Giriş: Sponsorluk Sporun En Kritik Finans Kaynağıdır

Günümüzde spor kulüplerinin ve spor organizasyonlarının en önemli finans kaynaklarından biri sponsorluktur. Hem profesyonel hem amatör sporda:

• Reklam gelirleri,

• Forma sponsorluğu,

• Stadyum isim hakkı,

• Sosyal medya sponsorlukları,

• Turnuva destekleri,

sporun sürdürülebilirliğini sağlayan temel gelir kalemleridir.

Bu nedenle sponsorluk sözleşmeleri yalnızca ticari bir anlaşma değil, aynı zamanda karma hukuki bir yapıdır. Sponsorluk; Borçlar Hukuku, Ticaret Hukuku, Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku, tüketici hukuku ve spor federasyonlarının düzenlemeleriyle doğrudan ilişkilidir.

Bu makalede sponsorluk sözleşmelerinin hukuki niteliği, kulüpler ve markalar açısından yükümlülükler, fesih sebepleri, tazminat hükümleri ve sponsorluk anlaşmazlıklarında tahkim süreçleri incelenecektir.

---

I. Sponsorluk Sözleşmesinin Hukuki Niteliği

Sponsorluk sözleşmesi Türk hukukunda isimli bir sözleşme değildir.
Bu nedenle TBK m. 26 gereği tarafların serbestçe düzenlediği karma bir sözleşme niteliğindedir.

Sponsorluk sözleşmesi:

• Hizmet sözleşmesi,

• Reklam sözleşmesi,

• Telif hakkı sözleşmesi,

• Ticari sözleşme,

• Bağış sözleşmesi

unsurlarını aynı anda barındırabilir.

---

II. Sponsorluk Türleri

Spor sektöründe en çok kullanılan sponsorluk türleri:

1. Forma Sponsoru

Göğüs, sırt, kol, şort, tozluk gibi alanlarda reklam kullanımı.

2. Stadyum – Salon İsim Hakkı

“Stadyum isim sponsorluğu” çok yüksek maliyetlidir ve uzun sürelidir.

3. Resmî Tedarikçi Sponsoru

Krampon, forma, malzeme sağlayıcıları.

4. Dijital Sponsorluk

Kulübün sosyal medya ve dijital platformlarında reklam.

5. Turnuva ve Etkinlik Sponsorluğu

Turnuva organizasyonlarında logo ve tanıtım kullanım hakkı.

6. Sporcu Sponsorlukları

Bireysel atlet, yüzücü, koşucu vb. sporculara yönelik sponsorluk.

Her türün hukuki riskleri ve sözleşme içerikleri farklıdır.

---

III. Sponsorluk Sözleşmesinde Bulunması Gereken Zorunlu Maddeler

Bir sponsorluk sözleşmesinin hukuki güvence sağlaması için aşağıdaki maddeler zorunludur:

1. Taraflar ve temsil yetkisi

2. Sponsorluk türü (forma, isim, resmî tedarikçi vb.)

3. Sözleşme süresi

4. Sponsorluk bedeli ve ödeme planı

5. Reklam kullanım hakları

6. Telif ve marka kullanım izni

7. Sporcunun görüntü kullanım hakkı

8. Etik kurallara uyum

9. Fesih şartları

10. Tazminat yükümlülükleri

11. Tahkim – yargı yetkisi

Eksik hazırlanmış bir sponsorluk sözleşmesi tarafları maddi ve hukuki olarak büyük risk altına sokar.

---

IV. Spor Kulüplerinin Sponsorluk Sözleşmesinden Doğan Yükümlülükleri

Kulüp, sözleşme kapsamında sponsora karşı şu yükümlülüklere sahiptir:

1. Reklam Alanını Zamanında ve Eksiksiz Sunma

Örneğin forma sponsorluğu için:

• Reklam logosunun doğru ebatlarda basılması,

• Maçlarda eksiksiz kullanılması,

• Yayıncı kuruluş kayıtlarında görünürlüğün sağlanması

zorunludur.

2. İmaj Haklarına Saygı

Kulüp, sponsora zarar verecek açıklamalar yapamaz.

3. Etkinliklere Katılım

Sözleşmede varsa sporcular sponsor etkinliklerine katılmak zorundadır.

4. Gizlilik

Finansal bilgiler gizli tutulmalıdır.

5. Federasyon Kurallarına Uyma

Örneğin TFF forma reklam yasağı olan alanlarda logo kullanılamaz.

