Özel Hastanede Mükerrer Tahsilat ve POS Uyuşmazlıkları: Para İadesi (Chargeback), Delil ve Başvuru Rehberi (2026)

Özel hastanede aynı bedelin iki kez çekilmesi, POS slip–fatura uyumsuzluğu ve “kuponla iade” dayatmasına karşı para iadesi yolları, deliller ve başvuru stratejisi.

1) Sorun nereden çıkıyor? (En sık senaryolar)

Özel hastanelerde ücretlendirme, çoğu zaman “kayıt–muayene–tetkik–malzeme–paket/işlem” kalemlerinin bir arada yürüdüğü yoğun bir akışa dayanır. Bu akışta hata veya suistimal, genellikle şu biçimlerde karşımıza çıkar:

Aynı kalemin iki kez tahsili (mükerrer çekim): Kayıt ücreti, muayene, aynı tetkik, aynı sarf/malzeme veya aynı “paket işlem” bedelinin iki defa alınması.
POS slipi var, fatura yok / fatura var, slip yok: Ödeme gerçekleşmiş görünüyor ama hastane fatura/döküm üretmiyor; ya da fatura kesilmiş ama kart hareketiyle örtüşmüyor.
İade yerine “çek/kupon/hizmet kredisi” dayatılması: “Nakit iade yok, hizmetten düşelim” yaklaşımı.
Provizyon–tahsilat karmaşası: Depozito/ön provizyonun kapatılmaması, iptal/void yapılacağı söylenip yapılmaması.
Hizmet dökümünün verilmemesi / muğlak açıklamalar: “Malzeme bedeli” gibi tek satırla yüksek tahsilat; hangi ürün, kaç adet, birim fiyat belirsiz.

Bu başlıkların ortak noktası şudur: Uyuşmazlığın ispatı büyük ölçüde belge yönetimiyle çözülür. Doğru belgelerle ilerlediğinizde, iade süreci hem hızlanır hem de müzakere gücünüz artar.

2) Hukuki zemin: “Belge” ve “iade” hakkını birlikte düşünmek

A) Hastanenin belge verme yükümlülüğü: Yönetmelik dayanağı

Özel hastaneler, hasta talep ettiğinde bazı belgeleri ücretsiz vermek zorundadır. Örneğin, bedeli hastadan alınan ilaç ve sarf malzemesinin tür/miktar listesi ile tetkik–tahlil–görüntüleme sonuçları ve çıkış özeti gibi belgelerin ücretsiz verilmesi düzenlenmiştir.

Bu düzenleme pratikte şunu sağlar: “Ne için para alındı?” sorusunun cevabını hastanenin belgelendirmesi gerekir. Belge yoksa, mükerrer/yanlış tahsilat iddiası çok daha güçlü hale gelir.

Ayrıca yönetmelik; bazı ücretlerin kapsamını da netleştirir (ör. gündelik yatak ücretine dahil hizmetlerin ayrıca fatura edilememesi gibi).

Not: Uyuşmazlığınız yatış ve “paket” içeriklerine dayanıyorsa, bu ayrım kritik olur.

B) SGK’lı hastada hizmet ve ilave ücret dökümü (EK-1/B) — delil altın değerinde

Genel sağlık sigortalısı yönünden (SGK kapsamı) sözleşmeli bazı sağlık hizmeti sunucularının, yatarak tedavilerde belirli koşullarda hastaya sunulan hizmetleri ve varsa ilave ücret tutarını gösteren belgeyi (EK-1/B) taburcu olurken vermesi gerektiği düzenlenmiştir.

Bu belgeyi alabiliyorsanız, mükerrer/yanlış tahsilatı ispatlamak inanılmaz kolaylaşır: çünkü hizmet listesi + ilave ücret kalemleri somutlaşır.

C) “Kupon/hizmet kredisi dayatması” neden riskli?

Tüketici hukukunda, satıcı/sağlayıcının hiç ya da gereği gibi ifa etmediği hallerde bedeli elinde tutmasına imkân veren sözleşme şartları “haksız şart” değerlendirmesine açık hale gelir. Kanundaki örnek haksız şart listesinde bu yönde düzenlemeler yer alır.

