SGK Anlaşmalı Hastanelerde İlave Ücret Denetimi

Türkiye’de sağlık hizmetlerinin önemli bir bölümü, kamu güvencesi altında ve özel sağlık sunucularının katkısıyla yürütülmektedir. Bu sistemin merkezinde ise Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) yer almaktadır. SGK ile sözleşme imzalayan özel hastaneler, belirli şartlar ve mevzuat çerçevesinde sigortalılara sağlık hizmeti sunmakta; bu hizmetlerin bedeli kısmen kurum tarafından karşılanmakta, kısmen ise hastadan “ilave ücret” adı altında tahsil edilebilmektedir.

Ancak uygulamada en fazla uyuşmazlık doğuran konulardan biri, bu ilave ücretlerin sınırları, denetimi ve hukuka aykırı tahsil edilen tutarların geri alınmasıdır. Bu yazıda SGK anlaşmalı hastanelerde ilave ücret uygulamasının hukuki dayanakları, sınırları, denetim mekanizmaları, iade yolları ve yargısal süreçler ayrıntılı biçimde ele alınacaktır.

1. SGK Anlaşmalı Özel Hastane Nedir?

SGK ile sözleşme imzalayan özel hastaneler, sigortalılara belirli branş ve işlemler kapsamında sağlık hizmeti sunma yetkisine sahiptir. Bu ilişki, temel olarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve ilgili ikincil düzenlemelere dayanmaktadır.

Bu çerçevede özel hastane:

SGK’nın belirlediği fiyat tarifesine uymak,
Sözleşme hükümlerine riayet etmek,
Hastalardan tahsil edilecek ilave ücreti mevzuat sınırları içinde belirlemek,
Tahsil ettiği tüm bedelleri belgelendirmek zorundadır.

Bu yükümlülüklerin ihlali halinde hem idari yaptırımlar hem de hukuki sorumluluk gündeme gelir.

2. İlave Ücret Nedir ve Hukuki Dayanağı

İlave ücret, SGK’nın karşıladığı sağlık hizmet bedelinin üzerinde, özel hastane tarafından hastadan talep edilen fark tutarıdır. Ancak bu fark sınırsız değildir.

Mevzuata göre:

İlave ücret belirli oranlarla sınırlandırılmıştır.
Bazı işlemler için ilave ücret alınması tamamen yasaktır.
Acil hallerde ilave ücret tahsil edilmesi kural olarak mümkün değildir.

Dolayısıyla hastaneye başvuran sigortalı, her işlem için fark ödemek zorunda değildir. İlave ücretin hukuka uygun olması için hem oran hem de işlem türü bakımından mevzuata uygunluk şarttır.

3. Hangi Hallerde İlave Ücret Alınamaz?

SGK anlaşmalı hastanelerde ilave ücret alınamayacak durumlar özellikle önemlidir. Uygulamada en sık karşılaşılan ihlaller bu alanlarda görülmektedir.

3.1. Acil Servis Hizmetleri

Acil hallerde sunulan sağlık hizmetlerinden ilave ücret alınması yasaktır. Hastanın hayati tehlikesinin bulunması veya derhal müdahale gerektiren bir durum söz konusuysa hastane, “acil değil” gerekçesiyle sonradan fark talep edemez.

3.2. Yoğun Bakım Hizmetleri

Yoğun bakım tedavileri de kural olarak ilave ücrete tabi değildir. Buna rağmen bazı hastanelerde yoğun bakım süreci içinde farklı kalemler üzerinden dolaylı tahsilat yapıldığı görülmektedir.

3.3. Kanser Tedavileri ve Belirli Kronik Hastalıklar

Mevzuat, bazı ağır ve süreklilik arz eden hastalıklarda ilave ücret alınmasını sınırlandırmıştır. Bu sınırların aşılması hukuka aykırıdır.

4. İlave Ücretin Üst Sınırı ve Oran Denetimi

SGK, sağlık hizmet bedellerini Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kapsamında belirler. Özel hastaneler bu bedelin belirli bir yüzdesini aşmamak kaydıyla ilave ücret talep edebilir.

Eğer hastane:

Belirlenen oranı aşarsa,
Yasak kapsamındaki işlemler için fark alırsa,
Aynı hizmeti farklı kalemlere bölerek gizli fark tahsil ederse,

bu durum hukuka aykırı tahsilat anlamına gelir.

Bu noktada denetim hem idari hem de yargısal yollarla sağlanabilir.

5. SGK’nın Denetim Yetkisi

SGK, sözleşmeli sağlık kuruluşlarını düzenli olarak denetleme yetkisine sahiptir. Bu denetimler:

Fatura incelemesi,
Hasta şikâyetleri,
Re’sen yapılan kontroller,
Elektronik kayıt analizleri

yoluyla gerçekleştirilir.

Hukuka aykırı ilave ücret tespiti halinde:

İdari para cezası,
Sözleşmenin askıya alınması,
Sözleşmenin feshi,
Fazla tahsil edilen bedelin iadesi

gibi yaptırımlar uygulanabilir.

6. Hastanın İlave Ücret Denetiminde Rolü

Denetim yalnızca SGK tarafından değil, hasta başvuruları aracılığıyla da başlatılabilir. Hastanın:

Fatura ve ödeme belgelerini saklaması,
Hizmet dökümünü talep etmesi,
İlave ücret oranını sorgulaması,

hak kaybını önlemek açısından önemlidir.

