Almanyada Çalışma İzni ( Nitelikli İş Gücü) – Skilled Worker
Nitelikli İşgücü Göçü: Skilled Worker Başvurularında Kritik Belgeler
Almanya’ya nitelikli işgücü olarak gitmek isteyen adayların en çok zorlandığı yer, çoğu zaman “uygun vize türünü seçmek” değil; doğru belge setini doğru içerik ve formatla dosyaya koymaktır. Çünkü Almanya’da çalışma amaçlı ulusal vize (D vizesi) ve devamındaki oturum izni süreçlerinde, başvuru dosyası yalnızca “belge listesi” değildir: başvurunun hukuki şartlarını ispatlayan delil paketidir.
Uygulamada retlerin önemli bir bölümü, aday gerçekten nitelikli olsa bile şu sebeplerle gelir:
- iş teklifinin “bağlayıcılık” düzeyi net değildir,
- mesleki yeterlilik Almanya’da tanınmış/denk gösterilememiştir,
- işin “nitelikli istihdam” kapsamında olduğu somutlaştırılamamıştır,
- işveren-çalışan beyanları uyumsuzdur (özellikle ücret, görev, çalışma yeri, başlangıç tarihi),
- Federal İş Ajansı (Bundesagentur für Arbeit – BA) onayı gereken dosyada bu hat doğru yönetilememiştir. BA’nın istihdama ilişkin onay mekanizmi ve koşulları, çalışma amaçlı oturumlarda kritik bir kontrol katmanıdır. (make-it-in-germany.com)
Bu yazıda, Almanya “Skilled Worker” başvurularında (genel hatlarıyla §18a / §18b AufenthG ve özel olarak AB Mavi Kart – §18g AufenthG seçenekleri dahil) dosyanın omurgasını oluşturan kritik belgeleri; hangi belgelerin “mutlaka” gerektiğini, hangilerinin ise dosyayı güçlendirdiğini, ayrıca hızlandırılmış süreç (Beschleunigtes Fachkräfteverfahren – §81a AufenthG) için ayrıca nelerin gerektiğini pratik bir çerçevede ele alıyorum. (Gesetze im Internet)
1) “Skilled Worker” hangi hukuki zemine oturur?
Almanya’da nitelikli işgücü göçü rejimi, esasen Aufenthaltsgesetz (AufenthG) içinde düzenlenir. “Fachkraft” (nitelikli çalışan) kavramı ve genel çerçeve §18 AufenthG içinde tariflenir; iki ana kulvar öne çıkar:
- Mesleki eğitim temelli nitelikli çalışan (yaklaşık olarak §18a çizgisi),
- Akademik eğitim temelli nitelikli çalışan (yaklaşık olarak §18b çizgisi). (Gesetze im Internet)
Bunlara ek olarak, akademik nitelik ve ücret eşiği gibi şartları karşılayanlar için AB Mavi Kart (Blaue Karte EU – §18g AufenthG), çoğu zaman daha avantajlı bir oturum türü olabilir. Mavi Kartta en az 6 aylık iş sözleşmesi/bağlayıcı iş teklifi gibi temel koşulların aranması, resmî bilgilendirmelerde açık şekilde yer alır. (bamf.de)
Ayrıca Almanya, nitelikli işgücü göçünü kolaylaştıran yeni düzenlemeleri son yıllarda kademeli biçimde yürürlüğe aldı; resmî “Make it in Germany” portalı bunu “Fachkräfteeinwanderungsgesetz” başlığı altında özetler. (make-it-in-germany.com)
2) Başvuruyu “belge listesi” değil “ispat dosyası” olarak kurun
Skilled Worker başvurularında her belge, bir hukuki şartı ispat eder. Dosyanızı hazırlarken şu mantıkla ilerlemek gerekir:
- Kimlik ve seyahat: Siz gerçekten siz misiniz, ülkeye giriş-çıkış ve ikamet açısından engel var mı?
- Amaç ve plan: Almanya’da hangi işte, hangi işverenle, hangi tarihte başlayacaksınız?
- Nitelik: Bu işi yapmaya yeterli eğitim/mesleki formasyonunuz var mı ve bu nitelik Almanya’da tanınmış mı? (make-it-in-germany.com)
- İstihdamın niteliği: Pozisyon gerçekten “qualifizierte Beschäftigung” mı? (yardımcı işler/vasıfsız işler bu kulvarda sorun çıkarır) (make-it-in-germany.com)
- BA/iş piyasası kontrolü: Gerekli hallerde BA onayı var mı / doğru şekilde talep edilmiş mi? (dejure.org)
- Geçim–sigorta–ikamet: Yaşam giderleri ve sağlık sigortası düzeni nasıl kuruluyor? (verwaltung.bund.de)
Bu ispat şemasını kurduğunuzda, hangi belgenin “olmazsa olmaz” olduğunu da kendiliğinden görürsünüz.
