Özel Hastaneden Ücret İadesi Hakkı (2026): Kapsam, Şartlar ve Yol Haritası

Özel hastaneye gittiniz; muayene, tetkik, ameliyat, yatış, refakat, “paket” hizmet veya acil servis… Çoğu hasta için asıl sorun tıbbi süreç bittikten sonra başlıyor: beklenenden yüksek fatura, kalem kalem açıklanmayan tahsilatlar, “zorunlu” denilerek dayatılan ek ücretler ve geri ödeme taleplerine karşı klasik cümle: “İade yok.”

Oysa Türk hukukunda “iade yok” diye mutlak bir kural yoktur. Ücret iadesi; hizmetin hiç verilmemesi, eksik/ayıplı verilmesi, fazla tahsilat, bilgilendirme eksikliği, haksız şart, mükerrer tahsilat gibi birçok durumda gündeme gelir. Bu yazıda, özel hastanede ücret iadesi hakkının genel tanımını ve kapsamını, müvekkillerin de rahat okuyacağı bir dille; mevzuat ekseninde ve pratik adımlarla anlatıyorum.

1) Ücret iadesi hakkı nedir?

“Ücret iadesi” basitçe şudur: hastanenin (ve/veya ilişkili sağlayıcının) hukuken hak etmediği bir bedeli tahsil etmiş olması ve bunun geri verilmesinin talep edilebilmesidir. Bu iade;

tam iade (ödenenin tamamı),
kısmi iade (ayıp/fazla tahsilat oranında),
bedelden indirim (ayıplı hizmet nedeniyle),
sözleşmeden dönme (hizmetin kabul edilemeyecek şekilde ayıplı/eksik ifası)
şeklinde karşımıza çıkar.

Tüketici hukuku bakımından özellikle önemli bir nokta: Hizmet ayıplı ifa edilmişse tüketici; yeniden hizmet, ücretsiz giderim, bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini seçebilir ve dönme/indirim halinde ödenen bedelin iadesi derhâl gündeme gelir.

2) Hukuki dayanaklar: İade hakkı hangi mevzuata dayanır?

Özel hastane ücret iadesi dosyalarında genellikle üç ana eksen birlikte çalışır:

(A) 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) – “ayıplı hizmet / haksız şart”

Özel hastaneden alınan sağlık hizmeti, olayın niteliğine göre “hizmet sözleşmesi” ve uygulamada çoğu kez tüketici işlemi perspektifinde değerlendirilir. Doktrinde “hastaneye kabul sözleşmesi”nin tüketici işlemi niteliği ayrıntılı biçimde tartışılmıştır.
TKHK’da ayıplı hizmet ve tüketicinin seçimlik hakları (bedel iadesine giden yol) açıkça düzenlenir.

Ayrıca “haksız şart” (tüketicinin aleyhine dengesiz, dayatma sözleşme şartları) ve tüketici sözleşmelerinde bilgilendirme/şeffaflık ilkeleri, “iade yok” gibi kayıtların her somut olayda otomatik geçerli sayılmamasının hukuki temelini oluşturur.

(B) Özel Hastaneler Yönetmeliği – fatura/döküm/ücretsiz belge yükümlülükleri

Ücret iadesi talebinin omurgası çoğu zaman “şeffaf fatura”dır. Özel Hastaneler Yönetmeliği; hastanenin fatura düzenlemesi, fatura ekinde ayrıntılı döküm ve birim fiyatların gösterilmesi ve hastanın talep ettiği bazı belgelerin ücretsiz verilmesi gibi yükümlülükler öngörür.

Yine aynı yönetmelikte; yatışlı tedavilerde “gündelik yatak ücreti”nin kapsadığı unsurlar sayılarak, bu kapsama giren kalemlerin ayrıca faturalandırılması tartışmalarında önemli bir referans oluşturur.

(C) TBK (Türk Borçlar Kanunu) – sözleşmeye aykırılık / sebepsiz zenginleşme / temerrüt

Tüketici hukuku uygulanmasa dahi, TBK perspektifinden sözleşmeye aykırı ifa veya sebepsiz zenginleşme (hak edilmeden alınan paranın geri verilmesi) gündeme gelebilir. TBK’da sebepsiz zenginleşmenin iadesi esası düzenlenir.
Ayrıca alacağın ödenmemesi halinde temerrüt ve temerrüt faizine ilişkin genel çerçeve de TBK’da yer alır.

Not (güncel gelişme): Anayasa Mahkemesi’nin 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yönünden verdiği iptal kararı ve yürürlük tarihi, özellikle “sözleşme dışı borç ilişkileri” bağlamında faiz tartışmalarına etki edebilecek niteliktedir.

3) Özel hastanede ücret iadesi hangi durumlarda doğar?

