Almanya Fırsat Kartı (Chancenkarte) ile Almanya’ya giderek iş arayan kişilere sağlanan en önemli haklardan biri, potansiyel işverenlerin yanında deneme çalışması yapabilme imkânıdır.

Almancada bu uygulama çoğunlukla Probebeschäftigung veya günlük kullanımda Probearbeit olarak ifade edilmektedir.

Fırsat Kartı sahibinin yalnızca iş görüşmesine katılması gerekmez. Belirli koşullarda işverenin yanında fiilen çalışarak;

mesleki bilgisini,

teknik yeterliliğini,

işyerine uyumunu,

çalışma biçimini

ve pozisyona uygunluğunu göstermesi mümkündür.

2026 yılında yürürlükte bulunan Alman İkamet Kanunu’nun Aufenthaltsgesetz (AufenthG) §20a/2 hükmü bu hakkı açıkça düzenlemektedir.

Buna göre ilk iş arama Fırsat Kartı sahibi:

Her bir işveren yanında en fazla iki hafta deneme çalışması yapabilir.

Ancak her türlü çalışma “Probearbeit” kapsamında değildir.

Deneme çalışmasının;

nitelikli bir istihdama yönelik olması,

bir mesleki eğitime yönelik olması

veya

yabancı mesleki yeterliliğin tanınmasına ilişkin uygun bir yeterlilik tedbirine yönelik olması

gerekir.

Dolayısıyla Fırsat Kartı sahibi açısından;

“Almanya’da istediğim işyerinde iki hafta çalışabilirim.”

şeklinde sınırsız bir hak bulunmamaktadır.

Probearbeit, Chancenkarte’nin asıl amacı olan nitelikli işe veya mesleki gelişime geçişi destekleyen bir araçtır.

Almanya Fırsat Kartında Probearbeit Nedir?

Probearbeit, işveren ile adayın birbirini yalnızca mülakat ortamında değil, gerçek çalışma koşulları içinde değerlendirmesine imkân sağlayan uygulamadır.

Örneğin;

bir yazılım şirketi yazılım geliştirici adayının teknik yeteneklerini,

bir makine üreticisi mühendisin üretim sürecindeki bilgisini,

bir teknik servis işletmesi teknisyenin uygulama becerisini

iş başında görmek isteyebilir.

Fırsat Kartı sisteminde bunun için özel bir yasal imkân yaratılmıştır.

Federal Hükümetin resmi Chancenkarte rehberine göre iş arama Fırsat Kartı sahibi, iş arama sürecinin bir parçası olarak her işveren için en fazla iki haftalık deneme çalışması yapabilir.

Bu uygulama, özellikle Almanya dışında eğitim ve deneyim kazanmış kişilerin Alman işverenlere kendilerini göstermesi bakımından oldukça önemlidir.

Probearbeit En Fazla Kaç Gün Yapılabilir?

Kanunda süre:

En fazla iki hafta

olarak düzenlenmiştir.

Üstelik bu süre:

her işveren bakımından ayrı ayrı

uygulanmaktadır.

AufenthG §20a/2, Probebeschäftigung için “jeweils höchstens zwei Wochen” ifadesini kullanmaktadır. Federal Hükümet de bunu açıkça “maximum of two weeks per employer” şeklinde açıklamaktadır.

Dolayısıyla;

İşveren A yanında 2 hafta,

İşveren B yanında 2 hafta,

İşveren C yanında 2 hafta

şeklinde farklı işverenler bakımından ayrı deneme çalışmaları yapılması prensip olarak mümkündür.

Aynı İşverende Bir Aydan Fazla Deneme Çalışması Yapılabilir mi?

Fırsat Kartının §20a/2 kapsamındaki özel Probebeschäftigung hakkına dayanılarak:

Hayır.

Aynı işveren bakımından kanuni üst sınır iki haftadır.

Örneğin işveren;

“İlk iki hafta yetmedi, bir ay daha ücretsiz deneme yapalım.”

derse bu çalışma artık §20a/2’deki iki haftalık özel Probearbeit hakkıyla açıklanamaz.