Bu nedenle; para iadesi yerine tek taraflı “kupon” dayatılması, somut olaya göre haksız şart ve tüketicinin seçimlik haklarını kısıtlama tartışmasına yol açabilir.

D) Kartlı ödemede “itiraz” hakkı: 5464 sayılı Kanun (çekirdek dayanak)

Kartlı ödemelerde, kredi kartı işlemlerine son ödeme tarihinden itibaren 10 gün içinde kartı çıkaran kuruluşa başvurularak itiraz edilebileceği; kart çıkaran kuruluşun da şikâyet ve itirazları 20 gün içinde gerekçeli yanıtlamak zorunda olduğu düzenlenir.

Bu hüküm, “bankaya itiraz” hattının hukuki temelini güçlendirir. Ayrıca kanunda “alacak belgesi” (iade/iptal halinde düzenlenen belge) tanımı da yer alır; POS iadesinin teknik arka planında bu mantık vardır.

3) Mükerrer/yanlış tahsilatı hızlı tespit: 15 dakikalık kontrol listesi

Aşağıdaki kontrol, çoğu dosyada uyuşmazlığın nerede doğduğunu netleştirir:

Kart hareketi / banka dekontu: İşlem tarihi–tutar–işyeri adı–provizyon kodu.
POS slipi: Aynı tutarın iki slipte yer alıp almadığı, slip tarihleri.
Fatura/serbest meslek makbuzu/ödeme belgesi: Kalem açıklamaları var mı, “malzeme” gibi muğlak mı?
Hizmet dökümü / hasta işlem listesi: Yönetmelik ve (varsa) EK-1/B üzerinden istenebilir.
Kabul formu / bilgilendirme–onam / fiyat onayı: Özellikle “paket” iddiasında önemli.
Ekran görüntüleri ve yazışmalar: “İade yapacağız” taahhüdü gibi beyanlar.

Pratik ipucu: Aynı kalem iki kez alındığında, çoğu zaman tutarlar birebir aynıdır; bazen biri “depozito/ön provizyon” gibi görünür. Bu ayrımı banka hareket detayında yakalarsınız.

4) POS slip var, fatura yok / fatura var, slip yok: İspat ve iade stratejisi

Senaryo 1: POS slipi var ama fatura/döküm yok

Bu durumda hedefiniz iki yönlüdür:

(i) Hastaneden belgelendirme talebi: Hangi hizmet/ürün karşılığı çekildi? Özel hastanenin talep halinde ücretsiz vereceği belgeler vardır (ör. sarf listesi, tetkik sonuçları, çıkış özeti).
(ii) Banka hattından itiraz: Mükerrer tahsilat / hizmetin karşılığının ispatlanamaması / iptal sözü verilip yapılmaması gibi gerekçelerle “harcama itirazı” süreçleri işletilir. 5464 uyarınca itiraz ve cevap yükümlülüğü çerçevesi önemlidir.

Avantajınız: Hastane fatura üretmiyorsa, “tahsilatın dayanağı” zayıflar. Bu, hem iade müzakeresinde hem de tüketici başvurusunda elinizi güçlendirir.

Senaryo 2: Fatura var ama POS slip/hareket yok (veya tutar farklı)

Burada iki ihtimal çıkar:

Muhasebe–POS entegrasyon hatası: Fatura kesilmiş ama tahsilat başka gün/başka tutar/başka işlemde alınmış olabilir.
Parçalı tahsilat / provizyon: Bir kısmı provizyon, bir kısmı çekim gibi.

Bu durumda yapılacak en iyi hamle: Hastaneden “tahsilat açıklama dökümü” (hangi faturaya hangi işlem kodu ile tahsilat işlendi) istemek; bankadan da işlem detayı almak.

5) “İade yok, kupon verelim” dayatmasına karşı yaklaşım

Özel hastaneler bazen şu savunmaları kullanır:

“İade yapamayız, yeni hizmetten düşelim.”
“İade çok sürer, kupon daha hızlı.”
“Muhasebe kapanmış, nakit çıkamaz.”

