Özel Hastaneden Ücret İadesi Nasıl Hesaplanır? (İade Tutarı, Faiz ve Ek Talepler)

Özel hastaneden para iadesi nasıl alınır? Tam/kısmi iade ayrımı, kalem bazlı hesap, temerrüt ve kanuni faiz, aşırı kesintilerde haksız şart ve ek zarar/manevi tazminat talepleri bu rehberde.

1) Tam İade mi, Kısmi İade mi? (Hizmet İfa Edildi/Edilmedi Ayrımı)

Ücret iadesinde ilk ve en kritik eşik şudur:

Hastane, hangi hizmeti fiilen sundu?

Hiç sunmadıysa (randevu iptali, işlem hiç yapılmadı, ameliyat gerçekleşmedi, yatış olmadı vb.) çoğu senaryoda “tam iade” iddiası güçlenir.
Kısmen sunduysa (muayene yapıldı ama planlanan tetkik/ameliyat yapılmadı; yatış oldu ama paket hizmetin bir bölümü gerçekleşmedi vb.) çoğu dosyada kısmi iade hesabı gerekir.

Bu ayrımın hukuki omurgası genellikle iki kulvarda kurulur:

Sözleşmeye aykırılık / gereği gibi ifa edilmemesi: Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse zararların giderimi gündeme gelir.
Sebepsiz zenginleşme / iade yükümlülüğü: Haklı sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen geri vermekle yükümlüdür; “geçersiz/gerçekleşmemiş/sona ermiş sebep” hallerinde iade mantığı buradan yürür.

Pratik sonuç

“Paket ücret” ödenmişse: Paket tamamen gerçekleşmediyse, paketin gerçekleşmeyen kısmının iadesi ve çoğu durumda orantısız kesinti itirazı gündeme gelir (aşağıda).
“Kalem kalem” fatura varsa: Hangi kalemin hangi hizmete dayandığı belirlenir; ifa yoksa iade argümanı kurulur.

2) Kalem Bazlı İade Hesabı ve İspat Yükü (En Etkili Dosya Tekniği)

İade tutarı konusunda tartışma çoğunlukla “hizmet verildi mi / bedeli hak edildi mi?” ekseninde çıkar. Bu nedenle dosya yönetimi, teknik olarak bir hesap cetveli ile kazanılır.

2.1. Altın standart: “İade Tablosu”

Müvekkile ve hakeme/mahkemeye en hızlı anlatan yöntem:

A) Ödeme satırları (banka/pos/dekont):

Tarih
Tutar
Ödeme yöntemi (kredi kartı/eft/nakit)
Açıklama (protokol no, hasta adı)

B) Fatura/proforma satırları:

Hizmet adı
Birim fiyat
Adet/gün
Toplam
Dayanak belge (epikriz, order, tetkik çıktısı, yatış-çıkış)

C) İfa durumu:

Yapıldı / yapılmadı / kısmen yapıldı
Kanıt (rapor, sistem kaydı, sonuç belgesi)

D) İade talebi:

Tam iade / kısmi iade
Hesap yöntemi (oransal, kalem bazlı, fiilen kullanılan kadar)

Bu tablo, “genel anlatım” yerine matematik sunar; karşı tarafın “verildi” dediği hizmetin somut karşılığını göstermesini zorunlu kılar.

2.2. Özel hastanelerde yatak ücreti ve “çifte fatura” itirazı

Yatışlı işlemlerde bazen aynı hizmet, farklı adlarla mükerrer faturalandırılabiliyor. Örneğin; “oda-yemek-temizlik-rutin hemşirelik” gibi kalemler ayrıca yazılabiliyor.

Oysa gündelik yatak ücretine dahil unsurlar açıkça düzenlenmiş olup, bu hizmetlerin gündelik yatak ücreti dışında ayrıca fatura edilemeyeceği belirtilir.

Bu madde, kalem bazlı iade hesabında çok işe yarar:

Eğer gündelik yatak ücreti alınmışsa, aynı içeriğin tekrar faturalandırılması iade kalemi olabilir.

2.3. İspat yükü ve “görünürlük” kuralı

Uygulamada en ikna edici yaklaşım şudur:

Tüketici (hasta) ödeme yaptığını ve iade talebinin temelini (iptal, eksik ifa, kesinti, mükerrer fatura) belgelemeye çalışır.
Sağlayıcı (hastane) ise, aldığı bedelin hangi hizmet karşılığı hak edildiğini somut kayıtlarla göstermelidir.

Özellikle standart sözleşme ve “paket” ilişkilerinde, tartışmalı kalemlerin şeffaf açıklanmaması çoğu dosyada hastane aleyhine yorumlanır.

3) Faiz Başlangıcı: Temerrüt Ne Zaman Oluşur?

İade tutarını bulmak kadar önemli soru: Faiz hangi tarihten itibaren istenir?

3.1. Genel kural: İhtar + süre = temerrüt

Muaccel bir borçta borçlu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.
Bu nedenle pratikte en güvenli strateji:

Hastaneye yazılı iade talebi gönderin (e-posta/KEP/noter ihtarı/iadeli taahhüt).
Tutarı belirtin ve makul bir süre verin (ör. 7 gün / 10 gün).
Süre bitince temerrüt ve faiz talebi daha netleşir.

