İsveç’te Şirket Kurarak Oturum Kazanma: 2026 Güncel Hukuki Rehber

İsveç’te şirket kurarak oturum kazanma konusu, özellikle Türkiye’den taşınmak isteyen girişimciler, e-ticaret yatırımcıları, danışmanlık şirketi kurucuları ve küçük-orta ölçekli işletme sahipleri bakımından en çok merak edilen başlıklardan biridir. Uygulamada en sık sorulan soru şudur: “İsveç’te şirket kurarsam otomatik olarak oturum alır mıyım?” Mevcut İsveç hukukunda bu sorunun cevabı doğrudan “evet” değildir. İsveç’in resmî sistemi, şirket kurmayı ayrı; İsveç’te yaşayarak o şirketi bizzat yürütmeyi ayrı bir hukukî alan olarak ele alır. AB/AEA dışı bir ülke vatandaşı, İsveç’te yaşayarak işini yürütecekse, şirket kuruluşuna ek olarak ayrıca oturum izni almak zorundadır. (verksamt.se)

Bu nedenle “İsveç’te şirket kurarak oturum” ifadesinin hukukî karşılığı, çoğu olayda bağımsız bir “yatırım vizesi” değil, self-employed residence permit yani kendi işini yürüten kişi oturumudur. İsveç Göç Ajansı’nın çalışma başlıkları arasında çalışanlar, self-employed kişiler, EU Blue Card sahipleri, araştırmacılar ve benzeri kategoriler yer alırken, ayrı bir “investor visa” başlığı bulunmamaktadır. Bu da İsveç’in pasif sermaye yatırımcısından çok, işi bizzat yöneten aktif girişimciyi hedeflediğini gösterir. Bu, resmî kategori yapısından çıkan hukukî sonuçtur. (Migrationsverket)

Aşağıda, İsveç’te şirket kurarak oturum kazanma sürecini adım adım ve güncel resmî kaynaklara dayanarak açıklıyorum. Özellikle şu sorulara cevap vereceğim: Hangi şirket türü seçilmeli, kimler oturum almak zorunda, self-employed izninde hangi şartlar aranıyor, ne kadar para göstermek gerekiyor, aile üyeleri gelebiliyor mu, ilk izin ne kadar sürüyor ve bu yol kalıcı oturuma kadar uzanabiliyor mu? (verksamt.se)

İsveç’te şirket kurmak ile İsveç’te yaşamak aynı şey değildir

İsveç’te şirket kurmanın teknik olarak mümkün olması, şirket sahibine otomatik şekilde yaşama hakkı vermez. Verksamt’ın yabancı girişimciler için hazırladığı resmî rehbere göre, başka bir AB/AEA ülkesinin vatandaşı olan kişi İsveç’te residence permit almadan yaşayabilir ve aynı kurallarla iş kurabilir. Buna karşılık AB/AEA dışı ülke vatandaşı olup İsveç’te yaşayıp işini burada yürütecek kişi, İsveç’e gelmeden önce oturum izni almak zorundadır ve bu izin seyahatten önce onaylanmış olmalıdır. (verksamt.se)

Bu ayrım Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları bakımından doğrudan önemlidir. Türkiye AB/AEA üyesi olmadığı için, Türkiye’den bir girişimci İsveç’te şirket kurmayı planladığında iki ayrı dosya yönetmek zorundadır: birincisi şirketler hukuku ve ticaret sicili dosyası, ikincisi ise göç hukuku yani oturum dosyası. Bu iki alan birbirine bağlıdır ama aynı değildir. Şirketinizi kurabilirsiniz; fakat İsveç’te fiilen yaşayarak onu yönetmek istiyorsanız, ayrıca İsveç Göç Ajansı’nın öngördüğü residence permit rejimine girmek zorundasınız. (verksamt.se)

İsveç’te hangi şirket türüyle ilerlemek daha doğru?