3) Tüm Skilled Worker dosyalarının çekirdeği: “5 ana belge grubu”
Aşağıdaki beşli set, başvuru türünüz ne olursa olsun dosyanın omurgasıdır:
(A) Pasaport + biyometrik foto + başvuru formu/portal çıktıları
Ulusal vize başvurularında başvuru formu, fotoğraf, pasaport ve kopyaları gibi temel belgeler neredeyse her temsilcilikte standarttır (format ve kopya sayısı değişebilir). Konsolosluk portalı üzerinden çevrimiçi başvuru imkânı da resmî olarak anlatılmaktadır. (digital.diplo.de)
Pratik ipucu: Pasaportun imzalı olması, yeterli boş sayfa, geçerlilik süresi gibi “teknik” detaylar, dosyayı daha ilk aşamada kilitleyebilir.
(B) İş sözleşmesi / bağlayıcı iş teklifi
Skilled Worker başvurusunda “iş” soyut bir niyet değil, somut ve bağlayıcı bir ilişki olarak sunulmalıdır. Mavi Kart için de iş sözleşmesi/bağlayıcı teklif ve asgari süre gibi koşullar resmî kaynaklarda vurgulanır. (bamf.de)
Dosyada iş sözleşmesi yoksa bile, bağlayıcı iş teklifi (verbindliches Arbeitsplatzangebot) içerik bakımından şunları netleştirmelidir:
- İş unvanı / pozisyon
- Görev tanımı
- Ücret (brüt), çalışma süresi, yan haklar
- İşin başlangıç tarihi ve işyeri adresi
- Sözleşme süresi (belirli/belirsiz)
- İmzalar / şirket kaşesi ve yetkili bilgisi
(C) “Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis” (İstihdam Beyan Formu)
Birçok başvuruda kilit belgelerden biri, işveren tarafından doldurulup imzalanan Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis formudur. Bu formun, BA onayı veya ön onay (Vorabzustimmung) süreçlerinde de kullanıldığı; ayrıca işverenin size somut bir iş teklif ettiğini hukuken teyit ettiği açıkça belirtilir. (Bundesagentur für Arbeit)
Neden kritik? Çünkü bu form; ücret, görev, çalışma koşulları gibi bilgileri “resmî beyan” haline getirir. Sözleşme ile form arasında çelişki, ret riskini yükseltir.
(D) Mesleki yeterlilik + tanıma/denklik (Anerkennung / ZAB / lisans)
Skilled Worker için en temel şartlardan biri, nitelik belgesinin Almanya’da tanınması veya Alman yeterliliğine “karşılaştırılabilir” olmasıdır. Resmî “Make it in Germany” sayfası, nitelikli iş vizesinde yeterliliğin tanınmış/karşılaştırılabilir olması gerektiğini ve reglemente mesleklerde ayrıca mesleği icra izni (licence to practise) gerekeceğini açıkça belirtir. (make-it-in-germany.com)
Burada üç ayrı dosya yaklaşımı doğar:
- Reglemente olmayan meslekler: Çoğu zaman denklik “zorunlu” olmayabilir; ama işveren ve vize otoritesi açısından nitelik ispatı yine önemlidir. (make-it-in-germany.com)
- Reglemente meslekler (özellikle sağlık vb.): Denklik/ruhsat olmadan iş fiilen mümkün değildir (dosyada “izin” ayağı mutlaka kurulmalıdır). (make-it-in-germany.com)
- Akademik diplomalarda kimi dosyalarda ZAB değerlendirmesi (Zeugnisbewertung) işverene/otoriteye seviye göstermek için yardımcı olabilir; ancak reglemente meslekte “lisans/ruhsat” gerekliliğini ikame etmez. (anerkennung-in-deutschland.de)
(E) BA onayı / Vorabzustimmung (gereken dosyalarda)
AufenthG sisteminde çalışma amaçlı oturumlarda BA’nın onayı kural olarak gündeme gelir; istisnalar mevzuatla belirlenir. (dejure.org)
Dosyayı hızlandırmak için bazı hallerde BA Vorabzustimmung (ön onay) alınarak başvuruda sunulması, temsilcilik bilgilendirmelerinde “süreyi kısaltabilir” şeklinde ifade edilir. (bischkek.diplo.de)
4) Başvuru türüne göre “kritik belge farkları”
4.1) §18a – Mesleki eğitimli nitelikli çalışan (Berufsausbildung)
Bu kulvarda özellikle dikkat edilen iki başlık:
- Mesleki eğitimin Almanya’da tanınması / eşdeğerlik,
- İşin gerçekten nitelikli iş olması ve sözleşme–form–pozisyon uyumunun sağlanması. (dejure.org)
Uygulamada dosyayı güçlendiren ek belgeler:
- Meslek okulu diploma + transkript + içerik (ders modülleri, saatler)
- Staj belgeleri, ustalık/kalfalık belgeleri (varsa)
- İş tecrübesi yazıları (görev tanımı ayrıntılı)
- Varsa meslek odası kayıtları / lisanslar
4.2) §18b – Akademik eğitimli nitelikli çalışan
Akademik kulvarda temel ispat:
- Alman diploması veya tanınmış / karşılaştırılabilir yabancı diploma,
- Nitelikli iş teklifi. (nairobi.diplo.de)
Ayrıca birçok temsilcilik kontrol listesinde, işverenin doldurduğu Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis formu açıkça istenir. (podgorica.diplo.de)
4.3) §18g – AB Mavi Kart (Blaue Karte EU)
Mavi Kart dosyalarının iki kritik farkı vardır:
- Akademik nitelik/karşılaştırılabilirlik (veya ilgili alternatif koşullar),
- Ücret ve sözleşme koşullarının Mavi Kart rejimine oturması.
