Almanya Freelancer Vizesi Başvuru Şartları Nelerdir?

Almanya’da bağımsız olarak çalışmak isteyen yabancılar açısından Almanya freelancer vizesi, özellikle danışmanlık, mühendislik, mimarlık, yazılım, çeviri, sanat, eğitim ve benzeri serbest meslek faaliyetleri bakımından önemli bir oturum seçeneğidir.

Ancak “freelancer vizesi” günlük kullanımda kullanılan bir kavramdır. Alman hukukunda esas olan, kişinin yapacağı faaliyetin serbest meslek faaliyeti (freiberufliche Tätigkeit) mi yoksa ticari bağımsız faaliyet (selbständige Tätigkeit/Gewerbe) mi olduğudur. Bu ayrım başvuru şartlarını doğrudan etkiler.

Freelancer olarak serbest meslek faaliyeti yürütmek isteyenler bakımından temel hukuki dayanak Alman İkamet Kanunu’nun (Aufenthaltsgesetz – AufenthG) 21. maddesinin 5. fıkrasıdır. Bu hükme göre yabancıya serbest meslek faaliyetinde bulunmak amacıyla oturum izni verilebilir; mesleğin icrası için özel izin gerekiyorsa bu iznin verilmiş veya verilmesinin taahhüt edilmiş olması gerekir. (Gesetze im Internet)

Almanya Freelancer Vizesinin Temel Şartları Nelerdir?

Alman Federal Hükümetinin resmi göç portalına göre serbest meslek faaliyeti için başvurucunun esas olarak;

faaliyetini finanse edebileceğini, geçimini sağlayabileceğini ve gerekiyorsa ilgili mesleği icra etme iznine sahip olduğunu ortaya koyması gerekir. Başvurucu 45 yaşın üzerindeyse ayrıca yeterli yaşlılık güvencesi aranır. (Make it in Germany)

Bu genel şartların her biri uygulamada ayrı ayrı belgelenmelidir.

Başvuru yalnızca “Almanya’da freelancer olarak çalışmak istiyorum” şeklindeki bir beyana dayanamaz. Yapılacak mesleki faaliyetin gerçek, sürdürülebilir ve finansal olarak uygulanabilir olduğunun dosya üzerinden gösterilmesi gerekir.

1. Yapılacak Faaliyetin Serbest Meslek Niteliğinde Olması

İlk değerlendirilmesi gereken konu, başvurucunun yapacağı işin gerçekten Freiberufler kapsamında bulunup bulunmadığıdır.

Alman hukukunda bütün bağımsız çalışan kişiler freelancer kabul edilmez. Kişinin yapacağı faaliyet ticari nitelikteyse §21/5 yerine farklı kurallar uygulanabilir.

Örneğin;

avukatlık,
mimarlık,
mühendislik,
danışmanlık,
tercümanlık,
gazetecilik,
yazarlık,
sanatsal faaliyetler,
eğitim ve öğretim faaliyetleri

gibi kişisel mesleki bilgi ve uzmanlığa dayanan işler serbest meslek kapsamında değerlendirilebilmektedir.

Buna karşılık ürün alım-satımı, restoran işletmeciliği, geniş ölçekli ticari işletmeler veya klasik şirket faaliyetleri kural olarak Gewerbe niteliğinde olabilir.

Bu ayrım son derece önemlidir. Çünkü ticari girişimlerde ekonomik menfaat, bölgesel ihtiyaç ve Alman ekonomisine olumlu katkı gibi ilave şartlar açıkça aranırken, serbest meslek başvurusunda §21/5 farklı bir hukuki rejim öngörmektedir. (Gesetze im Internet)

2. Faaliyetin Finansmanının Sağlanmış Olması

Almanya freelancer vizesinde temel şartlardan biri, başvurucunun planladığı mesleki faaliyeti mali açıdan gerçekleştirebilecek durumda olmasıdır.

