Kanada’da Oturum İzni Süresinin Uzatılması Hangi Hukuki Kriterlere Bağlıdır?

GİRİŞ

Kanada, göçmenlik politikaları bakımından yalnızca nitelikli bireyleri ülkeye çekmekle kalmaz, aynı zamanda bu kişilerin kalıcılığını ve topluma entegrasyonunu da güvence altına almayı amaçlar. Bu kapsamda verilen oturum izinleri, süresi dolmadan önce belirli hukuki şartlara bağlı olarak uzatılabilir. Ancak bu süreç, basit bir idari işlemden ibaret olmayıp, Kanada göçmenlik hukuku içinde sıkı denetim ve belge esasına dayalı bir değerlendirmeyi içerir.

Bu makalede, Kanada’da geçici ve daimi oturum izni süresinin uzatılmasına ilişkin hukuki kriterler, başvuru prosedürleri, gerekli belgeler, ret nedenleri, yargı yolları, anayasal haklar ve Federal Court içtihatları detaylı olarak ele alınacaktır.

1. Kanada’da Oturum İzni Türleri Nelerdir?

Kanada’da temel olarak iki tür oturum izni mevcuttur:

A. Geçici Oturum İzni (Temporary Resident Status)

Ziyaretçi (Visitor)
Öğrenci (Student)
Geçici İşçi (Worker)
Geçici İkamet İzni (TRP – Temporary Resident Permit)

B. Daimi Oturum İzni (Permanent Resident – PR)

Express Entry üzerinden alınan kalıcı oturum
Aile sponsorluğu
Mülteci statüsü
Provincial Nominee Program (PNP)

Her iki oturum türü için de süre dolmadan önce uzatma talebinde bulunmak mümkündür.

2. Geçici Oturum İzni Süresinin Uzatılması (Visa Extension)

Hukuki Dayanak:

Immigration and Refugee Protection Act (IRPA)
Immigration and Refugee Protection Regulations (IRPR)
Uygulayıcı kurum: Immigration, Refugees and Citizenship Canada (IRCC)

Başvuru Süresi:

İzin süresi dolmadan en az 30 gün önce başvuru yapılmalıdır.
Online başvuru tercih edilir.
Süre dolmuşsa, kişi “implied status” kapsamında geçici olarak kalmaya devam edebilir.

Başvuru Kriterleri:

Geçerli pasaport
Mevcut statüye uygunluk (örneğin öğrenci statüsündeyse öğrenim devam etmeli)
Mali yeterlilik belgeleri
Kanada dışına çıkış niyetinin bulunmadığının ispatı
Geçerli sağlık durumu
Sabıka kaydının temizliği

3. Daimi Oturum İzni (PR) Kartının Süre Uzatımı

A. Hukuki Dayanak:

IRPA madde 28 ve 31, PR kartının süresinin dolması halinde başvuru sahibine yeniden kart verilmesini ve statünün devamlılığını düzenler.

B. Geçerli Oturum Kriteri (Residency Obligation):

Daimi oturum sahibi bir kişi, her 5 yıllık dönemde en az 730 gün (2 yıl) fiziken Kanada’da bulunmalıdır.

C. İstisnalar:

Aşağıdaki durumlarda kişi Kanada dışında geçirse bile bu süre Kanada’da geçirilmiş sayılır:

Kanada vatandaşı eş veya ebeveyn ile yurtdışında ikamet edilmesi,
Kanada menfaatine uluslararası görevlerde bulunulması,
Kanada devleti adına çalışılması.

D. Başvuru Süreci:

PR kartı geçerliliği 5 yıldır.
Süresi dolmadan online ya da kağıt ortamında başvuru yapılabilir.
PR statüsü sona ermez, yalnızca kart süresi dolar.

E. Belgeler:

Geçerli kimlik ve pasaport,
Kanada’da ikamet kanıtları (kira sözleşmesi, faturalar, banka dökümleri),
730 gün kuralına uyumu ispatlayan belgeler,
Fotoğraf ve ödeme dekontu.

