info@ferhatkule.av.tr
+90 212 579 79 85

Single Blog Title

This is a single blog caption

AI’nın Kötüye Kullanılması: Kullanıcıların Teknolojiyi Suç Amaçlı Kullanması

11 Ara 2025
0

AI’nın Kötüye Kullanılması: Kullanıcıların Teknolojiyi Suç Amaçlı Kullanması

Giriş: Faydalı Araçtan Suç Silahına

Yapay zekâ (YZ) sistemleri, insan yeteneklerini desteklemek, süreçleri optimize etmek ve verimliliği artırmak için tasarlanır. Ancak aynı sistemler, kullanıcılar tarafından silaha dönüştürülebilir. YZ ile üretilen oltalama (phishing) e-postaları, deepfake videolar, otomatik taciz kampanyaları, siber saldırılar ve hedefli manipülasyonlar derken, giderek daha fazla sayıda AI kötüye kullanım vakasında, güçlü araçların suç aracı hâline getirildiğini görüyoruz.

Bu tablo şu kritik hukuki soruları gündeme getirir:
Kullanıcılar YZ’yi suç için silaha dönüştürdüğünde, ceza hukuku nasıl tepki vermelidir? Meşru kullanım, kötüye kullanım ve doğrudan suç arasında sınır nerede çizilmelidir? Sorumluluğun dağıtımında kullanıcı kastı ne kadar belirleyicidir?

Bu makale, YZ’nin kötüye kullanılma biçimlerini inceler, tipik “silaha dönüştürme” kalıplarını sınıflandırır ve ceza hukukunun YZ’yi suç amacıyla kullanan kullanıcılara nasıl yaklaşması gerektiğini tartışır.

1. Tasarım Gereği Çift Kullanımlı: YZ Neden Bu Kadar Kolay Kötüye Kullanılıyor?

Pek çok YZ sistemi çift kullanımlı teknolojidir: Meşru ve faydalı uygulamalara hizmet ederken, aynı zamanda bariz kötüye kullanım potansiyeli taşır. Örneğin:

  • Metin üreten modeller, hem makale yazabilir hem de inandırıcı phishing e-postaları veya nefret söylemi üretebilir,

  • Görsel–video modelleri, hem sanat üretir hem de deepfake ve rıza dışı müstehcen içerik çıkarabilir,

  • Kod üreten araçlar, geliştiricilere yardım ederken zararlı yazılım veya exploit kodları da üretebilir,

  • Öneri sistemleri, kullanıcıya uygun içerik sunarken nefret, komplo ve dezenformasyonu da güçlendirebilir.

YZ’yi geleneksel araçlardan ayıran, ölçeklenebilirliği, gerçekçiliği ve kişiselleştirme kapasitesidir. Bu da:

  • Suçun icrasını daha kolay ve hızlı,

  • Tespitini daha zor,

  • Etkisini daha geniş ve derin hâle getirir.

Dolayısıyla ceza hukuku, aynı YZ aracının hem toplumsal fayda hem ciddi tehlike üretebildiği durumlara uyum sağlamak zorundadır.

2. YZ Kötüye Kullanım Tipolojisi: Kullanıcılar Teknolojiyi Nasıl Silaha Çeviriyor?

YZ’nin silaha dönüştürülmesinde sık görülen kalıpları şöyle sınıflandırabiliriz:

2.1. YZ Destekli Dolandırıcılık ve Aldatma

  • Belirli kişilere uyarlanmış AI phishing e-postaları,

  • CEO veya aile bireylerinin sesini taklit eden sentetik seslerle yapılan telefon dolandırıcılıkları,

  • Deepfake videolarla yürütülen yatırım dolandırıcılıkları veya sahte yetkili talimatları.

Bu örneklerde YZ, inandırıcılığı ve etkinliği artırarak dolandırıcılığı, hem daha ikna edici hem daha ölçeklenebilir hâle getirir.