3.2. Haksız fiil / sebepsiz zenginleşmede özel durum

TBK m.117 aynı zamanda şunu da söyler:

Haksız fiilde fiilin işlendiği tarihte,
Sebepsiz zenginleşmede zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte temerrüt oluşmuş sayılabilir; ancak iyi niyetli sebepsiz zenginleşende temerrüt için bildirim şarttır.

Bu ayrım, “faiz ödeme tarihinden mi başlar, talep tarihinden mi?” tartışmalarında önemlidir. Dosyanın niteliğine göre iki argüman kurulabilir:

Ödeme tarihinden faiz (özellikle açıkça haksız tahsilat/mükerrer fatura gibi durumlarda),
İhtar/talep tarihinden faiz (özellikle hizmet ilişkisi ve iyi niyet savunması ihtimali olan dosyalarda).

3.3. Temerrüt faizi oranı ve üst sınır

Temerrüt faizi oranı sözleşmede yoksa, yürürlükteki mevzuata göre belirlenir; ayrıca sözleşmeyle belirlenecek temerrüt faizi oranı, belirlenen yıllık faiz oranının %100 fazlasını aşamaz.

Bu, özellikle “sözleşmede çok yüksek gecikme faizi” gibi maddelerle karşılaşıldığında pazarlık/itiraz alanı yaratır.

3.4. Kanuni faiz oranı (güncel oran ve dayanak)

3095 sayılı Kanun, kanuni faiz/temerrüt faizinin çerçevesini çizer.
Güncel oran tarafında ise, 01.06.2024’ten geçerli olmak üzere kanuni faiz oranının yıllık %24 olarak uygulanmasına karar verildiği bilgisi Türkiye Barolar Birliği duyurusunda açıkça yer alır.

Not: Somut dosyada “en yüksek mevduat faizi”, “ticari faiz”, “avans faizi” gibi farklı faiz türleri tartışılabilir. Ancak özel hastane-hasta ilişkisi çoğunlukla tüketici işlemi niteliği gösterdiğinden, uygulamada kanuni/temerrüt faizi ekseni sık görülür.

3.5. Bileşik faiz (faize faiz) yasağı

Tüketici işlemlerinde temerrüt dahil bileşik faiz uygulanmaz.
Bu nedenle talep kalemleri yazılırken “faize faiz” gibi bir hesap kurgusu yerine, düz (basit) faiz yaklaşımı tercih edilir.

4) Hesaplama: İade Tutarı + Faiz + “Aşkın Zarar”

4.1. İade tutarı nasıl belirlenir?

En güvenli yöntem, “ödenen toplam – hak edilen hizmet bedeli” formülüdür.

Ödenen toplam: Dekont/pos slip/fatura toplamı
Hak edilen bedel: Fiilen sunulan, belgelenebilen ve mükerrer olmayan kalemler
İade tutarı: Aradaki fark

Sebepsiz zenginleşmede geri verme kapsamı ve “elde kalan zenginleşme” tartışmaları da bu hesabın arka planında durur.

4.2. Basit faiz örneği (müvekkilin anlayacağı şekilde)

Örnek:

İade edilmesi gereken ana para: 50.000 TL
Kanuni faiz (örnek oran): %24/yıl (01.06.2024 sonrası)
Temerrüt süresi: 120 gün

Basit faiz yaklaşık:

50.000 × 0,24 × (120/365) ≈ 3.945 TL

Bu örnek, dilekçede “yaklaşık” gösterilir; kesin hesap yargılamada gün sayısına göre netleşir.

4.3. Faizi aşan zarar (Aşkın zarar) talebi

Sadece faiz istemek her zaman tüm kaybı karşılamaz. TBK, alacaklının temerrüt faizini aşan zararı da isteyebileceğini düzenler; borçlu kusursuzluğunu ispat edemezse bu zarar da tazmin edilir.

Bu başlık altında, somut olaya göre şunlar konuşulabilir:

İptal/erteleme yüzünden yeniden randevu/işlem masrafı
Başka şehir/ülke seyahati nedeniyle yol-konaklama
İş gücü kaybı, refakatçi gideri (belgelenebildiği ölçüde)

5) Manevi Tazminat ve Ek Zarar Talepleri

Özel hastane para iadesi dosyaları bazen sadece “para iadesi” değildir; olayın niteliğine göre manevi zarar ve ek zarar da gündeme gelir.

5.1. Manevi tazminat (kişilik hakkı zedelenmesi)

Kişilik hakkı zedelenen kişi, manevi tazminat isteyebilir.

Uygulamada manevi tazminatın tartışılabileceği örnekler:

Ağır ihmal/özen eksikliği iddiası,
Mahremiyetin ihlali, uygunsuz muamele,
Sağlık hizmeti sunumunda insan onurunu zedeleyen süreçler.

