Ticari Kararlarda Neden Daha Kritik?

Ticari kararlarda:

• Tazminat tutarı yüksek olabilir,

• Şirketlerin finansal yükümlülükleri ağır olabilir,

• Hızlı icra yapılması gerekir.

Bu nedenle tebligat hatası nedeniyle ret, şirket için büyük kayıplara yol açabilir.

---

10. Sonuç: Usulsüz Tebligat, Tenfiz İçin En Tehlikeli Engeldir – Ancak Çözümsüz Değildir

2025 uygulaması doğrultusunda:

• Tebligat hataları teknik eksikliktir ve giderilebilir,

• Red kararları yeniden dava açma imkânını ortadan kaldırmaz,

• Lahey ve konsolosluk yöntemleri doğru kullanıldığında tenfiz başarıyla tamamlanır,

• Yargıtay savunma hakkı konusunda hassas olsa da çözüme açıktır.

Doğru adres, doğru yöntem ve doğru belge yönetimiyle usulsüz tebligat engeli tamamen aşılabilir.