Arama Motorlarından Kişisel Verilerin Silinmesi: Google Arama Sonuçları Nasıl Kaldırılır?
Bir kişinin adı ve soyadı Google veya başka bir arama motorunda aratıldığında yıllar önce yayımlanmış haberler, eski dava kayıtları, kişisel bilgiler, telefon numaraları, adresler, fotoğraflar veya güncelliğini kaybetmiş içerikler ilk sıralarda görünebilir.
Örneğin kişi hakkında 12 yıl önce ceza soruşturması başlatılmış ve internet haberlerinde;
“İş insanı hakkında dolandırıcılık soruşturması başlatıldı.”
şeklinde haberler yayımlanmış olabilir.
Soruşturma daha sonra kovuşturmaya yer olmadığına dair kararla sonuçlanmasına rağmen kişinin adı Google’da aratıldığında hâlen yalnızca soruşturmanın başlangıcındaki olumsuz haberler çıkıyor olabilir.
Başka bir durumda kişinin eski ev adresi, telefon numarası veya başka kişisel bilgileri arama motorlarında kolaylıkla bulunabiliyor olabilir.
Türk hukukunda belirli koşullarda kişinin adı ve soyadıyla yapılan aramalarda belirli sonuçların arama motoru indeksinden çıkarılmasını talep etmesi mümkündür. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 23 Haziran 2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararıyla bu talepleri “unutulma hakkı” çerçevesinde değerlendirmiş ve arama motorlarını bu faaliyet bakımından veri sorumlusu olarak kabul etmiştir. (KVKK)
Ancak burada önemli bir kavram ayrımı bulunmaktadır:
Arama motorundan kişisel verilerin silinmesi veya sonucun indeksten çıkarılması, kaynak internet sitesindeki haberin ya da içeriğin tamamen silinmesi anlamına gelmez.
Bu nedenle somut olayda indeksten çıkarma, kaynak içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Arama Motorlarından Kişisel Verilerin Silinmesi Ne Anlama Gelir?
Uygulamada “Google’dan kişisel verilerin silinmesi” denilse de birçok uyuşmazlıkta teknik olarak istenen sonuç arama sonucunun indeksten çıkarılmasıdır.
Örneğin;
Ahmet Yılmaz
şeklinde Google araması yapıldığında eski bir haber görüntüleniyor olabilir.
Arama motorunun bu bağlantıyı kişinin adıyla yapılan arama sonuçlarından çıkarması durumunda haber kaynak internet sitesinde bulunmaya devam edebilir; ancak kişinin adı üzerinden yapılan aramada bağlantıya erişim önemli ölçüde zorlaşır.
KVKK’nın 2020/481 sayılı kararında da talep, kişilerin ad ve soyadıyla yapılan aramalarda belirli sonuçların indeksten çıkarılması olarak nitelendirilmiştir. (KVKK)
Dolayısıyla;
Google’dan sonuç kaldırma ≠ haber sitesinden içeriği silme.
Bu fark hukuki stratejinin belirlenmesinde son derece önemlidir.
Unutulma Hakkı Nedir?
Unutulma hakkı, dijital ortamda bulunan kişinin geçmişine ilişkin bazı bilgilerin artık sürekli ve kolay biçimde erişilebilir tutulmamasını talep edebilmesine imkân sağlayan hukuki koruma olarak ifade edilebilir.
Anayasa Mahkemesi unutulma hakkını, üstün bir kamu yararı bulunmadığı durumlarda dijital hafızadaki geçmiş olayların zaman içerisinde unutulabilmesi ve kişinin kendisine ilişkin belirli kişisel verilerin sürekli yayılmasının önüne geçilebilmesiyle bağlantılı görmektedir. (Kararlar Bilgi Bankası)
Ancak unutulma hakkı;
“Hakkımdaki internette bulunan her şeyi istediğim zaman sildirebilirim.”
anlamına gelmez.
Kişinin kişisel verilerinin korunması hakkı ile toplumun bilgiye erişme hakkı ve ifade-basın özgürlüğü arasında somut olay özelinde denge kurulması gerekir. KVKK da arama motorlarından indeksten çıkarma taleplerinde bu denge testinin yapılmasını öngörmektedir. (KVKK)
Türkiye’de Arama Motorlarından Sonuç Kaldırma Talebi Hangi Hukuki Dayanağa Sahiptir?
