Türk Girişimciler İçin Fransa’da Şirket Kurmak: Oturum, Şirket Türleri, Vergi ve Kuruluş Süreci

Türk girişimciler Fransa’da şirket kurabilir mi? Fransa’da SAS, SASU, SARL, EURL şirket kuruluşu, guichet unique, sermaye, banka hesabı, vergi, KDV, yasal ilan, lehdar beyanı ve oturum boyutunu açıklayan kapsamlı hukuki rehber.

Türk girişimciler için Fransa’da şirket kurmak, sadece yeni bir pazara açılmak anlamına gelmez; aynı zamanda Avrupa Birliği içinde güçlü bir hukuk düzeni, büyük bir tüketim pazarı ve kurumsal yatırım ekosistemi içinde konum almak anlamına gelir. Ancak Fransa’da şirket kuruluşu, Türkiye’deki şirket açılış pratiğinin birebir aynısı değildir. Şirket türü seçimi, sermaye yatırımı, şirket merkezinin belirlenmesi, yasal ilan, lehdar sahip beyanı, dijital tescil, banka hesabı, vergi ve oturum statüsü birbiriyle bağlantılıdır. Bu nedenle Fransa’da şirket kurmak isteyen Türk girişimcinin, süreci salt ticaret sicili işlemi olarak değil, çok katmanlı bir hukukî proje olarak görmesi gerekir. (entreprendre.service-public.fr)

Fransa’da şirket kuruluşu bakımından ilk kritik ayrım şudur: Türk girişimci Fransa’da yerleşmeden mi şirket kuracak, yoksa Fransa’ya taşınıp şirketi bizzat yönetecek mi? Resmî Fransız kaynakları bu iki durumu açık biçimde ayırır. Entreprendre Service Public’ye göre AB dışı bir yabancı, Fransa’da ticari, sınai veya zanaatkâr bağımsız faaliyet yürütmek istiyorsa buna izin veren bir oturum statüsüne ihtiyaç duyar. Buna karşılık Fransa’da yaşamayı düşünmeyen kişi, özel bir ön izin almadan kuruluş formalitelerini tamamlayabilir; ancak aynı resmî kaynak, Fransa’da ikamet etmeyen kişinin şirkette mandataire social yani resmî yönetici sıfatını üstlenemeyeceğini de vurgular. Türk vatandaşları Fransa bakımından AB dışı yabancı kategorisinde değerlendirildiği için bu ayrım doğrudan onlar için önem taşır. (entreprendre.service-public.fr)

Bu yüzden Türk girişimci önce şu soruya cevap vermelidir: “Fransa’da şirket sahibi mi olacağım, yoksa Fransa’da yaşayarak şirketi ben mi yöneteceğim?” Eğer amaç yalnızca ortaklık veya yatırım ise, şirketi Fransa’da kurup uzaktan sahiplik yapısı kurmak mümkündür. Ancak amaç Fransa’da fiilen yaşayıp işi yönetmekse, resmî kamu hizmeti sayfaları vize ve ardından uygun oturum kartı gerekliliğini açıkça ortaya koyar. Entreprendre Service Public, bu senaryoda özellikle talent-porteur de projet rejimini; şirket kurma, yenilikçi proje veya doğrudan ekonomik yatırım alt yollarıyla birlikte öne çıkarır. Bpifrance de yabancı proje sahibinin uzun süreli vize başvurusunda projenin ekonomik yaşayabilirliğinin ve en az SMIC düzeyinde kaynak üretme kapasitesinin incelendiğini belirtir. (entreprendre.service-public.fr)

Fransa’da hangi şirket türü Türk girişimci için daha uygun?

