Market Reyonundaki Fiyat ile Kasa Farkı: Dolandırıcılık mı, Hata mı?
1. Tüketici Kanunu ve Dolandırıcılık Şüphesi
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, fiyat etiketleri konusunda tüketiciyi tam koruma altına alır. Kanuna göre, reyon fiyatı ile kasa fiyatı arasında fark olması durumunda, tüketicinin lehine olan (düşük olan) fiyatın uygulanması zorunludur. Eğer işletme bu kuralı bilerek ihlal ediyor ve müşteriden fazla para tahsil ediyorsa, bu durum hukuki bir uyuşmazlığın ötesine geçerek bir dolandırıcılık eylemine dönüşebilir.
2. Türk Ceza Kanunu Kapsamında Dolandırıcılık Suçu (TCK 157)
Bir eylemin ceza hukuku anlamında dolandırıcılık sayılabilmesi için “hile” ve “aldatma” unsurlarının bir arada bulunması gerekir. Marketlerdeki fiyat farkları şu iki senaryo üzerinden değerlendirilir:
A. Sistematik Fiyat Dolandırıcılığı
Eğer bir market yönetimi, indirimli etiketleri rafta tutup kasada yüksek fiyat tanımlayarak bu durumu bir kazanç kapısı haline getirmişse, burada “nitelikli bir dolandırıcılık” yapısı aranabilir. Tüketicinin dikkatsizliğinden veya kasa kuyruğundaki aceleci tavrından faydalanarak yapılan bu gizli tahsilatlar, tipik bir dolandırıcılık modelidir.
B. Hileli Davranış ve Aldatma
Dolandırıcılık suçunun en temel öğesi hiledir. Reyondaki etiket ile müşteriyi satın alma kararına ikna etmek, ancak ödeme anında farklı bir bedel yansıtmak, kişinin iradesini sakatlayan hileli bir davranıştır. Bu hile, müşterinin cüzdanından rızası dışında fazladan para çıkmasına neden olduğu için teknik olarak bir dolandırıcılık teşebbüsüdür.
3. Etiket Oyunları: Bir Dolandırıcılık Yöntemi Olarak Fiyat Farkı
Mali suçlar ve ticari ahlak çerçevesinde, etiketlerde yapılan “oyunlar” sadece bir idari kusur değil, aynı zamanda ekonomik bir dolandırıcılık türü olarak kabul edilir.
-
Gizli Zam Yöntemi: Raftaki fiyatın sabit bırakılıp kasadaki sistemin güncellenmesi, müşterinin fark etmeyeceği umularak yapılan bir dolandırıcılık girişimidir.
-
Yanıltıcı İndirimler: “Yüzde 50 indirim” etiketiyle satılan bir ürünün kasada aslında hiç indirim görmediğinin anlaşılması, reklam yoluyla işlenen bir dolandırıcılık suçunun parçası olabilir.
4. Dolandırıcılık Mağduru Olmamak İçin Ne Yapılmalı?
Marketlerdeki bu potansiyel dolandırıcılık yöntemlerine karşı tüketicinin elindeki en büyük silah bilinçli hareket etmektir. İşte kendinizi korumanız için izlemeniz gereken adımlar:
Delil Toplama ve Tespit
Farkı anladığınız anda etiketin fotoğrafını çekin. Bu fotoğraf, olası bir dolandırıcılık soruşturmasında veya tüketici hakem heyeti başvurusunda en somut deliliniz olacaktır. İşletme personeli etiketi değiştirmeye veya yok etmeye çalışırsa, bu durum kötü niyetin ve dolandırıcılık kastının bir kanıtı olarak not edilmelidir.
Hak Arama ve İhbar
Mağaza yönetimi düşük fiyatı uygulamayı reddediyorsa, bu direnç eylemi bilinçli bir dolandırıcılık kastı taşıdıklarını gösterebilir. Bu durumda:
-
Ticaret Bakanlığı’na Bildirim: “Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu”na işletmeyi ihbar ederek sistematik dolandırıcılık incelemesi başlatılmasını sağlayabilirsiniz.
-
Alo 175 Hattı: Tüketici hattını arayarak fiyat etiketindeki bu aldatıcı ve dolandırıcılık şüphesi uyandıran durumu kayıtlara geçirin.
5. İşletmelerin “Dolandırıcılık” İddiasıyla Karşılaşma Riski
Marketler için etiket hatası yapmak, sadece bir para cezası ile sonuçlanmayabilir. Sosyal medyanın hızıyla birleşen bir dolandırıcılık iddiası, büyük zincir marketlerin bile itibarını yerle bir edebilir.
-
Adli Soruşturmalar: Sürekli şikayet alan işletmeler hakkında Cumhuriyet Savcılıkları tarafından “fiyatları etkileme” veya “halkı yanıltma suretiyle dolandırıcılık” suçlarından soruşturma açılabilir.
-
Kümülatif Cezalar: Denetimlerde her bir hatalı etiket, ayrı bir dolandırıcılık emaresi olarak görülüp her ürün için ayrı ayrı ağır idari para cezaları kesilmektedir.
6. Fiyat Etiketi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
“Market hatasını kabul edip farkı öderse dolandırıcılık suçu ortadan kalkar mı?” Tüketici hukuku açısından zarar giderilmiş olur. Ancak bu durum sistematikse, yani her gün onlarca müşteriye yapılıyorsa, mağdurun zararının giderilmesi işletmeyi genel bir dolandırıcılık soruşturmasından muaf tutmayabilir.
“Kasadaki fiyatın daha düşük olması dolandırıcılık mıdır?” Hayır, bu durum tüketici lehinedir ve bir dolandırıcılık unsuru taşımaz. Suçun oluşması için müşterinin zarara uğratılması şarttır.
Sonuç: Dolandırıcılıkla Mücadelede Tüketici Farkındalığı
Marketlerde karşılaşılan fiyat uyuşmazlıkları her ne kadar bazen teknik aksaklıklardan kaynaklansa da, bu durumun bir dolandırıcılık yöntemi olarak kullanılmasına izin verilmemelidir. Tüketici olarak hakkınızı aramanız, sadece kendi bütçenizi korumakla kalmaz, aynı zamanda bu tür dolandırıcılık girişimlerini alışkanlık haline getiren işletmelere karşı toplumsal bir barikat oluşturur. Unutmayın, şeffaf olmayan her fiyat etiketi, bir dolandırıcılık riskidir.
About Post Author