Türk hukukunda unutulma hakkı tek bir kanun maddesinde “unutulma hakkı” başlığı altında düzenlenmiş değildir.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu, arama motorlarından sonuç kaldırma taleplerini başta;
- Anayasa’nın kişisel verilerin korunmasına ilişkin hükümleri,
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun temel ilkeleri,
- kişisel verilerin silinmesine ilişkin hükümleri,
- ilgili kişinin haklarını düzenleyen KVKK m.11
çerçevesinde değerlendirmektedir. (KVKK)
KVKK m.11 kapsamında ilgili kişi, şartları bulunuyorsa kişisel verilerinin düzeltilmesini, silinmesini veya yok edilmesini isteme ve hukuka aykırı veri işleme nedeniyle zarara uğramışsa zararın giderilmesini talep etme haklarına sahiptir. (KVKK)
Google Kişisel Veriler Bakımından Veri Sorumlusu Sayılır mı?
KVKK’nın 2020/481 sayılı kararında, arama motorlarının üçüncü kişilere ait internet sitelerindeki verileri toplayıp indekslemeleri ve hangi sonuçların hangi aramalarda gösterileceğini belirlemeleri nedeniyle bu faaliyet bakımından veri sorumlusu olarak kabul edilmeleri gerektiği belirtilmiştir. (KVKK)
Bu durum son derece önemlidir.
Çünkü kişinin yalnızca haber sitesine değil, belirli şartlar altında arama motoruna doğrudan başvurarak adıyla yapılan aramadaki belirli sonuçların indeksten çıkarılmasını istemesine imkân sağlar. (KVKK)
Google’dan İsim Arama Sonuçları Kaldırılabilir mi?
Belirli şartlarda evet.
Örneğin kişinin adı Google’a yazıldığında;
“Ahmet Yılmaz gözaltına alındı.”
başlıklı 15 yıllık bir haber görünmektedir.
Ancak soruşturma yıllar önce sona ermiş, kişi hakkında dava açılmamış ve olay günümüzde herhangi bir kamu yararı taşımıyor olabilir.
Bu durumda haberin;
- güncelliğini kaybedip kaybetmediği,
- kişi bakımından halen kamusal önem taşıyıp taşımadığı,
- doğru ve güncel olup olmadığı,
- kişinin bugünkü meslek hayatıyla bağlantısı,
- kamuoyunun bilgiye erişim menfaati
değerlendirilerek indeksten çıkarma talebi gündeme gelebilir. KVKK, bu değerlendirmelerin her somut olay bakımından ayrıca yapılması gerektiğini açıkça belirtmektedir. (KVKK)
Her Eski Haber Google’dan Kaldırılır mı?
Hayır.
Bir haberin yalnızca eski olması, arama sonucundan kaldırılması için yeterli değildir.
Örneğin 15 yıl önce meydana gelmiş olay, kişinin bugün yürüttüğü kamu görevi veya mesleki faaliyeti bakımından hâlen önemli olabilir.
Buna karşılık kişinin bugünkü hayatıyla ilgisi kalmamış, yıllar önce sonuçlanmış ve artık kamu yararı taşımayan olaylarda geçen süre unutulma hakkı bakımından önemli bir unsur hâline gelebilir.
KVKK’nın uygulamasında içeriğin güncelliğini yitirip yitirmediği, dengelemede dikkate alınan önemli ölçütlerden biridir. Kurulun bir kararında 20 yılı aşkın süre geçmiş bir içeriğin güncellik ve kamu yararı bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir. (KVKK)
Beraat Edilen Davaya İlişkin Eski Haberler Google’dan Kaldırılabilir mi?
Beraat kararı, indeksten çıkarma talebini güçlendirebilecek önemli unsurlardan biridir; ancak otomatik olarak sonuç kaldırılacağı anlamına gelmez.
Örneğin kişi hakkında;
“X kişisi sahtecilikten yargılanıyor.”
başlıklı eski haberler bulunmakta, ancak yargılama beraatle sonuçlanmış olabilir.
Google aramasında yalnızca suçlamanın yer aldığı eski haberlerin görünmesi, beraat kararının ise kolayca bulunamaması kişi hakkında eksik veya yanıltıcı bir dijital izlenim yaratabilir.
KVKK’nın somut bir kararında da geçmişte hakkında yargılama yapılan ve beraat eden kişiyle ilgili eski kaydın, aradan uzun zaman geçmiş olması ve kamu yararının bulunmaması gibi faktörler dikkate alınarak indeksten çıkarılması değerlendirilmiştir. (KVKK)
Takipsizlik Kararı Verilmiş Soruşturma Haberleri Kaldırılabilir mi?
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi de önemli bir değerlendirme ölçütü olabilir.
Örneğin kişi hakkında 2018 yılında soruşturma başlatılmış, haber siteleri olayı ayrıntılı biçimde yayımlamış ancak savcılık 2019 yılında kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş olabilir.
