Türkiye–Norveç Çifte Vatandaşlık

Türkiye–Norveç çifte vatandaşlık konusu, son yıllarda özellikle göç, aile birleşimi, uluslararası evlilik, yatırım ve çocukların statüsü bakımından en çok araştırılan hukuk başlıklarından biri haline gelmiştir. Bunun temel nedeni, hem Türkiye’nin hem de Norveç’in bugün çoklu vatandaşlığa kapıyı açık tutması; buna karşılık özellikle eski tarihlerde vatandaşlık kaybı, yeniden kazanım, bildirim yükümlülüğü ve çocukların statüsü bakımından dosyaların hâlâ tarihsel kurallara göre değerlendirilmek zorunda olmasıdır. Bu nedenle “Türkiye ile Norveç arasında çifte vatandaşlık var mı?” sorusuna verilecek doğru cevap yalnızca “evet” değildir; hangi tarihte, hangi yolla, hangi vatandaşlık önce kazanıldı ve hangi ülke bakımından hangi prosedür işletildi sorularının da ayrıca cevaplanması gerekir. (Regjeringen.no)

Bugün itibarıyla Norveç, 1 Ocak 2020’den beri birden fazla vatandaşlığa açık bir rejim benimsemektedir. UDI açık biçimde, Norveç vatandaşlığına başvuran kişinin önceki vatandaşlığını korumak için ayrıca bildirim yapmasına gerek olmadığını ve çifte vatandaşlık için ayrı bir başvuru formu bulunmadığını belirtmektedir. Türkiye tarafında ise 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 44. maddesi kapsamında, yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan Türk vatandaşlarının gerekli belgeleri sunması ve aynı kişi olduklarının tespit edilmesi halinde nüfus kayıtlarına “çok vatandaşlığa sahip” olduklarına dair açıklama işlenmektedir. Bu iki sistem birlikte okunduğunda, güncel hukuk bakımından Türkiye–Norveç çifte vatandaşlık kural olarak mümkündür. (udi.no)

Türkiye Hukukunda Çok Vatandaşlık Yaklaşımı

Türkiye’de çifte veya çok vatandaşlık, yasaklanmış bir statü değildir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün “Çok Vatandaşlık” sayfasında, 5901 sayılı Kanun’un 44. maddesi uyarınca herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişilerin, buna ilişkin belgeleri ibraz etmeleri ve kayıtların aynı kişiye ait olduğunun tespiti halinde aile kütüklerine çok vatandaşlık açıklaması düşüleceği açıkça belirtilmektedir. Bu düzenleme, Türk hukukunun yabancı vatandaşlık kazanımını otomatik bir kayıp sebebi saymadığını; aksine bunu kayıt ve tescil boyutuyla yönettiğini göstermektedir. (Nüfus Müdürlüğü)

Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk işlemleri sayfasındaki sık sorulan sorular bölümü de aynı yaklaşımı teyit etmektedir. Bu resmî açıklamada, yabancı bir ülke vatandaşlığının kazanılması nedeniyle Türk vatandaşlığının kaybedilmesinin söz konusu olmadığı, 403 sayılı eski kanun döneminde izin almadan yabancı vatandaşlığa geçenler için “Türk vatandaşlığını koruma” başvurusu uygulamasının bulunduğu, ancak 5901 sayılı yeni kanunun “çok vatandaşlık” kavramını getirdiği ve başka bir ülke vatandaşlığını kazanmak için önceden izin alınması uygulamasını kaldırdığı ifade edilmektedir. Bu nedenle güncel Türk hukukunda Norveç vatandaşlığına geçen bir Türk vatandaşı bakımından temel mesele, vatandaşlığın korunması değil; çok vatandaşlık durumunun doğru biçimde tescil edilmesidir. (konsolosluk.gov.tr)

