Tarihi Geçmiş Ürün Satan İşletmeyi Nasıl Şikayet Edebilirsiniz?
1. İlk Adım: Kanıtları Toplayın
Bir işletme hakkında şikayet sürecini başlatmadan önce elinizde somut kanıtların olması, sürecin başarısı için hayati önem taşır. Mahkemeler ve denetim kurumları “beyan”dan ziyade “delil” üzerinden hareket eder.
-
Ürünün Fotoğrafı: Ürünün üzerindeki Son Tüketim Tarihi (STT) veya Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) kısmını, net bir şekilde fotoğraf çekin.
-
Raf Etiketi ve Konum: Eğer ürün hala raftaysa, bulunduğu rafın ve marketin iç genel görünümünün fotoğrafını çekin.
-
Fiş veya Fatura: Eğer ürünü satın aldıktan sonra durumu fark ettiyseniz, ödeme belgenizi (fiş/fatura) asla atmayın. Bu belge, o ürünün o işletmeden alındığının hukuki ispatıdır.
2. Alo 174 Gıda Hattı: En Etkili Şikayet Kanalı
Türkiye’de gıda güvenliği denilince akla gelen ilk kurum Tarım ve Orman Bakanlığı’dır. Bakanlık bünyesinde kurulan Alo 174 Gıda Hattı, tarihi geçmiş ürünler konusundaki başvuruları doğrudan işleme koyan en yetkili birimdir.
-
Telefonla Arama: 174 numarasını arayarak operatöre işletmenin adını, adresini ve ihlale konu olan ürünü bildirebilirsiniz.
-
Web Sitesi ve Mobil Uygulama: Alo 174’ün resmi web sitesi üzerinden de online şikayet formu doldurabilir, çektiğiniz fotoğrafları sisteme yükleyebilirsiniz.
-
Denetim Süreci: Başvurunuzun ardından bakanlık denetçileri ilgili işletmeye baskın düzenler. Eğer ihlal tespit edilirse, işletmeye ürün başına veya genel hijyen kuralları çerçevesinde yüksek miktarda ceza kesilir. Şikayet sonucunuz size SMS veya e-posta yoluyla bildirilir.
3. CİMER Üzerinden Resmi Kayıt Oluşturma
Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER), her türlü yasal ihlalde olduğu gibi gıda güvenliği konusunda da güçlü bir aracıdır. CİMER üzerinden yapacağınız bir şikayet, konunun doğrudan Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’nın ilgili birimlerine yönlendirilmesini sağlar. CİMER başvuruları devlet kayıtlarına “resmi evrak” olarak girdiği için takibi ve sonuçlandırılması zorunludur.
4. Ticaret Bakanlığı ve Haksız Fiyat Artışı (HFA) Uygulaması
Tarihi geçmiş ürün satmak, sadece sağlık değil aynı zamanda bir ticaret etiği sorunudur. Eğer bir işletme sistematik olarak bu ürünleri satıyorsa veya tarihi geçmek üzere olan ürünleri yanıltıcı indirimlerle pazarlıyorsa, Ticaret Bakanlığı’nın Haksız Fiyat Artışı (HFA) mobil uygulaması üzerinden de bildirimde bulunabilirsiniz. Uygulama her ne kadar fiyat odaklı görünse de, “Ürün Güvenliği” sekmesi üzerinden genel denetim talepleri de iletilebilmektedir.
5. Belediyeler ve Zabıta Birimleri
Yerel yönetimler, bölgelerindeki işletmelerin ruhsat ve hijyen denetiminden sorumludur. Marketin bulunduğu belediyenin “Zabıta Müdürlüğü”ne giderek veya belediyenin çağrı merkezini (genellikle Alo 153 Beyaz Masa) arayarak şikayet oluşturabilirsiniz. Zabıta ekipleri, gıda mühendisleri eşliğinde işletmeye giderek tarihi geçmiş ürünleri tutanakla imha edebilir ve ruhsat iptaline kadar giden süreci başlatabilir.
6. Tüketici Hakem Heyetleri (Maddi Zarar Varsa)
Eğer tarihi geçmiş ürünü satın aldıysanız ve işletme iade almayı reddediyorsa, konuyu Tüketici Hakem Heyeti’ne taşıyabilirsiniz. Bu süreçte ürünün bedelinin iadesini, varsa sağlığınızın bozulması nedeniyle uğradığınız zararın tazminini talep edebilirsiniz. e-Devlet üzerinden “Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS)” aracılığıyla online olarak bu şikayet tipini gerçekleştirebilirsiniz.
7. İşletmeye İhtarname Göndermek
Eğer tarihi geçmiş ürün nedeniyle bir zehirlenme veya sağlık sorunu yaşadıysanız, olay sadece bir idari şikayet olmaktan çıkar ve “Taksirle Yaralama” suçuna girebilir. Bu durumda bir avukat aracılığıyla işletmeye ihtarname gönderilmeli, eş zamanlı olarak savcılığa suç duyurusunda bulunulmalıdır. Hastane raporları ve ürünün analizi bu süreçte en kritik belgelerdir.
8. Sosyal Medyanın Gücü ve Kamuoyu Denetimi
Yasal yolların yanı sıra, işletmenin bu tutumunu sosyal medya üzerinden markayı etiketleyerek duyurmak, markanın merkezi yönetiminin duruma müdahale etmesini sağlayabilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus; “hakaret” boyutuna varmadan, sadece gerçeği ve delilleri (fotoğrafları) paylaşmaktır. Aksi takdirde işletme, marka itibarına zarar verdiğiniz gerekçesiyle size karşı dava açabilir.
Sonuç: Duyarlı Tüketici, Güvenli Gıda
Tarihi geçmiş ürün satan bir işletmeyi şikayet etmek, sadece kendi hakkınızı aramak değil, toplumun sağlığını korumaktır. Çoğu zaman bir işletme, “kimse fark etmez” veya “bir şey olmaz” diyerek bu ürünleri rafta tutmaya devam eder. Sizin yapacağınız tek bir resmi şikayet, o işletmenin tüm raflarının didik didik edilmesini ve benzer hataların tekrarlanmamasını sağlar.
Unutmayın; güvenli gıda bir lütuf değil, anayasal bir haktır. Satın aldığınız her ürünün etiketini okuyun, tarihi geçmiş bir ürünle karşılaştığınızda ise sessiz kalmayın.