ALMANYA’DA VATANDAŞLIK (Einbürgerung)-DİL ŞARTI

Almanca Dil Şartı (B1) ve Entegrasyon Kursu: Hangi Belgeler Kabul Edilir?

Almanya’da vatandaşlık (Einbürgerung) başvurularında en çok “takılan” konulardan biri, B1 Almanca yeterliliğinin nasıl ispatlanacağıdır. Pek çok başvuru sahibi B1 seviyesinde konuşabildiğini düşünse de, yanlış sertifika, sonucu B1’i göstermeyen belge, eksik modül, adı–soyadı uyuşmazlığı veya kurumun kabul etmediği bir sınav nedeniyle süreç uzayabilir. Bu yazıda, B1 şartının hukuki dayanağını, entegrasyon kursu (Integrationskurs) belgelerini ve pratikte en sık kabul edilen/edilmeyen kanıtları net bir çerçeveyle ele alıyorum.

1) B1 dil şartının hukuki dayanağı nedir?

Almanya’da “hak olarak” (Anspruch) vatandaşlığa başvurunun temel maddesi Staatsangehörigkeitsgesetz (StAG) §10’dur. Bu maddede, başvuru sahibinin “yeterli Almanca bilgisine sahip olması” şart koşulur; aynı maddenin devamında ise bu yeterliliğin B1 (GER/CEFR) seviyesinde bir sınavla karşılanacağı açıkça ifade edilir. (buzer.de)

Önemli: StAG §10 ayrıca bazı istisnaları da düzenler:

16 yaş altı çocuklarda yaşına uygun dil gelişimi yeterli sayılabilir. (buzer.de)
Yaşlılık, hastalık veya engellilik nedeniyle dil/uyum testlerinin yerine getirilemediği hallerde muafiyet mümkün olabilir. (buzer.de)
Bazı özel gruplar için “tam B1 yerine günlük hayatta sözlü iletişim”in yeterli görülebildiği durumlar da kanunda yer alır. (buzer.de)

Bu istisnalar “otomatik” işlemez; somut olaya göre idare dosyayı değerlendirir. Ancak hukuki çerçeve, baştan doğru strateji kurmak için kritiktir.

2) “B1” tam olarak ne demektir?

B1, Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi (GER/CEFR) ölçeğinde “bağımsız kullanıcı” seviyesidir. Pratik karşılığı şudur:

Günlük hayatta (iş, okul, sağlık, resmi işlemler) ana fikirleri anlayabilme
Tanıdık konularda akıcı sayılabilecek şekilde konuşabilme
Basit metinleri okuyup, temel düzeyde yazılı ifade kurabilme

Vatandaşlık makamları çoğu zaman “B1 sertifikası”nı arar; ancak bazı eyalet/kurum uygulamalarında, sertifika olsa bile şüphe halinde yüz yüze görüşmede dil yeterliliği ayrıca değerlendirilebilir. Bu yüzden, “belge var” yaklaşımı kadar “belge doğru mu?” sorusu da önemlidir.

3) Entegrasyon kursu (Integrationskurs) nedir, vatandaşlıkla ilişkisi ne?

Entegrasyon kursu iki parçadan oluşur:

Dil kursu + sınav: “Deutsch-Test für Zuwanderer (DTZ)”
Oryantasyon kursu + sınav: “Leben in Deutschland (LiD)”

BAMF’nin açıklamasına göre DTZ, toplam sonuçta A2 veya B1 seviyesini belgelendirebilir; DTZ’de B1 + LiD’de başarı sağlanırsa kişi “Zertifikat Integrationskurs” (Entegrasyon Kursu Sertifikası) alır. (BAMF)

BAMF ayrıca bu sertifikanın, oturum uzatma, süresiz oturum (Niederlassungserlaubnis) ve vatandaşlık süreçlerinde “dikkate alındığını” açıkça belirtir. (BAMF)

Kısacası: Entegrasyon kursunu başarıyla bitirmek, çoğu başvuru sahibi için tek hamlede hem dil hem uyum bilgisi açısından güçlü bir dosya oluşturur.

4) Vatandaşlık için B1’i kanıtlayan belgeler: “Kabul edilenler” listesi

Aşağıdaki başlıklar, pratikte en sık kabul edilen kanıt türleridir. Nihai değerlendirme her zaman ilgili Einbürgerungsbehörde’nindir; ancak doğru belge seçimi “en düşük riskli yol”u sağlar.

