Fransa’da Serbest Meslek: Hukuki Yapı, Vergi, Sosyal Güvenlik, KDV ve Oturum Rejimi

Fransa’da serbest meslek nasıl yürütülür? Mikro girişim, bireysel işletme, şirketleşme, BNC vergilendirmesi, sosyal güvenlik, KDV, fatura düzeni ve yabancılar için oturum boyutunu kapsayan kapsamlı rehber.

Fransa’da serbest meslek faaliyeti, tek bir “freelance” modeliyle açıklanamayacak kadar katmanlı bir hukuk alanıdır. Fransız hukukunda serbest meslek, bağımsız biçimde yürütülen ve ağırlıklı olarak entelektüel, teknik veya sağlık hizmeti niteliği taşıyan faaliyetleri ifade eder. Bu faaliyetler düzenlenmiş ya da düzenlenmemiş olabilir; ayrıca ticari, zanaat, sınai veya tarımsal faaliyetlerden ayrı bir kategori olarak ele alınır. Bu nedenle Fransa’da serbest meslek kurmak isteyen kişi için ilk soru “mikro girişim mi açayım?” değil, “benim faaliyetim Fransız hukukunda gerçekten hangi kategoriye giriyor?” sorusudur. (Girişimci Hizmetleri)

Bu ayrım çok önemlidir; çünkü Fransa’da serbest meslek statüsü, seçilecek hukukî yapıyı, vergi rejimini, sosyal güvenlik kurumunu, meslek odası veya düzenleyici kuruma kayıt yükümlülüğünü ve yabancı iseniz oturum kartı türünü doğrudan etkiler. Özellikle avukatlık, sağlık meslekleri, mimarlık, eksperlik, muhasebe ve benzeri alanlarda “serbest meslek” ile “düzenlenmiş meslek” üst üste gelebilir; buna karşılık danışmanlık, yazılım, tasarım, eğitim, koçluk veya çeşitli yaratıcı hizmetler çoğu zaman düzenlenmemiş serbest meslek alanında değerlendirilir. (Girişimci Hizmetleri)

Fransa hukukunda serbest meslek ne demektir?

Fransız resmî kaynaklarına göre serbest meslek, bağımsız şekilde yürütülen; müşterinin ya da hastanın yararına entelektüel, teknik veya tedavi amaçlı hizmet sunan bir profesyonel faaliyettir. Bu faaliyetler, ticari, zanaatkâr, sınai veya tarımsal nitelikte olmayan işler olarak konumlandırılır. Ayrıca Fransız idaresi, bütün serbest meslekler için kapalı ve tek bir liste vermemekte; bunun yerine faaliyetin niteliğine ve ilgili sektörde özel bir düzenleme olup olmadığına bakmaktadır. Bu da uygulamada esnek ama aynı zamanda dikkat gerektiren bir sistem yaratır. (Girişimci Hizmetleri)

Fransız hukukunda bir serbest mesleğin düzenlenmiş sayılması, o mesleğe giriş veya o mesleği icra için diploma, meslekî deneyim, ruhsat, fizikî yeterlilik, sürekli eğitim veya meslek kuruluşuna üyelik gibi özel şartların aranması anlamına gelir. Düzenlenmemiş serbest mesleklerde ise böyle bir kapalı giriş rejimi bulunmaz; ancak yine de genel şirket, vergi, sosyal güvenlik, faturalandırma ve tüketici hukuku kuralları uygulanır. Başka bir deyişle “düzenlenmemiş” olmak, “kuralsız” olmak anlamına gelmez; sadece ilgili faaliyetin ayrıca bir meslek tekeli veya lisans sistemine bağlı olmadığını gösterir. (Girişimci Hizmetleri)

Bu nedenle Fransa’da serbest meslek planlamasının ilk adımı, faaliyetin düzenlenmiş olup olmadığını netleştirmektir. Çünkü düzenlenmiş bir mesleği yanlışlıkla sıradan danışmanlık faaliyeti gibi görmek, yalnızca vergi veya şirketleşme hatası yaratmaz; doğrudan yetkisiz meslek icrası riski de doğurabilir. Buna karşılık düzenlenmemiş bir faaliyeti gereksiz yere ağır yapılara bağlamak da maliyet ve bürokrasi yaratır. Uygulamada en doğru yaklaşım, önce faaliyet tanımını hukukî olarak temizlemek, sonra yapı seçimine geçmektir. (Girişimci Hizmetleri)

Fransa’da serbest meslek hangi hukukî yapılarda yürütülebilir?

