Sahte Instagram Hesabından Hakaret veya Tehdit Edilirse Fail Nasıl Bulunur?

Instagram, X, Facebook, TikTok, Telegram ve diğer sosyal medya uygulamalarında gerçek kimliğini gizleyen sahte hesaplardan hakaret, tehdit veya rahatsız edici mesajlar gönderilmesi giderek daha sık karşılaşılan hukuki sorunlardan biridir.

Bu tür olaylarda mağdurun en çok merak ettiği konu genellikle şudur:

“Fake hesaptan bana hakaret veya tehdit edildi. Bu hesabın kime ait olduğu bulunabilir mi?”

Bir sosyal medya hesabında gerçek isim, fotoğraf veya telefon numarası bulunmaması, hesabın sahibinin hiçbir şekilde tespit edilemeyeceği anlamına gelmez.

Savcılık soruşturması kapsamında olayın özelliklerine göre hesap bilgileri, teknik kayıtlar, iletişim ve bağlantı verileri ile şüphelinin başka delillerle bağlantısı araştırılabilir.

Ancak her sahte hesabın sahibinin mutlaka bulunacağı yönünde bir garanti de bulunmamaktadır.

Sahte Hesaptan Hakaret Etmek Suç mudur?

Gerçek hesap veya sahte hesap kullanılması suçun oluşumu bakımından tek başına belirleyici değildir.

Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine göre bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek şekilde somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövülmesi hakaret suçunu oluşturabilir.

Dolayısıyla sahte Instagram hesabından;

“Sen hırsızsın.”

“Sen dolandırıcısın.”

gibi kişinin şeref ve itibarına yönelik mesajlar gönderilmesi olayın içeriğine göre hakaret suçu kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak her kaba veya rahatsız edici ifade otomatik olarak hakaret değildir. Kullanılan sözün bağlamı ve muhatabın onur, şeref ve saygınlığına saldırı niteliği taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilir.

Sahte Hesaptan Tehdit Edilmek Suç mudur?

Evet, mesajın içeriğine göre tehdit suçu oluşabilir.

TCK m.106 uyarınca bir kişiyi kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit etmek suç olarak düzenlenmiştir.

Örneğin;

“Seni öldüreceğim.”

“Sana zarar vereceğim.”

“Evine geleceğim, seni bulacağım.”

gibi mesajlar, olayın bütünü ve yaratılan ciddi korku dikkate alınarak tehdit suçu bakımından değerlendirilebilir.

Malvarlığına büyük zarar verme veya başka bir kötülük gerçekleştirme tehdidinde ise kanundaki şikâyet ve yaptırım şartları ayrıca değerlendirilir.

Fake Instagram Hesabının Sahibi Nasıl Bulunur?

Mağdurun tek başına Instagram’dan veya başka bir platformdan hesabın sahibinin kimlik bilgilerini alması çoğu zaman mümkün değildir.

Ancak Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan şikâyet üzerine soruşturma makamları, hukuken mümkün olan ölçüde hesabın kimliğinin belirlenmesine yönelik araştırma yapabilir.

Somut olayın niteliğine göre;

• hesabın açılmasında kullanılan bilgiler,
• IP ve bağlantı kayıtları,
• telefon veya e-posta bilgileri,
• hesabın başka hesaplarla bağlantıları,
• mesajların gönderildiği zamanlar,
• GSM veya internet aboneliği kayıtları,
• diğer teknik ve fiziki deliller

değerlendirilebilir.

Bununla birlikte sosyal medya şirketlerinin önemli bölümünün yurt dışında bulunması nedeniyle veri temini her dosyada aynı kolaylıkta gerçekleşmeyebilir.

Platformun elinde ilgili kaydın bulunmaması, hesabın kısa süreli kullanılıp silinmesi, VPN veya benzeri yöntemlerden yararlanılması ve kayıtların saklama süreleri tespiti zorlaştırabilir.

Bu nedenle “Fake hesap kesinlikle bulunur.” veya “Sahte hesap hiçbir şekilde bulunamaz.” şeklindeki iki yaklaşım da doğru değildir.

Savcılığa Şikâyet Ederken Failin Adını Bilmek Gerekir mi?

