Özel Hastanelerde Fazla Ücret ve Haksız Tahsilat: İlave Ücret İadesi, SGK’lı Hastadan Haksız Ücret Alınması ve Tazminat Hakları
Özel hastanelerde alınan yüksek faturalar, ilave ücret adı altında yapılan tahsilatlar ve SGK’lı hastalardan istenen ek bedeller son yıllarda en çok uyuşmazlık doğuran sağlık hukuku konularından biridir. Özellikle özel hastanenin aldığı ilave ücretin iadesi davası, SGK’lı hastadan haksız ücret alınması halinde tazminat, acil serviste ücret alınamayacak haller ve yoğun bakım ile ameliyat ücretlerinde hukuka aykırılık başlıkları hem uygulamada hem de yargı kararlarında sıkça gündeme gelmektedir.
Bu kapsamlı rehberde, özel hastanelerin ücret alma sınırları, hangi durumlarda ücret talep edilemeyeceği, haksız tahsilatın nasıl geri alınacağı ve maddi–manevi tazminat şartları ayrıntılı biçimde ele alınacaktır.
1. Özel Hastanelerin Ücret Alma Yetkisi ve Hukuki Sınırları
Türkiye’de özel hastaneler, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile sözleşmeli olarak hizmet vermektedir. SGK’lı hastalardan alınabilecek ücretler sınırsız değildir.
Temel kural şudur:
SGK tarafından karşılanan bir sağlık hizmeti için özel hastane ancak mevzuatta belirlenen oran ve sınırlar dahilinde “ilave ücret” talep edebilir.
Bu oran genellikle SGK’nın belirlediği sağlık hizmet bedelinin belirli bir yüzdesi ile sınırlıdır. Bunun üzerindeki tahsilatlar hukuka aykırı fazla ücret niteliği taşır.
2. Özel Hastanenin Aldığı İlave Ücretin İadesi Davası
Hastadan mevzuatta öngörülen sınırların üzerinde ücret alınmışsa, bu bedelin iadesi mümkündür.
Hangi Durumlarda İlave Ücret Hukuka Aykırıdır?
-
SGK’nın tamamen karşıladığı bir işlem için ayrıca ücret talep edilmesi
-
İlave ücret oranının yasal sınırı aşması
-
Fatura kalemlerinin belirsiz veya şeffaf olmaması
-
Hastaya bilgilendirme yapılmadan tahsilat yapılması
İade Talebi Nasıl Yapılır?
-
Hastane faturası ve ödeme dekontu temin edilir.
-
SGK mevzuatına göre karşılaştırma yapılır.
-
Öncelikle hastaneye yazılı başvuru yapılabilir.
-
Sonuç alınamazsa tüketici mahkemesinde dava açılır.
Bu davalar genellikle ayıplı hizmet kapsamında değerlendirilir.
3. SGK’lı Hastadan Haksız Ücret Alınması Halinde Tazminat
SGK’lı bir hastadan yasal sınırı aşan tahsilat yapılması yalnızca iade değil, bazı durumlarda tazminat sorumluluğu da doğurur.
Tazminat Hangi Hallerde Gündeme Gelir?
-
Acil durumdayken baskı altında ödeme alınması
-
Ameliyatın yapılmayacağı tehdidiyle ücret tahsil edilmesi
-
Hayati risk varken zorunlu ödeme dayatılması
-
Haksız tahsilat nedeniyle gecikmiş tedavi ve zarar oluşması
Bu tür durumlarda hasta:
-
Ödenen fazla ücretin iadesini
-
Maddi zararlarını
-
Manevi tazminatını
talep edebilir.
Özellikle ağır hastalık sürecinde haksız tahsilat yapılması, mahkemelerce manevi tazminat sebebi olarak değerlendirilmektedir.
4. Acil Serviste Ücret Alınamayacak Haller
En çok ihlal edilen alanlardan biri acil servis uygulamalarıdır.
Acil hallerde:
-
Hastadan ücret talep edilemez.
-
Ön ödeme şartı koşulamaz.
-
Müdahale ödeme yapılmadığı gerekçesiyle geciktirilemez.
Acil durumun varlığı tıbbi kriterlere göre belirlenir. Kalp krizi, travma, ani solunum yetmezliği, ağır enfeksiyon, beyin kanaması gibi durumlarda ücret talebi açıkça hukuka aykırıdır.
Acil müdahale sonrasında da SGK kapsamında olan işlemler için yasal sınır dışında ücret talep edilmesi mümkün değildir.