BAMF, Mavi Kart için en az 6 aylık iş sözleşmesi/bağlayıcı iş teklifi bulunması gerektiğini ve kartın süre mantığını açıklar. (bamf.de)
Make it in Germany de Mavi Kartın §18g’ye dayandığını ve nitelikli istihdam için özel bir oturum türü olduğunu vurgular. (make-it-in-germany.com)
5) 45 yaş üstü ilk başvurularda “emeklilik/ücret eşiği” detayı (çoğu kişinin gözünden kaçar)
Skilled Worker kapsamında ilk kez §18a veya §18b temelli oturum alınırken ve kişi 45 yaşını doldurmuşsa, mevzuat bazı dosyalarda “yeterli yaşlılık güvencesi / belirli ücret eşiği” değerlendirmesi doğurabilir. Temsilcilik bilgilendirmelerinde bu şartın §18 Abs.2 Nr.5 AufenthG bağlamında, ücret belirli seviyenin altında kalıyorsa ayrıca “angemessene Altersversorgung” kanıtı olarak talep edilebildiği açıkça yazılıdır. (bischkek.diplo.de)
Pratik sonuç: 45+ başvurularda, maaş seviyesi ve/veya emeklilik güvencesi belgeleri (özel emeklilik, birikim, sigorta vb.) dosyaya baştan planlanmalıdır.
6) Hızlandırılmış süreç: Beschleunigtes Fachkräfteverfahren (§81a AufenthG)
İşverenin aktif rol aldığı hızlandırılmış prosedür, doğru kurgulanırsa hem vize hem de tanıma süreçlerini daha “planlı” bir takvime bağlayabilir. Bu prosedürün hukuki dayanağı §81a’dır. (dejure.org)
Resmî “Make it in Germany” rehberi, hızlandırılmış süreç için özellikle şu iki belgeyi öne çıkarır:
- İşçiden işverene vekaletname (power of attorney),
- Pasaport kopyası ve mesleki yeterlilik kanıtı gibi temel dokümanlar. (make-it-in-germany.com)
Hızlandırılmış süreçte en sık hata: İşverenin süreci başlatmasıyla “tüm sorunlar çözülecek” sanılır. Oysa hızlandırma, eksik belgeyi telafi etmez; tersine, eksikliği daha hızlı görünür kılar.
7) Dosyayı güçlendiren “ikincil ama etkili” belgeler
Başvuruyu hukuken daha tutarlı gösteren ve ret riskini azaltan destek belgeleri şunlardır:
- CV (kronolojik, boşlukları açıklayan) + diploma/iş tecrübesi uyum şeması
- Niyet/motivasyon yazısı (özellikle iş değişimi, alan dışı pozisyon veya karmaşık kariyer çizgisinde)
- İş tecrübesi kanıtları: Çalışma belgesi + ayrıntılı görev tanımı + referans mektubu; iş tanımının “nitelikli istihdam” ile uyumu önemlidir. (make-it-in-germany.com)
- Sağlık sigortası planı ve oturum sonrası statüye göre devamlılık
- Konaklama/ikamet: kira sözleşmesi, geçici konaklama belgesi vb. (bazı oturum işlemlerinde “yeterli yaşam alanı” istenebilir) (verwaltung.bund.de)
- Adli sicil/temiz kağıdı: Her dosyada zorunlu olmayabilir; ancak riskli sektörler, geçmişte vize sorunları, güvenlik şüphesi doğurabilecek durumlarda önleyici olabilir.
8) BA onayı ve “Vorabzustimmung” dosya stratejisi
BA onayı gerektiren dosyalarda iki yaklaşım vardır:
- Temsilcilik, başvuru sonrası BA’ya sorar; süreç uzayabilir.