Resmî Alman kaynakları, başvurucunun projesini finanse edebileceğini ortaya koymasını açıkça aramaktadır. (Make it in Germany)

Burada bütün başvurucular için geçerli sabit bir sermaye miktarı bulunmamaktadır.

Örneğin bağımsız bir tercüman ile yüksek maliyetli teknik ekipman kullanacak bir mühendislik danışmanının başlangıç sermayesi aynı olmayacaktır.

Bu nedenle finansal yeterlilik;

banka hesabı,
birikim,
düzenli gelir,
mevcut müşteri sözleşmeleri,
alınmış avanslar,
proje gelirleri,
kredi imkânları

gibi belgelerle desteklenebilir.

Başvurudaki mali tablo ile iş planının birbirine uygun olması gerekir.

Örneğin yıllık 100.000 Euro gider öngören bir iş planının birkaç bin Euro sermayeyle uygulanabileceğinin ileri sürülmesi başvurunun inandırıcılığını azaltabilir.

3. Almanya’da Geçimin Sağlanabilmesi

Freelancer vizesinde sadece işin finansmanı değil, kişinin Almanya’daki yaşam giderlerini karşılayabilmesi de önemlidir.

Federal Dışişleri Bakanlığı ve resmi “Make it in Germany” portalı, serbest meslek başvurusunda kişinin kendisini geçindirebilecek durumda olması gerektiğini açıkça belirtmektedir. (Make it in Germany)

Bu nedenle başvuruda;

kira,
sağlık sigortası,
günlük yaşam giderleri,
vergi yükümlülükleri
ve mesleki giderler

dikkate alınarak gerçekçi bir mali plan hazırlanmalıdır.

Başvurucu ailesiyle birlikte Almanya’da yaşayacaksa aile bireylerinin geçimi de değerlendirmede önem taşıyabilir.

4. Mesleki Yeterliliğin Belgelenmesi

Başvurucunun Almanya’da yapmak istediği serbest meslek faaliyetini gerçekten gerçekleştirebilecek mesleki bilgi ve tecrübeye sahip olduğunu göstermesi gerekir.

Bu kapsamda;

diplomalar,
mesleki sertifikalar,
ruhsatlar,
meslek kuruluşu kayıtları,
önceki iş deneyimleri,
referanslar,
portföyler,
daha önce tamamlanan projeler

başvuru dosyasına eklenebilir.

Özellikle başvurucunun geçmiş mesleki faaliyetleri ile Almanya’da yapacağını söylediği iş arasında bağlantı bulunması dosyanın ikna gücünü artırır.

Örneğin uzun yıllardır yazılım geliştiren bir kişinin Almanya’da bağımsız yazılım danışmanlığı yapmak istemesi doğal bir mesleki devamlılık oluşturur.

Buna karşılık mesleki geçmişi tamamen farklı bir kişinin hiçbir eğitim veya deneyim göstermeden yeni bir uzmanlık alanında serbest çalışacağını ileri sürmesi daha fazla açıklama gerektirebilir.

5. Düzenlenmiş Mesleklerde Mesleki İzin Şartı

Freelancer vizesi bakımından en önemli hukuki şartlardan biri budur.

AufenthG §21/5 açıkça, serbest mesleğin icrası için ayrıca izin gerekiyorsa bu iznin verilmiş olması veya verilmesinin taahhüt edilmiş olması gerektiğini düzenlemektedir. (Gesetze im Internet)

Dolayısıyla Türkiye’de bir kişinin belirli bir mesleği icra edebiliyor olması, Almanya’da aynı mesleği otomatik olarak icra edebileceği anlamına gelmez.

Özellikle;

doktorluk,
avukatlık,
bazı sağlık meslekleri
ve diğer düzenlenmiş mesleklerde

Almanya’da ayrıca denklik, mesleki tanıma veya ruhsat süreci gerekebilir.

Bu nedenle vize dosyasının hazırlanmasından önce mesleğin Almanya’da reglementierter Beruf, yani düzenlenmiş meslek olup olmadığı araştırılmalıdır.