Fransız kaynakları, serbest meslek faaliyetinin temel olarak iki ana hatta yürütülebileceğini gösterir: entreprise individuelle yani bireysel işletme ve société yani şirket. Bpifrance Création’a göre profesyonel liberal faaliyetler bireysel işletme içinde de, şirket çatısı altında da icra edilebilir. Ancak düzenlenmemiş serbest mesleklerde şirket seçeneği çok daha genişken, düzenlenmiş serbest mesleklerde hangi şirket tiplerinin kullanılabileceği ayrıca sınırlandırılmıştır. (bpifrance-creation.fr)

Bireysel işletme ve mikro girişim

Fransa’da serbest meslek için en pratik başlangıç modeli çoğu zaman entreprise individuelle (EI) olur. Bireysel işletmede girişimci ile işletme arasında ayrı bir tüzel kişilik kurulmaz; faaliyet, kişinin kendi adına yürütülür. Bunun en büyük avantajı basitliktir. Kuruluş ve yönetim formaliteleri şirketlere göre daha hafiftir. Ancak Fransız hukukunda 15 Mayıs 2022’den beri bireysel girişimci statüsünde önemli bir koruma da vardır: profesyonel malvarlığı ile kişisel malvarlığı kural olarak ayrıştırılmıştır. Bu, eski döneme kıyasla bireysel işletmeyi daha güvenli hâle getirmiştir. (bpifrance-creation.fr)

Bireysel işletme içinde en bilinen alt rejim ise micro-entreprise yani mikro girişimdir. Service Public, mikro girişimin aslında şirket türü değil, bireysel işletmenin basitleştirilmiş vergi ve sosyal güvenlik rejimi olduğunu açıkça belirtir. Bu rejim özellikle faaliyeti denemek, ek gelir yaratmak, düşük giderli çalışmak veya düşük-cirolu bir serbest meslek işini hızlıca başlatmak isteyenler için caziptir. Yine de mikro girişim, serbest mesleğin tek yolu değildir; sadece daha hafif bir versiyonudur. (Girişimci Hizmetleri)

Şirket altında serbest meslek

Serbest meslek faaliyeti Fransa’da şirket çatısı altında da yürütülebilir. Bpifrance Création’a göre düzenlenmemiş serbest mesleklerde genel olarak EURL, SARL, SASU, SAS ve benzeri klasik şirket yapıları kullanılabilir. Buna karşılık düzenlenmiş mesleklerde SCP ve SEL gibi özel yapılar önem kazanır. Bu ayrım, Fransız hukukunun serbest mesleği “tek tip ticari girişim” olarak görmediğini; mesleğin niteliğine göre şirketleşme imkânını farklılaştırdığını gösterir. (bpifrance-creation.fr)

Özellikle tek kişi çalışacak profesyoneller açısından EURL ve SASU karşılaştırması pratik önem taşır. Bpifrance’a göre bireysel girişimci ve EURL’de çoğunluk müdürü, sosyal güvenlik bakımından bağımsız çalışan rejimine tabidir; buna karşılık SASU başkanı “assimilé-salarié” sayılır ve daha kapsamlı sosyal korumaya sahip olur, fakat maliyeti de daha yüksektir. Bu nedenle Fransa’da serbest meslek için doğru yapı, sadece vergi oranına göre değil; sosyal güvenlik düzeyi, yönetim esnekliği, yatırımcı alma ihtimali ve dış dünyaya verilen kurumsal güven sinyali bakımından da seçilmelidir. (bpifrance-creation.fr)

Düzenlenmiş mesleklerde SCP ve SEL

Düzenlenmiş serbest mesleklerde özel şirket yapıları ayrıca önemlidir. Service Public ve Bpifrance’a göre SEL (société d’exercice libéral), düzenlenmiş serbest meslek mensuplarının SARL, SAS, SA veya SCA benzeri sermaye şirketi kalıbı içinde faaliyet göstermesine imkân verir. Bu yapıların en yaygın türleri SELARL, SELAS ve bunların tek ortaklı versiyonlarıdır. Buna karşılık SCP (société civile professionnelle), aynı düzenlenmiş meslekten birden çok profesyonelin birlikte faaliyette bulunmasına imkân veren klasik bir yapıdır. (Girişimci Hizmetleri)