2026 yılında kişinin adı aratıldığında yalnızca;
“Dolandırıcılık soruşturması başladı.”
haberlerinin görünmesi, olayın nihai sonucunu yansıtmıyor olabilir.
Bununla birlikte her KYOK kararı otomatik olarak tüm haberlerin indeksten çıkarılması sonucunu doğurmaz. Olayın kamuoyundaki önemi, kişinin kamusal rolü, geçen süre ve haberin içeriği birlikte değerlendirilmelidir. KVKK’nın yaklaşımı, her olayda temel haklar ile toplumun bilgi edinme menfaatinin karşılaştırılması yönündedir. (KVKK)
Mahkûmiyetle Sonuçlanan Eski Haberler Google’dan Kaldırılabilir mi?
Mahkûmiyet bulunması unutulma hakkını tamamen ortadan kaldırmaz.
Örneğin kişi 20 yıl önce işlediği bir suç nedeniyle cezasını çekmiş ve uzun zamandır benzer hiçbir olaya karışmamış olabilir.
Ancak suçun niteliği, kişinin kamuya açık rolü, olayın toplumsal önemi ve aradan geçen süre bu durumda daha fazla önem taşır.
KVKK’nın eski ceza mahkûmiyetine ilişkin kararlarında, haberin kaynaktan tamamen kaldırılması ile arama motorunda kişiye kolayca ulaşılabilir tutulmasının farklı hukuki değerlendirmelere tabi olabileceği görülmektedir. (KVKK)
Bu nedenle;
“Ceza aldım, unutulma hakkından artık yararlanamam.”
veya
“Cezam bitti, bütün haberler kesin silinir.”
şeklindeki iki yaklaşım da doğru değildir.
Arama Motorundan Sonuç Kaldırılırken Hangi Kriterler Değerlendirilir?
KVKK’nın 2020/481 sayılı kararı ve buna ilişkin rehberde tek bir otomatik formül bulunmamaktadır. Somut olay özelinde çok sayıda kriter değerlendirilebilir. (KVKK)
Özellikle;
- kişinin kamusal hayatta önemli bir rolünün bulunup bulunmadığı,
- içeriğin kişinin meslek hayatıyla ilgili olup olmadığı,
- bilginin doğru olup olmadığı,
- bilginin güncel olup olmadığı,
- içeriğin kamuoyunun ilgisini çekmeye devam edip etmediği,
- bilginin kişi tarafından mı yayımlandığı,
- haberin gazetecilik amacı taşıyıp taşımadığı,
- bilginin hassas niteliği,
- aradan geçen süre,
- sonucun kişi üzerinde orantısız zarar oluşturup oluşturmadığı,
- içeriğin cezaî bir olayla ilgili olup olmadığı
değerlendirilebilir. Kurul, bu ölçütlerin sınırlı olmadığını ve somut dosyaya göre başka kriterlerin de dikkate alınabileceğini belirtmektedir. (KVKK)
Kamuya Mal Olmuş Kişilerin Google Sonuçları Daha Zor mu Kaldırılır?
Kişinin kamusal hayattaki rolü önemli bir kriterdir.
Örneğin;
- aktif siyasetçi,
- üst düzey kamu görevlisi,
- önemli şirket yöneticisi,
- kamuoyunun yakından takip ettiği kişi
hakkındaki belirli bilgilerin toplum tarafından bilinmesinde daha güçlü bir kamu yararı bulunabilir.
Ancak kamuya mal olmuş olmak, kişiye ilişkin her türlü eski veya özel bilginin sonsuza kadar arama motorunda tutulabileceği anlamına gelmez.
KVKK’nın sistemi otomatik bir ret yerine kişinin temel hakları ile kamunun bilgiye erişim menfaati arasında dengeleme yapılmasını gerektirmektedir. (KVKK)
İş Hayatıyla İlgili Bilgiler Google’dan Kaldırılabilir mi?
İçeriğin kişinin mevcut meslek hayatıyla doğrudan bağlantılı olması, kamu yararı değerlendirmesinde önemlidir.
Örneğin aktif bir mali müşavir hakkında mesleki faaliyeti sırasında verilen güncel bir disiplin kararı ile 25 yıl önceki özel hayatına ilişkin olay aynı şekilde değerlendirilemez.
KVKK’nın kriterleri arasında içeriğin kişinin iş yaşamıyla bağlantısının bulunup bulunmadığı da yer almaktadır. (KVKK)
Bununla birlikte meslekle ilgili olması tek başına indeksten çıkarma talebinin reddedileceği anlamına gelmez.
