Mirastan Feragat Sözleşmesi Sonradan İptal Edilebilir mi?
1. Giriş: Miras Hakkından Önceden Vazgeçmek Mümkün mü?
Miras hukuku sisteminde miras hakkı, kural olarak miras bırakanın ölümüyle doğar. Ancak kanun, istisnai olarak mirasçının daha miras açılmadan önce miras hakkından vazgeçmesine imkân tanımıştır. Bu kurum “mirastan feragat sözleşmesi” olarak adlandırılır.
Uygulamada çoğu zaman şu soru gündeme gelir:
Mirastan feragat sözleşmesi sonradan iptal edilebilir mi?
Bu sorunun cevabı, sözleşmenin türüne ve geçerlilik şartlarına bağlıdır.
2. Mirastan Feragat Sözleşmesinin Hukuki Dayanağı
Mirastan feragat sözleşmesi, Türk Medeni Kanunu m. 528 ve devamında düzenlenmiştir.
Kanuna göre:
-
Mirasçı ile miras bırakan arasında yapılır.
-
Resmi şekilde (noter huzurunda) düzenlenir.
-
Karşılıklı ve bağlayıcı bir sözleşmedir.
Bu sözleşme, tek taraflı vasiyetname değildir; iki taraflı bir hukuki işlemdir.
3. Feragat Türleri
Mirastan feragat sözleşmesi iki şekilde yapılabilir:
a) İvazlı Feragat
Mirasçı, belirli bir bedel veya mal karşılığında miras hakkından vazgeçer.
b) İvazsız Feragat
Mirasçı, herhangi bir karşılık almadan miras hakkından feragat eder.
Bu ayrım, iptal ve sonuçlar bakımından önemlidir.
4. Feragat Sözleşmesinin Geçerlilik Şartları
Feragat sözleşmesinin geçerli olması için:
-
Noter huzurunda resmi şekilde yapılması
-
Tarafların ayırt etme gücüne sahip olması
-
İrade fesadı bulunmaması
-
Hukuka ve ahlaka aykırı olmaması
gereklidir.
Bu şartlardan biri eksikse sözleşme iptal edilebilir.
5. Feragat Sonradan İptal Edilebilir mi?
Mirastan feragat sözleşmesi kural olarak bağlayıcıdır. Ancak aşağıdaki durumlarda iptal edilebilir:
-
Ehliyetsizlik
-
Hata, hile veya korkutma (irade fesadı)
-
Şekil eksikliği
-
Aşırı yararlanma (gabin)
Bu durumlarda feragat sözleşmesinin iptali için dava açılabilir.
6. Ehliyetsizlik Nedeniyle İptal
Sözleşmenin imzalandığı tarihte taraflardan biri ayırt etme gücüne sahip değilse sözleşme geçersiz olur.
Bu durumda:
-
Sağlık raporları
-
Hastane kayıtları
-
Tanık beyanları
önemli delil teşkil eder.
7. Hile ve Baskı (İrade Fesadı)
Feragat sözleşmesi baskı veya tehdit altında imzalanmışsa iptal edilebilir.
Örneğin:
-
“Feragat etmezsen seni mirastan tamamen çıkarırım” tehdidi
-
Yanıltıcı bilgi verilmesi
-
Gerçek değerin gizlenmesi
irade fesadı oluşturabilir.
Bu durumda Borçlar Hukuku hükümleri uygulanır.
8. Aşırı Yararlanma (Gabin)
İvazlı feragat sözleşmelerinde, mirasçıya verilen bedel ile feragat edilen miras hakkı arasında açık bir oransızlık varsa gabin iddiası gündeme gelebilir.
Örneğin milyonlarca lira değerindeki miras payı karşılığında sembolik bir ödeme yapılmışsa, sözleşme iptal edilebilir.
9. Feragat Altsoyu Etkiler mi?
İvazsız feragat halinde, kural olarak feragat eden mirasçının altsoyu da miras hakkını kaybeder.
İvazlı feragat halinde ise altsoyun durumu sözleşmeye göre değişebilir. Bu nedenle sözleşme içeriği büyük önem taşır.
10. Zamanaşımı Süresi
Feragat sözleşmesinin iptali davası, genel hükümlere tabidir.
İrade fesadı nedeniyle iptal isteniyorsa, öğrenmeden itibaren 1 yıl içinde dava açılmalıdır.
Hak düşürücü sürelerin kaçırılması halinde sözleşme geçerliliğini korur.
11. Feragat ile Iskat Arasındaki Fark
Mirastan feragat ile mirasçılıktan çıkarma (ıskat) sıkça karıştırılır:
-
Feragat → sözleşmeye dayanır, iki taraflıdır.
-
Iskat → vasiyetname ile tek taraflı yapılır.
Feragat, mirasçının kendi iradesiyle vazgeçmesidir; ıskat ise miras bırakanın tasarrufudur.
12. Feragat ile Tenkis İlişkisi
Geçerli bir feragat sözleşmesi varsa, feragat eden mirasçı saklı pay talep edemez. Bu durumda tenkis davası açamaz.
Ancak sözleşme geçersiz ise saklı pay hakkı yeniden gündeme gelir.
13. Yargıtay Uygulaması
Mirastan feragat sözleşmelerine ilişkin kararlar özellikle Yargıtay 3. Hukuk Dairesi içtihatlarında şekillenmiştir.
Yargıtay, resmi şekil şartına sıkı şekilde bağlıdır. Noter düzenlemesi bulunmayan feragat beyanları geçerli sayılmamaktadır.
14. En Sık Yapılan Hatalar
Uygulamada karşılaşılan hatalar şunlardır:
-
Noter huzurunda yapılmayan yazılı beyanların feragat sayılması
-
Sözlü feragatın geçerli olduğunun düşünülmesi
-
İvazlı sözleşmelerde gerçek değer analizinin yapılmaması
-
Altsoyun durumunun sözleşmede düzenlenmemesi
Bu hatalar, ileride ciddi dava süreçlerine yol açmaktadır.
15. Sonuç: Feragat Sözleşmesi Güçlü ama Mutlak Değil
Mirastan feragat sözleşmesi, doğru düzenlendiğinde bağlayıcıdır ve saklı pay dahil miras hakkını ortadan kaldırabilir. Ancak şekil şartlarına aykırılık, irade fesadı veya aşırı yararlanma gibi durumlarda iptal edilebilir.
Bu nedenle hem feragat sözleşmesi düzenlenirken hem de iptal davası açılırken hukuki değerlendirme titizlikle yapılmalıdır. Özellikle resmi şekil, sözleşme içeriği ve karşılık unsuru detaylı analiz edilmelidir.
Mirastan feragat, miras hukukunda en güçlü tasarruf araçlarından biri olmakla birlikte, denetime açık bir hukuki işlemdir.
About Post Author