Hayır.

Hesabın kime ait olduğunu bilmiyorsanız şikâyetinizi faili meçhul kişi veya kişiler hakkında yapabilirsiniz.

Şikâyet dilekçesinde hesabın kullanıcı adı, profil bağlantısı ve elinizdeki diğer bilgiler belirtilerek hesabı kullanan kişinin tespit edilmesi talep edilebilir.

Örneğin;

“@…. kullanıcı adlı Instagram hesabını kullanan ve kimliği henüz tarafımızca bilinmeyen şüphelinin tespit edilerek cezalandırılması”

şeklinde talepte bulunulabilir.

Failin kimliğinin araştırılması ceza soruşturmasının bir parçasıdır.

Sahte Hesap Sonradan Silinirse Ne Olur?

Hesabın silinmesi suçun veya daha önce gönderilen mesajların kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Ancak hesabın ve mesajların silinmesi teknik araştırmayı zorlaştırabilir.

Bu nedenle mağdurun ilk aşamada mümkün olduğunca fazla delili koruması gerekir.

Özellikle;

• kullanıcı adı,
• profil URL’si,
• profil fotoğrafı,
• biyografi bölümü,
• mesajlar,
• paylaşım ve yorumlar,
• mesajların tarih ve saatleri,
• varsa sesli veya görüntülü mesajlar

kayıt altına alınmalıdır.

Hesabı yalnızca ekran görüntüsü aldıktan sonra engellemek yerine mümkünse hesap bağlantısının da kaydedilmesi önemlidir.

Sadece Ekran Görüntüsü Delil Olur mu?

Ekran görüntüleri soruşturma ve dava sırasında delil olarak sunulabilir.

Ancak karşı taraf ekran görüntüsünün kendisine ait olmadığını veya üzerinde değişiklik yapıldığını iddia edebilir.

Bu nedenle ekran görüntüsünün yanında;

• URL,
• kullanıcı adı,
• tarih ve saat,
• diğer mesajlaşmalar,
• tanıklar,
• teknik kayıtlar

gibi tamamlayıcı delillerin bulunması ispat gücünü artırabilir.

Özellikle ağır tehdit veya sürekli taciz vakalarında mesajların yalnızca birkaç ekran görüntüsüyle değil, mümkün olduğunca bütün konuşma akışını gösterecek şekilde saklanması faydalıdır.

Sahte Hesaptan Hakaret İçin Şikâyet Süresi Ne Kadardır?

Hakaret suçu, kanundaki istisnalar dışında şikâyete bağlıdır.

TCK m.73’e göre şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi kural olarak fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.

2024 yılında yapılan değişiklik sonucunda, şikâyete tabi hakaret suçlarında bu süre her hâlükârda fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

Sahte hesabın sahibinin başlangıçta bilinmemesi nedeniyle şikâyet süresinin başlangıcına ilişkin değerlendirme somut dosyanın özelliklerine göre yapılmalıdır.

Bu nedenle deliller toplandıktan sonra uzun süre beklenmemesi daha sağlıklı olacaktır.

Tehdit Mesajlarında Şikâyet Süresi Aynı mıdır?

Tehdit suçunda durum mesajın içeriğine göre değişebilir.

TCK m.106’da kişinin hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik tehdit ile malvarlığına büyük zarar veya sair kötülük tehdidi farklı şekilde düzenlenmiştir. İkinci tür tehdit bakımından mağdurun şikâyeti açıkça aranmaktadır.

Bu nedenle mesajın tam içeriği görülmeden “şikâyete bağlıdır” veya “değildir” şeklinde genel bir değerlendirme yapmak doğru olmaz.

Sürekli Fake Hesap Açılıyorsa Ne Yapılabilir?

Bazı olaylarda fail yalnızca tek hesap kullanmaz. İlk hesap engellendikten sonra yeni hesaplar açarak mağdura tekrar tekrar mesaj gönderebilir.

Bu durumda her yeni hesabın;

• kullanıcı adının,
• bağlantısının,
• mesajlarının,
• tarih ve saat bilgilerinin

ayrı ayrı kaydedilmesi önemlidir.