İsveç’te girişimciler için en yaygın yapı limited company (aktiebolag/AB) modelidir. Verksamt’a göre limited company, ortakların normal olarak şirket borçlarından şahsen sorumlu olmadığı ve sorumluluğun yatırılan sermaye ile sınırlı kaldığı bir yapıdır. Bu yapı, hem ticari güvenilirlik hem de risk yönetimi açısından çoğu yabancı girişimci için en uygun zemin olur. (verksamt.se)

Verksamt ayrıca limited company kurarken en az 25.000 SEK sermaye gerektiğini, kuruluş için memorandum of association ve articles of association hazırlanması gerektiğini, pay defteri tutulmasının zorunlu olduğunu ve şirketin daha sonra F-tax, VAT ve işveren kaydı için başvuru yapacağını belirtmektedir. Bu da limited şirketin yalnız isim tescilinden ibaret olmadığını, baştan itibaren kurumsal ve vergisel bir yapı gerektirdiğini gösterir. (verksamt.se)

Teorik olarak şube veya başka yapılar da düşünülebilir; ancak İsveç’te yaşayıp yeni bir iş kuracak ve bunu uzun vadeli oturum planıyla birleştirecek kişi bakımından limited company çoğu olayda daha savunulabilir bir çerçeve sunar. Çünkü Migrationsverket’in self-employed rejimi, başvurucunun işletmede çoğunluk sahipliği ve belirleyici kontrolünü açık şekilde görmek ister; limited şirket yapısı bu unsurları daha net göstermeye elverişlidir. Bu sonuç, şirket yapısı ile göç şartlarının birlikte değerlendirilmesinden doğan hukukî bir çıkarımdır. (Migrationsverket)

Şirket kurarak oturum almak isteyenler için doğru göç yolu: self-employed permit

İsveç Göç Ajansı’nın resmî sayfasına göre, kendi işini İsveç’te yürütecek kişi için başvuru kategorisi self-employed people başlığı altındadır. Bu kategori, sıradan yatırımcıdan çok, işi bizzat yürütecek ve onun ana sorumluluğunu üstlenecek kişiyi hedefler. Kurumun açık şartları arasında geçerli pasaport, ilgili sektörde ve işletme yönetiminde iyi deneyim, İsveççe veya İngilizce bilgisi, işletmenin en az %51’ine sahip olma, işte belirleyici sorumluluk taşıma, inandırıcı bir bütçe ve müşteri bağlantıları sayılmaktadır. (Migrationsverket)

Buradaki en kritik nokta şudur: İsveç, sadece para koyan hissedarı değil, işi gerçekten yöneten girişimciyi arar. Göç Ajansı’nın metni açıkça, başvurucunun işi kendisinin yürütmesi ve işletmenin en az yüzde 51’ini elinde tutması gerektiğini söyler. Bu nedenle İsveç’te azınlık ortaklığı, sessiz ortaklık veya yalnız fon sağlayıcı pozisyonu çoğu olayda bu oturum için yeterli değildir. (Migrationsverket)

Dil unsuru da burada dikkat çekicidir. Migrationsverket, başvurucunun İsveççe veya İngilizce bakımından ilgili düzeyde bilgi sahibi olmasını ister. Ayrıca başvurucunun çok sayıda İsveçli müşteri veya tedarikçi ile temas edecek olması halinde çok iyi İsveççe gerekebileceğini özellikle belirtir. Yani bu izin bakımından dil, genel vatandaşlık politikasındaki soyut uyum şartından değil, işi fiilen yürütebilme kapasitesinden kaynaklanan somut bir kriterdir. (Migrationsverket)

Ne kadar para göstermek gerekir?

İsveç’te şirket kurarak oturum alma yolunda en belirleyici unsurlardan biri mali yeterliliktir. Göç Ajansı’na göre başvurucu kendi adına bir banka hesabında en az 200.000 SEK göstermelidir. Eş birlikte başvuruyorsa buna 100.000 SEK, her eşlik eden çocuk için de 50.000 SEK eklenir. Kurum ayrıca bu paranın İsveç bankasında olmak zorunda olmadığını, fakat İsveç’e transfer edilebilir olması gerektiğini açıkça söylemektedir. (Migrationsverket)

Bunun yanında, yalnız yaşam giderleri değil, işin kendisi için gerekli sermaye de ayrıca aranır. Migrationsverket, işletmeyi kurmak veya satın almak için gereken tutarın ve işletme maliyetleri ile yatırımların da başvurucu tarafından karşılanabilir olmasını ister. Bu noktada önemli sınırlama, kaynağın öz kaynak olmasıdır; çünkü kurum kredilerin normalde yeterli kabul edilmediğini açıkça belirtmektedir. Bu yüzden şirket kuruluşundaki 25.000 SEK sermaye şartı ile göç hukukundaki mali yeterlilik şartı birbirine karıştırılmamalıdır. Şirket kurmak için gereken minimum sermaye daha düşüktür; oturum için aranan mali tablo ise çok daha geniştir. (Migrationsverket)

Başvuru dosyasında hangi belgeler bulunur?