Bilginin doğruluğu, güncelliği, kamu yararı ve kişinin mevcut durumuyla ilişkisi yine ayrıca incelenmelidir.
Yanlış Kişisel Bilgiler Arama Motorundan Kaldırılabilir mi?
Gerçeğe aykırı veya güncelliğini kaybetmiş kişisel bilgiler bakımından talebin hukuki zemini daha farklı ve bazı durumlarda daha güçlü olabilir.
Örneğin Google sonucunda;
“Ahmet Yılmaz, ABC Ltd. şirketinin halen genel müdürüdür.”
şeklinde bilgi görünmesine rağmen kişi on yıl önce şirketten ayrılmış olabilir.
KVKK m.11, ilgili kişiye eksik veya yanlış işlenen kişisel verilerin düzeltilmesini isteme hakkı sağlamaktadır. (KVKK)
Ayrıca bilgi doğrudan kaynak internet sitesinde yanlışsa yalnızca arama motoruna değil, kaynak siteye yönelik düzeltme veya kaldırma başvurusu da düşünülmelidir.
Telefon Numarası Google’dan Kaldırılabilir mi?
Google, güncel kişisel bilgi kaldırma politikaları kapsamında belirli telefon numarası, adres ve e-posta bilgileri için özel başvuru mekanizmaları sunmaktadır. “Results about you” özelliği de bazı kişisel iletişim bilgilerinin arama sonuçlarında bulunmasını tespit etmek ve kaldırma talebinde bulunmak için kullanılabilmektedir. (Google Destek)
Türk hukuku bakımından ise kişinin telefon numarası kişisel veri niteliği taşıyabilir ve verinin hangi hukuki sebeple yayımlandığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Ancak telefon numarasının internette görünmesi her durumda hukuka aykırı değildir. Örneğin kişinin mesleki iletişim numarasını kendisinin kamuya açık internet sitesinde yayımlaması ile özel cep telefonu numarasının üçüncü kişilerce izinsiz paylaşılması aynı değildir.
Ev Adresi Google’dan Kaldırılabilir mi?
Özel ev adresinin internet ortamında yayımlanması, somut olayın özelliklerine göre ciddi bir mahremiyet ve güvenlik problemi oluşturabilir.
Google’ın mevcut kaldırma sistemi; adres, telefon numarası ve e-posta gibi kişisel iletişim bilgilerinin belirli koşullarda arama sonuçlarından kaldırılmasının talep edilebilmesine imkân tanımaktadır. (Google Destek)
Özellikle içerik aynı zamanda tehdit, taciz veya kişiye yönelik güvenlik riskiyle bağlantılıysa olayın yalnızca arama motoru sonucu olarak değerlendirilmemesi; diğer hukuk ve ceza hukuku yollarının da incelenmesi gerekebilir.
Kimlik Bilgileri ve Hassas Kişisel Veriler Google’dan Kaldırılabilir mi?
Kişinin kimlik numarası, finansal bilgileri veya diğer hassas nitelikteki verilerinin internet ortamında bulunması daha ciddi riskler doğurabilir.
Google’ın güncel kaldırma formunda adres ve iletişim bilgileri dışında yüksek derecede kişisel ve sınırlı bilgiler için de ayrı kategoriler bulunmaktadır. Google bununla birlikte bilgiye erişimde kamu yararı bulunup bulunmadığını da değerlendirmektedir. (Google Destek)
Türk hukuku bakımından verinin niteliği, yayımlanmasının hukuki sebebi ve veri işleme şartlarının devam edip etmediği ayrıca incelenmelidir.
Google’dan Sonuç Kaldırmak İçin Önce Google’a mı Başvurmak Gerekir?
KVKK yolu kullanılacaksa önce veri sorumlusu olan arama motoruna başvurulması gerekir.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu açıkça, Kurula şikâyet edilebilmesi için öncelikle KVKK m.13 kapsamında veri sorumlusuna başvuru yolunun tüketilmesi gerektiğini belirtmektedir. Doğrudan Kurula şikâyet edilmesi mümkün değildir. (KVKK)
Arama motorundan indeksten çıkarma bakımından da KVKK’nın 2020/481 sayılı yaklaşımında önce arama motoruna başvurulması öngörülmektedir. (KVKK)
Bu nedenle pratik süreç çoğu zaman;
arama motoruna başvuru → cevabın değerlendirilmesi → gerekiyorsa KVKK şikâyeti
şeklinde ilerler.
Google’a Yapılacak Başvuruda Ne Yazılmalıdır?
Başvurunun mümkün olduğunca somut hazırlanması önemlidir.
Yalnızca;
“Google’da hakkımda kötü haberler var, hepsini silin.”
