Kalp Krizi İş Kazası Kapsamında mıdır ?

Kalp Krizi İş Kazası Kapsamında mıdır ?

Çalışma hayatında en çok tartışılan sorulardan biri şudur:
“Kalp krizi iş kazası kapsamında mıdır?”

Özellikle yoğun stres, ağır iş yükü, fazla mesai, performans baskısı ve mobbing gibi faktörlerin yaygınlaştığı günümüz çalışma koşullarında, çalışanların işyerinde ya da iş ile bağlantılı süreçlerde geçirdiği kalp krizlerinin “iş kazası” sayılıp sayılmayacağı büyük önem taşımaktadır. Çünkü bir olayın “iş kazası” olarak kabul edilmesi, hem SGK’dan alınacak hakları hem de işveren aleyhine açılabilecek tazminat davalarını doğrudan etkiler.

---

1. İş Kazası Nedir? Kalp Krizi Bu Tanıma Girer mi?

Öncelikle, kalp krizinin iş kazası sayılıp sayılmayacağının cevabı, iş kazası kavramını anlamaktan geçer. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre iş kazası, özetle:

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

• İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,

• İşveren tarafından görevle başka bir yere gönderildiği sırada,

• Emziren sigortalı kadın işçinin çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

• İşveren tarafından sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelmesi sırasında

meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen zarara uğratan olaylardır.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Kanunda olayın “dıştan gelen” bir etkiden kaynaklanması gerektiğine dair açık bir ifade yoktur. Bu nedenle, içsel bir neden olan kalp krizi de, belirli koşullarda yukarıdaki hallere giriyorsa iş kazası olarak kabul edilebilir.

Özetle; kalp krizi, otomatik olarak iş kazası değildir, ancak doğru şartlar altında iş kazası kapsamında sayılabilir.

---

2. Kalp Krizinin İş Kazası Sayılabilmesi İçin Aranan Temel Kriterler

“Kalp krizi iş kazası kapsamında mıdır?” sorusunun hukuki cevabı, her somut olay için ayrı ayrı verilir. Buna rağmen Yargıtay ve uygulamada bazı ortak kriterler oluşmuştur:

2.1. Zaman Kriteri: Olay Ne Zaman Meydana Geldi?

Kalp krizinin:

• Mesai saatleri içinde,

• Çalışanın fiilen işini yaptığı sırada,

• İşyerinde ya da işin yürütüldüğü sahada,

• Fazla mesai, gece vardiyası veya uzun süreli çalışma esnasında

meydana gelmesi, iş kazası sayılma ihtimalini güçlendirir.

Örneğin, işçi işyerinde bilgisayar başında, sahada, depoda, atölyede veya şantiyede çalışırken aniden kalp krizi geçirip yere yığılıyorsa; bu olay çoğu kez “işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olay” olarak değerlendirilir ve iş kazası kabulü yönünde güçlü bir karine oluşturur.

2.2. Mekân Kriteri: Olay Nerede Meydana Geldi?

Olayın:

• İşyerinde,

• İşverenin tahsis ettiği servis aracında,

• İşverenin görevlendirmesiyle gidilen başka bir yerde,

• İşin yürütüldüğü saha, şantiye, fabrika, ofis ya da depo gibi alanlarda

meydana gelmesi önemlidir.

Örneğin; işverenin sağladığı servisle işe giderken veya işten dönerken araçta meydana gelen kalp krizi de, belirli koşullarda “yol iş kazası” kapsamında değerlendirilebilir.

2.3. İlliyet Bağı: İş Koşulları Kalp Krizini Tetikledi mi?

Kalp krizinin iş kazası sayılmasında en tartışmalı nokta **“iş ile hastalık arasındaki nedensellik bağı”**dır. Kişinin kalp rahatsızlığı önceden de olabilir; ancak:

• Aşırı iş yükü,

• Yoğun stres ve baskı,

• Düzenli olmayan vardiya sistemi (gece-gündüz dönüşümlü),

• Yüksek sıcaklıkta veya ağır fiziki şartlarda çalışma,

• Fazla mesai, dinlenme hakkının fiilen kullandırılmaması,

• Mobbing, baskıcı yönetim, hedef baskısı, satış baskısı

gibi faktörler kalp krizini doğrudan tetiklemişse, iş ile kalp krizi arasında illiyet bağı kurulabilir. Bu bağ kurulduğunda, olayın iş kazası sayılması ihtimali ciddi şekilde artar.

