Giriş: Mal Kaçırma Davaları Neden Türkiye’de En Çok Açılan Miras Davası Türüdür?

Miras bırakanın sağlığında mallarını ölüm sonrası paylaşımı etkilemek için bir çocuk lehine veya üçüncü kişiler lehine devretmesi toplumda sık görülen bir durumdur. Bu işlemler çoğu zaman göstermelik satış şeklinde yapılır; ancak gerçekte amaç diğer mirasçıların miras haklarını ortadan kaldırmaktır.

Bu durum hukukta muris muvazaası olarak adlandırılır.

Yargıtay’ın 50 yılı aşkın uygulaması bu konuda çok nettir:

✔ Bedelsiz devrin satış gibi gösterilmesi → muvazaadır

✔ Amaç diğer mirasçıları mirastan mahrum bırakmak ise → işlem geçersizdir

✔ Taşınmaz tapuda iptal edilir ve miras payı oranında paylaştırılır

2025 uygulamasında muris muvazaası davası, mirasçıların hakkını korumada en etkili dava türü olmaya devam etmektedir.

---

1. Muris Muvazaası Nedir? Hukuki Tanım

Muris muvazaası, miras bırakanın:

✔ gerçekte bağış yapmak istediği bir taşınmazı

✔ görünüşte satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek

✔ mirasçıların saklı payını veya yasal payını azaltmak amacıyla

başkasına devretmesidir.

Bu durumda:

➡️ Tapudaki işlem görünüştekidir,
➡️ Gerçek irade bağıştır,
➡️ Amaç mirasçılardan mal kaçırmaktır.

Bu işlemler hukuken geçersizdir ve iptal edilebilir.

---

2. Muris Neden Böyle Bir Yola Başvurur? Yaygın Senaryolar

• Bir çocuğunu daha çok sevmesi

• Gelin/damatla sorun yaşaması

• Çocuklar arasında denge kurmak istememesi

• Aile içi küslükler

• “Bakımını bu çocuk yaptı” düşüncesi

• Miras paylaşımını kendince düzenlemek istemesi

• Üçüncü bir kişiye mal bırakmak istemesi

Ancak Türkiye’de mal kaçırma amacıyla yapılan bu işlemler hukuken korunmaz.

---

3. Muris Muvazaası Davasını Kim Açabilir?

Dava açma hakkı:

✔ mirasçılara,

✔ saklı paylı mirasçılara,

✔ atanmış mirasçılara

aittir.

Özellikle çocuklar ve sağ kalan eş en sık davacı olan kişilerdir.

---

4. Dava Kime Karşı Açılır?

Dava:

➡️ taşınmazın devredildiği kişiye (alıcıya)
➡️ ve gerekiyorsa onun mirasçılarına

karşı açılır.

Tapu iptal ve tescil talep edilir.

---

5. Muris Muvazaası Davasında İspat: Yargıtay’ın Çok Özel Ölçütleri

Muris muvazaasında alış/satış işlemi gerçek kabul edilmez.
Miras bırakanın gerçek iradesi araştırılır.

Yargıtay davanın ispatı için şu kriterleri uygular:

✔ Bedelin gerçekten ödenip ödenmediği

✔ Alıcı ile murisin yakınlık ilişkisi

✔ Murisin ekonomik durumu

✔ Alıcının ödeme gücü olup olmadığı

✔ Devrin yapıldığı tarih ve murisin sağlık durumu

✔ Mirasçılarla ilişkiler

✔ Satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fark

✔ Devir yapıldıktan sonra malı kimin kullanmaya devam ettiği

Bu unsurlar birlikte değerlendirildiğinde amaç mal kaçırma ise işlem iptal edilir.

---

6. Bedel Ödenmiş Gibi Gözüken İşlemler: En Çok Karşılaşılan Muvazaa Türü

Çok sık yapılan yöntem:

➡️ Tapuda satış gösterilmesi
➡️ Gerçekte hiçbir bedel alınmaması
➡️ “Sözde” satışla taşınmazın bir çocuğa devredilmesi

Yargıtay bu durumda şöyle der:

“Satış bedelinin gerçekte ödenmemiş olması, murisin gerçek iradesinin bağış olduğu yönünde güçlü karinedir.”

(Yargıtay 1. HD, 2022/3456)

Bu nedenle bedelin banka yoluyla ödendiğini ispat edemeyen alıcı zor durumda kalır.

---

7. Dava Konusu Değerin Artmış Olması Davayı Etkiler mi?

Hayır.

Taşınmazın:

• değerinin artması,

• imara açılması,

• kat karşılığı inşaat yapılmış olması

muris muvazaası davasının başarı şansını azaltmaz.

Yargıtay’a göre önemli olan işlemin yapıldığı tarihteki gerçek iradedir, sonraki ekonomik gelişmeler değildir.

---

8. Muvazaalı İşlemlerin Türleri

✔ Göstermelik Satış

En yaygın türdür.

✔ Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Görünümündeki Bağış

Gerçekte bakım yoksa işlem geçersizdir.

✔ Düşük Bedelli Satış (Daha ciddi karine)

✔ Devirden sonra murisin taşınmazı kullanmaya devam etmesi

Bu durumda muvazaa ihtimali çok yüksektir.

---

9. Zamanaşımı Var mı? Bu Dava Ne Zaman Açılabilir?

❗ Muris muvazaası davasında zamanaşımı yoktur.

Tapu iptal ve tescil davası:

➡️ miras bırakanın ölümünden 30–40 yıl sonra bile açılabilir.

Bu, muris muvazaası davalarını çok güçlü kılan en kritik noktadır.

---

10. Dava Sonucu Ne Olur?

Muris muvazaası davası kazanıldığında:

✔ Tapudaki satış işlemi iptal edilir

✔ Taşınmaz yeniden muris adına tescil edilir

✔ Ardından mirasçılar arasında paylaştırılır

Eğer dava konusu taşınmaz satılmışsa:

➡️ bedel üçüncü kişiden talep edilebilir (TBK sorumluluğu)

---

11. Muris Muvazaası – Tenkis Davası Birlikte Açılabilir mi?

Evet.

Çoğu zaman mirasçı:

➡️ hem tapunun iptalini (muris muvazaası)
➡️ hem saklı payın korunmasını (tenkis)

bir arada ister.

Yargıtay bu birleşik talebi kabul etmektedir.

---

12. Yargıtay’ın 2020–2025 Arasında Verdiği Önemli Mesajlar

✔ “Satış bedeli ödenmemişse muvazaa karinesidir.”

✔ “Anne-babanın tek çocuğa yaptığı devrin bağış olduğu açıktır.”

✔ “Muris, taşınmazı devrettikten sonra kullanmaya devam ediyorsa muvazaa vardır.”

✔ “Mal kaçırma amaçlı işlemler mirasın adil paylaşımına aykırıdır.”

---

Sonuç: Muris Muvazaası, Mirasçının En Güçlü Hukuki Silahıdır

2025 uygulamasına göre muris muvazaası:

✔ mal kaçırma işlemlerini tamamen geçersiz kılar

✔ miras eşitliğini yeniden sağlar

✔ zamanaşımı olmadığı için her zaman açılabilir

✔ Yargıtay tarafından sıkı şekilde denetlenir

✔ bedelsiz satış, düşük bedel, kullanım devamlılığı gibi unsurlar güçlü delildir

Bu nedenle miras bırakanın sağlığında yaptığı şüpheli tüm işlemler, muris muvazaası davasında adil bir şekilde incelenebilir.