Bu noktada strateji şu olmalı:

İadenin yöntemini siz belirleyin: Kartla ödendiyse karta iade; nakitse nakit/banka havalesi.
Dayanağı belgeye bağlayın: Hizmet hiç alınmadıysa veya mükerrer tahsilat varsa, “bedelin elde tutulmasını” meşrulaştıran tek taraflı koşullar haksız şart tartışmasına açıktır.
İade taahhüdünü yazılılaştırın: Hasta hakları birimi/e-posta/WhatsApp üzerinden “şu işlem, şu tutar, şu tarihe kadar iade” şeklinde netleştirin.
Paralel hat: banka itirazı (özellikle kartla ödemede).

Denge: Kupon bazen tüketicinin işine gelebilir; ama tek taraflı dayatma varsa, pazarlık gücünüzü kaybetmeyin. “Kupon kabul ediyorum” dediğiniz anda uyuşmazlığın niteliği değişebilir.

6) Banka itirazı / Chargeback: Ne zaman, nasıl, hangi belgelerle?

A) Chargeback mantığı

Chargeback (ters ibraz), kartlı ödemede mal/hizmet uyuşmazlığında kart hamilinin bankası üzerinden itiraz süreci yürütmesidir. Uygulamada, kart şeması kurallarıyla (süreler, belge standartları vb.) işler.

Bankalar ve ödeme kuruluşları, çoğu zaman 120 gün gibi sürelerden söz eder; gerekçeye göre değişebilen, bazı hallerde uzayabilen takvimler uygulamada görülür.

Ayrıca unutmayın: Ulusal mevzuat bakımından kredi kartı işlemlerine itirazın 10 gün içinde yapılabileceği (son ödeme tarihinden itibaren) açıkça düzenlenmiştir.
En güvenli pratik: “Hem bankanın iç itiraz süresi hem chargeback takvimi” açısından gecikmeden başvurmak.

B) Hangi gerekçeler daha güçlü?

Bu başlık altında tipik güçlü gerekçeler:

Mükerrer tahsilat: Aynı tutarın aynı işyeri tarafından iki kez çekilmesi.
İptal sözü verilip yapılmaması: “İade ettik” denip karta yansımaması.
Hizmetin belgelendirilememesi: Slip var ama fatura/döküm yok; hizmet kalemi muğlak.
Tutar uyuşmazlığı: Onaylanan tutardan fazla çekim.

C) Dosyanızı “chargeback uyumlu” hazırlayın

Bankaya/veri toplayan birime sunulacak temel paket:

Banka ekstresi + işlem detay ekran görüntüsü
POS slipi (varsa)
Fatura ve/veya hizmet dökümü (yoksa talep yazısı + verilmediğine dair kayıt)
Hastane ile yazışmalar (iade taahhüdü, açıklamalar)
Kısa olay özeti (tarih–tutar–neden mükerrer/yanlış)

5464’te kart çıkaran kuruluşun şikâyet/itiraz başvurularına 20 gün içinde gerekçeli cevap vermesi yükümlülüğü bulunduğundan, “başvuru kanalı ve tarihini” iyi kayda alın.

7) Tüketici Hakem Heyeti ve tüketici davası: Ne zaman devreye girer?

A) Parasal sınır (2026): 186.000 TL

2026 yılı için, değeri 186.000 TL’nin altında kalan tüketici uyuşmazlıklarında il/ilçe tüketici hakem heyetine başvuru yapılabileceği kamu otoritesi tarafından duyurulmuştur.

Bu şu demektir: Özel hastane kaynaklı mükerrer/yanlış tahsilat dosyalarının önemli bir kısmı hakem heyeti hattında çözülebilir.

B) Banka itirazı ile hakem heyeti başvurusu birlikte olur mu?

Evet, çoğu vakada paralel ilerlemek rasyoneldir:

Banka/chargeback hattı hızlı sonuç verebilir.
Hakem heyeti hattı, belge temelli ve bağlayıcı bir karar üretir.

Özellikle “fatura yok–döküm yok–muğlak açıklama” gibi hallerde hakem heyeti değerlendirmesi güçlü olur; çünkü dosya ispat standardı üzerinden şekillenir.