---

3. Her Kalp Krizi İş Kazası Değildir: Kişisel Risk – İş Kaynaklı Risk Ayrımı

Kalp krizlerinin önemli bir kısmı, kişisel risk faktörleri (yaş, genetik yatkınlık, sigara, kolesterol, hipertansiyon, obezite vb.) nedeniyle ortaya çıkar. Bu nedenle, sırf kalp krizi işyerinde oldu diye otomatik olarak iş kazası sayıldığı söylenemez.

Uygulamada şu ayrım yapılır:

• Eğer işçi herhangi bir olağandışı iş yükü, stres, baskı veya ağır koşul olmaksızın, sıradan bir günde, rutin şekilde çalışırken kalp krizi geçiriyorsa, olayın sadece kişisel risk kaynaklı olduğu değerlendirilebilir.

• Buna karşılık, kalp krizi olağandışı bir yüklenme, ağır çalışma koşulları veya aşırı stresli bir süreç sonrasında meydana gelmişse, iş koşullarının krizi tetiklediği kabul edilebilir.

Burada, çoğu dosyada bilirkişi raporu ve tıbbi değerlendirmeler belirleyici olur. Kardiyoloji, iş sağlığı güvenliği ve adli tıp uzmanlarının raporları, mahkemenin iş kazası konusunda karar vermesinde kritik önemdedir.

---

4. Mola, Yemek Arası, Servis Yolculuğu ve Uzaktan Çalışma Durumları

Modern çalışma hayatında, kalp krizinin iş kazası sayılıp sayılmayacağı sadece klasik “işyeri–mesai” bağlamında tartışılmaz. Şu senaryolar da sıkça gündeme gelir:

4.1. Mola ve Yemek Arasında Kalp Krizi

İşçinin işyerinde, yemekhanede, dinlenme odasında, çay molasında geçirdiği kalp krizleri de çoğu zaman “işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olay” olarak kabul edilir. İşverenin denetim alanında kalındığı sürece, iş kazası kabulü yönünde güçlü bir eğilim vardır.

4.2. Serviste veya Yolculuk Esnasında Kalp Krizi

İşverenin sağladığı servis aracında işe gidiş geliş sırasında meydana gelen kalp krizleri, kanunun açık hükmü gereği “işin yapıldığı yere gidiş ve geliş” sırasında meydana gelen olay kapsamına girebilir. Burada önemli olan, yolculuğun işveren tarafından sağlanan taşıtla yapılmasıdır.

4.3. Görevle Başka Yere Gönderilen İşçi

Satış temsilcileri, şoförler, saha elemanları, teknik servis personeli gibi sık seyahat eden çalışanlar açısından; görevlendirildiği yerde veya yolda geçirilen kalp krizleri, genellikle “görevle başka yere gönderilme” kapsamında değerlendirilir.

4.4. Evden Çalışma (Home Office) ve Uzaktan Çalışma

Uzaktan çalışmanın yaygınlaşmasıyla birlikte, evde çalışırken yaşanan kalp krizi olaylarının iş kazası sayılıp sayılmayacağı da gündeme gelmektedir. Burada:

• Gerçekten iş yapıldığı sırada mı meydana geldiği,

• Çalışma saatleri, iş yoğunluğu, hedef baskısı,

• İşverenin fiili denetimi ve talimatları

dikkate alınarak illiyet bağı araştırılır. Tek başına evde olması, iş kazası sayılmasını engellemez; önemli olan işle bağlantının somut delillerle ortaya konulmasıdır.