- İşveren önceden Vorabzustimmung alır, başvuruda sunulur; bazı temsilciliklerde bu, süreyi kısaltıcı bir unsur olarak anılır. (bischkek.diplo.de)
Burada kritik belge: İşverenin doldurduğu “Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis” formudur; BA ön onay başvurularında ve genel istihdam onay sürecinde ana veri kaynağıdır. (Bundesagentur für Arbeit)
9) Konsolosluk portalı ve Türkiye başvuru pratiği: dosyayı “format” olarak da doğru kurun
Almanya Dışişleri’nin konsolosluk hizmetleri portalı (Consular Services Portal) üzerinden çalışma vizeleri dahil bazı ulusal vize başvurularının çevrimiçi yapılabildiği belirtilir. (Auswärtiges Amt)
Türkiye’de temsilcilik/başvuru merkezi uygulamaları ve randevu–evrak teslim yöntemi gibi pratikler için Türkiye’deki Alman temsilciliklerinin yönlendirmeleri önemlidir. (T.C. Berlin Büyükelçiliği)
Altın kural: Her temsilcilik/başvuru merkezi “aynı hukuku” uygular; fakat checklist, kopya adedi, tercüme/şekil talepleri farklılaşabilir. Bu yüzden dosyayı hazırlarken resmî checklist’leri “son kontrol” olarak esas almak gerekir.
10) En sık ret/delay sebepleri (ve çözüm mantığı)
Sebep 1: Tanıma/denklik ayağı eksik
Nitelikli iş vizesinde yeterliliğin tanınmış/karşılaştırılabilir olması şartı, resmî kaynaklarda açıkça yazılıdır. (make-it-in-germany.com)
Çözüm: Anerkennung/ZAB/lisans hattını baştan planlayın; reglemente meslekse “izin” kısmını ayrı paketleyin.
Sebep 2: İşin “nitelikli istihdam” olduğu net değil
İş tanımı ile eğitim geçmişi arasında bağ kurulmazsa, pozisyon “yardımcı iş” gibi algılanabilir. (make-it-in-germany.com)
Çözüm: Görev tanımını detaylandırın, CV ve işveren beyanını aynı dili konuşur hale getirin.
Sebep 3: İşveren formu ve sözleşme arasında çelişki
Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis formu resmî bir beyan niteliğindedir; uyuşmazlık dosyayı zayıflatır. (Bundesagentur für Arbeit)
Çözüm: Dosyayı teslim etmeden önce “tutarlılık denetimi” yapın (tarih–maaş–adres–unvan–haftalık saat).
Sebep 4: BA onayı gereken dosyada süreç doğru kurgulanmamış
BA onayı mekanizması (ve varsa ön onay) doğru yönetilmezse süre uzar. (dejure.org)
Çözüm: İşverenle birlikte BA hattını erken çalışın; mümkünse Vorabzustimmung stratejisini değerlendirin.
Sebep 5: 45+ dosyalarda ücret/emeklilik eşiği atlanmış
Bazı başvurularda bu şart, temsilcilik checklist’lerinde açıkça yer alır. (bischkek.diplo.de)
Çözüm: Ya maaş eşiğini sağlayın ya da “angemessene Altersversorgung” kanıtını planlayın.
11) Ret olursa ne olur? (Kısa ama kritik not)
Dışişleri Bakanlığı, 1 Temmuz 2025 itibarıyla vize retlerine karşı “remonstrasyon” yolunun dünya genelinde kaldırıldığını resmî olarak duyurmuştur. (Auswärtiges Amt)
Bu, ret halinde stratejiyi daha baştan “dosyayı doğru kurma” eksenine çeker: çünkü sonradan düzeltme imkânı pratikte zorlaşır ve yargısal yol masraflı/uzun olabilir.
12) Sonuç: “Kritik belge” demek, “kritik ispat” demektir
Skilled Worker dosyası, bir check-list doldurma işi değil; AufenthG şartlarını somut delillerle karşılayan tutarlı bir hukuki anlatıdır. En güçlü dosyalar, şu üç özelliği birlikte taşır:
- Tanıma/denklik hattı net (Anerkennung/ZAB/lisans) (make-it-in-germany.com)
- İş–nitelik uyumu iyi kurulmuş (nitelikli pozisyon ispatı) (make-it-in-germany.com)
- İşveren belgeleri kusursuz tutarlı (özellikle Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis) (Bundesagentur für Arbeit)
Bu üçlü sağlandığında, BA onayı/ön onay stratejisi ve hızlandırılmış prosedür gibi araçlar da dosyayı gerçekten hızlandırır. (make-it-in-germany.com)
About Post Author