6. Almanya’da Gerçek Bir Faaliyet Planının Bulunması

Freelancer vizesinde başvurucunun Almanya’ya gittikten sonra ne yapacağının somut olarak açıklanması gerekir.

Başvuru dosyasında şu sorulara cevap bulunması önemlidir:

Almanya’da hangi hizmet sunulacak?

Hedef müşteri kitlesi kimdir?

Hizmet hangi şehir veya bölgede verilecektir?

Gelir nasıl elde edilecektir?

Başlangıç giderleri nelerdir?

İlk yıl ne kadar gelir beklenmektedir?

Müşteriler nasıl bulunacaktır?

Başvurucunun bu işi yapmasını sağlayan mesleki avantajı nedir?

Bunların açık ve gerçekçi biçimde anlatılması, başvurunun yalnızca Almanya’ya yerleşmek amacıyla hazırlanmış teorik bir proje olmadığını göstermeye yardımcı olur.

7. İş Planı Hazırlanması

Freelancer başvurularında “business plan” her durumda kanunda aynı biçimde sayılmış zorunlu bir belge değildir. Bununla birlikte uygulamada faaliyetin finansmanı ve sürdürülebilirliğinin gösterilmesinde son derece önemli bir belgedir.

Almanya’nın resmi göç portalı da özellikle bağımsız çalışma ve işletme kurma başvurularında iş planının merkezi önem taşıdığını belirtmektedir. (Make it in Germany)

İyi hazırlanmış bir freelancer iş planında;

başvurucunun özgeçmişi,
sunulacak hizmetler,
pazar analizi,
müşteri profili,
fiyatlandırma sistemi,
gelir tahmini,
giderler,
finansman kaynakları
ve Almanya’daki faaliyet planı

açık şekilde yer almalıdır.

İş planındaki rakamların gerçekçi ve belgelerle uyumlu olması gerekir.

8. Almanya’dan Müşteri veya Niyet Mektubu Gerekir mi?

Alman İkamet Kanunu §21/5’te bütün freelancer başvuruları için belirli sayıda Alman müşteriden sözleşme veya niyet mektubu getirilmesini zorunlu kılan genel bir hüküm bulunmamaktadır. (Gesetze im Internet)

Ancak uygulamada Almanya’dan potansiyel müşteri veya iş bağlantılarının bulunması başvuruyu ciddi şekilde güçlendirebilir.

Örneğin;

müşteri sözleşmeleri,
iş teklifleri,
Letter of Intent belgeleri,
proje teklifleri,
danışmanlık anlaşmaları
ve müşterilerden alınan yazılar

başvurucunun Almanya’da gerçekten gelir elde edebileceğinin ispatında kullanılabilir.

Burada önemli olan sahte veya yalnızca vize dosyası için hazırlanmış belgelerden kaçınmaktır. Belgelerin başvurucunun gerçek faaliyet modeliyle örtüşmesi gerekir.

9. Almanya’da Ekonomik Talep Bulunduğunun Gösterilmesi

Burada serbest meslek ile ticari girişim arasındaki ayrım yeniden önem kazanmaktadır.

§21/1 kapsamındaki ticari bağımsız faaliyetlerde kanun açıkça;

ekonomik menfaat veya bölgesel ihtiyaç, ekonomik açıdan olumlu etki ve finansmanın güvence altında olması

şartlarını aramaktadır. (Gesetze im Internet)

Serbest meslek için §21/5 farklı bir düzenlemedir ve §21/1’deki bu üç şartın tamamı aynı şekilde doğrudan uygulanmaz.

Bununla birlikte kişinin Almanya’daki faaliyetinin gerçekçi olduğunu göstermek bakımından müşteri ihtiyacı ve pazar koşullarının açıklanması yine başvuru dosyasını güçlendirebilir.

