Boş Kağıda İmza Atmak Pişmanlık Getirmesin: Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması ve Hukuki Sonuçları
Günlük yaşamda, ticari ilişkilerde veya iş başvurularında bazen güven ilişkisine dayanarak, bazen de prosedür gereği olduğu söylenerek önümüze konulan boş bir kağıda imza atabiliyoruz. Ancak “Bir şey olmaz, aramızda kalsın” denilerek atılan o imza, ileride telafisi güç mali ve hukuki krizlere yol açabilir. Hukuk literatüründe açığa imza olarak bilinen bu durum, kötüye kullanıldığında Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında ciddi bir suç teşkil eder.
Peki, açığa imza nedir? Boş bir kağıdı imzaladıktan sonra üzerine rızanız dışında bir borç senedi yazılırsa ne yapmalısınız? İşte bu kritik konunun tüm detayları.
Açığa İmza Nedir?
Açığa imza, bir kişinin ileride doldurulmak üzere boş bir kağıda, boş bir bonoya veya içeriği kısmen boş bırakılmış bir belgeye imza atmasıdır. Hukuken bu eylem, imza sahibinin kağıdı dolduracak kişiye belirli bir “güven” ve “yetki” verdiği anlamına gelir.
Normal şartlarda bu bir suç değildir; taraflar arasındaki anlaşmaya uygun doldurulduğu sürece hukuken geçerlidir. Ancak sorun, belgenin taraflar arasındaki sözlü veya yazılı anlaşmaya aykırı şekilde, örneğin 10.000 TL yerine 1.000.000 TL yazılarak doldurulmasıyla başlar.
Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması Suçu (TCK 209)
Türk Ceza Kanunu’nun 209. maddesi, açığa imza atılan bir belgenin, aradaki anlaşmaya aykırı olarak doldurulmasını cezalandırır. Kanun metni şu şekildedir:
“Belirli bir tarzda doldurulması için kendisine teslim olunan imzalı ve kısmen veya tamamen boş bir kağıdı, verilme nedeninden farklı bir şekilde dolduran kişi, şikayet üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, bu suçun “şikayete bağlı” olmasıdır. Yani mağdur şikayetçi olmazsa savcılık kendiliğinden soruşturma açmaz.
Resmi Belgede Sahtecilik ile Arasındaki Fark
Çoğu kişi, boş bir senedin üzerinin yüksek rakamlarla doldurulmasını “evrakta sahtecilik” olarak adlandırır. Ancak hukukta durum farklıdır:
-
Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması: Eğer imzayı atan kişi, kağıdı kendi rızasıyla karşı tarafa vermişse ama karşı taraf rakamı/şartları değiştirmişse bu TCK 209 kapsamındaki suçu oluşturur.
-
Resmi Belgede Sahtecilik: Eğer kağıt kişinin elinden rızası dışında (hırsızlık, yankesicilik veya zorla) alınmış ve doldurulmuşsa, bu artık “açığa imzanın kötüye kullanılması” değil, resmi belgede sahtecilik (TCK 204) suçudur. Çünkü belgenin üzerinde en baştan itibaren bir “teslim iradesi” yoktur.
İspat Yükü: En Büyük Hukuki Engel
Açığa imza davalarında en büyük zorluk ispat aşamasında yaşanır. Hukukumuzda “imza sahibini bağlar” ilkesi esastır. Yani bir kağıda imza attıysanız, üzerindeki yazıları da kabul etmiş sayılırsınız.
Yazılı Delil Şartı
Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre; boş kağıda imza atan kişi, bu belgenin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu ancak yazılı delil ile ispatlayabilir. Tanık (şahit) dinletilmesi genellikle kabul edilmez.
-
Eğer elinizde “Bu boş kağıt sadece şu amaçla imzalanmıştır” diyen bir protokol veya mesajlaşma kaydı yoksa, karşı tarafın kötü niyetini ispatlamak oldukça güçleşir.
İmzaya İtiraz vs. Borca İtiraz
Eğer imza size aitse ama miktar yanlışsa, mahkemede “İmza benim değil” diyemezsiniz (bilirkişi incelemesinde imzanın size ait olduğu çıkar ve tazminat ödersiniz). Bunun yerine “İmza benimdir ancak belgenin içeriği anlaşmaya aykırı doldurulmuştur” şeklinde borca itiraz etmeniz ve bunu delillendirmeniz gerekir.
İş Hayatında Açığa İmza: Boş Senetle İşe Giriş
Türkiye’de bazı işverenlerin işçilerden “teminat” adı altında boş senet aldığı bilinmektedir. Bu uygulama hem iş hukuku hem de ceza hukuku açısından sakıncalıdır.
-
İşçi Ne Yapmalı? Eğer boş bir kağıda veya senede imza atmak zorunda kalıyorsanız, mutlaka belgenin bir fotokopisini çekin. Mümkünse üzerine “İşbu senet sadece işe giriş teminatı olarak verilmiştir, tedavül kabiliyeti yoktur” notunu düşmeye çalışın.
-
Kötüye Kullanım: İşten ayrılan işçinin bu senedinin işveren tarafından icraya konulması, TCK 209’un en tipik örneğidir.
Açığa İmzadan Mağdur Olmamak İçin Pratik Öneriler
Bir açığa imza mağduriyetine uğramamak için şu altın kuralları unutmayın:
-
Asla Boş Kağıda İmza Atmayın: Ne kadar güveniyor olursanız olun, belgenin içeriği dolmadan imza atmak hukuki bir intihardır.
-
Boşlukları Çizin: Bir sözleşme imzalıyorsanız, imzanızın üstünde kalan boş satırları çapraz çizgilerle iptal edin ki sonradan ekleme yapılamasın.
-
Teslim Tutanağı Yapın: Eğer bir belgeyi boş vermek zorundaysanız (örneğin gümrük işlemleri veya avukat vekaleti gibi), “Şu tarihli, şu amaçlı, boş belge teslim edilmiştir” şeklinde bir tutanak tutun.
-
Dijital Delil Biriktirin: Anlaşma şartlarını WhatsApp, e-posta veya SMS yoluyla teyit edin. Bu kayıtlar, ileride “yazılı delil başlangıcı” sayılarak tanık dinletilmesine olanak sağlayabilir.
Sonuç: Hukuki Destek Şart
Açığa imza nedeniyle hakkınızda bir icra takibi başlatıldıysa veya bir ceza davası açıldıysa, süreci tek başınıza yönetmeniz oldukça zordur. Süreler (özellikle icra hukukunda 5 günlük itiraz süresi) çok kısıtlıdır. İspat yükünün ağırlığı nedeniyle, davanın en başında doğru hukuki argümanları sunmak ve “menfi tespit davası” gibi yollara başvurmak hayati önem taşır.
Unutmayın; hukuk, sadece haklı olanı değil, haklı olduğunu ispat edebileni korur.
About Post Author