---

5. Kalp Krizi İş Kazası Sayıldığında SGK ve Tazminat Hakları

Kalp krizi olayının iş kazası sayılması durumunda; hem SGK’dan sağlanan haklar hem de işveren aleyhine açılacak davalar bakımından ciddi farklar ortaya çıkar.

5.1. SGK’dan Sağlanan Haklar

İş kazası kabul edildiğinde:

• Geçici iş göremezlik ödeneği,

• Sürekli iş göremezlik geliri,

• Ölüm halinde hak sahiplerine gelir bağlanması,

• Cenaze yardımı

gibi sosyal güvenlik yardımları gündeme gelir.

Bu nedenle, kalp krizinin iş kazası sayılıp sayılmadığı, özellikle işçinin çalışamaz hale geldiği veya vefat ettiği durumlarda, ailenin ekonomik geleceği açısından hayati önem taşır.

5.2. İşverenden Talep Edilebilecek Tazminatlar

İşverenin kusurlu olduğu durumlarda:

• Maddi tazminat (çalışma gücü kaybı, gelir kaybı, tedavi giderleri, bakıcı giderleri vb.),

• Manevi tazminat,

• Ölüm halinde destekten yoksun kalma tazminatı ve mirasçıların manevi tazminat talepleri

işveren ve varsa alt işveren aleyhine açılacak davalarla istenebilir.

Burada işverenin şu alanlardaki ihmali sorgulanır:

• İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yeterliliği,

• İşçinin fazla mesaiye zorlanması, dinlenme hakkının fiilen kullandırılmaması,

• Aşırı iş yükü ve hedef baskısı,

• Mobbing veya sistematik psikolojik baskı,

• Yasal yükümlülüklere aykırı vardiya ve çalışma koşulları.

---

6. Bildirim Süreleri, İspat ve Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

6.1. İşverenin Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, meydana gelen iş kazasını en geç üç iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. Kalp krizi olayları bu kapsamda da bildirilmelidir. Bildirilmemesi:

• İdari para cezası,

• İleride tazminat davalarında işveren aleyhine delil olarak değerlendirilme

sonuçlarını doğurabilir.

6.2. İspat Araçları

Kalp krizinin iş kazası sayılması için:

• İşe giriş–çıkış kayıtları,

• Vardiya listeleri,

• Fazla mesai formları,

• Kamera kayıtları,

• Tanık anlatımları,

• Sağlık raporları, epikrizler, yoğun bakım kayıtları,

• İşçi üzerinde yoğun stres ve baskı olduğunu gösteren e-posta ve yazışmalar

büyük önem taşır.

Aile veya işçi, bu delillerin toplanması ve dosyaya sunulması için mümkün olduğunca erken aşamada uzman bir iş hukuku/sosyal güvenlik hukuku avukatından destek almalıdır.

---

7. Sonuç: Kalp Krizi İş Kazası Kapsamında mıdır?

Sorunun hukukî cevabını şöyle özetleyebiliriz:

• “Kalp krizi iş kazası kapsamında mıdır?” sorusunun cevabı “evet” veya “hayır” şeklinde toptancı verilemez.

• Kalp krizi, kanunen iş kazası sayılabilecek bir olaydır, ancak somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

• Olayın işyerinde veya iş ile bağlantılı bir süreçte meydana gelmiş olması,

• İşin niteliği, çalışma şartları, iş yükü ve stres düzeyi,

• İş koşullarının kalp krizini tetikleyici bir rol oynayıp oynamadığı,

• Tıbbi bilirkişi raporları ve deliller,

karar üzerinde belirleyicidir.

Şu güvenli cümleyi kurmak mümkündür:
Kalp krizi, iş ile illiyet bağı kurulduğu takdirde iş kazası kapsamında sayılabilir.
Bu nedenle, kalp krizi nedeniyle iş göremez hale gelen veya hayatını kaybeden işçi ve yakınlarının, olayı sıradan bir sağlık sorunu olarak görmeyip, “iş kazası” ihtimalini mutlaka değerlendirmesi ve hak kaybı yaşamamak için uzman desteği alması büyük önem taşımaktadır.