şeklindeki genel talep yerine her bağlantı ayrı ayrı belirtilmelidir.
Başvuruda özellikle;
- kaldırılması istenen tam URL,
- hangi isim aramasında çıktığı,
- içerikte bulunan kişisel veri,
- bilginin neden eski, yanlış veya ilgisiz olduğu,
- olayın nasıl sonuçlandığı,
- kamu yararının neden artık bulunmadığı,
- kişinin günümüzdeki hayatına nasıl orantısız zarar verdiği
açıklanabilir.
Örneğin eski soruşturma haberinde KYOK kararı verilmişse kararın ilgili kısmı başvuruya eklenebilir.
Google Talebi Reddederse Ne Yapılabilir?
Arama motoru başvuruyu reddeder, yetersiz cevap verir veya gerekli süre içerisinde cevap vermezse Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet gündeme gelebilir. KVKK’nın 2020/481 sayılı kararında ayrıca şartları bulunan kişilerin yargı yoluna başvurabilmesinin de mümkün olduğu belirtilmiştir. (KVKK)
Kurula yapılacak şikâyet, ilk başvurunun tekrarından ibaret olmamalıdır.
Özellikle;
- arama motoruna yapılan ilk başvuru,
- gelen cevap,
- ilgili URL’ler,
- unutulma hakkını destekleyen belgeler,
- kamu yararı ve güncellik değerlendirmesi
dosyaya eklenmelidir.
KVKK’ya Şikâyet Süresi Ne Kadardır?
Veri sorumlusu yapılan başvuruyu en geç 30 gün içerisinde sonuçlandırmalıdır. (KVKK)
Veri sorumlusunun cevap vermesi hâlinde, cevabın öğrenilmesinden itibaren 30 gün içerisinde Kurula şikâyet edilebilir. Ancak Kanun’daki genel üst süreler bakımından somut başvuru tarihinin dikkatle takip edilmesi gerekir.
Veri sorumlusu hiç cevap vermezse kişi ilk başvuru tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Kurula şikâyette bulunabilir. KVKK, cevap süresinin ve 30/60 günlük şikâyet sürelerinin nasıl hesaplanacağını ayrıca açıklamıştır. (KVKK)
Bu nedenle arama motoruna yapılan ilk başvurunun tarihi mutlaka kaydedilmelidir.
KVKK’ya Doğrudan Başvurulabilir mi?
Kural olarak hayır.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, şikâyet yoluna gidilebilmesi için önce veri sorumlusuna başvurulması gerektiğini açıkça belirtmektedir. KVKK m.13 kapsamındaki başvuru yolu tüketilmeden Kurula yapılan şikâyetler usulden sorun yaşayabilir. (KVKK)
Arama motorlarından indeksten çıkarma uyuşmazlıklarında bu nedenle ilk adım çoğunlukla ilgili arama motoruna başvurudur.
Google’ın Sonucu Kaldırması Kaynak Haberi de Siler mi?
Hayır.
Bu ayrım özellikle önemlidir.
Örneğin;
www.habersitesi.com/eski-haber
adresindeki haber Google’da kişinin adıyla yapılan aramalardan çıkarılmış olabilir.
Ancak kullanıcı internet sitesine doğrudan girerek habere ulaşabilir veya başka bir arama terimiyle içerik yeniden bulunabilir.
Google’ın kişisel bilgi kaldırma araçları arama sonuçlarına yöneliktir; kaynak internet sitesinin kontrolü Google’da değildir. (Google Destek)
Bu nedenle bazı olaylarda;
arama motorundan indeksten çıkarma + kaynak siteye kaldırma/düzeltme başvurusu
birlikte yapılmalıdır.
Haber Sitesindeki İçerik de Tamamen Kaldırılabilir mi?
İçeriğin niteliğine göre kaynak site bakımından ayrıca hukuki süreç yürütülebilir.
Örneğin haber baştan itibaren tamamen gerçeğe aykırıysa unutulma hakkından farklı olarak doğrudan kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı söz konusu olabilir.
Buna karşılık haber yayımlandığı tarihte doğru ve kamu yararı taşıyor ancak yıllar sonra kişinin adıyla kolayca ulaşılabilir olmasının artık ölçüsüz sonuç yarattığı ileri sürülüyorsa arama motorundan indeksten çıkarma, kaynak içeriğin tamamen silinmesinden daha ölçülü bir çözüm olabilir.
Bu nedenle unutulma hakkı ile gerçeğe aykırı içeriğin kaldırılması birbirine karıştırılmamalıdır.
Unutulma Hakkı ile İçerik Kaldırma Aynı Şey midir?
Hayır.