Norveç Hukukunda Çifte Vatandaşlık Yaklaşımı

Norveç hukukunda temel kırılma tarihi 1 Ocak 2020’dir. UDI’nin vatandaşlık sayfalarında ve yeniden kazanıma ilişkin resmî açıklamalarında, bu tarihten itibaren Norveç vatandaşlığına geçmek isteyen kişilerin artık eski vatandaşlıklarından çıkmalarının zorunlu olmadığı açıkça belirtilmektedir. Aynı şekilde mevcut bir Norveç vatandaşı da, 1 Ocak 2020 sonrasında başka bir ülke vatandaşlığını kazanırsa, yalnızca bu nedenle Norveç vatandaşlığını otomatik olarak kaybetmez. Bununla birlikte UDI, başka ülke hukukunun çoklu vatandaşlığa izin verip vermediğinin ayrıca kontrol edilmesi gerektiğini özellikle vurgulamaktadır. (udi.no)

Bu nokta Türkiye–Norveç ilişkisi bakımından önemlidir. Çünkü Türkiye yönünden de çok vatandaşlıkta genel bir engel bulunmadığından, Türk vatandaşının Norveç vatandaşlığına geçmesi veya Norveç vatandaşının Türk vatandaşlığını sonradan kazanması, kural olarak iki tarafta da tek vatandaşlık zorunluluğuna takılmadan yapılandırılabilmektedir. Ancak bu, özellikle Norveç tarafında 2020 öncesi dosyalar bakımından geçmişte doğmuş vatandaşlık kayıplarının yok sayılabileceği anlamına gelmez. Eski Norveç vatandaşlığı kayıp dosyaları hâlâ tarihsel kurallara göre incelenir. (udi.no)

Türk Vatandaşının Norveç Vatandaşlığı Alması Halinde Durum

Bir Türk vatandaşı, Norveç vatandaşlığına geçmek istediğinde artık sırf Norveç hukuku nedeniyle Türk vatandaşlığından çıkmak zorunda değildir. UDI’nin güncel sayfalarına göre, Norveç vatandaşlığı için genel olarak kişinin kimliğinin doğrulanmış olması, Norveç’te yaşıyor ve yaşamaya devam etmeyi amaçlıyor olması, çoğu durumda daimi oturum izni bulunması veya bunun şartlarını taşıması, 18–67 yaş grubundaysa sözlü Norveççe sınavında en az B1 düzeyini ve vatandaşlık testi ya da Norveççe sosyal bilgiler testini geçmiş olması gerekir. Ayrıca başvurucunun 15 yaş üzerindeyse güncel bir sabıka kaydı belgesi sunması ve mahkûmiyet ya da soruşturma sebebiyle doğan bekleme süreleri bakımından engeli bulunmaması gerekir. (udi.no)

İkamet süresi bakımından da Norveç oldukça net kurallar koymaktadır. UDI’ye göre yetişkin başvurucular bakımından genel kural, son 11 yılın 8 yılında Norveç’te kalmış olmak ve her biri en az bir yıllık geçerli oturum izinlerine sahip bulunmaktır. Koruma statüsü olanlarda bu süre 10 yılın 7 yılına, yeterli geliri bulunanlarda ise 10 yılın 6 yılına inebilmektedir. Norveç vatandaşı eşin eşi, kayıtlı partneri veya birlikte yaşayan partneri için özel rejimde ise son 10 yılda en az 5 yıl Norveç’te yaşamış olmak ve evlilik/ortak yaşam süresi ile ikamet süresinin toplamının en az 7 yıl olması aranır. Bu nedenle Türk vatandaşının Norveç’e geçişi, yalnızca “çifte vatandaşlık serbest” gerçeğine değil, Norveç’in doğalizasyon koşullarının somut olarak tamamlanmasına bağlıdır. (udi.no)

Norveç başvuru ücretleri de pratik açıdan önemlidir. UDI’nin ücret listesine göre yetişkinler için Norveç vatandaşlığı başvuru ücreti NOK 6.500, 2020 sonrası yeni şema kapsamında yeniden Norveç vatandaşlığı kazanma başvurusu ise NOK 3.200’dür. Çocuklar için standart vatandaşlık başvurusu ücretsizdir. Bu rakamlar, Türkiye’den Norveç vatandaşlığına geçiş planlayan kişiler için başvuru stratejisinin mali boyutunu da göstermektedir. (udi.no)