Önemli: Manevi tazminat “her iade dosyasında otomatik” değildir; olayın ağırlığı, ihlalin niteliği ve ispat gücü belirleyicidir.

5.2. Maddi ek zararlar (TBK haksız fiil ve zarar kalemleri)

Kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar verilmişse tazmin yükümlülüğü doğar.
Zararın miktarı tam ispatlanamıyorsa hâkimin hakkaniyetle belirlemesi de mümkündür.

Bu çerçevede (somuta göre):

Yol, konaklama, refakatçi gideri,
Tedavinin gecikmesinden doğan ek masraf,
Kazanç kaybı / iş günü kaybı,
gibi kalemler tartışmaya açılabilir.

6) Orantısız Kesintiler: “Haksız Şart” ve “Fahiş Ceza Koşulu” Argümanları

Özel hastaneler bazen iptal/ertelemelerde “paket iptal bedeli”, “organizasyon kesintisi”, “kapora yanar” gibi ifadelerle yüksek kesinti uygular. Bu noktada iki güçlü hukuki çerçeve var:

6.1. Tüketici sözleşmelerinde haksız şart (TKHK m.5)

Haksız şart; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan hükümdür; haksız şartlar kesin hükümsüzdür.

Ayrıca standart şartın münferiden müzakere edildiğini iddia edenin bunu ispatlaması gerekir.

Uygulama cümlesi (ikna edici):
“Kesintiye dayanak gösterilen madde standart sözleşme hükmüdür; müzakere edilmemiş, tüketicinin içeriğe etki etmesi mümkün olmamış; üstelik kesinti gerçek maliyetle orantısızdır. Bu nedenle haksız şart niteliğindedir.”

6.2. Cezai şartın indirilmesi (TBK m.182)

Kesinti “ceza koşulu/cezai şart” gibi çalışıyorsa, hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.

Bu, “%30 iptal bedeli”, “kaporanın tamamı yanar” gibi hükümler karşısında çok etkili bir kapıdır:

Kesintinin fahişliği,
Hastanenin gerçekten katlandığı masraf,
Hastanın iptal sebebi (sağlık, mücbir sebep, hekim değişikliği vb.),
gibi olgular üzerinden indirim/iptal tartışılır.

7) “Hangi Yola Başvurmalı?” (Kısa ve Net)

Birçok özel hastane-hasta uyuşmazlığı tüketici işlemi sayıldığından, parasal değere göre tüketici hakem heyeti/mahkeme yolu gündeme gelir. 2026 yılı için 186.000 TL altı uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru yapılabileceği Ticaret Bakanlığı duyurusunda yer alır.

Dosyanın niteliğine göre farklı yollar da (Sağlık Bakanlığı/il sağlık, CİMER, SGK boyutu vb.) eş zamanlı değerlendirilebilir; ancak “iade-faiz-haksız kesinti” çekirdeği çoğunlukla tüketici kulvarında çözülür.

8) Müvekkil İçin “İade Dosyası” Check-list (Uygulamada Kazandıran)

Ödeme belgeleri: Dekont, POS slip, kredi kartı ekstresi
Fatura/proforma: Kalem kalem döküm
Hizmet kayıtları: Epikriz, tetkik sonucu, yatış-çıkış, hekim notu
Yazışmalar: İptal/erteleme mesajları, çağrı merkezi kayıt numarası
Kesinti dayanağı: Sözleşme maddesi, bilgilendirme formu
Yazılı iade talebi (ihtar): Tutar + süre + banka IBAN (temerrüt için kritik)
Hesap tablosu: “ödenen–hak edilen–iade” mantığıyla (tek sayfada)

Sık Sorulan Sorular

1) Özel hastane para iadesi tam mı olur, kısmi mi?
Hizmet hiç verilmediyse tam iade; kısmen verildiyse kısmi iade hesabı ağırlık kazanır.

2) İade talebinde faiz ne zaman başlar?
Genelde yazılı talep/ihtarla temerrüt oluşur; ihtar bu yüzden kritik.

3) Kanuni faiz oranı nedir?
01.06.2024’ten geçerli olmak üzere yıllık %24 olarak uygulanmasına karar verildiği duyurulmuştur.

4) Hastane “iptal bedeli” adıyla yüksek kesinti yapabilir mi?
Standart sözleşme hükmü müzakere edilmediyse ve tüketici aleyhine dengesizse “haksız şart” itirazı gündeme gelir.

5) Kesinti cezai şart gibi ise ne olur?
Aşırı ceza koşulu hâkim tarafından re’sen indirilebilir.

6) Yatışta bazı kalemler ayrıca fatura edilebilir mi?
Gündelik yatak ücretine dahil olan kalemler ayrıca fatura edilemez.

7) Faizi aşan zararları da isteyebilir miyim?
Temerrüt faizini aşan zarar istenebilir.

8) Manevi tazminat her dosyada olur mu?
Hayır. Kişilik hakkı zedelenmesi gibi özel koşullar aranır.

9) 2026’da tüketici hakem heyeti sınırı nedir?
186.000 TL altı uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru yapılabilir.

Single Blog Title