Dolayısıyla hukuki olarak zorunlu şart ile başvuruyu güçlendiren delili birbirinden ayırmak gerekir.

10. 45 Yaşından Büyük Başvurucular İçin Yaşlılık Güvencesi

AufenthG §21/3 uyarınca 45 yaşından büyük kişiler bakımından yeterli yaşlılık güvencesi ayrıca önem taşımaktadır. (Gesetze im Internet)

Resmî Alman makamları da freelancer vizesi için 45 yaşın üzerindeki başvurucuların yeterli emeklilik veya yaşlılık güvencesini göstermesi gerektiğini belirtmektedir. (Make it in Germany)

Bu şart başvuru sırasında;

emeklilik hakları,
özel emeklilik birikimleri,
malvarlığı,
sigorta veya benzeri uzun vadeli finansal güvenceler

üzerinden değerlendirilebilir.

Ancak hangi belgenin yeterli kabul edileceği somut başvuru ve yetkili makam uygulamasına göre değerlendirilmelidir.

11. Sağlık Sigortasının Bulunması

Almanya’da uzun süreli oturum başvurularında yeterli sağlık sigortası önemli bir genel koşuldur.

Resmî Alman göç portalı, bağımsız çalışma için oturum izni başvurularında sağlık sigortası belgesinin sunulan belgeler arasında yer aldığını belirtmektedir. (Make it in Germany)

Başvuru öncesinde kullanılacak sigortanın Almanya’daki vize ve oturum koşullarına uygun olup olmadığının kontrol edilmesi gerekir.

Sadece turistik seyahat sigortasının uzun süreli freelancer oturumunun bütün aşamalarında yeterli olacağı varsayılmamalıdır.

12. Geçerli Pasaport ve Ulusal Vize Başvurusu

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının Almanya’da serbest meslek faaliyeti yürütmek amacıyla uzun süreli ikamet edecek olmaları hâlinde kural olarak gerekli ulusal vize prosedürünü takip etmeleri gerekir.

AB, İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre vatandaşları serbest dolaşım ve yerleşme özgürlüğü nedeniyle farklı bir rejime tabidir. Diğer üçüncü ülke vatandaşları bakımından ise bağımsız çalışma amacıyla uygun oturum izni gerekir. (Make it in Germany)

Türkiye’den yapılacak başvurularda Almanya’ya girişten önce ilgili Alman dış temsilciliği üzerinden vize prosedürünün yürütülmesi esastır.

13. Freelancer Vizesinde Almanca Dil Şartı Var mı?

AufenthG §21/5’te freelancer oturum izni için bütün başvurucular bakımından belirli seviyede Almanca dil sertifikası zorunluluğu getirilmemiştir. (Gesetze im Internet)

Ancak bu, Almanca bilgisinin hiçbir zaman önem taşımadığı anlamına gelmez.

Örneğin Almanya’da doğrudan Alman müşterilere hizmet verecek bir hukuk danışmanı, eğitmen veya sağlık çalışanı açısından dil bilgisi mesleki faaliyetin gerçekliği ve meslek izni bakımından ayrıca önem taşıyabilir.

Bu nedenle genel vize şartı ile mesleğin özel şartlarını birbirinden ayırmak gerekir.

14. Sabit Bir Gelir Şartı Var mı?

Freelancer vizesi bakımından herkese uygulanacak tek bir “aylık en az şu kadar Euro kazanılmalıdır” şartı kanunda düzenlenmemiştir.

Esas olan, başvurucunun hem faaliyetini finanse edebilmesi hem de Almanya’da kendi geçimini sürdürülebilir biçimde sağlayabileceğini göstermesidir. (Make it in Germany)

Bu nedenle değerlendirme kişinin;

yaşayacağı şehir,
kira gideri,
aile durumu,
iş giderleri,
beklenen geliri
ve mevcut birikimleri

dikkate alınarak yapılır.

Örneğin aylık 2.000 Euro gelir bazı başvurucular için yetersiz kalabilirken, farklı gider yapısına sahip bir kişi açısından başka bir sonuç ortaya çıkabilir.