Fransa’da en sık kullanılan şirket türleri SAS, SASU, SARL, EURL ve daha büyük ölçekli yapılarda SA’dır. Resmî karşılaştırma sayfasına göre şirket türü seçimi; ortak sayısı, sermaye yapısı, yöneticinin statüsü, sosyal güvenlik rejimi ve vergi yapısını doğrudan etkiler. Dolayısıyla “en popüler şirket türü hangisi” sorusu tek başına doğru bir soru değildir; önemli olan sizin iş modelinize en uygun yapının hangisi olduğudur. (entreprendre.service-public.fr)

Tek başına başlayacak Türk girişimciler için çoğu zaman ilk ciddi seçenekler SASU ve EURL olur. SASU’da sermaye serbestçe belirlenir ve teorik minimum 1 avrodur; nakit sermayenin en az yarısı kuruluşta ödenir, kalanı beş yıl içinde tamamlanabilir. EURL’de de asgari sermaye yoktur; ancak nakit sermayenin en az yüzde 20’si kuruluşta, kalanı beş yıl içinde yatırılır. Her iki yapıda da ortak tek kişidir ve ortakların sorumluluğu kural olarak sermaye katkısıyla sınırlıdır. Bununla birlikte SASU’da yönetici başkan, EURL’de ise gérant sıfatını taşır; bu fark sadece isim farkı değil, yönetim ve sosyal statü bakımından da sonuç doğurur. (entreprendre.service-public.fr)

Birden fazla ortakla kurulacak şirketlerde ise SAS ve SARL öne çıkar. Resmî tabloda SA, SAS ve SARL karşılaştırılırken, SAS’ın asgari ortak sayısının 1, SARL’nin 1 ila 100 ortak arasında olduğu; sermayenin SAS ve SARL’de serbestçe belirlenebildiği; buna karşılık SA’da asgari sermayenin 37.000 avro olduğu görülür. Aynı karşılaştırma, SAS başkanının ve SARL yöneticisinin rolünü de ayırır. Pratikte startup ve yatırım alma hedefi olan yapılarda SAS/SASU, daha kapalı ortaklık ilişkisi ve geleneksel yapı isteyen küçük işletmelerde SARL/EURL daha sık tercih edilir. Bu nedenle Türk girişimcinin hedefi, sadece ilk kuruluş masrafını düşürmek değil; bir veya iki yıl sonra ortak almak, yatırımcı çekmek, hisse devretmek veya aile üyeleriyle çalışma yapısını planlamak olmalıdır. (entreprendre.service-public.fr)

Fransa’da şirket kuruluş süreci nasıl işler?

Fransa’da şirket kurmanın ilk hukuki adımı ana sözleşmenin hazırlanması ve imzalanmasıdır. Entreprendre Service Public’ye göre şirket, statülerin imzasıyla kurulur; tescil ondan sonra gelen bir formalitedir. Başka bir deyişle şirketin hukukî iskeleti ticaret sicilinde değil, önce statülerde doğar. Şirket unvanı, faaliyet konusu, merkez adresi, ortakların hakları, pay devri, yöneticinin yetkileri ve karar alma usulleri bu metinde yer alır. Türkiye’de hazır şablonla hızla geçiştirilen statü mantığı, Fransa’da özellikle SAS/SASU gibi yapılarda çok daha stratejik bir alan hâline gelir. (entreprendre.service-public.fr)

İkinci adım, şirket merkezinin belirlenmesidir. Fransa’da domiciliation zorunludur ve tescilden önce tamamlanmalıdır. Resmî kaynaklar şirket merkezinin yönetim ve idari yetki bakımından belirleyici olduğunu; ev adresinde, özel ofiste, coworking alanında, domiciliation şirketinde veya inkübasyon merkezinde kurulabileceğini belirtir. Ancak ev adresi kullanılacaksa, kira sözleşmesi, apartman düzeni ve imar/şehircilik kurallarının buna engel olmaması gerekir. Bu nedenle Fransa’da adres seçimi sadece posta kutusu meselesi değildir; kuruluş dosyasının geçerlilik şartlarından biridir. (entreprendre.service-public.fr)