A) DTZ sonucu B1 olan sertifika (Deutsch-Test für Zuwanderer)

DTZ sınavı, entegre kursların standart dil sınavıdır. BAMF’ye göre DTZ’de genel sonuç A2 veya B1 olabilir; vatandaşlık için aranan, sonucun B1 olarak belgelendiği durumdur. (BAMF)

Ayrıca DTZ’de B1 seviyesine ulaşmanın değerlendirme mantığı (hangi bölümden hangi seviyenin gerektiği) BAMF tarafından açıklanmıştır. (BAMF)

Pratik öneri: Sertifikanın üzerinde “Gesamtergebnis B1” / “B1” ibaresi net olmalı; sadece kurs katılım belgesi yeterli olmaz.

B) “Zertifikat Integrationskurs” (Entegrasyon Kursu Sertifikası)

Bu belge, BAMF’nin sisteminde genellikle şu iki başarının birlikte gerçekleştiğini gösterir:

DTZ (B1)
LiD testinde başarı

BAMF, DTZ + LiD başarıyla tamamlandığında Zertifikat Integrationskurs verildiğini ve bunun vatandaşlıkta dikkate alınabildiğini açıkça yazar. (BAMF)

Artısı: Dosyada hem “dil” hem “toplum–hukuk bilgisi” tarafı güçlü görünür.

C) BAMF’nin tanıdığı B1 dil sertifikaları (standart sınavlar)

BAMF, “tanınan B1 dil kanıtları” için bir liste yayımlar. Bu listede (Temmuz 2023 itibarıyla) örnek olarak şunlar yer alır:

Goethe-Zertifikat B1
telc Deutsch B1 / Zertifikat Deutsch ve bazı mesleki B1-B2 hatları
KMK Deutsches Sprachdiplom (DSD I) B1
ÖSD Zertifikat B1
ÖIF B1 (Avusturya entegrasyon sınavları)
ECL Deutsch B1
DTZ B1 (BAMF)

Bu listenin en kritik satırlarından biri şudur: Üniversite dil merkezlerinin veya çeşitli kurs sağlayıcıların “iç sınav” belgeleri BAMF tarafından tanınmayabilir. (BAMF)

Pratik sonuç: “Kurs bitirdim” belgesi ile “standart sınav sertifikası” aynı şey değildir. Vatandaşlık dosyası, çoğu zaman ikinciyi ister.

D) Alman okul/mesleki eğitim/üniversite mezuniyeti ile dil ispatı (idari uygulamalar)

Birçok makam, B1’i yalnızca dil sertifikasıyla değil; Almanya’da alınmış eğitim belgeleriyle de kabul edebilmektedir. Örneğin Berlin’in resmi hizmet sayfasında, dil ispatının özellikle şu belgelerle yapılabileceği açıkça sayılır:

DTZ (B1)
B1 veya daha yüksek dil diploması
Alman okulunda en az 9. sınıf karnesinde Almanca dersinin en az “ausreichend” olması
Almanya’da Almanca yürütülen mesleki eğitim veya Almanca yürütülen üniversite eğitimi bitirme
Alman üniversitesinden Almanca doktora (Promotion)
Meslekte bağımsız icra için devlet onayı (ör. Approbation) (service.berlin.de)

Uyarı: Bu tür “eğitim temelli ispat”lar, eyalete ve dosyanın özelliklerine göre farklı yorumlanabilir. Ancak Berlin örneği, pratikte hangi tür evrakların kabul gördüğünü net şekilde gösterir. (service.berlin.de)

5) “Kabul edilmeme” riski yüksek durumlar (en sık hata yapılan yerler)

1) Sonucu B1’i göstermeyen “A2–B1” belgeleri

Bazı sınavlar A2–B1 aralığında sonuç üretir. Sertifika üzerinde B1 sonucu açıkça yazmıyorsa, dosya “B1 kanıtlanamadı” diye geri dönebilir.

2) “Kurum içi” sınav belgeleri

BAMF’nin B1 listesi, bazı “iç sınav” belgelerinin tanınmayabileceğine dikkat çeker. (BAMF)
Bu nedenle, özellikle vatandaşlık dosyasında Goethe / telc / DTZ / DSD / ÖSD gibi standardize seçenekler daha güvenlidir.

3) Belgenin doğrulanabilir olmaması / sahtecilik şüphesi

BAMF, DTZ ve bazı sertifikaların çevrimiçi doğrulanabildiğini; taranmış kopyalarda sahteciliğin anlaşılmasının zor olabileceğini ve şüphe halinde inceleme yapılacağını belirtir. (BAMF)
Son yıllarda sahte sertifika iddialarının artması, pratikte idarelerin “orijinal belge + doğrulama” hassasiyetini yükseltti.