Bu iki kavramın ayrılması gerekir.
Gerçeğe aykırı içerik: Baştan itibaren hukuka aykırı olabilir ve içeriğin kendisinin kaldırılması talep edilebilir.
Unutulma hakkı: Bilgi yayımlandığı tarihte doğru ve hatta hukuka uygun olabilir; ancak aradan geçen zaman ve değişen şartlar nedeniyle kişinin adıyla sürekli ve kolay biçimde erişilebilir tutulması artık orantısız hâle gelmiş olabilir.
Anayasa Mahkemesinin unutulma hakkına ilişkin yaklaşımı da dijital hafızada bulunan geçmiş bilginin zaman içerisinde kişi üzerindeki etkisine odaklanmaktadır. (Kararlar Bilgi Bankası)
Arama Motorundan Şirket Hakkındaki Bilgiler KVKK Kapsamında Kaldırılabilir mi?
KVKK’daki “ilgili kişi” koruması gerçek kişilerin kişisel verilerine yöneliktir.
Bu nedenle bir şirketin;
“Google’da şirketimiz hakkında olumsuz içerikler var.”
şeklindeki talebi doğrudan gerçek kişilerin unutulma hakkıyla aynı hukuki zeminde değerlendirilmez.
Şirketler bakımından;
- ticari itibar,
- haksız rekabet,
- marka hakkı,
- gerçeğe aykırı ticari açıklamalar
gibi farklı hukuk yolları gündeme gelebilir.
Buna karşılık şirket yöneticisinin adı ve soyadıyla yapılan aramada kendisine ilişkin kişisel sonuçların bulunması gerçek kişinin unutulma hakkı bakımından ayrıca değerlendirilebilir.
Bir Şirket Yöneticisi Unutulma Hakkından Yararlanabilir mi?
Evet, ancak yöneticinin kamusal ve mesleki rolü değerlendirmede önem taşır.
KVKK’nın somut kararlarından birinde şirket yönetim kurulu üyesi ve başkanının geçmişteki kişisel verileri bakımından kişinin iş yaşamıyla bağlantı, kamu yararı, aradan geçen süre ve içeriğin niteliği birlikte incelenmiş ve 20 yılı aşkın süre geçmiş olması gibi unsurlar değerlendirmeye alınmıştır. (KVKK)
Dolayısıyla şirket yöneticisi olmak unutulma hakkından yararlanmayı otomatik olarak engellemez.
Ancak halen şirket yönetimiyle veya kamusal sorumluluğuyla doğrudan ilgili güncel bilgiler bakımından kamu yararının daha ağır basması mümkündür.
Çocuklara Ait Arama Sonuçlarının Kaldırılmasında Farklı Değerlendirme Yapılır mı?
İlgili kişinin çocuk olması unutulma hakkı değerlendirmesinde önem taşıyan faktörlerden biridir.
Çocuklara ait geçmiş bilgilerin uzun yıllar boyunca isim aramalarında kolaylıkla erişilebilir kalmasının kişinin ilerideki eğitim, iş ve sosyal hayatına etkileri ayrıca dikkate alınabilir.
KVKK’nın arama motorlarına ilişkin kriterleri arasında arama sonucunun öznesinin çocuk olup olmadığı da değerlendirme unsurlarından biridir. (KVKK)
Sosyal Medya Profilleri Google’dan Kaldırılabilir mi?
Bir kişinin Facebook, Instagram, X veya başka sosyal medya hesabındaki kamuya açık içerikler Google tarafından indekslenmiş olabilir.
Bu durumda öncelikle kişinin kendi kontrolündeki içeriği kaldırması veya görünürlük ayarlarını değiştirmesi mümkün olabilir.
Google’ın güncel yardım sisteminde kaynak içerik kaldırıldıktan veya değiştirildikten sonra eski arama sonuçlarının güncellenmesine yönelik araçlar da bulunmaktadır. (Google Destek)
Ancak kişi içeriğin sahibi değilse veya kaynak site içeriği kaldırmıyorsa, somut olayın koşullarına göre arama motorundan sonuç kaldırma talebi ayrıca değerlendirilebilir.
Google Arama Sonucunda Eski Fotoğraf Çıkıyorsa Ne Yapılabilir?
Fotoğraf kişisel veri niteliği taşıyabilir ve görselin hangi bağlamda yayımlandığı önemlidir.
Örneğin kişinin yıllar önce yayımlanmış özel bir fotoğrafı bugün adıyla yapılan aramalarda kolayca bulunuyor olabilir.