Kişinin çalışmasının devam edebilmesi için faaliyet ya Chancenkarte’nin normal 20 saatlik yan çalışma hakkına uygun biçimde kurulmalı ya da nitelikli iş bulunmuşsa uygun çalışma oturumuna geçiş değerlendirilmelidir.

Bu nedenle işverenin “deneme” kelimesini kullanması, kanundaki süre sınırını ortadan kaldırmaz.

Her İşte Probearbeit Yapılabilir mi?

Hayır.

Bu konu Chancenkarte sisteminin en önemli ayrıntılarından biridir.

AufenthG §20a/2 deneme çalışmasının üç amaçtan birine hizmet etmesini aramaktadır.

Probearbeit:

1. Nitelikli bir istihdama yönelik olabilir.
2. Mesleki eğitime, yani Ausbildung’a yönelik olabilir.
3. §16d kapsamındaki yabancı mesleki yeterliliklerin tanınmasına ilişkin bir yeterlilik tedbirine uygun olabilir.

Dolayısıyla Fırsat Kartındaki Probearbeit hakkı sınırsız biçimde herhangi bir vasıfsız işte kullanılabilecek iki haftalık çalışma izni değildir.

“Nitelikli İş” Ne Demektir?

Fırsat Kartının devamında kalıcı çalışma oturumuna geçiş bakımından “qualified employment – qualifizierte Beschäftigung” kavramı önemlidir.

Federal Hükümetin resmi açıklamasına göre nitelikli istihdam, yapılabilmesi için genel olarak üniversite eğitimi veya nitelikli mesleki eğitim yoluyla edinilen bilgi ve becerilerin gerekli olduğu çalışma anlamına gelir.

Yalnızca yardımcı veya yarı vasıflı işler nitelikli istihdam kapsamında kabul edilmez.

Örneğin;

mühendislik,

yazılım geliştirme,

teknik uzmanlık,

mesleki eğitim gerektiren teknisyenlik

gibi işler bu kapsama girebilir.

Ancak somut pozisyonun niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Restoranda veya Kafede Probearbeit Yapılabilir mi?

Bu soruya işin niteliğine göre cevap verilmelidir.

Örneğin kişinin hedefi, formal mesleki yeterliliğine dayanan nitelikli aşçılık pozisyonu ise uygun koşullarda deneme çalışması gündeme gelebilir.

Buna karşılık yalnızca herhangi bir yardımcı işte birkaç hafta çalışmak;

“Ben Chancenkarte sahibiyim, bu nedenle iki hafta Probearbeit yapabilirim.”

şeklinde otomatik olarak §20a/2 kapsamına girmez.

Çünkü kanun deneme çalışmasının nitelikli işe, Ausbildung’a veya uygun tanıma tedbirine yönelik olmasını istemektedir.

Probearbeit ile 20 Saatlik Çalışma Hakkı Aynı Şey mi?

Hayır.

Fırsat Kartı sahibine verilen iki ayrı çalışma imkânı bulunmaktadır.

AufenthG §20a/2:

Birinci olarak:

Haftalık ortalama toplam en fazla 20 saat çalışma hakkı

vermektedir.

İkinci olarak:

Her işveren yanında en fazla iki haftalık Probebeschäftigung

hakkı tanımaktadır.

Kanunda bu haklar iki ayrı bentte düzenlenmiştir.

Dolayısıyla Probearbeit ile normal part-time çalışma birbirine karıştırılmamalıdır.

Probearbeit 20 Saat Sınırına Dahil mi?

Kanunun sistematiğinde 20 saatlik yan çalışma hakkı ile iki haftalık Probebeschäftigung ayrı yetkiler olarak düzenlenmiştir.

Bu nedenle kanuni anlamda uygun Probebeschäftigung, sıradan 20 saatlik yan çalışma hakkıyla aynı kategori değildir.

Ancak burada kritik nokta şudur:

Yapılan faaliyetin gerçekten Probebeschäftigung niteliğinde olması gerekir.

Bir işverenin normal sürekli çalışmayı;

“Bunu Probearbeit sayalım.”

diyerek 20 saatlik sınırın dışına çıkarması mümkün değildir.

