Amfetamin Ticareti Suçu (TCK m.188 kapsamında)

Giriş

Amfetamin ve türevleri, sentetik uyuşturucu sınıfına giren, güçlü uyarıcı etkilere sahip maddelerdir. Özellikle gençler arasında “enerji verici” algısıyla yaygınlaşan bu maddeler, yüksek bağımlılık potansiyeli nedeniyle toplum sağlığını ciddi biçimde tehdit etmektedir. Türk Ceza Kanunu, amfetamin ticaretine ilişkin fiilleri “uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti” suçu kapsamında en ağır şekilde cezalandırmaktadır.

---

Amfetaminin Hukuki Statüsü

• Uyuşturucu Maddelerin Kontrolü Hakkında Yönetmelik ve BM Sözleşmeleri kapsamında amfetamin ve türevleri yasaklı maddeler listesinde yer almaktadır.

• Bu nedenle, amfetaminin üretimi, satışı, başkasına verilmesi, nakledilmesi, ithali ve ihracı yasaktır.

• Sadece Sağlık Bakanlığı izinli, bilimsel ve tıbbi amaçlı üretim ve kullanım mümkündür.

---

Amfetamin Ticareti Suçu (TCK m.188)

Suçun Unsurları

TCK m.188’e göre amfetamin ticareti suçu, şu fiillerle işlenebilir:

• Satmak,

• Satışa arz etmek,

• Başkasına vermek,

• Nakletmek,

• Depolamak,

• Ticaret amacıyla bulundurmak.

Bu fiillerin herhangi biri tek başına suçun oluşması için yeterlidir.

Cezası

• 10 yıldan az olmamak üzere hapis + 20.000 günden az olmamak üzere adli para cezası.

• Eğer suç örgütlü olarak işlenirse veya okul, yurt, kışla, ibadethane gibi alanlarda işlenirse cezalar artırılır.

• Fiil kamu görevlisi tarafından işlenirse nitelikli hal söz konusu olur.

Temyiz Yolu

Bu suçlardan verilen cezalar istinaf ve temyize tabidir, Yargıtay incelemesi yapılmaktadır.

---

Kullanıcı – Satıcı Ayrımı

En kritik nokta, failin kullanıcı mı satıcı mı olduğunun belirlenmesidir.

• Küçük miktarlarda amfetamin bulundurmak TCK m.191 (kullanıcı suçu) kapsamında değerlendirilirken,

• Yüksek miktar, çoklu paketleme, hassas terazi, müşteri listesi gibi delillerin varlığı halinde TCK m.188 (ticaret) suçu kabul edilmektedir.

📌 HSYK Görüşü: Yalnızca miktar yeterli değildir; paketleme, yan deliller ve failin bağımlılık raporları birlikte değerlendirilmelidir.

---

Yargıtay Kararları

Yargıtay 20. CD, 2019/3562 E., 2020/1274 K.
Sanığın üzerinde 25 gram metamfetamin ve hassas terazi bulunmuştur. Yargıtay, bunun kullanım sınırını aştığını ve ticaret kastını gösterdiğini belirterek TCK 188’den mahkûmiyeti onamıştır.

Yargıtay 10. CD, 2018/6542 E., 2019/3421 K.
Sanığın evinde 5 gram amfetamin bulunmuş, başka delil olmaması nedeniyle mahkeme TCK 191’den mahkûmiyet kurmuştur. Yargıtay, ticaret kastını destekleyen delil olmadığından bu kararı doğru bulmuştur.

Yargıtay CGK, 2016/10-834 E., 2018/221 K.
Çok sayıda küçük paket halinde ele geçirilen amfetamin, kişisel kullanım miktarı sınırında olsa bile paketleme şekli ticaret kastını ortaya koyduğu için TCK 188 uygulanmıştır.

---

Somut Olaylar

Olay 1 – Ticaret

Sanık H.A., aracında yapılan aramada 30 gram metamfetamin ve hassas terazi ile yakalanmıştır. Sanığın telefonunda uyuşturucu pazarlığına ilişkin mesajlar bulunmuştur. Mahkeme, TCK 188’den 10 yıl hapis + 20.000 gün adli para cezası vermiştir.

Olay 2 – Kullanım

Üniversite öğrencisi K.B., üzerinde 2 gram amfetamin ile yakalanır. Sanığın bağımlı olduğuna dair AMATEM raporu alınır. Yargılamada ticaret kastını gösteren delil bulunmadığından TCK 191 (kullanma suçu) uygulanır ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir.

Olay 3 – Tartışmalı Durum

Sanık M.Y., evinde 10 gram metamfetamin ile yakalanır. Tek paket halinde olması nedeniyle savunma kullanım amacıyla bulundurduğunu iddia eder. Ancak evde çok sayıda kilitli poşet bulunmuştur. Yargıtay, paketleme şekline dikkat çekerek ticaret kastı bulunduğunu kabul eder.

---

Savunma Stratejileri

• AMATEM raporu aldırmak, bağımlılık durumunu belgelemek,

• Ele geçirilen miktarın kişisel kullanım sınırında olduğunu vurgulamak,

• Satış kastına dair delil olmadığını göstermek (terazi, para, paketleme vb. yokluğu),

• Tutuklamaya karşı adli kontrol talebi sunmak,

• İlk kez yakalananlarda kamu davasının açılmasının ertelenmesi yolunu işletmek.

---

Sonuç

• Amfetamin ticareti suçu (TCK 188), uyuşturucu suçları içinde en ağır yaptırımlara sahip fiillerdendir; cezası 10 yıl hapis + yüksek adli para cezasıdır.

• Amfetamin kullanma / bulundurma (TCK 191) durumunda ise ceza 2–5 yıl hapistir; ancak uygulamada denetimli serbestlik ve tedaviye öncelik verilir.

• Kullanıcı ile satıcı ayrımı, yalnızca gramaja değil; paketleme, deliller ve bağımlılık raporlarına göre yapılır.

• Yargıtay kararları, paketleme ve yan delillerin ticaret kastını göstermede belirleyici olduğunu vurgulamaktadır.

                                                                                                                             Hukuk Fakültesi Öğrencisi Ada Ceren KENDİGELEN