Türkiye’de bir Türk vatandaşı ile yabancı uyruklu kişinin evlenmesi, “resmî nikâh”ın yetkili makam önünde yapılması ve evlenme engeli bulunmaması şartlarına bağlıdır. Uygulamada süreç; yetkili evlendirme merciine başvuru, yabancı eşin evlenme ehliyetini gösteren belge, belgelerin apostil/ konsolosluk tasdiki ve tercümesi, sağlık raporu ve tören adımlarından oluşur. Yetki ve temel çerçeve, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri’nin evlenme işlemleri bilgilendirmesinde de açıkça görülür.

1) Yetkili makam: Nerede nikâh kıyılır?

Eşlerden birinin yabancı olması hâlinde uygulamada nikâh başvuruları çoğunlukla belediye evlendirme memurluklarına yapılır; ayrıca mevzuat çerçevesinde nüfus müdürleri de yetkili sayılmaktadır.
Bu nedenle, bulunduğunuz il/ilçedeki evlendirme biriminin (belediye nikâh dairesi veya nüfus müdürlüğü) kabul ettiği belge standardını baştan kontrol etmek, sonradan “eksik/uyuşmazlık” nedeniyle randevu kaybını önler.

2) Evliliğin “şekli” ve “ehliyeti”: Yabancılık unsuru neden belge ister?

Yabancılık unsuru olan evliliklerde iki kritik hukuki katman vardır:

• Evliliğin şekli (tören/mercii/başvuru usulü): Evliliğin yapıldığı ülke hukuku uygulanır. Türkiye’de evleniyorsanız, şeklen Türk usulü geçerlidir.

• Evlenme ehliyeti ve şartları (kim kiminle evlenebilir?): Her bir eş bakımından, evlenme anındaki kendi millî hukuku belirleyicidir. Bu yaklaşım MÖHUK m.13’te düzenlenmiştir. Bu yüzden yabancı eşten çoğu zaman “evlenme ehliyet belgesi / bekârlık belgesi / evlenmesine engel yoktur belgesi” istenir: Türk makamı, yabancının kendi hukukuna göre evlenmesine engel hâl bulunmadığını görmek ister

• 3) Temel evlenme şartları ve tipik engeller

  Türkiye’de evlilik için genel çerçeve şudur:

  • Yaş ve ehliyet: 18 yaşını dolduranlar kural olarak serbestçe evlenebilir; 17 yaş için veli izni, 16 yaş için hâkim izni gündeme gelebilir (uygulama ve değerlendirme dosyaya göre değişir).

  • Hısımlık gibi kesin engeller: Üstsoy–altsoy, kardeşler, amca/dayı/hala/teyze–yeğen ilişkileri gibi yakın hısımlıkta evlenme yasağı bulunur.

  • Mevcut evlilik: Taraflardan biri hâlen evliyse yeni evlilik yapılamaz (önceki evliliğin kesinleşmiş şekilde sona erdiği belgelenmelidir).

  • Kadın için bekleme süresi (iddet) ve kaldırılması: Önceki evlilik sona ermişse 300 günlük bekleme süresi ve kaldırılması gibi teknik konular gündeme gelebilir.

  • Akıl hastalığı hâlinde tıbbi sakınca: Evlenmeye engel tıbbi durumlar bakımından rapor şartı doğabilir.

  Pratik not: Yabancı eşin “boşanmış/dul” olması hâlinde, boşanma kararının/ölüm kaydının usulüne uygun şekilde tanınan-belgelenen formatta sunulması en sık takılan noktadır (apostil + tercüme + isim/kimlik uyumu).

  4) Gerekli belgeler: Türk taraf ve yabancı taraf için tipik liste

  Belgeler il/ilçe bazında küçük farklılık gösterebilse de, Türkiye genelinde en sık istenen set aşağıdaki gibidir:

  A) Türk vatandaşı için

  • T.C. kimlik kartı ve nüfus kayıt/veri doğrulama niteliğinde bilgiler

  • Vesikalık/biyometrik fotoğraf (çoğunlukla son 6 ay)

  • Evlilik için sağlık raporu (geçerlilik süreleri uygulamada 6 aya kadar)

  • Varsa önceki evliliğe ilişkin kesinleşmiş boşanma/ölüm belgeleri (uygulanacak prosedüre göre)

  B) Yabancı uyruklu kişi için

  • Pasaport (çoğunlukla noter onaylı Türkçe tercümesi istenir)

  • Türkiye’de yasal kalışı gösteren vize/ikamet bilgisi (uygulamaya göre)