Faaliyetin amacı, süresi ve gerçek niteliği birlikte değerlendirilir.

Fırsat Kartında Probearbeit Ücretli mi?

Bu konuda internette en fazla yanlış bilgi bulunan hususlardan biri budur.

Probearbeit otomatik olarak ücretsiz değildir.

Federal Hükümetin işverenler için hazırladığı resmi Chancenkarte rehberine göre deneme çalışmasının hukuki niteliği genel Alman iş hukuku hükümlerine göre belirlenir.

Eğer faaliyet Alman Medeni Kanunu’nun BGB §611a maddesi anlamında gerçek bir iş ilişkisi oluşturuyorsa, işverenin ücret ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Normal sosyal güvenlik kuralları da uygulanır. Federal Hükümet ayrıca bazı başka durumlarda da ücret hakkının doğabileceğini özellikle belirtmektedir.

Dolayısıyla:

“Probearbeit olduğu için iki hafta kesinlikle ücretsiz çalışılır.”

şeklinde bir kural yoktur.

İş İlişkisinin Var Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?

Alman Medeni Kanunu BGB §611a, iş ilişkisini kişinin başka birinin hizmetinde;

talimatlara bağlı,

başkasınca belirlenen

ve kişisel bağımlılık içerisinde

çalışması üzerinden tanımlamaktadır.

Kanun ayrıca ilişkinin ismine değil fiilen nasıl uygulandığına bakılmasını öngörür.

Yani sözleşmede;

“Probearbeit”,

“deneme”,

“gözlem”

yazılması tek başına belirleyici değildir.

Fiilî çalışma koşulları bir iş ilişkisini gösteriyorsa hukuki değerlendirme de buna göre yapılır. BGB §611a/2 işverenin kararlaştırılan ücreti ödeme yükümlülüğünü ayrıca düzenlemektedir.

Ücretsiz Gözlem ile Gerçek Çalışma Arasındaki Fark Nedir?

Örneğin kişi;

işyerini gözlemliyor,

çalışanlarla tanışıyor,

işin nasıl yapıldığını inceliyor,

ancak üretime veya hizmete gerçek anlamda katılmıyorsa

bu durum klasik ücretli iş ilişkisinden farklı değerlendirilebilir.

Buna karşılık kişi;

belirlenmiş vardiyaya uyuyor,

işverenin talimatlarını yerine getiriyor,

normal çalışanların yaptığı işi yapıyor,

müşterilere hizmet veriyor,

şirket için ekonomik değer üretiyor

ve iş organizasyonuna dahil ediliyorsa gerçek bir iş ilişkisi bulunma ihtimali güçlenir.

BGB §611a uyarınca isimden ziyade fiilî ilişkinin bütünü önemlidir.

Bu nedenle özellikle uzun saatler fiilen normal iş yaptırılan adayların;

“Bunun adı Probearbeit, dolayısıyla ücret yok.”

şeklinde değerlendirilmesi doğru olmayabilir.

Probearbeit Sırasında Sosyal Sigorta Yapılır mı?

Faaliyetin gerçek bir iş ilişkisi oluşturduğu durumda evet, olağan sosyal güvenlik hükümleri de gündeme gelir.

Federal Hükümetin resmi Arbeitgeber rehberi, Chancenkarte sahibiyle Probebeschäftigung kapsamında bir iş ilişkisi mevcutsa normal sosyal güvenlik düzenlemelerinin uygulanacağını açıkça belirtmektedir.

Bu nedenle işveren yalnızca yabancı çalışanı “deneme” statüsünde göstermesi nedeniyle sosyal güvenlik yükümlülüklerinden otomatik olarak kurtulamaz.

Probearbeit Sırasında İş Kazası Olursa Ne Olur?

Bu tür durumda faaliyetin hukuki niteliği özellikle önem kazanır.

Kişinin gerçek bir iş ilişkisi kapsamında çalışıp çalışmadığı;

talimat ilişkisi,

iş organizasyonuna dahil olma,

çalışmanın niteliği,

sigorta statüsü

gibi hususlar üzerinden değerlendirilir.