2.2. Siber Suç ve Hack Yardımı

  • YZ araçlarıyla zararlı yazılım veya exploit kodu ürettirmek,

  • Şifre tahmini, captcha aşma gibi işleri yapan AI botları geliştirmek,

  • Açık kaynak verilerden yüksek değerli hedefleri tespit etmek için YZ kullanmak.

YZ, teknik bariyeri düşürerek, sofistike saldırıları daha az yetenekli failler için de erişilebilir kılar.

2.3. Taciz, Nefret ve Psikolojik Şiddet

  • Sosyal medyada sohbet botlarıyla otomatik taciz kampanyaları,

  • Profil çıkarıp, hedefli nefret söylemi veya doxxing yapan sistemler,

  • Deepfake pornografi kullanarak kişileri küçük düşürmek veya şantaj yapmak.

YZ, kişiselleştirilmiş, ısrarlı ve kitlesel psikolojik şiddet biçimlerini mümkün kılar.

2.4. Manipülasyon ve Dezenformasyon

  • Çok büyük hacimlerde ikna edici sahte içerik (metin, görsel, video) üretmek,

  • Sahte hesaplar ve bot ağlarıyla “yapay çoğunluk” oluşturmak,

  • Kişilerin zayıf noktalarına göre mikro-hedefli manipülatif mesajlar göndermek.

YZ, manipülasyonu veri odaklı ve endüstriyel ölçekli bir faaliyete dönüştürür.

2.5. Fiziksel Zarar: Otonom veya Yarı Otonom Sistemler Üzerinden

  • Tüketici dronlarını YZ tabanlı navigasyonla silaha dönüştürmek,

  • YZ tabanlı yüz tanıma sistemlerini hukuka aykırı takip ve takipçilikte kullanmak,

  • YZ ile kontrol edilen endüstriyel sistemlerdeki açıkları kullanarak kazalara sebep olmak.

Bu örneklerde YZ kötüye kullanımı, doğrudan fiziksel güvenliği ve kritik altyapıyı hedef alır.

3. Kullanıcı Kastının Merkezi Rolü: Kötüye Kullanımdan Suça

YZ’nin her tartışmalı kullanımı suç değildir. Bazı kullanımlar etik açıdan sorunlu ama hukuken serbest, bazıları sadece sözleşme ihlali, bazıları ise doğrudan suç niteliğindedir. Ayrım çoğu zaman kullanıcı kastı ve ortaya çıkan etkiye göre yapılır:

  • Masum kullanım – Meşru amaç, zarar yok veya ihmal edilebilir düzeyde,

  • Kötüye kullanım – Hizmet şartlarının veya sosyal normların ihlali; ama suç eşiği aşılmamış olabilir,

  • Suç amaçlı silaha dönüştürme – YZ, dolandırıcılık, tehdit, hakaret, ayrımcılık, takip, cinsel suçlar vb. için olmazsa olmaz bir araç hâline getirilmiştir.

Ceza hukuku tipik olarak şunları arar:

  • Hukuken yasaklanmış bir sonuç (zarar, ciddi risk veya hak ihlali),

  • Kusurlu manevi unsur (kast, bilgi veya en azından ağır ihmal).

YZ’yi bile bile ciddi zarara yol açacak şekilde kullanan kullanıcılar, bu eşikleri açıkça karşılar.

4. “AI Öyle Söyledi” Savunması Neden İşlemez?

Bazı kullanıcılar suçu YZ’ye atmaya çalışabilir:

  • “Sadece sistemin tavsiyesine uydum.”

  • “İçeriği model üretti, ben sadece paylaştım.”

  • “Algoritmaya güvendim, niyetim kötü değildi.”

Bu tür savunmalar genellikle hukuken geçerli değildir; çünkü:

  • YZ sistemleri hukuki fail değil, araçtır,

  • Kullanıcılar özerk karar vericiler olarak kendi seçimlerinden sorumludur,

  • Hangi çıktıyı alıp, onu gerçek dünyada kullanmaya karar veren insandır.