2023 tarihli Fransız düzenlemesi ve 2024-2025 ikincil mevzuatıyla birlikte, düzenlenmiş serbest mesleklerin şirket içinde icrasına dair kurallar güncellenmiştir. Özellikle hukuk ve muhasebe meslekleri bakımından çok disiplinli ortak yapıların önü genişletilmiştir. Bu, Fransa’da serbest meslek alanının yalnızca tek başına çalışan freelancer modeliyle sınırlı olmadığını; büyüyebilen, ortaklı ve yatırım planlamasına açık profesyonel yapılar da kurabildiğini göstermektedir. (bpifrance-creation.fr)

Fransa’da serbest meslek kuruluş süreci nasıl işler?

Fransa’da serbest meslek kurmanın ilk teknik adımı, artık guichet unique des formalités des entreprises üzerinden kuruluş bildirimini yapmaktır. Service Public ve formalités des entreprises portalı, şirket kuruluşu, değişiklik, belge sunumu ve faaliyet sonlandırma işlemlerinin bu tek merkezli dijital sistem üzerinden yürüdüğünü belirtmektedir. Bu, özellikle yabancı girişimciler için önemlidir; çünkü artık farklı kurumlara dağınık başvuru mantığı yerine merkezî bir dijital kayıt altyapısı kullanılmaktadır. (formalites.entreprises.gouv.fr)

Mikro girişim bakımından kayıt işlemi özellikle basittir. Service Public’e göre ticari faaliyetlerde RCS ve RNE kaydı ücretsizdir; serbest meslek ve zanaat faaliyetlerinde de RNE kaydı ücretsizdir. Mikro girişimin kuruluşu bu anlamda çok düşük formalite maliyetine sahiptir. İstisna olarak bazı özel alanlarda, örneğin ticari ajan faaliyetinde ek kayıt ücreti söz konusu olabilir; fakat klasik liberal faaliyet için mikro girişim kaydı ücretsizdir. (Girişimci Hizmetleri)

Düzenlenmiş serbest mesleklerde ise dijital kayıt tek başına yetmez. Bpifrance açıkça, gerekli ise ilgili meslek örgütüne, odaya, sendikaya veya profesyonel kuruma ayrıca başvuru yapılması gerektiğini belirtmektedir. Dolayısıyla örneğin avukatlık, doktorluk, mimarlık veya uzman muhasebecilik gibi alanlarda sadece şirket açmak, mesleği fiilen yürütmeye yetmeyebilir. Hukukî güvenli kuruluş, hem guichet unique kaydını hem de ilgili profesyonel düzenleyici kuruma kaydı birlikte gerektirir. (bpifrance-creation.fr)

Fransa’da serbest meslek gelirleri nasıl vergilendirilir?

Fransız hukukunda serbest meslek gelirleri kural olarak BNC – bénéfices non commerciaux kategorisinde vergilendirilir. Service Public ve Bpifrance, serbest meslek gelirlerinin gelir vergisi bakımından esasen bu kategoriye girdiğini açıkça belirtir. Bu, Fransa’da serbest meslek sahibinin vergi planlamasında ilk temel kavramdır. Çünkü ticari faaliyetlerde BIC mantığı işlerken, serbest meslekte çoğu zaman BNC rejimi belirleyici olur. (service-public.fr)

Micro-BNC rejimi

2026 itibarıyla liberal faaliyetlerde mikro rejimden yararlanabilmek için, Service Public’e göre 2024 ve 2025 yıllarındaki ciroların belirli eşiği aşmamış olması gerekir; 2026 gelirleri bakımından bu eşik 83.600 avrodur. Bu eşik korunuyorsa serbest meslek sahibi mikro-BNC rejiminde kalabilir. Bu rejimde vergilendirilebilir kazanç, gerçek giderler tek tek düşülerek değil; hasılata otomatik bir yüzde 34 gider indirimi uygulanarak bulunur. İdare ayrıca bu indirimin 305 avrodan az olamayacağını belirtmektedir. Bu nedenle mikro-BNC, gideri düşük ve muhasebe basitliği isteyen serbest meslekler için avantajlı olabilir. (Girişimci Hizmetleri)