Dolayısıyla Probearbeit başlamadan önce işverenin çalışma ve sosyal güvenlik yükümlülüklerini doğru şekilde belirlemesi önemlidir.

Özellikle teknik, üretim veya fiziksel risk içeren işlerde;

“Nasıl olsa yalnızca iki haftalık deneme.”

yaklaşımıyla iş sağlığı ve güvenliği kurallarının göz ardı edilmesi mümkün değildir.

Probearbeit İçin Bundesagentur für Arbeit Onayı Gerekir mi?

Chancenkarte sahibi bakımından Probebeschäftigung hakkı doğrudan §20a/2’de düzenlenmiştir.

Federal Hükümet Fırsat Kartının işverene potansiyel çalışanı iki haftaya kadar iş başında değerlendirme imkânı verdiğini belirtmektedir.

Bununla birlikte daha sonra kalıcı nitelikli işe geçiş yapılacaksa yeni oturum türüne göre Bundesagentur für Arbeit – Federal İş Ajansı onayı gerekebilir.

Dolayısıyla;

Probearbeit yapabilme hakkı

ile

kalıcı işe ilişkin çalışma oturumunun onay süreci

birbirinden ayrılmalıdır.

Probearbeit İçin Ayrı Bir Vize Alınması Gerekir mi?

Such-Chancenkarte zaten §20a/2 kapsamında iki haftaya kadar uygun deneme çalışma hakkını içermektedir.

Dolayısıyla Chancenkarte sahibinin her yeni işveren için tekrar Almanya dışına çıkıp yeni bir “deneme çalışma vizesi” alması gibi genel bir sistem bulunmamaktadır.

Ancak kişinin oturum belgesinin;

geçerli olması,

gerçekten Such-Chancenkarte niteliğinde bulunması

ve yapılacak çalışmanın kanuni Probebeschäftigung koşullarını taşıması gerekir.

Turist Vizesiyle Probearbeit Yapılabilir mi?

Fırsat Kartı ile Schengen turist vizesi birbirine karıştırılmamalıdır.

Federal Hükümetin resmi çalışma vizesi rehberine göre kısa süreli Schengen/turistik vize Almanya’da çalışma hakkı sağlamaz. Buna karşılık Chancenkarte özel olarak iki haftalık Probearbeit ve haftalık 20 saatlik part-time çalışma hakkı tanır.

Dolayısıyla:

“Almanya’ya turist olarak gideyim, iki hafta işyerinde deneyelim.”

yaklaşımı Chancenkarte’nin Probebeschäftigung hakkıyla aynı değildir.

Probearbeit ile Probezeit Aynı Şey mi?

Hayır.

Bu iki Almanca kavram birbirinden tamamen farklıdır.

Probearbeit / Probebeschäftigung

Kişinin işe alınmadan önce işveren yanında kısa süreli deneme çalışmasıdır.

Chancenkarte özelinde:

her işveren için en fazla iki hafta

olabilir.

Probezeit

İş sözleşmesi kurulduktan sonra tarafların kararlaştırabileceği deneme süresidir.

BGB §622/3’e göre kararlaştırılmış bir Probezeit sırasında, en fazla altı aylık dönem bakımından genel olarak iki haftalık fesih süresi uygulanabilir; toplu iş sözleşmeleri gibi özel durumlar ayrıca etkili olabilir.

Dolayısıyla:

“Chancenkarte’de iki haftalık Probearbeit var, iş sözleşmesinde ayrıca Probezeit olamaz.”

sonucu doğru değildir.

İki kurum farklı hukuki aşamalara aittir.

Örnek: İki Hafta Probearbeit Sonrası Altı Ay Probezeit Olabilir mi?

Prensip olarak ayrı hukuki kavramlar oldukları için mümkün olabilir.

Örneğin;

Başvurucu Chancenkarte ile bir şirkette iki haftalık uygun Probebeschäftigung yaptı.

Şirket başvurucuyu beğendi.

Daha sonra gerekli çalışma oturumu alındı ve kalıcı iş sözleşmesi yapıldı.