Üçüncü adım, sermayenin yatırılmasıdır. Service Public’ye göre ticari şirketlerin kuruluşunda sermaye, çoğu durumda özel bir bloke hesaba yatırılır ve tescil tamamlanıncaya kadar serbest bırakılmaz. Sermaye çek, havale veya nakit olarak yatırılabilir; fakat pratikte yabancı girişimciler için en önemli aşama banka hesabının açılmasıdır. Yine resmî kaynaklar, ticari şirket kurmak için profesyonel banka hesabının fiilen zorunlu olduğunu, çünkü sermaye yatırma işleminin bu hesap üzerinden yapıldığını söyler. Fransız bankasının hesap açmayı reddetmesi hâlinde ise girişimcinin “droit au compte” benzeri yollar üzerinden çözüm arama hakkı vardır; banka, ret hâlinde bunu belgelemek zorundadır. (entreprendre.service-public.fr)

Dördüncü adım, yasal ilan yayımlanmasıdır. Fransa’da şirket kuruluşu, yalnızca idareye bildirimle bitmez; kamuya yönelik ilan da gerekir. Service Public’ye göre kuruluş ilanı, şirket merkezinin bulunduğu departmanda yetkili bir journal d’annonces légales veya yetkili çevrim içi basın hizmetinde yayımlanır. İlanda şirket unvanı, türü, sermaye tutarı, merkez adresi, faaliyet konusu, süresi, yönetici bilgileri ve kayıt olunacak sicil yer alır. Yayımdan sonra alınan attestation de parution, tescil dosyasının zorunlu parçasıdır. Bu da Fransız şirket kuruluşunun, kamu açıklığı ilkesini daha en baştan devreye soktuğunu gösterir. (entreprendre.service-public.fr)

Beşinci adım, lehdar gerçek kişi (bénéficiaire effectif) beyanıdır. Fransa’da şirketin arkasındaki gerçek kontrol sahiplerinin açıklanması zorunludur ve bu formalite kuruluş sırasında tamamlanır. Service Public’nin maliyet sayfası, lehdar beyanının ayrı ve zorunlu bir kalem olduğunu açıkça göstermektedir. Türk girişimci bakımından bu, özellikle şirketin tek katmanlı değil de holding veya yabancı ortaklar üzerinden kurulacağı dosyalarda çok önemlidir; çünkü görünürdeki ortak ile gerçek faydalanıcı yapısı tutarlı değilse banka, idare ve uyum süreçleri zorlaşır. (entreprendre.service-public.fr)

Altıncı adım, tüm kuruluş dosyasının guichet unique des formalités des entreprises üzerinden gönderilmesidir. Resmî portal, 1 Ocak 2023’ten beri tüm kuruluş, değişiklik, belge sunumu ve faaliyet sonlandırma işlemleri için merkezi kapı olduğunu belirtir. Ticari şirketlerde tescil formalitesi için Service Public’de uzun süre 35,59 avroluk ücret ve buna ek 20,34 avroluk lehdar beyanı ücreti listelenmiştir; ancak resmî sayfanın kendi notunda, bu tarifelerin değişiklik gösterebileceği ve başvuru anında ayrıca doğrulanması gerektiği belirtilmektedir. Bu yüzden Türk girişimcinin yalnızca blog yazılarındaki rakamlara güvenmek yerine, başvuru günü güncel tarife kontrolü yapması gerekir. (formalites.entreprises.gouv.fr)

Türk girişimci Fransa’da yaşamadan şirket kurabilir mi?

Evet, resmî Fransız kaynağı bunu kabul ediyor. Fransa’da ikamet etmeyi düşünmeyen AB dışı yabancı için özel bir ön izin prosedürü bulunmadığı, yalnızca normal şirket kuruluş adımlarının izleneceği Service Public’de açıkça yazılıdır. Ancak aynı kaynak çok önemli bir uyarı yapar: Fransa’da ikamet etmeyen kişi, Fransa’da kurduğu şirkette mandataire social yani kanuni yönetici sıfatını üstlenemez. Bu ayrım, Türk yatırımcı için kritik önemdedir. Çünkü Türkiye’den bir Fransız şirketine ortak olmak ile Fransa’da o şirketin başkanı veya yöneticisi olmak aynı hukuki şey değildir. Ortaklık mümkündür; fakat fiilî yönetime geçmek, oturum ve göç hukukunu devreye sokar. (entreprendre.service-public.fr)