Mikro-BNC’nin avantajı basitliktir; ancak dezavantajı gerçek giderlerin tek tek düşülememesidir. Uygulamada bu şu anlama gelir: düşük ofis maliyeti, düşük ekipman harcaması ve sınırlı profesyonel masrafla çalışan danışman, eğitmen veya yaratıcı profesyonel için mikro-BNC çoğu zaman verimli olabilir. Buna karşılık yüksek yazılım lisansı, seyahat, personel, kira, ekipman veya sigorta gideri olan serbest mesleklerde gerçek gider usulü daha rasyonel hâle gelebilir. Bu, resmî vergi sisteminin mantığından çıkan pratik bir sonuçtur. (impots.gouv.fr)

Versement libératoire

Fransa’da mikro girişimci, belli şartlar altında gelir vergisini sosyal primlerle birlikte ödeyebileceği versement libératoire rejimini seçebilir. Impots.gouv ve Service Public’e göre BNC sahipleri için bu yöntemde vergi oranı hasılatın yüzde 2,2’si olarak uygulanır ve sosyal primlerle birlikte aylık ya da üç aylık periyotlarda tahsil edilir. Bu seçeneğin kullanılabilmesi için ayrıca hane halkı vergi referans gelirine ilişkin koşulların sağlanması gerekir ve tercih kural olarak Urssaf’a süresinde bildirilmelidir. (impots.gouv.fr)

Gerçek usul: déclaration contrôlée

Serbest meslek cirosu mikro eşiğini aştığında ya da girişimci gönüllü olarak isterse déclaration contrôlée yani gerçek usul devreye girer. Service Public’e göre BNC gelirleri bakımından iki temel rejim vardır: micro-BNC ve déclaration contrôlée. Gerçek usulde kazanç, fiilen tahsil edilen gelirler ile fiilen ödenen ve indirilebilir nitelikteki mesleki giderler dikkate alınarak hesaplanır. Dolayısıyla yüksek giderli serbest meslekler bakımından bu rejim çoğu zaman daha doğru vergi tabanı yaratır. (service-public.fr)

EI içinde kurumlar vergisi seçeneği

Fransız hukukunda bireysel girişimci bazı şartlarla impôt sur les sociétés (IS) rejimine de geçebilir. Service Public, EI’nin kural olarak gelir vergisine tabi olduğunu; ancak girişimcinin EURL’ye benzer şekilde değerlendirilmek üzere IS seçebileceğini belirtmektedir. Bu seçimin, mali yılın ilk üç ayı içinde yapılması gerekir ve vergi bakımından şirketleşmeye yaklaşan farklı sonuçlar doğurur. Bu nedenle Fransa’da serbest meslek için vergi planlaması, sadece “mikro mu gerçek usul mü” sorusundan ibaret değildir; bazı durumlarda gelir vergisi–kurumlar vergisi tercihi de stratejik önem taşır. (Girişimci Hizmetleri)

Sosyal güvenlik ve primler

Fransa’da serbest meslek sahipleri sosyal güvenlik bakımından genel olarak travailleurs non-salariés yani bağımsız çalışan kategorisinde yer alır. Bpifrance, bireysel işletme içinde çalışan serbest meslek sahiplerinin bağımsız çalışan rejimine ve kendi mesleklerine uygun emeklilik kurumuna bağlı olduğunu belirtir. Düzenlenmiş bazı serbest mesleklerde CIPAV emeklilik kurumu önem taşırken, birçok düzenlenmemiş liberal faaliyet genel bağımsız çalışan sistemine bağlanır. (bpifrance-creation.fr)

Mikro girişim rejiminde sosyal primler, gerçek kâra göre değil, doğrudan hasılat üzerinden hesaplanır. Service Public’e göre 2026 itibarıyla düzenlenmemiş BNC niteliğindeki liberal faaliyetlerde mikro sosyal prim oranı yüzde 25,6, CIPAV kapsamındaki düzenlenmiş liberal faaliyetlerde ise yüzde 23,2’dir. Bu primler aylık veya üç aylık beyanlara göre ödenir. Ayrıca mikro sosyal rejim, mikro vergi rejimi iki yıl üst üste aşıldığında sona erer ve girişimci klasik bağımsız çalışan sistemine geçer. (Girişimci Hizmetleri)