Aşağıdaki başlıklar, pratikte en sık iade doğuran senaryolardır:

3.1. Hizmet hiç verilmemişse / randevu iptali / işlem yapılmamışsa

“Paket” denilerek tahsil edilen bedelin bir kısmı hiç kullanılmadıysa,
Ameliyat/işlem iptal olduysa,
Hastane kaynaklı organizasyon aksadıysa
kullanılmayan hizmet karşılığının iadesi gündeme gelir (somut sözleşme/aydınlatma metni ve iptal koşulları önemlidir).

3.2. Mükerrer tahsilat ve provizyon/kapora sorunları

Karttan iki kez çekim, “provizyon” adıyla blokajın kapatılmaması, aynı işlemin hem hastane hem hekim adına tahsili gibi hallerde belgeyle ispat kolay ve iade talebi güçlüdür.

3.3. Faturada şeffaflık yoksa: kalemsiz “toplam bedel” ve döküm verilmemesi

İade dosyalarının çoğunda kritik soru şudur: “Bu para neyin karşılığı?”
Özel Hastaneler Yönetmeliği; fatura ekinde ayrıntılı döküm ve birim fiyatların gösterilmesi çerçevesinde hastaya şeffaflık sağlar. Döküm verilmemesi, tüketici hukukundaki ispat/bilgilendirme tartışmalarını da tetikler.

3.4. “Gündelik yatak ücreti” kapsamına giren kalemlerin ayrıca yazılması

Yatışlı tedavilerde bazı hizmetlerin “gündelik yatak ücreti” içinde değerlendirilmesi gerektiği yönündeki düzenlemeler, faturadaki çift yazımlara karşı güçlü argüman sağlar.

3.5. “Ayıplı hizmet” – beklenen faydayı sağlamayan/eksik/yanlış ifa

TKHK bakımından hizmet;

sözleşmeye uygun değilse,
objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımıyorsa,
reklam/ilan/vaat edilen nitelikler yoksa
ayıplı hizmet sayılabilir.

Ayıplı hizmette tüketici; bedelden indirim veya sözleşmeden dönme yoluyla ödenen bedelin iadesini talep edebilir.
(“Tıbbi kötü uygulama/malpraktis” ayrı bir kulvardır; burada yalnızca ücret iadesi eksenini anlatıyoruz.)

3.6. Haksız şart ve dayatma ücretler

“İade yoktur”, “her koşulda paket bedeli yanar”, “hasta imzaladıysa bitti” gibi kayıtlar her somut olayda mutlak bağlayıcı değildir. TKHK’daki haksız şart yaklaşımı ve şeffaflık ilkeleri bu tartışmanın temelini oluşturur.

3.7. SGK anlaşmalı özel hastanelerde “ilave ücret” tartışmaları (özellikle acil)

Eğer hizmet SGK kapsamındaysa, özel hastanenin ilave ücret alabileceği/al(a)mayacağı haller ayrıca önem kazanır. SGK’nın bilgilendirme metinlerinde ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetleri gibi başlıklar yer alır.
Acil hallerde ilave ücret ve “acil halin sona ermesi”ne ilişkin bilgilendirme/ onay süreçleri de SGK düzenlemelerinde açıklanır.

4) İade talebinin “altın anahtarı”: Belgeleri topla, dökümü yazılı iste

İade sürecinde güçlü dosya = güçlü sonuç. Yönetmelik, hastanın talep edebileceği bazı belgelerin ücretsiz verilmesi dahil, hastaneye şeffaflık yükümlülükleri yükler.

4.1. Mutlaka alınması gereken belgeler (checklist)

Fatura / e-arşiv fatura / serbest meslek makbuzu (kim kime kesti?)
Fatura eki ayrıntılı hizmet dökümü + birim fiyat listesi (yazılı isteyin)
Ödeme dekontu/pos slip/hesap hareketi
Onam/aydınlatma formları, paket sözleşmesi, fiyat teklifleri
Tetkik sonuçları, epikriz vb. (iade tartışmasında bazen gerekli olur)
SGK’lıysa: provizyon, ilave ücret bilgilendirmesi, acil hal sona erme formu vb.

4.2. Hastaneye gönderilecek kısa “döküm ve iade” talep metni

“…. tarihinde tarafımdan tahsil edilen toplam … TL’nin; fatura ekinde işlem bazlı ayrıntılı dökümü, her işlem için birim fiyat ve dayanağı ile birlikte tarafıma verilmesini; ayrıca … kalem(ler)inin hukuki dayanağı bulunmadığından … TL’nin iadesini talep ederim. Aksi halde yasal yollara başvuracağımı ihtaren bildiririm.”

Bu metni e-posta/KEP/iadeli taahhütlü gibi ispatlı kanaldan göndermek, temerrüt ve faiz tartışmalarında da elinizi güçlendirir. (Temerrüt genel çerçevesi TBK’da yer alır.)