Ceza hukuku “araç böyle yönlendirdi” argümanını, tipik olarak mazeret saymaz. Ciddi zorlama, aldatma veya ehliyetsizlik gibi istisnalar yoksa, kullanıcı:

  • AI isteğini başlatmakla,

  • Zararlı çıktıyı seçmekle,

  • Onu fiilen uygulamakla sorumludur.

5. Ağırlaştırıcı Sebep Olarak YZ Kötüye Kullanımı

YZ’nin kötüye kullanımı, sadece suçun bir aracı olmakla kalmayıp, cezada ağırlaştırıcı sebep olarak da değerlendirilebilir. Bunun birkaç nedeni var:

  • Zararın ölçeği – YZ, tek tek mağdurlar yerine binlerce kişiye aynı anda saldırmayı mümkün kılar,

  • Sofistike yapı – YZ destekli saldırılar tespit ve engellemesi daha zor olaylar yaratır,

  • Kırılganlık istismarı – Ayrıntılı profil çıkarma sayesinde, kişilerin zayıf noktaları hedef alınabilir,

  • Sınır aşan etki – YZ kaynaklı suçlar kolayca uluslararası boyut kazanabilir.

Bu yüzden yasa koyucu ve yargı organları, YZ destekli suçları, aynı suç tipinin daha ağır bir görünümü gibi değerlendirip, normalden daha sert yaptırımlar öngörebilir.

6. Gri Alanlar: Yaratıcılık, Parodi ve Araştırma

Meşru ve suç niteliğindeki YZ kullanımı arasındaki sınır her zaman net değildir. Örneğin:

  • Siyasi parodi veya karikatür amaçlı deepfake videolar,

  • Güvenlik veya akademik araştırma kapsamında üretilen zararlı kod örnekleri,

  • Aktivizm veya ifşa amaçlı kullanılan otomatik botlar.

Ayırt etmede kritik faktörler:

  • Bağlam ve hedef kitle – İçerik açıkça satire/parodi olarak mı sunulmuş?

  • Amaç ve kast – Araştırma veya kamusal tartışma niyeti gerçek mi, yoksa bahane mi?

  • Önlem ve orantılılık – Öngörülebilir zararı azaltmak için makul tedbirler alınmış mı?

Ceza hukuku, bu alanlarda meşru ifade ve araştırma özgürlüğünü boğmadan, gerçekten suç amaçlı silaha dönüştürmeyi net biçimde yasaklamalıdır.

7. Kullanıcıların Cezaî Sorumluluğu: YZ Kötüye Kullanımı Hangi Suçları Tetikler?

YZ’nin kötüye kullanımı, aslında çoğu zaman mevcut ceza normlarıyla yakalanabilir:

  • Dolandırıcılık ve aldatma – AI, kurbanı yanlış yönlendirerek para veya hassas veri elde etmek için kullanıldığında,

  • Kimlik hırsızlığı ve kişilik taklidi – Sentetik ses ve görüntüyle başkalarını taklit etme,

  • Hakaret ve tehdit – YZ’nin ürettiği içerikle şeref ve haysiyetin zedelenmesi veya tehdit iletilmesi,

  • Taciz ve takip – Otomatik kampanyalarla kişinin huzur ve sükûnunu bozmak, korku ve kaygı yaratmak,

  • Çocuk istismarı materyali veya rıza dışı pornografi – Deepfake yoluyla cinsel içerik üretmek ve yaymak,

  • Nefret suçları ve tahrik – YZ ile belirli gruplara karşı şiddet çağrısı yapan içerik üretip yaymak,

  • Bilişim suçları – YZ yardımıyla sistemlere hukuka aykırı erişim sağlamak veya verileri bozmak.

Bu anlamda, YZ için tamamen yeni bir ceza kanunu gerekmeyebilir; mevcut suç tipleri, YZ’nin rolü dikkate alınarak uyarlanabilir. Ancak cezaların ağırlığı, ispat kuralları ve bazı tanımların güncellenmesi gündeme gelebilir.