Norveç Vatandaşının Türk Vatandaşlığı Alması Halinde Durum

Norveç vatandaşı bir kişi de Türk vatandaşlığını kazanabilir ve güncel hukuk bakımından kural olarak Norveç vatandaşlığını otomatik kaybetmez. Türk hukukunda sonradan vatandaşlık kazanımı bakımından genel yol, 5901 sayılı Kanun’un 11. maddesindeki şartların sağlanmasıdır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün resmî açıklamasına göre bu yolda başvurucunun ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz 5 yıl ikamet etmiş olması, Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla göstermesi, genel sağlık bakımından tehlike oluşturan hastalığının bulunmaması, iyi ahlak sahibi olduğunu ve çevresine güven verdiğini göstermesi, toplumsal yaşama uyum sağlayabilecek düzeyde Türkçe konuşabilmesi, geçimini sağlayacak gelir veya mesleğe sahip olması ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel taşımaması gerekir. (Nüfus Müdürlüğü)

Türk hukukunda sonradan vatandaşlık kazanımı ayrıca evlenme, istisnai yol, evlat edinme ve yeniden kazanma gibi farklı rejimlere de ayrılmıştır. Özellikle Norveç vatandaşı kişinin bir Türk vatandaşı ile evli olması halinde, evlilik doğrudan vatandaşlık doğurmasa da en az 3 yıl süren ve devam eden evlilik sonrası vatandaşlık başvurusu yapılabilir; bu rejimde aile birliği içinde yaşama, evlilik birliği ile bağdaşmayacak faaliyette bulunmama ve millî güvenlik/kamu düzeni bakımından engelin bulunmaması aranır. Konsolosluk açıklamalarına göre bu başvuru için Türkiye’de ikamet şartı aranmaz; Türkiye’de yaşayanlar valiliğe, yurtdışında yaşayanlar ise dış temsilciliklere başvurabilir. (Nüfus Müdürlüğü)

Bu noktada Türkiye–Norveç çifte vatandaşlık bakımından önemli sonuç şudur: Norveç vatandaşı bir kişi Türk vatandaşlığını genel yol, evlilik veya istisnai yollardan kazanabilir; Norveç hukuku da 1 Ocak 2020 sonrası çoklu vatandaşlığa izin verdiği için, diğer Norveç iç koşulları saklı kalmak üzere kural olarak Norveç vatandaşlığını otomatik kaybetmez. Böylece bugün iki devlet hukukunun birlikte izin verdiği bir alan oluşmuştur. (udi.no)

Türk–Norveç Evliliklerinden Doğan Çocuklarda Çifte Vatandaşlık

Türkiye–Norveç çifte vatandaşlığın en sık karşılaşılan görünümü, biri Türk diğeri Norveç vatandaşı ebeveynden doğan çocuklardır. Türk hukukunda doğumla vatandaşlık bakımından ana veya babadan yalnız birinin doğum anında Türk vatandaşı olması yeterlidir; diğer ebeveynin yabancı olması Türk vatandaşlığının doğumla kazanılmasına engel değildir. Norveç hukukunda ise UDI’ye göre 1 Eylül 2006 ve sonrasında doğan çocuk, annesi veya babası doğum anında Norveç vatandaşıysa doğumla Norveç vatandaşı olur. Dolayısıyla bir ebeveyni Türk, diğer ebeveyni Norveç vatandaşı olan çocuk, kural olarak her iki vatandaşlığı da doğum anında kazanabilir. (Nüfus Müdürlüğü)

Türk hukukunda soybağı, annenin ya da babanın vatandaşlığı üzerinden kurulurken; baba yönünden soybağı bazen tanıma veya mahkeme hükmü gibi ek işlemler gerektirebilir. NVI’nin soybağına ilişkin esaslar sayfası, çocuk ile baba arasındaki soybağının evlilik, tanıma veya hâkim hükmü ile kurulduğunu belirtmektedir. Dışişleri Bakanlığı’nın FAQ metni de, Türk baba ile yabancı anneden doğan çocuklarda doğum sonrası babalık tanımasının yapıldığı anda çocuğun Türk vatandaşı olacağını açıklamaktadır. Bu nedenle karışık Türk–Norveç ailelerinde yalnızca vatandaşlık kanununa değil, soybağının usulüne uygun kurulup kurulmadığına da bakmak gerekir. (Nüfus Müdürlüğü)

