Sağlık hizmeti sunumu, hem kamu düzenini hem de bireylerin temel haklarını ilgilendiren özel bir alandır. Özel hastanelerde tedavi gören hastalar çoğu zaman tıbbi müdahalenin doğruluğuna odaklanmakta; ancak ücretlendirme sürecinin hukuka uygunluğu da en az tedavinin kendisi kadar önem taşımaktadır. Uygulamada sıkça karşılaşılan bir sorun, herhangi bir tıbbi hata bulunmamasına rağmen fazla ücret tahsil edilmesi durumudur.

Bu yazıda; tıbbi hata olmaksızın fazla ücret alınmasının hukuki niteliği, dayanak mevzuat, ispat yükü, ilave ücret sınırları, iade yolları ve dava süreci ayrıntılı biçimde ele alınacaktır.

---

1. Tıbbi Hata ile Ücret Uyuşmazlığının Ayrımı

Öncelikle belirtmek gerekir ki tıbbi hata (malpraktis) ile fazla ücret tahsil edilmesi birbirinden farklı hukuki meselelerdir.

• Tıbbi hata, yanlış teşhis, yanlış tedavi veya ihmal nedeniyle ortaya çıkan zararları kapsar.
• Fazla ücret alınması ise ücretlendirme sürecine ilişkin hukuka aykırılıktır.

Dolayısıyla başarılı bir ameliyat ya da doğru bir tedavi uygulanmış olsa bile, mevzuata aykırı şekilde yüksek bedel tahsil edilmişse hasta ücret iadesi talep edebilir.

---

2. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki Sözleşme İlişkisi

Özel hastane ile hasta arasındaki ilişki bir hizmet sözleşmesine dayanır. Hasta, belirli bir sağlık hizmetinin sunulması karşılığında bedel ödemeyi kabul eder. Ancak bu bedelin:

• Şeffaf olması,
• Önceden bilgilendirilmesi,
• Mevzuata uygun belirlenmesi,
• Sözleşmede açıkça belirtilmesi

zorunludur.

Aksi halde sözleşmeye aykırılık söz konusu olur.

---

3. SGK Anlaşmalı Hastanelerde İlave Ücret Sınırları

Özellikle Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmeli özel hastanelerde ücretlendirme belirli kurallara tabidir. SGK’nın belirlediği sağlık hizmet bedelinin üzerinde hastadan alınabilecek ilave ücret oranı sınırsız değildir.

Aşağıdaki durumlarda fazla ücret söz konusu olabilir:

• İlave ücret üst sınırının aşılması
• Yasak kapsamındaki işlemler için fark alınması
• Aynı işlemin farklı kalemlere bölünerek tahsil edilmesi
• “Otelcilik hizmeti” adı altında gizli ücret alınması

Bu gibi durumlarda tıbbi müdahale doğru olsa bile ücretlendirme hukuka aykırı olabilir.

---

4. Hukuki Dayanaklar

Tıbbi hata olmaksızın fazla ücret alınması durumunda başvurulabilecek hukuki sebepler şunlardır:

4.1. Sözleşmeye Aykırılık

Hasta ile hastane arasındaki sözleşme kapsamında belirlenen ücretin aşılması sözleşmeye aykırılık oluşturur.

4.2. Sebepsiz Zenginleşme

Hastane hukuki dayanağı olmayan bir bedel tahsil etmişse sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanabilir. Bu durumda:

• Zenginleşme (fazla tahsilat)
• Fakirleşme (hastanın zararı)
• Hukuki sebep yokluğu

unsurlarının oluşması yeterlidir.

4.3. Tüketici Hukuku

Özel hastane hizmeti çoğu durumda tüketici işlemi sayılır. Haksız şart, ayıplı hizmet ve bilgilendirme eksikliği hükümleri uygulanabilir.

---

5. Fazla Ücret Nasıl Tespit Edilir?

Fazla ücretin tespiti için şu belgeler incelenmelidir:

• Fatura kalemleri
• SGK hizmet dökümü
• İlave ücret oranı
• Paket fiyat sözleşmesi
• Onam formları

Özellikle SGK kapsamındaki işlemlerde SUT fiyatı ile tahsil edilen tutar karşılaştırılmalıdır.

---

6. Paket Fiyat Uygulaması ve Şeffaflık Sorunu

Bazı özel hastaneler “paket fiyat” uygulaması yapmaktadır. Bu sistemde ameliyat, yatış ve tetkikler tek bir bedel altında toplanır. Ancak paket içeriğinin açıkça belirtilmemesi durumunda fazla ücret tahsil edildiği iddiası gündeme gelebilir.

Paket fiyatın hukuka uygun sayılabilmesi için:

• İçeriğin net olması
• Ek ücret kalemlerinin açıkça belirtilmesi
• Hastanın bilgilendirilmesi

gereklidir.