Bu yüzden Türk girişimcinin stratejisi baştan net olmalıdır. Eğer amaç Fransız şirketinde sadece sermaye koymaksa ve yönetim yerel ekipte kalacaksa, ikamet planlaması farklıdır. Amaç Fransa’ya taşınıp şirketi bizzat yönetmekse, şirket kuruluş dosyası ile vize/oturum dosyası birlikte hazırlanmalıdır. Entreprendre Service Public, şirket kuracak yabancı için özellikle talent-porteur de projet – parcours création d’entreprise yolunda dört ana koşul sayar: en az master düzeyinde diploma veya 5 yıllık benzer deneyim, gerçek ve ciddi şirket kurma projesi, yıllık tam zamanlı brüt 21.876,40 avro düzeyinde geçim kaynağı ve en az 30.000 avro proje finansmanı. Bu veriler, Fransa’da şirket kurmanın her yabancı için otomatik oturum yaratmadığını; yalnızca belirli profil ve projelerde oturum kapısını açtığını gösterir. (entreprendre.service-public.fr)

Vergi ve mali rejim: Türk girişimci neyle karşılaşır?

Fransa’da şirket kuran Türk girişimci için en temel vergi, kurumlar vergisidir. Ekonomi Bakanlığı’nın resmî sayfasına göre normal kurumlar vergisi oranı yüzde 25’tir. Ayrıca bazı küçük şirketlerde, belirli şartlarla, kârın ilk 42.500 avroluk kısmı üzerinde yüzde 15 indirimli oran uygulanabilir. Bunun için şirket cirosunun 10 milyon avronun altında olması ve sermayenin tamamen ödenmiş bulunması gibi şartlar vardır. Mikro girişim rejimi ise kurumlar vergisine opt-in yapamaz. Bu nedenle Fransa’da şirket kurmak isteyen Türk girişimci, daha ilk günden “gelir vergisi mi, kurumlar vergisi mi, şahıs işletmesi mi, şirket mi?” sorusunu netleştirmelidir. (economie.gouv.fr)

KDV tarafında genel oran yüzde 20’dir; bazı mal ve hizmetlerde 10 ve 5,5 gibi indirimli oranlar uygulanabilir. Bu oran sadece fiyatlandırmayı değil, nakit akışını ve sözleşme kurulumunu da etkiler. Türkiye’de KDV mantığına aşina olmak Fransa’da avantaj sağlar; fakat Fransa’daki oranlar, indirimli kategori mantığı ve fatura formalizmi ayrı değerlendirilmelidir. Özellikle B2B çalışan teknoloji, danışmanlık, e-ticaret veya ithalat yapan Türk girişimciler için KDV kaydı ve raporlama sistemi daha kuruluş aşamasında doğru planlanmalıdır. (impots.gouv.fr)

Şirket kurulduktan sonra yalnızca vergi numarası almak yetmez; fatura rejimi ve dijital uyum da başlar. Service Public’e göre Fransa’da şirket faturalarında şirket unvanı, SIREN numarası, merkez adresi, hukuki formu ve sermaye tutarı gibi bilgilerin yer alması gerekir. Ayrıca e-fatura reformu kademeli biçimde devreye girmektedir: işletmeler için elektronik fatura alma yükümlülüğü 1 Eylül 2026, KOBİ ve mikro işletmeler için e-fatura kesme yükümlülüğü ise 1 Eylül 2027 itibarıyla uygulanacaktır. Bu nedenle bugün şirket kuran Türk girişimci, bir yıl sonra tekrar sistem kurmak zorunda kalmamak için muhasebe ve fatura altyapısını baştan dijital uyumlu kurmalıdır. (entreprendre.service-public.fr)