15. Almanya Freelancer Vizesi İçin Şirket Kurmak Gerekir mi?

Hayır.

Freiberufler olarak çalışacak kişilerin mutlaka GmbH, UG veya başka bir ticaret şirketi kurması zorunlu değildir.

Alman sistemi bağımsız çalışma bakımından açıkça Freiberufler ile Gewerbe ayrımı yapmaktadır. (Make it in Germany)

Serbest meslek mensubu kişi kendi adına bağımsız hizmet sunabilir.

Ancak kişinin faaliyeti hukuken ticari işletme niteliğindeyse Gewerbeanmeldung veya şirket kuruluşu gibi farklı yükümlülükler gündeme gelebilir.

16. Freelancer Vizesi Başvurusunda Hangi Belgeler Sunulur?

Somut başvuruya göre belge listesi değişmekle birlikte genellikle;

geçerli pasaport,
başvuru formu,
özgeçmiş,
diploma ve sertifikalar,
mesleki yeterlilik belgeleri,
iş/faaliyet planı,
finansman belgeleri,
banka hesapları,
müşteri veya niyet mektupları,
gelir-gider projeksiyonları,
sağlık sigortası,
gerekiyorsa mesleki izin,
45 yaş üstü kişiler bakımından yaşlılık güvencesi

gibi belgeler gündeme gelir.

Alman resmi makamları da belge listesinin başvurucunun kişisel durumuna göre değişebileceğini ve ilgili dış temsilcilik veya yabancılar dairesinden güncel belge listesinin kontrol edilmesini özellikle belirtmektedir. (Make it in Germany)

Bu nedenle internette yer alan tek bir standart belge listesinin her dosya için yeterli olduğu düşünülmemelidir.

17. Başvurunun Değerlendirilmesinde Meslek Kuruluşlarının Rolü

Alman İkamet Kanunu, bağımsız çalışma başvurularının değerlendirilmesinde gerektiğinde ilgili meslek ve kamu kurumlarının sürece dahil edilmesini öngörmektedir.

§21 kapsamında planlanan faaliyetin bulunduğu yerdeki yetkili kurumlar, mesleki kuruluşlar ve gerekli mesleki izin makamları değerlendirmeye katılabilir. (Gesetze im Internet)

Bu durum özellikle düzenlenmiş mesleklerde daha büyük önem taşır.

Dolayısıyla başvurunun yalnızca konsolosluğun yapacağı basit bir belge kontrolünden ibaret olduğu düşünülmemelidir.

18. Almanya’da Hâlihazırda Oturum İzni Bulunanlar Freelancer Olabilir mi?

Bazı durumlarda mümkündür.

AufenthG §21/6 uyarınca başka bir amaçla oturum izni bulunan yabancıya, mevcut oturum amacı korunarak bağımsız faaliyette bulunma izni verilebilir; ancak diğer mevzuat uyarınca gerekli mesleki izinlerin alınmış olması gerekir. (Gesetze im Internet)

Dolayısıyla Almanya’da öğrenci, çalışan veya başka statüde bulunan herkesin otomatik olarak sınırsız freelance çalışma hakkına sahip olduğu söylenemez.

Kişinin mevcut oturum kartındaki çalışma şartlarının ayrıca incelenmesi gerekir.

19. Alman Üniversitesinden Mezun Olanlar İçin Özel Düzenleme

Alman İkamet Kanunu §21/2a, Almanya’da devlet veya devletçe tanınmış bir yükseköğretim kurumundan mezun olanlar ile belirli araştırmacı ve bilim insanları bakımından daha avantajlı bir düzenleme öngörmektedir.