Bu durumda;
- fotoğrafın kim tarafından yayımlandığı,
- kişinin rızası,
- kamu yararı,
- içeriğin güncelliği,
- kişinin kamusal rolü,
- özel hayatla ilişkisi
değerlendirilmelidir.
Fotoğraf aynı zamanda özel hayatın gizliliğini ihlal ediyorsa unutulma hakkının dışında daha güçlü ve hızlı hukuki yollar da gündeme gelebilir.
Kişinin Kendi Yayımladığı Bilgiler Sonradan Google’dan Kaldırılabilir mi?
Kişinin bilgiyi geçmişte kendisinin yayımlamış olması, değerlendirmede dikkate alınabilecek unsurlardan biridir; ancak tek başına süresiz olarak arama sonuçlarında kalmasını zorunlu kılmaz.
Örneğin kişi 15 yıl önce kendi internet sitesinde öz geçmişini yayımlamış ancak site artık kendisinin kontrolünde olmayabilir.
KVKK’nın indeksten çıkarma kriterlerinde verinin ilgili kişinin kendisi tarafından yayımlanıp yayımlanmadığı da dikkate alınan faktörlerden biridir. (KVKK)
Dolayısıyla sonuç yine somut olayın şartlarına göre belirlenir.
Haber Doğruysa Google’dan Kaldırılamaz mı?
Haberin doğru olması, unutulma hakkı talebini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Unutulma hakkının temel özelliklerinden biri, başlangıçta doğru veya hukuka uygun olan bir bilginin zaman geçmesi sonucunda sürekli ve kolay erişilebilir tutulmasının artık orantısız hâle gelmesi ihtimalidir.
Anayasa Mahkemesi ve KVKK’nın unutulma hakkı yaklaşımında bu nedenle yalnızca “haber doğru mu?” sorusu değil; geçen süre, güncellik, kamu yararı ve kişi üzerindeki etki de değerlendirilmektedir. (Kararlar Bilgi Bankası)
Ancak haberin doğru ve halen güncel kamu yararı taşıyor olması indeksten çıkarma talebinin reddedilmesi yönünde güçlü bir unsur olabilir.
Google Arama Sonuçlarının Kaldırılması İçin Nasıl Bir Yol İzlenmelidir?
Somut olayın niteliğine göre şu aşamalar izlenebilir:
- Kişinin adı ve soyadı farklı arama kombinasyonlarıyla kontrol edilir.
- Kaldırılması istenen her sonucun tam URL’si kaydedilir.
- Arama sonuçlarının ekran görüntüsü alınır.
- Kaynak içerikler ayrı ayrı incelenir.
- İçeriğin yanlış mı, eski mi, güncelliğini kaybetmiş mi yoksa özel hayatı ihlal eden bir içerik mi olduğu belirlenir.
- İddianın dayanağı varsa beraat, KYOK, düzeltme veya başka resmî belgeler hazırlanır.
- Öncelikle veri sorumlusu olan ilgili arama motoruna indeksten çıkarma başvurusu yapılır. (KVKK)
- Google bakımından içeriğin niteliğine göre kişisel bilgi kaldırma veya ilgili hukuki başvuru mekanizması kullanılır. (Google Destek)
- Başvurunun tarihi kaydedilir ve 30/60 günlük KVKK süreleri takip edilir. (KVKK)
- Arama motorunun talebi reddetmesi, yetersiz cevap vermesi veya cevap vermemesi hâlinde Kurula şikâyet değerlendirilir. (KVKK)
- Kaynak içerik ayrıca hukuka aykırıysa kaynak internet sitesine yönelik kaldırma veya düzeltme yolları ayrı olarak değerlendirilir.
- Somut olayın özelliklerine göre doğrudan yargı yoluna başvurulmasının gerekli olup olmadığı ayrıca incelenir. KVKK’nın 2020/481 sayılı kararında yargı yolunun da mümkün olduğu belirtilmiştir. (KVKK)
Arama Motorlarından Kişisel Verilerin Silinmesinde En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
En sık yapılan hata, Google sonucunun kaldırılması ile kaynak içeriğin internetten tamamen silinmesinin aynı şey olduğunun düşünülmesidir.
Google’dan indeksten çıkarılan haber, haber sitesinde yayında kalmaya devam edebilir. (Google Destek)
İkinci hata;
“Haber 10 yıllık olduğu için kesin kaldırılır.”
şeklindeki yaklaşımdır.
Türk hukukunda unutulma hakkı için sabit bir beş, on veya yirmi yıllık süre bulunmamaktadır. Süre yalnızca dengelemede dikkate alınan unsurlardan biridir; kamu yararı ve kişinin kamusal rolü gibi başka faktörler de önem taşır. KVKK, değerlendirmelerin her somut olay özelinde yapılması gerektiğini açıkça belirtmektedir. (KVKK)
Üçüncü hata, Kurula doğrudan şikâyet yapılmasıdır.