8. Delil ve İspat Sorunları: YZ Kötüye Kullanımını Mahkemede Göstermek

YZ kötüye kullanımının soruşturulması ve kovuşturulması bazı pratik güçlükler içerir:

  • İsnat – YZ tarafından üretilmiş içeriğin veya eylemin, hangi kullanıcıya ait olduğunun tespiti güç olabilir,

  • İzlenebilirlik – Kullanıcının hangi prompt’u verdiğini, hangi ayarları kullandığını, neyi ne zaman yaptığını gösterebilmek için log’lara ihtiyaç vardır,

  • Gerçeklik sorunu – Delilin kendisinin YZ ile üretilmiş, değiştirilmiş veya sahte olup olmadığının ayırt edilmesi gerekir,

  • Platform iş birliği – AI hizmeti sağlayan platformlardan günlük (log) ve meta verilerin temini, yetkili makamlarla iş birliği.

Bu sorunları aşmak için hukuk düzenleri:

  • Yüksek riskli YZ hizmetleri için güçlü kayıt ve denetim yükümlülükleri,

  • Açık veri saklama süre ve usulleri,

  • Usule uygun, denetlenebilir yetkili erişim mekanizmaları öngörebilir.

Güvenilir isnat ve izlenebilirlik olmadan, kullanıcıları YZ’nin kötüye kullanımından dolayı sorumlu tutmak ciddi şekilde zorlaşır.

9. Önleyici Tedbirler: Kullanıcıların Silahlandırma Alanını Daraltmak

Ceza hukuku doğası gereği reaktiftir; ancak YZ’nin silaha dönüştürülmesi, önleyici tedbirleri de zorunlu kılar. Önemli adımlar:

  • Gömülü güvenlik önlemleri – Filtreler, güvenlik katmanları ve oran sınırlamalarıyla açık kötüye kullanımı zorlaştırmak,

  • Kullanım politikaları ve yaptırım – Net hizmet şartları ve bunları ihlal edenler için gerçek sonuçlar (hesap kapatma, bildirim vs.),

  • Kullanıcı eğitimi – Hangi kullanımların hukuka uygun, hangilerinin suç teşkil edebileceğine dair bilgilendirme,

  • Tasarım tercihleri – Özellikle yüksek riskli alanlarda, dual-use riskini en aza indirecek mimari ve ürün kararları almak,

  • İş birliği – Sağlayıcılar, düzenleyiciler ve kolluk birimleri arasında tehdit bilgisi paylaşımı.

Bu önlemler daha çok geliştirici ve platformlara yükümlülük getirse de, doğrudan kullanıcıların suçu silaha dönüştürme imkân alanını daraltır.

10. Sonuç: Araçları Silaha Çeviren Kullanıcıdır – Hukuk da Ona Göre Davranmalıdır

YZ’nin kötüye kullanıldığı vakalar, tek bir ortak noktada birleşir: Teknoloji kendiliğinden suç işlemez; kullanıcı onu silaha dönüştürür. Bu nedenle ceza hukuku:

  • Odak noktasını kullanıcının kastı ve davranışı üzerinde tutmalı,

  • YZ’nin ciddi ölçüde zararı artırdığı durumlarda bunu ağırlaştırıcı sebep olarak değerlendirebilmeli,

  • Delil kuralları ve soruşturma tekniklerini, YZ üretimi içerik gerçeğine uyarlamalı,

  • Silaha dönüştürmeyi zorlaştıracak önleyici çerçeveleri desteklemelidir.

Son tahlilde YZ, muazzam bir potansiyeli olan bir araçtır; iyiye de kötüye de kullanılabilir. Ancak kullanıcı, bu potansiyeli dolandırıcılık, nefret, taciz, manipülasyon veya fiziksel şiddet için silaha çevirdiğinde, cevabın net olması gerekir: Suç, makinenin değil, kullanıcınındır — ve hukuk da bu doğrultuda hareket etmelidir.

, , , , , , ,

About Post Author

Leave a Reply

Call Now Button