5) Başvuru yolları: Hastane → İdari kanallar → THH / Dava

Adım 1: Hastanenin hasta hakları/finans birimi ile yazılı başvuru

Önce “dostane çözüm” denenir; ancak mutlaka yazılı iz bırakın (e-posta bile olur). Döküm talep edin, iade kalemlerini netleştirin.

Adım 2: Sağlık Bakanlığı kanalları (SABİM 184 ve hasta hakları)

İdari denetim/şikâyet boyutunda, Sağlık Bakanlığı’nın Alo 184 SABİM hattı üzerinden başvuru yapılabildiğine ilişkin resmi bilgilendirme bulunmaktadır.
(Bu kanal, “paranı hemen iade etsin” diye değil; çoğu kez kayıt altına alma ve denetim baskısı oluşturmak için etkilidir.)

Adım 3: SGK boyutu varsa SGK’ya başvuru

SGK’lı hizmetlerde ilave ücret ve acil uygulamaları özel bir başlıktır; SGK bilgilendirme metinleri, ilave ücret alınmayacak hizmetler ve “acil halin sona ermesi” gibi konulara ayrıca yer verir.

Adım 4: Tüketici Hakem Heyeti (THH) / Tüketici Mahkemesi

Uygulamada özel hastane ücret ihtilafları çoğu zaman tüketici uyuşmazlığı olarak yürür ve parasal sınıra göre THH veya tüketici mahkemesi gündeme gelir.

2026 yılı için THH başvuru parasal sınırlarına ilişkin resmi duyuruda 186.000 TL eşiği yer almaktadır.
THH kararına karşı itiraz süresi ve usul, Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir (tebliğden itibaren 15 gün gibi).
Başvurular e-Devlet üzerinden de yapılabilir.

Stratejik not: Bedel iadesi talebinizi “tek kalem toplam” yerine; fazla tahsilat/ayıplı hizmet/şeffaf fatura yokluğu gibi hukuki sebeplere oturtup, belgeyle desteklediğinizde THH dosyaları çok daha hızlı ilerler.

6) “İade yok” denildiğinde müvekkilin bilmesi gereken kritik gerçek

İade yasağı diye genel bir kural yoktur.
“İade yok” kaydı, özellikle tüketici sözleşmelerinde haksız şart tartışmasına açık olabilir.
Ayıplı hizmette tüketici dönme/indirim seçerse, bedelin iadesi kanunda açıkça karşılık bulur.
Hastane “kalem dökümü veremem” diyorsa, Yönetmelik çerçevesindeki şeffaflık yükümlülükleri hatırlatılmalıdır.

7) Sık Sorulan Sorular

“Faturayı almadım/vermiyorlar; yine de iade ister miyim?”

Evet. Ödeme dekontu, pos slip, yazışmalar, hastane kayıtları ve Yönetmelik kapsamındaki belge talepleriyle süreç yürütülebilir.

“Hizmeti aldım ama memnun kalmadım; bu tek başına iade sebebi mi?”

Memnuniyetsizlik tek başına değil; ancak hizmet sözleşmeye aykırı/ayıplı ise TKHK’daki seçimlik haklar (indirim/dönme) gündeme gelebilir.

“SGK’lı acilde ücret aldılar; geri alınır mı?”

Acil halin kapsamı, hastanenin bilgilendirme yükümlülükleri ve SGK düzenlemeleri somut olaya göre değerlendirilir; SGK’nın ilave ücret ve acil halin sona ermesine ilişkin bilgilendirmeleri bu dosyaların temel referansıdır.

“Hakem heyetine başvuracağım; sınır ne?”

2026 parasal sınırları resmi duyurularla ilan edilir; 2026 için 186.000 TL eşiği duyurulmuştur.

“Başvuruyu e-Devlet’ten yapabilir miyim?”

Evet; THH başvuruları e-Devlet üzerinden yapılabilmektedir.

8) Sonuç: Ücret iadesi çoğu zaman “doğru hukuki çerçeve + doğru belge” işidir

Özel hastane ücret iadesi dosyalarında sonuç; çoğu zaman tıbbi tartışmadan önce fatura ve sözleşme şeffaflığı, ayıplı hizmet analizi, SGK ilave ücret rejimi (varsa) ve başvuru yolunun doğru seçilmesi ile alınır.

Eğer elinizde fatura/döküm yoksa bile, ilk adım nettir: yazılı olarak döküm isteyin; iade kalemlerini somutlaştırın; cevap verilmez/olumsuz verilirse THH veya dava stratejisini dosyanın tutarına ve niteliğine göre kurun.

Single Blog Title

Özel Hastaneden Ücret İadesi Hakkı (2026): Hangi Durumlarda İade Alınır, Nasıl Başvurulur?