4) Ad-soyad / doğum tarihi uyuşmazlıkları

Pasaporttaki yazım farklılıkları (örn. Türkçe karakter, evlilik soyadı, çift soyadı) küçük görünse de, Almanya’daki sistemler bazen “aynı kişi mi?” şüphesi doğurur. Çözüm: Gerekirse isim denklik/evlilik belgesi ve tutarlı dosyalama.

6) İstisnalar ve “B1 olmadan” değerlendirilebilen haller

Bu bölüm özellikle hassas; çünkü her istisna “dosya ispatı” ister.

A) 16 yaş altı çocuklar

StAG §10, 16 yaşını doldurmamış çocuklarda, şartın “yaşa uygun dil gelişimi” ile karşılanabileceğini düzenler. (buzer.de)

B) Yaşlılık / hastalık / engellilik

Aynı maddede, dil ve vatandaşlık testi şartlarından hastalık, engellilik veya yaşlılık sebebiyle muafiyet mümkün olabilir. (buzer.de)
Bu durumda genellikle tıbbi rapor ve fonksiyonel etkileri gösteren belgeler gerekir.

C) “Zor durumda (Härtefall) B1’in esnetilmesi”

StAG §10(4a), ciddi ve sürdürülebilir çabalara rağmen B1’in edinilememesi veya kalıcı biçimde önemli ölçüde zorlaşması halinde, şartın günlük hayatta sözlü iletişim düzeyine indirgenebilmesine imkan tanır. (buzer.de)

Pratikte bu madde, “sınava girmedim” değil; “girdim / çalıştım / denedim ama somut gerekçelerle mümkün olmadı” dosyasıyla birlikte tartışılır.

7) Dosyanızı güçlendirmek için pratik yol haritası

Hedefi netleştirin: Vatandaşlık mı, süresiz oturum mu, ikisi birden mi? (Belge seti farklılaşabilir.)
En düşük riskli kanıtı seçin: Çoğu kişi için “DTZ B1 + LiD” veya “Goethe/telc B1” en temiz yoldur. (BAMF)
Belgeyi baştan kontrol edin: Sertifikada isim, doğum tarihi, sınav sonucu ve seviye açık mı?
Tek dosya mantığı: Oturum belgeleri, kimlik, eğitim, dil ve LiD/Einbürgerungstest sonuçları birbirini destekleyecek şekilde sunulmalı.
Şüphe doğurmayın: Sahtecilik piyasası nedeniyle idareler hassas; orijinal belge ve doğrulama imkanı kritik. (BAMF)

8) Sık sorulan sorular

B1 sertifikasının “geçerlilik süresi” var mı?
Kanun metni süre koymasa da, idare şüphe halinde görüşme yapabilir veya ek belge isteyebilir. Özellikle uzun yıllar önce alınmış sertifikalarda pratikte bu ihtimal artar.

Entegrasyon kursu sertifikası tek başına yeterli mi?
Zertifikat Integrationskurs, genellikle hem DTZ (B1) hem LiD başarısını gösterdiği için güçlü bir evraktır. (BAMF) Ancak her dosyada ek evraklar (kimlik, oturum, gelir vb.) ayrıca gerekir.

Almanya’da okul okudum, yine de B1 sınavına girmem gerekir mi?
Birçok makam, okul/mesleki eğitim/üniversite bitirme gibi belgeleri dil kanıtı olarak kabul edebilmektedir. Berlin’deki resmi liste buna örnektir. (service.berlin.de) Yine de bağlı bulunduğunuz eyalet/kurum uygulamasını kontrol etmek gerekir.

9) Kısa kontrol listesi (başvuru öncesi)

Dil kanıtı: DTZ B1 / Zertifikat Integrationskurs / BAMF’nin tanıdığı B1 sertifikası / (varsa) Alman eğitim belgeleri (BAMF)
LiD veya Einbürgerungstest sonucu (uygunsa) (BAMF)
Kimlik–pasaport–oturum belgeleri
İsim/soyisim değişikliği belgeleri (evlilik, boşanma vb.)
Belgelerin mümkünse orijinali + okunaklı taraması

Son söz

Almanya vatandaşlık dosyasında “B1 var mı?” sorusu çoğu zaman belgenin türü ve sonucu üzerinden cevaplanır. Entegrasyon kursu yoluyla DTZ (B1) ve LiD başarısı sağlandığında Zertifikat Integrationskurs dosyayı ciddi biçimde güçlendirir. (BAMF) Bunun dışındaki yollarda ise standardize sertifikalar (Goethe, telc, DSD, ÖSD, ECL, DTZ vb.) daha öngörülebilir sonuç verir. (BAMF)

Single Blog Title