KVKK sisteminde önce veri sorumlusuna başvurulması gerekir. (KVKK)
Dördüncü hata ise yalnızca;
“Bu içerik bana zarar veriyor.”
denilmesi ve neden güncelliğini kaybettiğinin, kamu yararı bulunmadığının veya mevcut durumun eksik/yanıltıcı olduğunun açıklanmamasıdır.
Arama Motorundan Sonuç Kaldırma Başvurusunda Hangi Belgeler Kullanılabilir?
Dosyanın niteliğine göre;
- KYOK kararı,
- beraat kararı,
- kesinleşmiş mahkeme kararı,
- hatalı bilgiyi çürüten resmî kayıtlar,
- şirketten ayrılmayı gösteren belgeler,
- eski haber ile bugünkü durum arasındaki farkı gösteren kayıtlar,
- arama sonucu ekran görüntüleri,
- URL listesi
kullanılabilir.
Özellikle birden fazla URL bulunuyorsa her URL bakımından neden indeksten çıkarma istendiğinin ayrı ayrı açıklanması daha güçlü bir başvuru hazırlanmasını sağlar.
Sonuç
Arama motorlarından kişisel verilerin silinmesi veya daha doğru ifadeyle kişinin adı ve soyadıyla yapılan belirli arama sonuçlarının indeksten çıkarılması, Türk hukukunda unutulma hakkı ve kişisel verilerin korunması kapsamında mümkün olabilmektedir.
Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 23 Haziran 2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararı, Türkiye’deki arama motoru uyuşmazlıklarının temel kararlarından biridir. Kurul bu kararla arama motorlarını indeksleme faaliyetleri bakımından veri sorumlusu olarak kabul etmiş ve kişilerin ad ve soyadı aramalarında çıkan belirli sonuçların şartları varsa indeksten çıkarılabileceğini belirtmiştir. (KVKK)
Ancak unutulma hakkı sınırsız değildir. İçeriğin yaşı, güncelliği, doğruluğu, kişinin kamusal rolü, meslek hayatıyla bağlantısı ve kamuoyunun bilgiye erişim menfaati birlikte değerlendirilmelidir. (KVKK) Bu nedenle eski bir haberin yalnızca kişiyi rahatsız etmesi veya kişinin itibarını olumsuz etkilemesi otomatik olarak arama sonucundan kaldırılması için yeterli değildir.
Öte yandan beraat, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya aradan çok uzun süre geçmesi gibi hususlar, olayın özelliklerine göre kişinin unutulma hakkı talebini güçlendirebilir. KVKK’nın uygulamasında 20 yılı aşkın süre geçmiş ve artık kamu yararı bulunmadığı değerlendirilen kişisel veriler bakımından indeksten çıkarma yönünde kararlar verilebildiği görülmektedir. (KVKK)
Başvuru usulü bakımından ilk olarak arama motoruna, yani veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Arama motorunun başvuruyu reddetmesi, verilen cevabın yetersiz olması veya süresi içerisinde cevap verilmemesi hâlinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet gündeme gelebilir. Veri sorumlusunun 30 günlük cevap süresi ile Kurula başvurudaki 30 ve 60 günlük sürelerin dikkatle takip edilmesi gerekir. (KVKK)
Google da güncel politikaları kapsamında kişisel adres, telefon numarası, e-posta ve belirli diğer özel bilgilerin arama sonuçlarından kaldırılması için çeşitli başvuru mekanizmaları sunmaktadır. (Google Destek) Ancak Google’dan bir arama sonucunun kaldırılması kaynak internet sitesindeki içeriğin silinmesi anlamına gelmez.
Bu nedenle arama motorunda kişinin dijital itibarını veya özel hayatını etkileyen bir sonuçla karşılaşıldığında ilk olarak arama sonucunun ekran görüntüsü, tam URL’si, kaynak içerik ve kişinin mevcut durumunu gösteren belgeler güvenli şekilde muhafaza edilmelidir.
Ardından içerik gerçeğe aykırı mı, eski ve güncelliğini kaybetmiş mi, özel hayatı mı ihlal ediyor yoksa hâlen kamu yararı taşıyan doğru bir bilgi mi soruları üzerinden değerlendirilerek; arama motoruna indeksten çıkarma başvurusu, KVKK şikâyeti, kaynak içeriğin kaldırılması veya düzeltilmesi ve gerekli hâllerde yargı yolu somut olayın özelliklerine göre birlikte değerlendirilmelidir.