5. Yoğun Bakım ve Ameliyat Ücretlerinde Hukuka Aykırılık
Yoğun bakım hizmetleri çoğu zaman yüksek faturalarla sonuçlanmaktadır. Ancak:
-
SGK’nın karşıladığı yoğun bakım hizmeti için ayrıca sınırsız ücret talep edilemez.
-
Tıbbi zorunluluk olmadan “lüks oda” gibi kalemler eklenemez.
-
Hastanın bilgilendirilmesi zorunludur.
Ameliyat ücretlerinde de benzer şekilde:
-
Paket işlem bedeli dışında keyfi kalem eklenemez.
-
Zorunlu sarf malzemesi ayrıca ücretlendirilmemelidir (SGK kapsamında ise).
Bu tür uygulamalar “haksız tahsilat” niteliğindedir.
6. Ayıplı Hizmet ve Tüketici Hukuku Boyutu
Özel hastane hizmeti, hukuken bir hizmet sözleşmesidir.
Haksız ücret tahsilatı durumunda hasta “ayıplı hizmet” iddiasıyla:
-
Bedel iadesi
-
Ücret indirimi
-
Sözleşmeden dönme
-
Tazminat
haklarını kullanabilir.
Görevli mahkeme genellikle Tüketici Mahkemesidir.
7. Fazla Ücretin İadesinde Zamanaşımı
Genel olarak tüketici işlemlerinde zamanaşımı 2 yıldır.
Ancak haksız fiil niteliğinde durumlarda daha uzun süreler gündeme gelebilir.
Zamanaşımı başlangıcı genellikle ödemenin yapıldığı tarihtir.
8. SGK’ya Şikayet ve İdari Başvuru Yolları
Dava açmadan önce şu yollar da kullanılabilir:
-
SGK İl Müdürlüğüne başvuru
-
CİMER başvurusu
-
Sağlık Bakanlığı şikayet hattı
SGK denetim sonucunda hastaneye idari para cezası uygulayabilir.
Ancak para iadesi için çoğu zaman dava gereklidir.
9. Manevi Tazminat Hangi Durumlarda Verilir?
Her fazla ücret davasında manevi tazminat çıkmaz. Ancak şu hallerde mümkündür:
-
Yoğun bakımda yakını bulunan hastaya baskı yapılması
-
Hayati ameliyat öncesi ödeme zorlaması
-
Psikolojik yıkım yaratacak tahsilat uygulaması
Özellikle ölümle sonuçlanan süreçlerde, hukuka aykırı ücret talebi ağır kusur olarak değerlendirilebilir.
10. İspat ve Deliller
Dava sürecinde şu belgeler önemlidir:
-
Fatura ve ödeme dekontu
-
Hastane sözleşmesi
-
SGK kapsam bilgisi
-
Tıbbi raporlar
-
Tanık beyanları
Fatura kalemlerinin ayrıntılı incelenmesi gerekir.
11. Sağlık Turizmi ve Yabancı Hastalar
Türkiye’de estetik ve cerrahi işlemler için gelen yabancı hastalardan da mevzuata aykırı ücret alınamaz.
Yabancı hasta ile yapılan sözleşme, tüketici hukuku kapsamında değerlendirilebilir.
Yetki ve uygulanacak hukuk sözleşmeye göre değişebilir.
12. Uygulamada En Sık Karşılaşılan Sorular
Acilde ücret ödedim, geri alabilir miyim?
Eğer işlem acil kapsamındaysa ve SGK kapsamında ise evet.
Ameliyat için “zorunlu bağış” adı altında para alındı, bu yasal mı?
Hayır. Bağış zorunlu tutulamaz.
Faturada anlamadığım kalemler var, ne yapmalıyım?
Ayrıntılı döküm talep edilmeli, gerekirse bilirkişi incelemesi yapılmalıdır.
13. Dava Süreci Nasıl İşler?
-
Belgelerin toplanması
-
Hukuki değerlendirme
-
İhtar veya başvuru
-
Tüketici mahkemesinde dava
-
Bilirkişi incelemesi
-
Karar
Ortalama 1–2 yıl sürebilir.
14. Sonuç: Haksız Tahsilata Karşı Hak Arama Bilinci
Özel hastanelerin sınırsız ücret talep etme hakkı yoktur.
SGK’lı hastadan mevzuata aykırı ücret alınması, acil serviste ödeme şartı koşulması veya yoğun bakım sürecinde haksız tahsilat yapılması hukuka aykırıdır.
Bu tür durumlarda:
-
Fazla ücretin iadesi
-
Maddi zararların tazmini
-
Uygun hallerde manevi tazminat
talep edilebilir.
Hak kaybı yaşamamak için sürelerin kaçırılmaması ve belgelerin saklanması önemlidir.
About Post Author