Bireysel işletmede mikro dışındaki klasik rejimde ise 2026 itibarıyla sosyal prim matrahında reform vardır. Bpifrance’a göre 2025 gelirlerinin 2026’daki düzenlenmesinden itibaren, mikro dışı bağımsız çalışanlarda sosyal primler, indirilebilir işletme giderleri düşüldükten sonra bulunan baz üzerinde ve ayrıca yüzde 26’lık bir indirim mantığıyla yeniden yapılandırılmıştır. Bu teknik değişiklik, Fransa’da serbest meslek sahibinin muhasebe ve net gelir simülasyonunu 2026 itibarıyla daha dikkatli yapması gerektiğini göstermektedir. (bpifrance-creation.fr)

Kuruluş aşamasında Acre desteği de önem taşıyabilir. Service Public, Acre’nin girişimciye indirimli sosyal prim oranı sağladığını; mevcut sistemde bu indirimin başlangıçta normal prim oranının yüzde 50’si düzeyinde olduğunu, ancak 1 Temmuz 2026’dan itibaren bu avantajın daraltılarak fiilen yüzde 25’lik bir indirim mantığına çekileceğini açıklamaktadır. Bu nedenle Fransa’da serbest meslek kurmayı planlayan biri için başlangıç tarihi dahi sosyal maliyet üzerinde etkili olabilir. (service-public.fr)

KDV, fatura ve elektronik fatura yükümlülükleri

Fransa’da serbest meslek faaliyeti yürüten herkesin en önemli pratik konularından biri KDV’dir. Mikro girişimci çoğu zaman franchise en base de TVA rejiminden yararlanır; yani belirli ciro eşiğinin altında kaldığı sürece müşterilerine KDV yansıtmaz. Service Public ve Impots.gouv’a göre 2026 yılı için hizmet faaliyetlerinde temel eşik 37.500 avro, tolerans eşiği ise 41.250 avro olarak devam etmektedir. 2025’te önerilen 25.000 avroluk tek eşik sistemi daha sonra terk edilmiştir; resmî kaynaklar 2026’da mevcut eşiklerin korunduğunu açıkça belirtmektedir. (Girişimci Hizmetleri)

Franchise rejiminden yararlanan serbest meslek sahibi, müşteriye düzenlediği faturada özel bir ibare kullanmak zorundadır. Impots.gouv ve Service Public’e göre bu ifade “TVA non applicable, article 293 B du CGI” şeklindedir. Bu ibarenin unutulması, özellikle B2B ilişkilerde fatura uyumsuzluğuna yol açabilir. Fransa’da serbest meslek yürüten biri açısından bu basit görünen satır, aslında KDV statüsünün hukuken görünür hâle gelmesini sağlar. (impots.gouv.fr)

Fatura düzeni bakımından 2026 sonrası bir başka önemli gelişme de elektronik fatura reformudur. Service Public’e göre Fransa’da KDV’ye tabi sayılan tüm işletmeler, 1 Eylül 2026’dan itibaren elektronik fatura alabilecek altyapıya sahip olmalıdır. Mikro işletmeler ve KOBİ’ler için elektronik fatura kesme yükümlülüğü ise 1 Eylül 2027’de başlayacaktır. Bu nedenle bugün Fransa’da serbest meslek kuran kişi, yalnızca vergi numarası ve fatura formatını değil, yakın gelecekteki e-fatura uyumunu da planlamalıdır. (Girişimci Hizmetleri)

Yabancılar için Fransa’da serbest meslek ve oturum boyutu

Fransa’da serbest meslek faaliyeti yabancılar açısından yalnızca şirket ve vergi konusu değildir; aynı zamanda oturum konusudur. Service Public’e göre Fransa’da üç aydan uzun süre ticari, zanaatkâr veya liberal faaliyeti asli iş olarak yürütmek isteyen yabancı, kural olarak “entrepreneur/profession libérale” oturum kartına başvurabilir. Bu kart için faaliyetin guichet unique’ye kayıtlı olması, ekonomik olarak yaşayabilir bulunması, yeterli geçim sağlaması ve başvurucunun niteliğiyle uyumlu olması gerekir. Ayrıca OQTF’ye uymama, sahtecilik veya belirli ağır suçlar gibi haller ret sebebi olabilir. (service-public.fr)