Hastalar doğrudan SGK’ya şikâyet başvurusunda bulunabilir. Bu başvuru sonucunda kurum inceleme başlatır.

7. Hukuka Aykırı İlave Ücretin İadesi

Hastadan mevzuata aykırı şekilde tahsil edilen ilave ücret, iade edilmek zorundadır. Bu iade iki şekilde gerçekleşebilir:

SGK denetimi sonucu doğrudan iade
Yargı yoluyla iade

7.1. Tüketici Hukuku Kapsamında Değerlendirme

Özel hastane ile hasta arasındaki ilişki, çoğu durumda bir tüketici işlemi olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle uyuşmazlıklar tüketici mahkemelerinde görülebilir.

Haksız tahsil edilen ilave ücret:

Ayıplı hizmet,
Haksız şart,
Sebepsiz zenginleşme

gibi hukuki sebeplere dayanılarak talep edilebilir.

8. Haksız Şart ve İlave Ücret

Bazı hastaneler hasta kabul formlarında, “her türlü fark ücreti alınabilir” şeklinde genel ve sınırsız hükümler bulundurmaktadır. Bu tür düzenlemeler tüketici hukuku bakımından haksız şart niteliğinde olabilir.

Haksız şartlar:

Tüketici aleyhine dengesizlik yaratır.
Açık ve anlaşılır değildir.
Hastaya müzakere imkânı tanımaz.

Bu tür hükümler geçersiz sayılabilir.

9. Sebepsiz Zenginleşme Boyutu

Eğer hastane, hukuka aykırı şekilde ilave ücret tahsil etmişse ve bu tahsilatın geçerli bir hukuki dayanağı yoksa, sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanabilir.

Bu durumda:

Zenginleşme (fazla tahsilat),
Fakirleşme (hastanın zararı),
Hukuki sebep yokluğu

şartlarının oluşması yeterlidir.

10. Zamanaşımı Süresi

İlave ücret iadesi taleplerinde zamanaşımı süresi, talebin hukuki niteliğine göre değişebilir. Tüketici işlemi kapsamında değerlendirildiğinde genellikle 5 yıllık süre uygulanır. Sebepsiz zenginleşme kapsamında ise öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her hâlükârda 10 yıl sınırı gündeme gelebilir.

Bu nedenle sürelere dikkat edilmesi büyük önem taşır.

11. Manevi Tazminat Talebi Mümkün mü?

Bazı durumlarda hukuka aykırı tahsilat yalnızca maddi zarar doğurmaz; hastanın onurunu, güven duygusunu veya psikolojik durumunu da etkileyebilir. Özellikle acil durumda yüksek meblağlı tahsilat yapılması, tedavinin geciktirilmesi gibi hallerde manevi tazminat talebi de gündeme gelebilir.

Ancak manevi tazminat için:

Kişilik hakkı ihlali,
Hukuka aykırılık,
Kusur,
Zarar

unsurlarının ispatı gerekir.

12. İlave Ücret Denetiminde Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

Uygulamada karşılaşılan başlıca sorunlar şunlardır:

Faturada hizmet kalemlerinin belirsiz yazılması
Paket fiyat adı altında toplu tahsilat yapılması
“Otelcilik hizmeti” adı altında yüksek bedel alınması
Hastaya yazılı bilgilendirme yapılmaması

Bu uygulamalar denetimi zorlaştırmakta ve şeffaflığı azaltmaktadır.

13. Yargıtay ve Güncel Yaklaşımlar

Yüksek yargı kararlarında, özel hastanelerin ilave ücret konusunda şeffaf ve mevzuata uygun davranması gerektiği vurgulanmaktadır. Hastanın açık şekilde bilgilendirilmediği ve oran sınırlarının aşıldığı durumlarda iade kararları verilmektedir.

Bu yaklaşım, sağlık hizmetinde güven ilkesini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

14. Dava Açma Süreci

Hukuka aykırı ilave ücretin iadesi için izlenebilecek yol:

Hastaneye yazılı başvuru
SGK’ya şikâyet
Tüketici hakem heyeti başvurusu (parasal sınır dahilindeyse)
Tüketici mahkemesinde dava

Dava dilekçesinde:

Ödeme belgeleri
Fatura örnekleri
SGK hizmet dökümü
Tanık beyanları

delil olarak sunulabilir.

15. Sonuç ve Değerlendirme

SGK anlaşmalı hastanelerde ilave ücret uygulaması, belirli sınırlar içinde hukuka uygundur. Ancak bu sınırların aşılması, hastalardan mevzuata aykırı tahsilat yapılması anlamına gelir ve hem idari hem hukuki sonuç doğurur.

Hastaların:

Haklarını bilmesi,
Belgelerini saklaması,
Şikâyet mekanizmalarını kullanması,

hak kayıplarını önleyecektir.

Sağlık hizmetinin niteliği gereği güven unsurunun korunması büyük önem taşır. İlave ücret denetimi yalnızca mali bir konu değil, aynı zamanda hasta hakları ve hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Hukuka aykırı tahsilatların önlenmesi ve iadesi, sağlık sisteminde adaletin sağlanmasının temel şartlarından biridir.

Single Blog Title