---

7. Aydınlatma Yükümlülüğü ve Ücret Bilgilendirmesi

Hastane yalnızca tıbbi riskler hakkında değil, ücretlendirme konusunda da hastayı bilgilendirmek zorundadır. Ücretin:

• Tahmini toplam tutarı
• İlave ücret oranı
• Ödeme planı

açıkça belirtilmelidir.

Eksik bilgilendirme halinde tahsil edilen fazla tutarın iadesi istenebilir.

---

8. Belgesiz Tahsilat ve İspat Sorunu

Belgesiz nakit ödeme alınması, fazla ücret uyuşmazlıklarında sık rastlanan bir sorundur. Bu durumda:

• Banka çekim kayıtları
• Tanık beyanı
• Kamera kayıtları
• Yazılı mesajlar

delil olarak kullanılabilir.

Hastane ticari defterleri mahkeme kararıyla incelenebilir.

---

9. İhtarname ile Başvuru

Fazla ücret tespit edildiğinde öncelikle yazılı ihtarname gönderilmesi önerilir. İhtarnamede:

• Tahsil edilen fazla tutar
• Hukuka aykırılık gerekçesi
• İade talebi
• Süre

açıkça belirtilmelidir.

Bu adım hastaneyi temerrüde düşürür ve dava sürecine zemin hazırlar.

---

10. Dava Açma Süreci

Hastane iade yapmazsa:

• Tüketici hakem heyeti (parasal sınır dahilindeyse)
• Tüketici mahkemesi
• Genel mahkeme

yoluna başvurulabilir.

Dava dilekçesinde:

• Fatura
• Banka dekontu
• SGK kaydı
• Bilirkişi incelemesi talebi

yer almalıdır.

---

11. Bilirkişi İncelemesi

Mahkeme genellikle bilirkişi incelemesi yaptırır. Bilirkişi:

• İşlemin gerekli olup olmadığını
• Fiyatın mevzuata uygunluğunu
• İlave ücret sınırının aşılıp aşılmadığını

tespit eder.

Bu rapor karar üzerinde belirleyici olabilir.

---

12. Faiz Talebi

Fazla tahsil edilen tutarın iadesiyle birlikte faiz talep edilebilir. Genellikle:

• Ödeme tarihinden itibaren yasal faiz
• İhtar tarihinden itibaren temerrüt faizi

istenir.

Faiz talebinin açıkça belirtilmesi önemlidir.

---

13. Zamanaşımı Süresi

Zamanaşımı süresi talebin hukuki niteliğine göre değişir. Tüketici hukukunda genellikle 5 yıl; sebepsiz zenginleşmede öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her hâlükârda 10 yıl sınırı uygulanır.

Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açar.

---

14. Manevi Tazminat Mümkün mü?

Tıbbi hata bulunmasa bile, hastanın acil durumda ödeme baskısına maruz kalması veya onur kırıcı bir şekilde tahsilat yapılması manevi zarar doğurabilir. Ancak manevi tazminat için kişilik hakkı ihlalinin ispatı gerekir.

---

15. Yargı Kararlarında Yaklaşım

Yüksek yargı kararlarında, özel hastanelerin ücretlendirme konusunda şeffaf olması gerektiği vurgulanmaktadır. İlave ücret sınırının aşılması halinde iade kararı verilmektedir. Tıbbi müdahalenin başarılı olması, hukuka aykırı tahsilatı meşru kılmaz.

---

16. Uygulamada Sık Karşılaşılan Örnekler

• SGK kapsamındaki ameliyatta %200’den fazla fark alınması
• Acil serviste ilave ücret tahsili
• Aynı tetkikin iki kez faturalandırılması
• Paket fiyat dışında sürpriz ek kalemler

Bu durumlarda hasta haklı olarak iade talep edebilir.

---

17. Avukat Desteğinin Önemi

Ücret uyuşmazlıkları teknik mevzuat bilgisi gerektirir. İlave ücret oranları ve SUT hükümleri karmaşık olabilir. Uzman desteği sürecin doğru yürütülmesini sağlar.

---

18. Sonuç ve Değerlendirme

Tıbbi hata olmaksızın fazla ücret alınması, özel hastane uygulamalarında önemli bir hukuki sorundur. Tedavinin doğru yapılmış olması, ücretlendirme sürecindeki hukuka aykırılığı ortadan kaldırmaz.

Hastaların:

• Faturaları incelemesi,
• SGK kayıtlarını kontrol etmesi,
• Yazılı başvuru yapması,
• Süreleri takip etmesi

hak kaybını önleyecektir.

Sağlık hizmeti güvene dayalıdır. Bu güvenin korunması, yalnızca doğru tedaviyle değil, adil ve şeffaf ücretlendirme ile mümkündür. Fazla tahsil edilen bedellerin iadesi hem bireysel hakkın korunması hem de sağlık sisteminde hukuki denetimin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır.