MİRASTAN FERAGAT SÖZLEŞMESİ NEDİR? MİRASTAN FERAGAT SÖZLEŞMESİ NASIL YAPILIR?

Mirastan Feragat Sözleşmesi Nedir, Nasıl Yapılır?

Mirastan feragat sözleşmesi, miras bırakan ile yasal mirasçısı arasında yapılan ve mirasçının gelecekteki miras hakkından kısmen veya tamamen vazgeçtiğini ifade eden resmi bir sözleşmedir. Türk Medeni Kanunu’nun 528. maddesinde açıkça düzenlenen bu sözleşme, miras bırakanın sağlığında yapılır ve ilerideki mirasçılık iddialarının önüne geçmek açısından büyük önem taşır. Uygulamada çoğunlukla taşınmaz devri, aile şirketi yönetimi veya çocuklar arasında eşitliğin sağlanması amacıyla tercih edilmektedir.

Mirastan feragat ile mirasın reddi kavramları sıklıkla karıştırılsa da aralarında çok temel farklar vardır. Mirastan feragat, miras bırakan henüz hayattayken noter huzurunda yapılan resmi bir sözleşme ile gerçekleşir. Mirasın reddi ise miras bırakanın vefatından sonra yapılır ve mirasçının ölüm sonrası hukuken doğmuş olan miras hakkından vazgeçmesi anlamına gelir. Ayrıca mirastan feragatle birlikte mirasçılık sıfatı doğmadan önce ortadan kalkar; oysa mirasın reddinde bu sıfat doğar, ancak sonradan sona erdirilir.

Mirastan feragat sözleşmesinin geçerli olabilmesi için noterlik kanunu uyarınca resmi şekilde (resmi vasiyetname şeklinde yapılır.) düzenlenmiş olması şarttır. Adi yazılı şekilde yapılan sözleşmeler hukuken geçerli değildir ve ileride mirasçılık iddiasında bulunulmasına engel teşkil etmez. Bu nedenle noter huzurunda düzenleme şeklinde hazırlanmalı ve miras bırakan ile mirasçı bizzat imza sürecinde bulunmalıdır. Mirasçı bu feragati serbest iradesiyle yapmalıdır; aksi durumda irade sakatlığı nedeniyle iptal davası açılması gündeme gelebilir.

Mirastan feragat sözleşmeleri karşılıklı veya karşılıksız olarak iki şekilde yapılabilir. Karşılıksız feragatte mirasçı herhangi bir menfaat elde etmeden miras hakkından feragat eder. Karşılıklı feragatte ise miras bırakan, feragat eden mirasçıya bir malvarlığı devri veya ödeme yapar. Örneğin; bir taşınmazın mülkiyetinin devri karşılığında mirastan feragat edilebilir. Bu durumda feragat sözleşmesi aynı zamanda bir edim içerdiğinden borçlar hukuku anlamında da sonuç doğurur. Eğer sözleşmede belirtilen menfaat sağlanmamışsa feragat eden kişi alacak davası açabilir.

Feragat sözleşmesinde eğer aksi belirtilmemişse, feragat eden mirasçının altsoyu da mirasçılıktan çıkarılmış sayılır. Ancak sözleşmede, “feragat edenin altsoyu mirasçıdır” şeklinde bir düzenleme yapılmışsa, altsoy yine mirasçı olabilir. Bu husus, aile planlaması yapılırken dikkatle değerlendirilmelidir.

Mirastan feragat sözleşmesi yalnızca yasal mirasçılarla yapılabilir. Atanmış mirasçılarla bu tür bir sözleşme düzenlenemez. Dolayısıyla Türk Medeni Kanunu’nun 495. ve devamı maddelerinde belirtilen kan hısımları, eş ve evlat edinilen kişiler bu sözleşmenin tarafı olabilir.

Geçerli şekilde yapılmış bir mirastan feragat sözleşmesinin iptali ancak irade sakatlığı hallerinin varlığı hâlinde mümkündür. Hata, hile veya cebir gibi sebepler ispatlandığı takdirde sözleşmenin iptali talep edilebilir. Aksi hâlde geçerli ve bağlayıcıdır; sözleşmeden dönülemez.

Mirastan feragat sözleşmesine rağmen bazı mirasçılar daha sonra dava açabilmektedir. Ancak geçerli bir feragat varsa bu davalar reddedilir. Öte yandan sözleşmede bir edim kararlaştırılmış fakat yerine getirilmemişse, feragat eden kişi bu edime yönelik alacak davası açma hakkına sahiptir. Bu tür talepler genellikle taşınmaz devrinin yapılmaması, vaad edilen nakit bedelin ödenmemesi gibi sebeplerle gündeme gelir.

Yargıtay kararları, uygulamada karşılıklı feragat sözleşmelerinde mirasçıya düşen menfaatin tam olarak sağlanıp sağlanmadığının denetleneceğini ortaya koymaktadır. Örneğin; Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 2008 tarihli bir kararında, mirastan feragat eden kişiye vaat edilen bedelin ödenip ödenmediği özellikle incelenmiştir. Bu bağlamda noter sözleşmesinin yanında taraflar arasındaki irade ve edim dengesi de önem taşır.

Özellikle aile içi şirket yapılanmalarında, taşınmaz paylaşımında veya borçlu miras bırakanın malvarlığının tasfiyesinde mirastan feragat sözleşmesi hukuki güvenlik sağlamaktadır. Ancak bu sözleşmelerin her durumda titizlikle ve uzman avukat danışmanlığında hazırlanması, ileride doğacak uyuşmazlıkların önüne geçilmesi açısından önemlidir.

Sonuç olarak, mirastan feragat sözleşmesi, miras bırakan ile mirasçı arasında ileriye dönük ve bağlayıcı bir anlaşmadır. Doğru ve geçerli şekilde yapılması hâlinde mirasçının tüm miras haklarını ortadan kaldırır. Ancak şekil şartlarına uyulmazsa veya feragat iradesi irade sakatlığına dayalıysa, bu sözleşme geçersiz kabul edilir. Uygulamada mirasın daha adil ve planlı şekilde paylaşılması için sıklıkla başvurulan bu sözleşme türü, aynı zamanda olası miras davalarının önüne geçilmesini sağlar.

Mirastan Feragat Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Türk Medeni Kanunu mirastan feragat sözleşmelerinin karşılıklı ve karşılıksız olmasına göre iki çeşit olarak düzenlemiştir. Karşılıklı miras sözleşmesi mirasbırakan ile mirasçı arasında mirastan feragat karşılığında belirli bir edimin öngörülmesidir.( örneğin taşınmazın devri, belirli bir miktar paranın verilmesi gibi…)Karşılıksız miras sözleşmelerinde ise mirasbırakan ile mirasçı arasında herhangi bir edim olmaksızın yapılan feragat sözleşmesidir.

Miras sözleşmesinin karşılıklı ve karşılıksız olma durumuna göre farklı sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Sözleşmenin karşılıklı olması durumunda Türk Medeni Kanunun 528. maddesine göre aksi öngörülmedikçe feragat edenin alt soyunun mirasçı olmasını engeller. Şayet miras sözleşmesi belli bir karşılık belirlenmeden yapılmışsa bu durumda alt soyun mirasçılığı devam edecektir.

Mirastan feragat sözleşmesi şu şekilde yapılır:

1. Tarafların Hazırlığı

Sözleşme, miras bırakan (henüz hayattaki kişi) ile yasal mirasçı (örneğin çocuk, eş, anne, baba) arasında yapılır. Atanmış mirasçılarla bu tür bir sözleşme yapılamaz. Tarafların her ikisi de işlem sırasında hazır bulunmalı ve özgür iradeyle beyan vermelidir.

2. Noterlikte Resmi Şekilde Düzenleme

Mirastan feragat sözleşmesi, noterlikte resmî vasiyetname biçiminde düzenlenmiş senet şeklinde hazırlanmalıdır. Bu, tarafların sadece imza beyanı vermesiyle değil; noter huzurunda, içerik okunarak ve tarafların iradesi açıklanarak gerçekleştirilmelidir. Aksi halde sözleşme geçersiz sayılır.

3. Feragat Türünün Belirlenmesi

Sözleşmede feragatin tam mı yoksa kısmi mi olduğu net olarak belirtilmelidir. Tam feragatte kişi tüm miras hakkından vazgeçer. Kısmi feragatte ise yalnızca belirli bir malvarlığı unsuru (örneğin taşınmaz, para) ya da oran için feragat söz konusu olur.

4. Karşılık Olup Olmadığının Açıklanması

Sözleşmede feragat karşılığında bir menfaat (taşınmaz devri, nakit ödeme gibi) sağlanmışsa, bu açıkça belirtilmelidir. Karşılıksız feragatte herhangi bir edim verilmez. Karşılıklı feragatte ise vaat edilen şeyin yerine getirilmemesi durumunda alacak davası açılabilir.

5. Altsoyun Mirasçılığı Konusunda Açıklık

Sözleşmede açıkça “altsoy bu feragatten etkilenmez” şeklinde bir hüküm konulursa, çocuklar ve torunlar mirasçılık sıfatını sürdürebilir. Bu ifade özellikle aile yapısının korunması açısından önemlidir.

6. Sözleşmenin İmzalanması ve Geçerlilik

Tüm bu bilgiler noter tarafından senet haline getirilir. Taraflar sözleşmeyi imzalar ve noter tarafından onaylanır. Bu işlemle birlikte mirastan feragat kesinleşir. Sözleşme, aksi ispat edilmedikçe bağlayıcıdır.

Mirastan Feragat Sözleşmesi Geçerli Olması İçin Gerekli Şartlar

Noter tarafından düzenlenmiş olmalı,
Taraflar sözleşmeyi bizzat imzalamalı,
Mirasçı iradesini serbestçe açıklamalı,
Karşılıklı feragatte edimin belirtilmesi gerekir.

Mirastan Feragat Sözleşmesi İptal Edilebilir mi?

Evet, bazı durumlarda sözleşmenin iptali mümkündür. Şu hallerde geçersizlik iddiası ileri sürülebilir:

Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa,
Taraflardan birinde veya her ikisinde ehliyetsizlik durumu varsa,
Sözleşme kanunda öngörülen şekilde yapılmadıysa,
Feragat sözleşmesinin içeriğinin bağlandığı koşullar ve yüklemeler hukuka veya ahlaka aykırı ise.

Single Blog Title