İlk yılın pratik riskleri

Fransa’da şirket kuran Türk girişimcilerin en sık düştüğü hatalardan biri, şirket tescilini işin tamamı sanmalarıdır. Oysa şirket tescili ile operasyonel hazırlık arasında ciddi fark vardır. Banka hesabının aktif kullanıma açılması, muhasebe sisteminin kurulması, yönetici karar defterleri ve zorunlu şirket kayıtlarının oluşturulması, gerektiğinde çalışan alım prosedürlerinin kurulması gerekir. Service Public, şirketlerde kuruluş anından itibaren zorunlu kayıtlar ve muhasebe defterleri bulunduğunu açıkça belirtmektedir. Bu nedenle Kbis almak, ticari hayatın başladığı an olabilir; ama hukuki uyumun bittiği an değildir. (entreprendre.service-public.fr)

İkinci büyük hata, şirket türü ile oturum hedefinin karıştırılmasıdır. SASU kurmak, otomatik olarak Fransa’da yaşama hakkı vermez; SARL’de ortak olmak da otomatik olarak yönetici sıfatıyla ülkede kalma hakkı yaratmaz. Yabancı girişimci Fransa’da yaşayacaksa, şirket dosyası ile göç dosyasını aynı anda tasarlamalıdır. Bpifrance’ın yabancı girişimci sayfası bunu çok açık anlatır: uzun süreli vize başvurusunda projenin ekonomik yaşayabilirliği ve en az SMIC düzeyinde gelir üretebilmesi incelenir; Fransa’ya geldikten sonra da ilgili faaliyet ibareli oturum kartı istenir. Dolayısıyla Fransa’da şirket kurmak, göç hukuku planı olmayan Türk girişimci için eksik bir strateji olabilir. (bpifrance-creation.fr)

Üçüncü hata, banka ve sermaye sürecini hafife almaktır. Resmî kaynaklar, ticari şirket kuruluşunda sermaye hesabı açılmasının zorunlu olduğunu ve bankanın müşteri seçme serbestisi bulunduğunu açıkça gösteriyor. Bu nedenle bankaya sunulacak pasaport, adres, şirket merkezi, ortaklık yapısı, lehdar sahip bilgisi ve fon kaynağı belgelerinin temiz hazırlanması gerekir. Özellikle Türkiye kaynaklı sermaye girişinde, bankaya paranın kökenini açıklayacak evraklar çoğu zaman pratikte belirleyici olur. Bu sonuç, Fransız bankacılık uyum sisteminin yapısından çıkan doğal bir uygulama sonucudur. (entreprendre.service-public.fr)

Sonuç

Türk girişimciler için Fransa’da şirket kurmak mümkündür; ancak doğru sonuç, yalnızca şirket türünü seçmekle değil, şirket–oturum–banka–vergi zincirini birlikte kurmakla alınır. Fransa’da yerleşmeden şirket sahibi olmak ile Fransa’ya taşınıp şirketi yönetmek aynı şey değildir. Tek ortaklı girişimlerde SASU ve EURL, çok ortaklı projelerde SAS ve SARL çoğu zaman ana seçeneklerdir; her birinin sermaye, yönetim ve sosyal rejimi farklıdır. Kuruluş süreci ise statülerin hazırlanması, merkez adresinin belirlenmesi, sermayenin bloke hesaba yatırılması, yasal ilan, lehdar sahip beyanı ve guichet unique tescilinden oluşur. (entreprendre.service-public.fr)

En doğru yaklaşım, Fransa’da şirketi “hızlı kurulan bir yapı” olarak değil, “ileride yatırım, oturum, banka ve vergi etkisi olan bir hukukî mimari” olarak tasarlamaktır. Türk girişimci için özellikle şu dört soru belirleyicidir: Fransa’da yaşayacak mıyım, hangi şirket türü büyüme hedefime uygun, banka ve sermaye dosyam hazır mı, vergi ve fatura altyapımı ilk yıldan doğru kuruyor muyum? Bu sorulara en başta doğru cevap verildiğinde Fransa, güçlü ve öngörülebilir bir şirketleşme zemini sunar. Yanlış cevap verildiğinde ise sorun çoğu zaman tescilde değil, tescilden hemen sonraki ilk aylarda ortaya çıkar. (entreprendre.service-public.fr)