Not: Tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk rejimi bakımından, başvurunun türüne ve istisnalara göre değerlendirme yapılır; somut uyuşmazlığın hangi kulvarda olduğuna göre strateji kurmak gerekir.

8) Uygulamada en etkili “3 aşamalı” çözüm planı

Aşama 1 — Hastaneye yazılı başvuru (48 saat içinde)

“Şu tarihte, şu tutar, şu işlem; mükerrer/yanlış tahsilat.”
“Şu belgelerin ücretsiz verilmesini talep ediyorum” (sarf listesi, tetkik sonuçları, çıkış özeti vb.).
“7 gün içinde karta iade / havale” net talep.

Aşama 2 — Bankaya harcama itirazı (eş zamanlı)

5464 çerçevesinde itiraz + belge sunumu.
Bankanın sizden istediği form/kanıt formatına uyum.

Aşama 3 — Hakem heyeti / dava hazırlığı

186.000 TL altı için THH hattı güçlü.
Üstünde veya niteliğe göre tüketici davası (ve gerekiyorsa arabuluculuk planı).

9) Kopyala–yapıştır: Hastaneye belge ve iade talep metni (kısa)

Konu: Mükerrer/yanlış tahsilat nedeniyle ücret iadesi ve belge talebi

…/…/2026 tarihinde hastanenizde yapılan işlem kapsamında kredi kartımdan … TL tahsil edilmiştir. Banka ekstresi/POS kaydı incelendiğinde aynı işlem için mükerrer/yanlış tahsilat oluştuğu görülmektedir.

Özel hastanelerin hasta talebi üzerine ücretsiz vermekle yükümlü olduğu belgeler kapsamında; bedeli hastadan alınan ilaç ve sarf malzemelerinin tür ve miktar listesi ile (varsa) yapılan tetkik/tahlil/görüntüleme sonuçları ve çıkış özetinin tarafıma iletilmesini talep ederim.

Mükerrer/yanlış tahsil edilen … TL’nin kredi kartıma iadesini (veya IBAN: …’a havalesini) en geç 7 gün içinde yerine getirmenizi; aksi halde bankam nezdinde harcama itirazı ve tüketici başvuru yollarına başvuracağımı ihtaren bildiririm.

10) Sık sorulan sorular

“POS slipim var ama fatura vermiyorlar; iade alabilir miyim?”
Evet. Slip, ödemenin varlığını gösterir; hastanenin ise “neye karşılık tahsilat yaptığına” dair belge üretmesi beklenir. Talep halinde verilmesi gereken belgeler düzenlenmiştir.

“İade yerine kupon dayatıyorlar; kabul etmek zorunda mıyım?”
Zorunda değilsiniz. Somut olaya göre, bedelin iadesi yerine tek taraflı kupon dayatması tüketici hukukunda “haksız şart / seçimlik hakkın kısıtlanması” tartışması doğurabilir.

“Bankaya itiraz için süreyi kaçırırsam tamamen biter mi?”
Mevzuat, son ödeme tarihinden itibaren itiraz çerçevesi kurar; ayrıca uygulamada chargeback takvimleri vardır. Gecikmeden başvurmak en güvenlisidir.

“Hakem heyetine gidebilir miyim?”
Uyuşmazlık bedeli 2026 için 186.000 TL’nin altındaysa, tüketici hakem heyeti hattı çoğu dosyada uygundur.

11) Sonuç: Bu dosyaların “anahtarı” doğru delil + doğru sıra

Mükerrer/yanlış tahsilat ve POS uyuşmazlıkları, görünürde teknik gibi dursa da özünde iki soruya dayanır:

Tahsilatın hukuki ve fiilî dayanağı nedir? (Belgeyle açıklanabiliyor mu?)
Yanlış/mükerrer tahsilat varsa iade neden yapılmıyor? (İade yerine kupon dayatması, provizyonun kapatılmaması, iç prosedür savunmaları…)

Bu iki soruyu belgeyle sabitlediğinizde; hastane ile çözüm, banka itirazı (chargeback) ve tüketici başvuruları arasında doğru stratejiyi kurar; çoğu dosyada iade sürecini ciddi biçimde hızlandırırsınız.

Single Blog Title