Bu kişiler planladıkları bağımsız faaliyetin eğitimleri veya araştırma faaliyetleriyle bağlantılı olması hâlinde §21/1’deki klasik şartlardan farklı bir rejimden yararlanabilirler. (Gesetze im Internet)

Bu nedenle Almanya’da üniversite eğitimi tamamlamış yabancılar bakımından başvurunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

20. Freelancer Vizesi Ne Kadar Süreyle Verilir?

Resmî Alman göç portalında, serbest meslek amaçlı oturum izninin başlangıçta en fazla üç yıla kadar verilebildiği belirtilmektedir. Faaliyet başarılı olur ve kişinin kendi geçimini sağlayabildiği görülürse oturum uzatılabilir. (Make it in Germany)

Freelancer statüsündeki kişiler bakımından süresiz oturum süreci, §21/1 kapsamındaki klasik ticari girişimcilerle tamamen aynı değildir.

Resmî Alman portalı freelancerların gerekli koşulları sağlamaları hâlinde genel olarak beş yıl sonra süresiz oturuma başvurabileceklerini belirtmektedir. (Make it in Germany)

Freelancer Vizesinin Reddedilmesine Yol Açabilecek Başlıca Hatalar

Başvurularda en sık karşılaşılan sorunlardan biri dosyanın yalnızca belge listesi üzerinden hazırlanmasıdır.

Oysa yetkili makam açısından bütün dosyanın birbiriyle tutarlı olması gerekir.

Örneğin;

başvurucunun mesleki geçmişi ile yapacağını söylediği iş arasında bağlantı bulunmaması,

Almanya’da müşteri edinme planının açıklanmaması,

gelir tahminlerinin gerçekçi olmaması,

yetersiz finansman gösterilmesi,

düzenlenmiş bir meslek için gerekli izinlerin alınmaması,

iş planı ile banka hesaplarının birbiriyle uyuşmaması

başvuruyu zayıflatabilir.

Özellikle “Almanya’ya gittikten sonra müşteri bulacağım” şeklindeki soyut anlatımlar yerine, faaliyetin nasıl sürdürüleceğinin somut belgelerle ortaya konulması gerekir.

Freelancer Vizesinde Hukuki Hazırlık Neden Önemlidir?

Almanya serbest meslek vizesinde başvurunun başarısı yalnızca çok sayıda belge sunulmasına bağlı değildir.

Önemli olan, belgelerin doğru hukuki çerçevede bir araya getirilmesidir.

Öncelikle yapılacak faaliyetin §21/5 kapsamında Freiberufler olup olmadığı belirlenmelidir.

Ardından;

mesleki yeterlilik,
gerekli izinler,
finansman,
geçim güvencesi,
Almanya’daki faaliyet modeli
ve müşteri potansiyeli

bir bütün hâlinde değerlendirilmelidir.

Yanlış hukuki kategori altında yapılan bir başvuru, iyi hazırlanmış belgeler bulunmasına rağmen sorun yaratabilir.

Sonuç

Almanya freelancer vizesi başvuru şartları, başvurucunun yalnızca freelance çalışmak istemesinden ibaret değildir.

Başvurucunun;

serbest meslek kapsamında bir faaliyet yürüteceğini,
bu faaliyeti finanse edebileceğini,
Almanya’da geçimini sağlayabileceğini,
mesleki olarak yeterli olduğunu,
gerekiyorsa mesleki izin aldığını
ve özellikle 45 yaşın üzerindeyse yeterli yaşlılık güvencesine sahip olduğunu

ortaya koyması gerekir. Bu temel şartlar Alman İkamet Kanunu §21 ve Alman makamlarının güncel resmi açıklamalarında açık biçimde yer almaktadır. (Make it in Germany)

Her başvuru kendi koşulları içinde değerlendirilir. Bu nedenle sabit bir sermaye, sabit bir gelir miktarı veya herkes için geçerli tek bir evrak listesi bulunduğu yönündeki genellemeler doğru değildir.

Başvurunun en güçlü hâli; mesleki geçmişin, finansal yeterliliğin ve Almanya’daki gerçek faaliyet planının birbirini desteklediği dosyadır.