Migrationsverket’in self-employed sayfası ve başvuru formu, dosyada yer alması gereken belgeleri somut biçimde gösterir. Bunlar arasında pasaport kopyaları, son üç aya ait banka dökümleri, iki yıl boyunca kendinizi geçindirecek paranız olduğunu gösteren banka belgeleri, işletmeyi satın alıyorsanız satın alma sözleşmesi, şirket kuruluş belgesi, ortaklık varsa share register veya ortaklık sözleşmesi, müşterilerle, tedarikçilerle ve işyeriyle ilgili sözleşmeler, güncel bilanço ve gelir tablosu ile İsveççe veya İngilizce bildiğinizi gösteren belge yer alır. (Migrationsverket)

Bu belge yapısı, İsveç’in yalnızca “şirket kuruldu” demenizi yeterli görmediğini ortaya koyar. Kurum sizden, işinizin gerçekçi olduğunu, müşteri ağınızın bulunduğunu, bütçenizin inandırıcı olduğunu ve şirketin kâğıt üzerinde değil, fiilen işletilebilir olduğunu göstermenizi ister. Dolayısıyla self-employed oturumunda asıl başarı, çoğu zaman şirket tescilinden çok iş planının ve destekleyici sözleşmelerin ne kadar güçlü hazırlandığıyla ilgilidir. Bu, resmî evrak listesinden doğan açık bir sonuçtur. (Migrationsverket)

Başvuru nereden ve ne zaman yapılır?

Göç Ajansı’nın güncel sayfasına göre, self-employed oturumu için ilk kez başvuran kişi başvurusunu genel kural olarak İsveç dışından yapmak zorundadır. Kurum açık biçimde, ilk başvuru İsveç içinden yapılırsa başvurunun reddedilebileceğini belirtmektedir. Yalnız bazı sınırlı istisnalar vardır: daha önce work permit sahibi olanlar, İsveç’te yükseköğretim izniyle okuyup belirli kredi eşiğini geçenler, eğitim sonrası iş arama izni sahipleri veya yüksek nitelikli bireyler için tanınan bazı özel geçiş imkanları gibi. Ancak ana kural değişmez: ilk self-employed başvurusu, çoğu olayda ülke dışından verilmelidir. (Migrationsverket)

Bu nokta uygulamada çok önemlidir. Çünkü birçok kişi, İsveç’e kısa süreli giriş yapıp daha sonra içeriden “yatırım vizesine” çevirebileceğini sanmaktadır. Oysa resmî sistem böyle işlememektedir. Başvuru stratejisi daha ilk aşamada doğru kurulmazsa, tüm yatırım ve şirketleşme planı göç hukuku yönünden aksayabilir. (Migrationsverket)

İsveç’te şirket kuruluşu için hangi idari adımlar gerekir?

Verksamt’ın yabancı girişimcilere yönelik rehberi, AB/AEA dışı kişilerin residence permit ihtiyacının yanında ayrıca coordination number başlığına da dikkat çeker. Coordination number, İsveç’te henüz nüfus kaydı olmayan kişiler için kimlik belirleme aracıdır ve Skatteverket üzerinden başvurulur. Verksamt, ayrıca kimlik doğrulaması için hizmet ofisinden randevu alınması gerektiğini de belirtmektedir. Bu numara, şirket kuruluşu, vergi kaydı ve diğer idari işlemlerde pratik önem taşır. (verksamt.se)

Limited şirket kuruluşunda ise Verksamt’ın anlattığı çekirdek adımlar şunlardır: en az 25.000 SEK sermaye, banka sertifikası veya ayni sermaye değerlemesi, kuruluş belgeleri, pay defteri, yönetim kurulu yapısı, limited şirket ve beneficial owner kaydı, ardından F-tax, VAT ve işveren kaydı. Bu resmi yapı, İsveç’te şirket kurmanın dijitalleşmiş ama yine de ciddi biçimde belgeli bir süreç olduğunu göstermektedir. (verksamt.se)

Aile üyeleri de birlikte gelebilir mi?