Fransa’nın 26 Ocak 2024 tarihli göç yasası sonrası yaklaşımı daha da netleşmiştir. Service Public’in açıklamasına göre AB dışındaki kişiler, bireysel girişimci statüsü altında liberal faaliyet yürütmek için de artık bunu açıkça yetkilendiren bir oturum belgesine sahip olmalıdır. Bu nedenle Fransa’da serbest meslek düşünen üçüncü ülke vatandaşı bakımından “önce faaliyet açarım, sonra oturumu düşünürüm” yaklaşımı hukuken güvenli değildir. Önce faaliyet dayanağına uygun oturum zemini kurulmalıdır. (service-public.fr)

Hangi yapı hangi serbest meslek için daha uygun?

Fransa’da serbest meslek için doğru yapı, herkes açısından aynı değildir. Resmî sistemin mantığına bakıldığında şu sonuç çıkar: faaliyeti test etmek, düşük giderle çalışmak ve yüksek ciro beklememek hâlinde mikro girişim son derece işlevsel olabilir. Gerçek giderleri yüksek, yatırım ihtiyacı bulunan veya kurumsal görünüm gerektiren serbest mesleklerde ise klasik EI, EURL veya SASU daha uygun olabilir. Düzenlenmiş mesleklerde ise yapı seçimi artık salt tercih değil; meslek hukukunun izin verdiği sınırlar içinde yapılması gereken teknik bir karardır. Bu, Service Public ve Bpifrance’ın ortaya koyduğu yapı farklılaşmasının doğal sonucudur. (bpifrance-creation.fr)

Özellikle tek kişi çalışan ama ileride ortak almak veya yatırımcı çekmek isteyen profesyoneller bakımından şirket formu daha işlevsel olabilir. Bpifrance, şirket yapılarının bankalar ve yatırımcılar nezdinde daha fazla güven oluşturabildiğini, bireysel işletmenin ise daha basit yönetildiğini ama gelişim esnekliğinin sınırlı kalabildiğini belirtmektedir. Buna karşılık küçük ölçekli danışmanlık, eğitmenlik veya dijital hizmet faaliyetlerinde gereksiz şirketleşme, başlangıçta sadece muhasebe ve idari maliyet yaratabilir. (bpifrance-creation.fr)

Sonuç

Fransa’da serbest meslek, basit bir “freelance çalışma” etiketiyle geçiştirilemeyecek kadar teknik bir hukuk alanıdır. Önce faaliyetinizin gerçekten liberal faaliyet olup olmadığı, sonra düzenlenmiş mi düzenlenmemiş mi olduğu, ardından bireysel işletme mi şirket mi kurulacağı, vergi açısından micro-BNC mi déclaration contrôlée mi seçileceği, sosyal güvenlikte SSI mi CIPAV mı uygulanacağı, KDV ve fatura rejiminin nasıl yönetileceği ve yabancıysanız hangi oturum kartının gerektiği birlikte değerlendirilmelidir. Fransız sistemi bu konuları ayrı ayrı değil, birbirine bağlı halkalar halinde düzenlemektedir. (Girişimci Hizmetleri)

Bu yüzden Fransa’da serbest meslek kurmak isteyen kişi için en doğru yaklaşım, “en ucuz statü hangisi?” sorusundan önce “faaliyetimin hukukî doğası ne, gider yapım nasıl, ciro beklentim nedir, sosyal güvenlik tercihim ne, yatırım ve ortaklık planım var mı, yabancıysam oturum temelim hazır mı?” sorularını cevaplamaktır. Doğru yapı seçildiğinde Fransa, serbest meslek için oldukça esnek ve gelişebilir bir çerçeve sunar; yanlış yapı seçildiğinde ise vergi, prim, KDV ve meslek hukuku bakımından gereksiz riskler doğurur. Uygulamada başarı, form doldurmaktan çok, bu ilk stratejik tasnifi doğru yapmaktan geçer. (bpifrance-creation.fr)