Norveç tarafında ise doğumla çifte vatandaşlık her zaman “ömür boyu otomatik güvence” anlamına gelmez. UDI’ye göre doğumla çifte vatandaşlık kazanmış kişi, 22 yaşına kadar Norveç’te en az 2 yıl veya Nordik ülkelerde toplam 7 yıl yaşamamışsa, Norveç vatandaşlığını korumak için ayrıca başvuru yapmak zorundadır. Bu kural, özellikle Türkiye’de büyüyen ancak Norveçli ebeveynden dolayı Norveç vatandaşlığını doğumla kazanan çocuklar bakımından çok önemlidir. (udi.no)

2020 Öncesi Norveç Kayıp Dosyaları ve Yeniden Kazanım

Türkiye–Norveç çifte vatandaşlıkta en çok karışan alan, Norveç’in 2020 öncesi tek vatandaşlık çizgisi nedeniyle geçmişte Norveç vatandaşlığını kaybeden kişilerdir. UDI’nin yeniden kazanım sayfasına göre, daha önce Norveç vatandaşı olup bunu başka bir ülke vatandaşlığını 1 Ocak 2020’den önce kazandığı için kaybeden kişiler, belirli şartlarla basit bildirim yoluyla Norveç vatandaşlığını geri alabilir. Aynı kolaylaştırılmış mekanizma, daha önce Norveç vatandaşlığını aldıktan sonra eski vatandaşlığından çıkmadığı için statüsü düşen bazı kişiler bakımından da uygulanabilir. (udi.no)

Ancak bu yol herkese açık değildir. UDI açıkça, vatandaşlığını 22 yaşına kadar Norveç’te yeterince yaşamamış olmak nedeniyle kaybedenlerin bu basit bildirim yolundan yararlanamayacağını belirtmektedir. Ayrıca doğumla Norveç vatandaşı olan kişiler bakımından, 22 yaşına kadar Norveç’te toplam altı ay kalmış olma gibi ilave şartlar aranabilir; 15 yaş üzerindekiler bakımından da belirli suç isnatları veya mahkûmiyetler bildirim yolunu kapatabilir. Bu nedenle geçmişte Türk vatandaşlığını alırken Norveç vatandaşlığını kaybetmiş olan kişiler için “bugün çifte vatandaşlık serbest, o halde Norveç vatandaşlığım kendiliğinden geri gelir” düşüncesi doğru değildir. (udi.no)

Türkiye Tarafında Eski Dosyalar, Çıkma İzni ve Mavi Kart

Türkiye tarafında da eski dosyalar ayrı değerlendirilmelidir. Dışişleri Bakanlığı’nın resmî SSS metninde, 403 sayılı eski Türk Vatandaşlığı Kanunu döneminde izin almadan yabancı ülke vatandaşlığına geçenler için “Türk Vatandaşlığını Koruma Başvurusu” yapma zorunluluğu bulunduğu; 5901 sayılı yeni kanunla bu sistemin değiştiği ve çok vatandaşlık yaklaşımının benimsendiği ifade edilmektedir. Yani bugün artık genel kural çok vatandaşlığa elverişli olsa da, eski dosyaların tarihsel kuralları kendi dönem mevzuatına göre okunmalıdır. (konsolosluk.gov.tr)

Bununla birlikte bazı kişiler geçmişte başka ülke vatandaşlığına geçebilmek için Türk vatandaşlığından izinle çıkma yolunu kullanmıştır. NVI’nin “Türk Vatandaşlığının Kaybedilmesi” sayfasına göre, başka bir devlet vatandaşlığına geçmek için Türk vatandaşlığından çıkmak isteyenlere Bakanlıkça çıkma izni veya çıkma belgesi verilebilir. Aynı kurumsal yapıda, çıkma izni ile Türk vatandaşlığını kaybeden doğumla Türk vatandaşları ve üçüncü dereceye kadar altsoyları için Mavi Kart sistemi öngörülmüştür. Mavi Kart sahipleri, seçim ve askerlik gibi istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan hakların büyük bölümünden yararlanmaya devam eder; ayrıca kamu hukuku rejimine tabi asli ve sürekli kamu hizmetlerinde görev alamazlar. (Nüfus Müdürlüğü)