Birden fazla hesabın benzer ifadeler kullanması, aynı kişisel bilgileri bilmesi, aynı saatlerde mesaj göndermesi veya aynı olaylara atıfta bulunması, hesapların aynı kişi tarafından yönetildiğine ilişkin soruşturmada değerlendirilebilecek emareler oluşturabilir.

Sahte Hesap Kişinin Fotoğrafını da Kullanıyorsa Ne Olur?

Bir kişinin fotoğrafı, adı veya diğer kişisel bilgilerinin izinsiz şekilde kullanılması ayrıca kişilik hakları ve somut olayın özelliğine göre başka ceza hukuku hükümleri bakımından değerlendirme gerektirebilir.

Örneğin başka bir kişinin fotoğrafıyla sahte profil oluşturularak üçüncü kişilerle iletişim kurulması yalnızca hakaret veya tehdit yönünden değil, fotoğraf ve kişisel bilgilerin kullanılma biçimi açısından da ayrıca incelenmelidir.

Bu nedenle savcılık başvurusunda yalnızca gönderilen hakaret mesajlarının değil, hesabın kişinin kimliğini nasıl kullandığının da belirtilmesi faydalıdır.

Hakaret veya Tehdit Nedeniyle Manevi Tazminat Davası Açılabilir mi?

Failin kimliği tespit edildiğinde ve kişilik haklarının hukuka aykırı biçimde ihlal edildiği ortaya konulduğunda ceza soruşturmasının yanında hukuk mahkemesinde manevi tazminat talebi de gündeme gelebilir.

TMK m.24 ve m.25 kişilik hakkının korunmasını; TBK m.58 ise kişilik hakkı zedelenen kişinin şartları varsa manevi tazminat istemesini düzenlemektedir.

Özellikle mesajların;

• uzun süre devam etmesi,
• ciddi tehdit içermesi,
• aile bireylerine yönelmesi,
• alenileştirilmesi,
• mağdurun mesleki veya sosyal itibarını etkilemesi

tazminat değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Polis veya Savcılığa Başvururken Neler Sunulmalıdır?

Başvurunun mümkün olduğunca somutlaştırılması soruşturmayı kolaylaştırabilir.

Dilekçeye veya ifadeye;

• sahte hesabın kullanıcı adı,
• hesap bağlantısı,
• mesajların ekran görüntüsü,
• tarih ve saat bilgileri,
• varsa diğer sahte hesaplar,
• şüphelenilen kişiler varsa bu şüphenin somut gerekçeleri,
• daha önce aynı kişiden gelen mesajlar,
• telefon ve diğer iletişim bilgileri

eklenebilir.

Eğer mesaj gerçek ve ciddi bir tehlikeye işaret ediyorsa yalnızca internet üzerinden başvuru yapmakla yetinilmeyip en yakın kolluk birimine veya Cumhuriyet Başsavcılığına müracaat edilmesi uygun olacaktır.

Sonuç

Sahte Instagram veya başka bir sosyal medya hesabı kullanılması, kişinin ceza hukuku bakımından dokunulmaz hale gelmesini sağlamaz.

Sahte hesaptan hakaret, tehdit veya benzeri içerikler gönderilmesi halinde mağdur;

delilleri muhafaza ederek Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına başvurabilir ve hesabın arkasındaki kişinin tespit edilmesini talep edebilir.

Soruşturma kapsamında mevcut hukuki ve teknik imkânlar çerçevesinde hesabın açılış ve kullanım bilgileri, bağlantı kayıtları ve diğer deliller incelenebilir.

Ancak sosyal medya platformlarının yurt dışında bulunması, teknik kayıtların mevcut olmaması veya failin kimliğini gizlemeye yönelik yöntemler kullanması nedeniyle her sahte hesabın sahibinin mutlaka tespit edileceği söylenemez.

Bu nedenle hakaret veya tehdit içeren bir mesaj alındığında en önemli hususlardan biri mesajı veya hesabı silmeden önce delilleri doğru şekilde korumak ve gecikmeden hukuki başvuruda bulunmaktır.

İlgili yazı: Dijital delillerin değerlendirilmesi.