  • Evlenme ehliyet belgesi / bekârlık belgesi (kendi ülkesinden veya konsolosluğundan)

  • Gerekirse doğum belgesi / nüfus kayıt belgesi (özellikle anne-baba adı/doğum yeri gibi kimlik alanları için)

  • Fotoğraf

  • Sağlık raporu (başvurulan makamın istediği format)

  Belgelerde “uyuşmazlık” en büyük risk, Belediye uygulamalarında en hassas konu şudur: Yabancının sunduğu belgelerdeki ad–soyad, doğum tarihi, doğum yeri, anne-baba adı gibi alanlar pasaportla birebir uyumlu olmalıdır; tek karakter farkı bile dosyanın iadesine yol açabilir.

  5) Apostil / konsolosluk tasdiki ve tercüme: Belgeler nasıl “kullanılabilir” hâle gelir?

  Yabancı ülkeden alınan resmî belgeler, Türkiye’de işlem görebilmek için çoğu zaman şu zinciri ister:

  1. Apostil (Lahey Şerhi) veya apostil mümkün değilse konsolosluk tasdiki/legalleşme

  2. Türkiye’de yeminli tercüme

  3. Uygulamaya göre noter onayı (bazı belediyeler noter onaylı tercümeyi şart koşar)

  Belediyelerin bilgilendirmelerinde; yabancı makamdan alınan evlenme ehliyet/doğum gibi belgelerin apostil ve tercüme kurallarına uygunluğu özellikle vurgulanır.

  İpucu: Bazı yerlerde “fahri konsolosluk” belgelerinin kabul edilmediği de açıkça belirtilmektedir. Dosya hazırlarken belgenin hangi makamdan alındığı kritik olabilir.

  6) Başvuru süreci: Adım adım pratik yol haritası

  1. Yetkili birimi belirleyin: Nikâhın yapılacağı ilçe belediyesinin evlendirme dairesi veya yetkili nüfus birimi.

  2. Yabancı belgeleri toplayın: Evlenme ehliyet belgesi + gerekiyorsa doğum belgesi/boşanma/ölüm belgeleri.

  3. Apostil/tasdik + tercüme işlemlerini tamamlayın: Belgeler Türkiye’de “işlenebilir” hâle gelmeden randevuya gitmek genelde zaman kaybettirir.

  4. Sağlık raporunu alın: Pek çok belediye sağlık raporunun süreli geçerliliği olduğunu belirtir (örnek olarak 180 gün/6 ay).

  5. Randevu ve dosya teslimi: Evrak kontrolü sonrası nikâh günü verilir.

  6. Tören: Şahitler + gerekliyse tercüman (tarafların iradesinin sağlıklı alınabilmesi için).

     7) Nikâh sonrası: Vatandaşlık ve ikamet soruları (en çok merak edilenler)

     “Türk vatandaşıyla evlenince otomatik vatandaşlık olur mu?”

     Hayır. Evlilik tek başına doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. Ancak en az 3 yıldır evli olma ve evliliğin devam etmesi gibi şartlarla başvuru yolu vardır (5901 sayılı Kanun m.16).

     “Evlilikten sonra yabancı eş Türkiye’de kalabilir mi?”

     Evlilik, yabancı eşin Türkiye’de kalışı açısından çoğunlukla aile ikamet izni başlığı altında değerlendirilir; güncel başvuru belgeleri ve süreç Göç İdaresi sisteminde yayımlanır.

     Önemli: Her evlilik “ikamet iznini garanti eder” yaklaşımıyla ele alınmaz; idare, gerçeğe aykırı beyan veya muvazaalı evlilik şüphesinde ayrıca inceleme yapabilir. (Uygulama dosyaya göre değişir.)

     Sonuç

     Türk vatandaşı ile yabancı uyruklunun Türkiye’de evlenmesi, özünde “resmî nikâh + evlenme engeli olmaması + usulüne uygun belge” üçlüsüne dayanır. Uygulamada en çok sorun çıkaran noktalar evlenme ehliyet belgesi, apostil/tasdik–tercüme zinciri ve kimlik bilgilerindeki en küçük uyumsuzluklardır. Yetkili birimi doğru seçip belgeleri doğru formatta hazırladığınızda süreç hızlı ilerler; ancak karmaşık dosyalarda (çoklu vatandaşlık, önceki evlilik, apostilsiz ülke belgeleri, kayıt uyuşmazlığı) baştan doğru hukuki kurguyla hareket etmek hem zaman hem maliyet kaybını önler.