Bugün Norveç, çifte vatandaşlığı kabul ettiği için yeni başvurularda Türk vatandaşlığından izinle çıkma çoğu kişi bakımından artık zorunlu bir adım değildir. Ancak geçmişte Norveç vatandaşlığına geçebilmek için Türk vatandaşlığından çıkan kişiler yönünden Mavi Kart hâlâ fiilen çok önemlidir. NVI’ye göre Mavi Kart, yurt dışında dış temsilciliklerce, yurt içinde ilçe nüfus müdürlüklerince düzenlenir. Konsolosluk açıklamaları da, vatandaşlıktan izinle çıkan kişilerin Türkiye’de sorunsuz ikamet etmeleri için Mavi Kart başvurusunda bulunabileceklerini belirtmektedir. (Nüfus Müdürlüğü)

Çok Vatandaşlık Bildirimi ve Tescil Neden Önemlidir?

Türkiye–Norveç çifte vatandaşlığın pratikte sorunsuz işlemesi için yalnızca vatandaşlığı kazanmak yetmez; kayıtların da doğru tutulması gerekir. NVI’nin “Çok Vatandaşlık” sayfası, yabancı devlet vatandaşlığını kazanan Türk vatandaşlarının bunu belgeleyerek nüfus kayıtlarına işletmesi gerektiğini söylemektedir. Konsolosluk FAQ’sunda da bu bildirim için VAT-12 başvuru formu, biyometrik fotoğraf, nüfus cüzdanı veya örneği ile diğer devlet vatandaşlığının hangi tarihte kazanıldığını gösteren ve usulüne uygun onaylanmış belgenin noter tasdikli Türkçe tercümesinin istendiği belirtilmektedir. Bu, özellikle Norveç vatandaşlığına geçen Türkler için ihmal edilmemesi gereken teknik bir adımdır. (Nüfus Müdürlüğü)

Norveç tarafında ise çifte vatandaşlık için ayrıca bildirim gerekmez; fakat daha önce Norveç vatandaşlığını kaybedip yeniden kazanım yoluna girecek kişiler için başka vatandaşlığın ne zaman ve nasıl kazanıldığının Norveç Nüfus Sicilinde doğru biçimde kayıtlı olması gerekir. UDI’nin yeniden kazanım rehberi, bu kayıt eksikse başvurucunun ayrıca nüfus siciline belge göndermesi gerektiğini açıkça yazmaktadır. Dolayısıyla iki ülkede de kayıt sistemleri büyük önem taşır; çifte vatandaşlık salt maddi bir hak değil, aynı zamanda doğru idari tescil meselesidir. (udi.no)

Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

Türkiye–Norveç çifte vatandaşlık dosyalarında en sık yapılan hata, güncel rejimin geçmişe otomatik uygulanacağını düşünmektir. Oysa Norveç bakımından 2020 öncesi ikinci vatandaşlık kazanımları, vatandaşlığın kaybına yol açmış olabilir; Türkiye bakımından da eski 403 sayılı kanun döneminde farklı koruma prosedürleri söz konusuydu. İkinci büyük hata, çocuklarda doğumla kazanılan vatandaşlığın korunmasının her zaman otomatik olacağını sanmaktır; Norveç’te 22 yaş kuralı özellikle yurtdışında büyüyen çocuklar için kritiktir. Üçüncü hata ise Türk tarafında çok vatandaşlık bildirimini nüfusa işletmemektir. (Nüfus Müdürlüğü)

Bir başka hata da “Norveç çifte vatandaşlığa izin veriyor, o halde Norveç vatandaşlığı almak kolaydır” şeklindeki yanlış varsayımdır. Oysa UDI’nin güncel sayfaları, daimi oturum, kimlik, sabıka, dil sınavı ve vatandaşlık testi gibi şartların aynen devam ettiğini göstermektedir. Benzer şekilde Türk hukukunda da Norveç vatandaşı kişi Türk vatandaşlığına geçmek istediğinde, genel yolda 5 yıllık kesintisiz ikamet, yerleşme niyeti, Türkçe yeterlilik ve gelir gibi koşullar aranır. Çifte vatandaşlık serbestisi, vatandaşlığa kabulün koşulsuz olduğu anlamına gelmez. (udi.no)