Evet. Migrationsverket’e göre self-employed başvurucunun aile üyeleri de aynı anda veya sonradan başvuru yapabilir. “Aile üyesi” burada eş, kayıtlı partner, birlikte yaşayan partner ve 18 yaş altı çocukları kapsar. Başvuru aynı anda yapılırsa, eşlik eden aile üyeleri de asıl başvurucuyla aynı süre için izin alabilir. Ayrıca yetişkin aile üyeleri ile içinde bulunulan yılda 16 yaşına ulaşacak çocuklar, izin verilirse İsveç’te çalışma hakkı da elde eder. (Migrationsverket)

Ancak bunun için başvurucunun ailesini de ekonomik olarak destekleyebildiğini göstermesi gerekir. Migrationsverket, aile ile birlikte başvuru halinde yine iki yıllık dönem için 200.000 SEK + eş için 100.000 SEK + çocuk başına 50.000 SEK eşiklerini aramaktadır. Çocuklar varsa doğum belgesi, tek velayet kararı veya diğer ebeveynin muvafakati gibi ek belgeler de sunulmalıdır. (Migrationsverket)

İlk izin ne kadar sürer?

Göç Ajansı’nın resmî sayfasına göre self-employed kişiye verilecek ilk oturum izni en fazla iki yıl olabilir ve hiçbir durumda pasaport süresini aşamaz. Aile üyeleri de aynı süre için izin alır. Bu da, İsveç’te şirket kurarak oturum kazanmanın ilk aşamada kalıcı değil, süreli bir residence permit doğurduğunu gösterir. (Migrationsverket)

Bu iki yıllık süre, girişimcinin iş planını kâğıt üzerinde değil, fiilen kanıtlama dönemi gibi çalışır. Çünkü uzatma aşamasında İsveç makamları artık geleceğe ilişkin niyet beyanına değil, son iki yılda gerçekten ne yaptığınıza bakar. Bu nedenle ilk izin dönemi, aynı zamanda gelecekteki uzatma ve kalıcı oturum başvurusunun delil toplama dönemidir. Bu sonuç, ilk izin süresi ile uzatma formundaki denetim mantığının birlikte okunmasından çıkar. (Migrationsverket)

Uzatma aşamasında ne incelenir?

Uzatma formunda ve resmî açıklamalarda Migrationsverket, self-employed kişinin uzatmasında nelere baktığını açıkça ortaya koymaktadır. Kurum, başvurucunun gerçekten işletmeyi yürütüp yürütmediğini, generally accepted accounting principles’a uyup uymadığını, iş için gerekli diğer izinleri alıp almadığını ve kendisini ve ailesini destekleyip destekleyemediğini inceler. Ayrıca İsveç’te gerçekten yaşayıp yaşamadığını, zamanının çoğunu burada geçirip geçirmediğini ve bu inceleme için Skatteverket, Bolagsverket ve Enforcement Authority’den bilgi aldığını belirtmektedir. (Migrationsverket)

Bu nedenle İsveç’te şirket kurup oturum almış bir girişimci için muhasebe, vergi, lisans ve fiilî ikamet sadece operasyonel değil, doğrudan göç hukuku meselesidir. İşiniz ayakta duruyor görünse bile vergi ve muhasebe düzeni bozuksa, uzatma riske girebilir. Aynı şekilde şirket kurulmuş ama siz zamanınızın çoğunu başka ülkede geçiriyorsanız, bu da dosyayı olumsuz etkileyebilir. Bu sonuç, Migrationsverket’in uzatma değerlendirmesinde hangi kurumlardan veri aldığına ilişkin açık ifadesinden çıkmaktadır. (Migrationsverket)

Kalıcı oturuma geçiş mümkün mü?

Evet, mümkündür. Migrationsverket’in uzatma formuna göre, kişi iki yıl boyunca self-employed residence permit ile İsveç’te bulunmuşsa, uzatma başvurusuyla birlikte permanent residence permit de talep edebilir. Ancak bunun için yalnız iki yılın geçmiş olması yetmez; hem self-employed izninin uzatma şartları hem de kalıcı oturum için aranan ek şartlar birlikte karşılanmalıdır. (Migrationsverket)