---

V. Sponsorun Yükümlülükleri

Sponsorun temel yükümlülükleri:

1. Bedelin Zamanında Ödenmesi

Sponsorluk bedeli taksitli veya toplu olabilir.

2. Marka Haklarını Sözleşmeye Uygun Kullanma

Kulübün logosu izinsiz ticari amaçla kullanılamaz.

3. Reklamın Sözleşmeye Uygun Olması

Marka subliminal, siyasi veya kanuna aykırı reklam yapamaz.

4. İmaj Koruma Yükümlülüğü

Sponsor kulübün prestijine zarar veremez.

---

VI. Sponsorluk Sözleşmelerinde En Çok Yaşanan Sorunlar

1. Bedelin Ödenmemesi

Sponsor ekonomik sebeplerle ödeme yapmayabilir.

2. Kulübün Reklamı Kullanamaması

Örneğin Fenerbahçe – TFF arasında forma reklamı anlaşmazlığı yaşanabilir.

3. Ürün Kalitesinin Düşük Olması

Tedarikçi sponsorun düşük kaliteli forma üretmesi tartışma yaratabilir.

4. Sporcu–Sponsor Çatışması

Bazı sporcular bireysel sponsorlarıyla kulüp sponsorunun çakışması nedeniyle sorun yaşar.

5. İtibar Kaybı

Sponsorun hukuka aykırı eylemi kulübün sözleşmeyi feshetmesine yol açabilir.

---

VII. Sponsorluk Sözleşmelerinde Fesih Şartları

Fesih iki şekilde olur: haklı nedenle veya sözleşmeye dayalı fesih.

1. Haklı Nedenle Fesih

a) Tarafın itibar kaybı

Sponsorun veya kulübün:

• Şike iddiası,

• Doping skandalı,

• Vergi kaçakçılığı,

• Suç örgütü bağlantısı

haklı fesih sebebidir.

b) Ödeme yapılmaması

Sponsor bedeli ödemezse kulüp sözleşmeyi feshedebilir.

c) Reklamın kullanılmaması

Kulüp forma reklamını maçta kullanmazsa sponsor feshedebilir.

d) Federasyon kurallarına aykırılık

Logo yasağı ihlali önemli bir fesih sebebidir.

---

VIII. Tazminat Sorumluluğu

Sözleşme ihlallerinde taraflar birbirinden tazminat talep edebilir.

Kulübün sorumluluğu:

• Reklam alanı sağlanmadıysa sponsor bedeli iade edilir.

• Forma reklamı yanlış basıldıysa zarar tazmin edilir.

Sponsorun sorumluluğu:

• Ödemeyi aksatırsa gecikme faizi + tazminat öder.

• Marka imajını zedeleyen açıklamalarda bulunursa kulübe ödemede bulunabilir.

---

IX. Sponsorluk Sözleşmelerinde Tahkim ve Uyuşmazlık Çözümü

Sponsorluk sözleşmeleri genellikle tahkim maddesi içerir.

1. TFF Tahkim Kurulu

Futbol sponsorluğu sözleşmelerinde TFF Tahkim yetkili olabilir.

2. Ticaret Mahkemeleri

Tahkim maddesi yoksa görevli mahkeme ticaret mahkemesidir.

3. CAS

Uluslararası sponsorluk sözleşmelerinde CAS devreye girebilir.

---

X. Avukatlar İçin Sponsorluk Sözleşmesi Stratejisi

Bir avukat sponsorluk sözleşmesi hazırlarken:

1. Reklam kullanım alanlarını net tanımlamalı

2. Etkinlik ve görünürlük yükümlülüklerini yazmalı

3. Tazminat maddelerini açık belirlemeli

4. Fesih sebeplerini geniş tutmalı

5. Federasyon talimatlarına uygunluk kontrolü yapmalı

6. Marka kullanım izinlerini düzenlemeli

7. Tahkim maddesini özenle kurgulamalı

Bu strateji, her iki tarafın da hukuki risklerini minimize eder.

---

Sonuç

Sponsorluk sözleşmeleri, modern spor ekonomisinin en önemli yapı taşlarından biridir.
Kulüpler için finansal güç, sponsorlar içinse prestij ve reklam değeridir.
Ancak sözleşmelerdeki en küçük hukuki hata bile taraflar arasındaki ilişkiyi bozabilir ve milyonlarca liralık tazminat riskleri doğurabilir.

Bu nedenle sponsorluk sözleşmeleri mutlaka spor hukuku bilgisine sahip profesyoneller tarafından hazırlanmalı ve yönetilmelidir.