Sonuç

Türkiye–Norveç çifte vatandaşlık, güncel hukuk bakımından mümkündür. Türkiye, 5901 sayılı Kanun çerçevesinde çok vatandaşlığı kayıt altına alan bir sistem işletirken; Norveç de 1 Ocak 2020’den beri önceki vatandaşlıktan çıkma zorunluluğunu kaldırmıştır. Bu nedenle bugün bir Türk vatandaşı Norveç vatandaşlığını, bir Norveç vatandaşı da Türk vatandaşlığını, ilgili doğalizasyon koşullarını yerine getirerek kural olarak diğerini otomatik kaybetmeden edinebilir. Ayrıca Türk–Norveç ailelerinden doğan çocuklar da çoğu durumda her iki vatandaşlığı doğumla birlikte kazanabilir. (Nüfus Müdürlüğü)

Bununla birlikte dosyanın başarıyla yürütülmesi için tarihsel ayrımların doğru okunması gerekir. 2020 öncesi Norveç vatandaşlık kayıpları, Türkiye’deki eski 403 sayılı kanun dönemine ait etkiler, çok vatandaşlık bildiriminin nüfusa işlenmesi, Mavi Kart rejimi, doğumla kazanılmış Norveç vatandaşlığında 22 yaş kuralı ve yeniden kazanım başvurularındaki özel şartlar somut olayın sonucunu doğrudan etkiler. Bu nedenle Türkiye–Norveç çifte vatandaşlık dosyaları, yalnızca “iki pasaport mümkün mü?” sorusuyla değil; “hangi tarihte, hangi yolla, hangi prosedürle ve hangi kayıt düzeltmeleriyle?” sorusuyla ele alınmalıdır. (Nüfus Müdürlüğü)

Sık Sorulan Sorular

Türkiye ile Norveç arasında çifte vatandaşlık mümkün mü?
Evet. Norveç 1 Ocak 2020’den beri çoklu vatandaşlığa izin vermektedir; Türkiye de 5901 sayılı Kanun çerçevesinde çok vatandaşlığı kayıt altına alan bir sistem uygular. (udi.no)

Türk vatandaşı Norveç vatandaşı olursa Türk vatandaşlığını kaybeder mi?
Güncel Türk hukuku bakımından yabancı devlet vatandaşlığının kazanılması nedeniyle Türk vatandaşlığının kaybı söz konusu değildir; ancak çok vatandaşlık durumunun tescili gerekir. (konsolosluk.gov.tr)

Norveç vatandaşı Türk vatandaşı olursa Norveç vatandaşlığını kaybeder mi?
Norveç bakımından 1 Ocak 2020 sonrası çoklu vatandaşlık mümkündür; bu nedenle kural olarak otomatik kayıp olmaz. Ancak diğer tarihsel dosyalar ayrıca değerlendirilmelidir. (udi.no)

Bir ebeveyni Türk, diğer ebeveyni Norveçli olan çocuk çifte vatandaş olur mu?
Kural olarak evet. Türk hukukunda bir ebeveynin Türk olması yeterlidir; Norveç hukukunda da 1 Eylül 2006 sonrası doğan çocukta anne veya babadan birinin Norveçli olması yeterlidir. (Nüfus Müdürlüğü)

Norveç vatandaşlığına geçen Türk’ün Türkiye’de ne yapması gerekir?
NVI sistemine göre yabancı vatandaşlığın kazanıldığını belgeleyip çok vatandaşlık açıklamasını nüfus kayıtlarına işletmek gerekir. Konsolosluk FAQ’su bunun için VAT-12 ve destekleyici belgeleri göstermektedir. (Nüfus Müdürlüğü)

Eski dönemde Norveç vatandaşlığını Türk vatandaşlığı aldığı için kaybeden kişi bugün geri alabilir mi?
UDI’ye göre bazı kişiler basit bildirim yoluyla yeniden Norveç vatandaşlığı kazanabilir; fakat 22 yaş kuralı nedeniyle kaybedenler bu kolay usulden yararlanamaz. (udi.no)