Kalıcı oturum için genel çerçeveyi anlatan Migrationsverket sayfası, başvurucunun finansal bakım ve iyi hâl şartlarını taşıması gerektiğini, başvurunun çoğu olayda mevcut iznin uzatılması sırasında yapıldığını ve kalıcı oturumun daha sonra da bazı hallerde geri alınabileceğini belirtmektedir. Yani İsveç’te şirket kurarak oturum almak, doğru yürütülürse kalıcı oturuma uzanabilir; fakat bu sonuç otomatik değildir. (Migrationsverket)

Aile üyeleri bakımından da ilerleme mümkündür. Göç Ajansı’nın aile sayfasına göre, self-employed başvurucunun aile fertleri de onun yanında yaşadıkları süre ve kendi şartları oluştuğunda daha kalıcı statülere yaklaşabilir; ayrıca yetişkin aile fertleri ile belirli yaştaki çocuklar çalışma hakkı elde eder. Bu da şirket kurarak oturum yolunun yalnız girişimciyi değil, aileyi de kapsayan bir yerleşim rotasına dönüşebileceğini gösterir. (Migrationsverket)

En sık yapılan hatalar

Bu alandaki en büyük hata, “İsveç’te şirket açmak = oturum almak” varsayımıdır. Oysa resmî sistem, şirket kuruluşunu ve oturumu iki ayrı aşama olarak düzenlemektedir. İkinci büyük hata, sadece asgari şirket sermayesine odaklanıp göç hukukundaki daha büyük mali yeterlilik eşiğini gözden kaçırmaktır. 25.000 SEK limited şirket kuruluşu için yeterli olabilir; fakat self-employed oturumunda aranan kişisel ve operasyonel finansman çok daha yüksektir. Üçüncü büyük hata, pasif yatırımcı gibi davranmak, azınlık ortaklıkla veya fiilî yönetim olmadan başvuru yapmaktır; oysa Migrationsverket açıkça en az %51 sahiplik ve belirleyici sorumluluk istemektedir. (verksamt.se)

Bir diğer sık hata da zamanlamadır. İlk başvurunun çoğu olayda İsveç dışından yapılması gerekirken, kişiler içeriden statü çevirmeye çalışmaktadır. Ayrıca uzatma döneminde muhasebe, vergi ve lisans düzeninin göç hukukunu etkileyeceği çoğu zaman gözden kaçırılır. İsveç’te şirket kurarak oturum kazanmak isteyen kişi, göç dosyasını muhasebeci ve şirket avukatıyla birlikte düşünmek zorundadır. Bu, İsveç sisteminin yapısından doğan pratik sonuçtur. (Migrationsverket)

Sonuç

İsveç’te şirket kurarak oturum kazanmak mümkündür; ancak bu, bağımsız bir “şirket kurma vizesi” veya otomatik yatırım oturumu şeklinde işlemez. AB/AEA dışı bir girişimci için doğru hukukî yol, çoğu olayda self-employed residence permit rejimidir. Bu rejimde başvurucu geçerli pasaport, sektör ve işletme deneyimi, İsveççe veya İngilizce bilgisi, en az %51 sahiplik, belirleyici kontrol, inandırıcı iş planı, müşteri bağlantıları ve yeterli öz kaynak göstermek zorundadır. (Migrationsverket)

Şirket tarafında ise İsveç limited company kurmak için en az 25.000 SEK sermaye, kuruluş belgeleri, pay defteri, Bolagsverket tescili, beneficial owner kaydı ve ardından F-tax/VAT/işveren kaydı gerekir. Bu nedenle şirketleşme dosyası ile göç dosyası aynı anda ve birbirini destekleyecek biçimde kurulmalıdır. Sadece şirket kurup oturum beklemek de, sadece oturuma odaklanıp şirket yapısını zayıf bırakmak da risklidir. (verksamt.se)

Doğru planlandığında bu yol, önce iki yıllık self-employed izni, sonra uzatma ve uygun koşullarda kalıcı oturuma kadar uzanabilir. Yanlış planlandığında ise şirketiniz kurulmuş olsa bile oturum reddedilebilir; ya da ilk oturum alınmış olsa bile uzatma döneminde muhasebe, vergi veya gerçek faaliyet eksikliği nedeniyle dosya zora girebilir. Bu nedenle İsveç’te şirket kurarak oturum kazanma süreci, tek işlem değil; şirketler hukuku, vergi hukuku ve göç hukukunun birlikte kurgulanması gereken bir uzun vadeli yerleşim projesidir. (Migrationsverket)