4. Süre Uzatımı Reddi: Hukuki Nedenler ve Sonuçları

A. Red Nedenleri:

730 gün ikamet şartının yerine getirilmemesi,
Sahte belge sunulması (IRPA m.40 – misrepresentation),
Kamu güvenliğini tehdit eden sabıka kayıtları,
Mali yetersizlik veya sahte mali beyanlar.

B. Hukuki Sonuçlar:

PR kartı verilmez,
Sınır dışı işlemi başlatılabilir,
Federal Court’a başvuru hakkı doğar.

5. Ret Kararına Karşı Yargı Yolları

A. Federal Court of Canada

PR kartı uzatma başvurusu reddedilen kişi, Federal Court nezdinde judicial review (yargısal denetim) talebinde bulunabilir.
Süre: Kararın bildiriminden itibaren 60 gün.
Yalnızca usul ve kararın “makullüğü” denetlenir.
Yeni belge sunumu yapılmaz.

B. Immigration Appeal Division (IAD)

Daimi oturumun kaybedilmesine ilişkin kararlara karşı başvurulabilecek bir iç hukuk yoludur.
Süre: 30 gün içinde temyiz dilekçesi verilmelidir.

6. Geçici İkamet İzni (TRP) Uzatma

TRP, özellikle:

Sağlık sorunu olan kişiler,
Ceza geçmişi olan ama topluma entegre kişiler,
Göçmenlik suçu işlemiş ama insani gerekçeleri bulunan kişiler

için verilir. Süresi uzatılabilir ancak her vaka bireysel değerlendirmeye tabidir.

Başvuru Kriterleri:

Hâlihazırdaki riskin sona erdiği,
Kamu düzenine tehdit oluşturmadığı,
İnsani gerekçelerin devam ettiği durumlar.

7. Anayasal ve Uluslararası Hukuki Koruma

Canadian Charter of Rights and Freedoms:

Adil işlem hakkı (s.7)
Ayrımcılık yasağı (s.15)
Özel hayatın gizliliği (s.8)

Uluslararası Sözleşmeler:

BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi: Aile hayatına saygı, geri gönderilmeme ilkesi.
BM Mülteci Sözleşmesi: Koruma statüsü devam eden kişilerin sınır dışı edilmemesi.

Bu ilkeler, başvurucunun hukuka aykırı sınır dışı edilmesini veya statüsüz kalmasını engeller.

8. Hukuki Temsilcinin Rolü

Oturum izni uzatma başvurularında profesyonel danışmanlık almak:

Belgelerin doğru hazırlanması,
Ret risklerinin önlenmesi,
Yargı sürecinin zamanında ve etkili yürütülmesi,

açısından kritiktir.

Kanada Barosu’na kayıtlı avukatlar veya RCIC lisanslı göçmenlik danışmanları, bu süreçte başvurucuyu temsil edebilir.

9. Uygulamada Karşılaşılan Hatalar

Sık Yapılan Hatalar:

730 gün kuralının yanlış hesaplanması,
Geçici izinle gelenlerin statü sürelerini aşmaları,
Geriye dönük sağlık sigortası eksiklikleri,
PR kartı başvurusunda eski adres beyanı,
Evlilik gibi değişikliklerin IRCC’ye bildirilmemesi.

Bu durumlar hem ret kararına hem de statü kaybına neden olabilir.

10. Sonuç: Oturum Süresi Uzatımı, Hukuki Güvenceler ve Titizlik Gerektirir

Kanada’da oturum süresinin uzatılması; başvurucunun statüsüne, göçmenlik geçmişine, ülkeye katkı potansiyeline ve beyanlarının doğruluğuna göre değerlendirilir. Özellikle daimi oturum sahipleri için 730 gün kuralı, göçmenlik sisteminin omurgasını oluşturur.

Başvuru sahipleri:

Belgelerini zamanında ve doğru sunmalı,
Hukuki danışmanlık almalı,
Ret halinde yargı yollarını değerlendirmeli,

ve böylece statülerini kaybetme riski olmadan Kanada’daki yaşamlarını sürdürebilmelidir.

Single Blog Title