Sosyal Medya Paylaşımlarının Ceza Hukuku Boyutu: Hakaret ve Tehdit Suçları

Dijitalleşen dünyada sosyal medya platformları, artık sadece birer sosyalleşme aracı değil, aynı zamanda hukuki sonuçlar doğuran dijital birer kamusal alandır. Birçok kullanıcı, ekranın arkasında sağladığı anonimlik duygusuyla “özgürce” her şeyi söyleyebileceğini düşünse de Türk Ceza Kanunu (TCK), klavye başındaki eylemleri de fiziksel dünyadaki suçlarla aynı ciddiyetle ele almaktadır. Özellikle hakaret ve tehdit suçları, sosyal medya üzerinden en sık işlenen ve yargıya en çok taşınan suç tipleridir. Bu makalede, bir “post”un veya “tweet”in nasıl ağır bir ceza davasına dönüşebileceğini hukuki boyutlarıyla inceleyeceğiz.

1. Sosyal Medyada Hakaret Suçu (TCK Madde 125)

Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine göre; bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi cezalandırılır.

Sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçunun birkaç kritik özelliği vardır:

• Aleniyet Artırımı: Sosyal medya paylaşımları genellikle “herkese açık” yapıldığı için suçun “alenen” işlendiği kabul edilir. Bu durum, TCK 125/4 uyarınca cezanın altıda biri oranında artırılmasına neden olur.

• Huzurda Hakaret Sayılması: Kanun koyucu, bilişim araçlarıyla yapılan hakareti “mağdurun huzurunda yapılmış” gibi kabul eder (TCK 125/2). Yani mağdur o an ekran başında olmasa bile, hakaret ona ulaşabilir nitelikteyse suç oluşur.

• Emoji ve İmalar: Sadece kelimeler değil, aşağılayıcı mahiyetteki emojiler veya üstü kapalı imalar da hakaret suçunu oluşturabilir.

2. Sosyal Medyada Tehdit Suçu (TCK Madde 106)

Bir kişinin, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahsetmesi tehdit suçunu oluşturur. Sosyal medya üzerinden gönderilen “Seni öldüreceğim”, “Evinin önündeyim”, “Başına gelecekleri göreceksin” gibi mesajlar doğrudan TCK 106 kapsamında değerlendirilir.

Tehdit suçunda önemli olan hususlar şunlardır:

• Korku ve Endişe Yaratma: Tehdidin mutlaka gerçekleşmesi gerekmez; mağdurda ciddi bir korku ve endişe uyandırmaya elverişli olması yeterlidir.

• İspat Zorluğu: DM (Direct Message) yoluyla yapılan tehditlerde, ekran görüntüsü tek başına yeterli olmayabilir. IP adresinin tespiti ve mesajın gönderildiği cihazın aidiyeti davanın seyrini değiştirir.

3. Paylaşım, Beğeni ve “Retweet” Hukuken Suç mu?

Sosyal medyanın en tartışmalı alanı, başkasının işlediği suça ortak olmaktır.

• Paylaşma / Retweet: Eğer bir kullanıcı, içinde hakaret barındıran bir içeriği kendi profilinde paylaşırsa (RT veya hikayede paylaşma), o da bu hakareti “yaymış” sayılır ve fail gibi cezalandırılabilir.

• Beğeni (Like): Yargıtay’ın güncel kararlarına göre, sadece “beğenmek” her zaman suç oluşturmayabilir; ancak içeriğin yayılmasına kasten hizmet ediyorsa veya suçu onaylayan bir tavır sergiliyorsa hukuki sorumluluk doğurabilir.

4. Dijital Delillerin Korunması ve İspat Süreci

Bir sosyal medya paylaşımı nedeniyle dava açmak veya kendinizi savunmak istiyorsanız, dijital delillerin “hukuka uygun” elde edilmesi gerekir.

1. Ekran Görüntüsü (Screenshot): İlk aşamadır ancak manipülasyona açıktır.

2. URL ve Zaman Damgası: Paylaşımın linki ve yapıldığı tarih/saat mutlaka not edilmelidir.

3. Noter Tespiti: Eğer paylaşımın silinme ihtimali varsa, “e-tespit” yoluyla noterden onaylı bir örnek almak en güçlü delildir.

5. Sosyal Medya Kullanıcıları İçin 3 Altın Yasal Tavsiye

1. Öfkeyle Yazmayın: Anlık öfke ile yazılan bir “mention”, aylar süren bir ceza davasına ve sabıka kaydına mal olabilir.

2. Anonimlik Yanılsamasına Düşmeyin: “Fake” hesap açarak yapılan hakaret veya tehdit eylemlerinde, bilişim suçları birimi cihaz kimliği (MAC adresi) ve diğer teknik yollarla gerçek kimliğe ulaşabilmektedir.

3. Eleştiri ve Hakaret Ayrımı: Hukuk, ağır eleştiriyi korur ama kişiliğe saldırıyı (hakareti) cezalandırır. Cümlelerinizde kişiyi değil, fikri hedef alın.

Sonuç

Sosyal medya, hukukun ulaşamadığı bir “vahşi batı” değildir. Aksine, her saniyenin kayıt altına alındığı devasa bir delil havuzudur. Hakaret ve tehdit gibi suçlar dijital ortamda işlendiğinde, iz bırakma ihtimali çok daha yüksektir. Modern hukuk sistemi, dijital onuru da fiziksel beden kadar koruma altına almıştır. Paylaşımlarınızın birer adli dosya numarasına dönüşmemesi için dijital okuryazarlık kadar hukuk okuryazarlığı da hayati önem taşımaktadır.