İş sözleşmesinde ayrıca Alman iş hukukuna uygun bir Probezeit kararlaştırılabilir.

Bu durumda ilk iki hafta Chancenkarte kapsamındaki Probebeschäftigung, sonraki süreç ise iş sözleşmesi kapsamındaki Probezeit olacaktır.

BGB §622/3, kararlaştırılan Probezeit için en fazla altı aylık süre bakımından özel fesih süresi öngörmektedir.

Probearbeit Sonunda İşveren Beni İşe Almak Zorunda mı?

Hayır.

Deneme çalışmasının amacı zaten tarafların birbirini değerlendirmesidir.

İşveren;

mesleki yeterliliği,

işyerine uyumu,

performansı

değerlendirebilir.

Aynı şekilde çalışan da;

işyerinin çalışma koşullarını,

iş ortamını,

pozisyonu,

işveren beklentilerini

değerlendirebilir.

Probearbeit sonunda tarafların mutlaka kalıcı sözleşme yapması gerektiğine ilişkin bir kural bulunmamaktadır.

Ancak çalışmanın fiilen iş ilişkisi oluşturduğu döneme ilişkin ücret ve sosyal güvenlik yükümlülükleri ayrı konudur.

Probearbeit Sonunda İş Teklifi Alınırsa Ne Yapılır?

Bu noktada Chancenkarte’nin temel amacı gerçekleşmeye başlamış olur.

Başvurucu uygun nitelikli iş bulduysa yerel Ausländerbehörde, yani yabancılar makamına başvurarak durumuna uygun çalışma oturumuna geçiş yapmalıdır.

Federal Hükümet Chancenkarte sahibinin somut bir iş, Ausbildung veya uygun başka faaliyet bulması hâlinde mevcut çalışma oturumlarından birine Almanya içerisinden başvurabileceğini açıklamaktadır.

Başvurucunun şartlarına göre örneğin;

§18a – Mesleki eğitimli nitelikli çalışan oturumu,

§18b – Akademik nitelikli çalışan oturumu,

§18g – AB Mavi Kart,

§16a – Ausbildung,

§16d – mesleki tanıma,

§21 – serbest çalışma

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

İşveren Beni Beğenirse Ertesi Gün 40 Saat Çalışabilir miyim?

Otomatik olarak hayır.

İlk Such-Chancenkarte’nin olağan çalışma yetkisi haftalık ortalama toplam 20 saattir; buna ek olarak §20a/2’deki özel iki haftalık Probebeschäftigung hakkı vardır.

Probearbeit sonucunda işveren;

“Pazartesiden itibaren haftada 40 saat başla.”

dese dahi kişinin mevcut oturumunun buna izin verip vermediği kontrol edilmelidir.

Federal Hükümet, işverenin Chancenkarte sahibini haftada 20 saatten fazla nitelikli biçimde çalıştırmak istemesi hâlinde kişinin nitelikli çalışmaya izin veren uygun oturum iznine ihtiyaç duyduğunu açıkça belirtmektedir.

Dolayısıyla kalıcı tam zamanlı işe başlamadan önce göçmenlik statüsü doğru şekilde değiştirilmelidir.

Tam Zamanlı İş İçin Önce Sözleşme mi, Oturum İzni mi?

Bu konuda önemli bir pratik ayrıntı bulunmaktadır.

Federal Hükümetin işverenlere yönelik güncel açıklamasına göre, birçok işveren yabancı adayın önce çalışma izni alması gerektiğini düşünmektedir.

Oysa Chancenkarte sahibinin nitelikli işe geçişinde öncelikle somut ve bağlayıcı bir iş teklifinin bulunması gerekir. Bu teklif, örneğin işveren tarafından doldurulan Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis ile ispatlanabilir. Daha sonra kişi yabancılar makamında uygun çalışma oturumuna geçiş başvurusu yapar.

Bu nedenle Probearbeit sonrası işverenin somut teklifi yeni oturum sürecinin önemli dayanaklarından biridir.

Probearbeit Sonrasında Folge-Chancenkarte Alınabilir mi?

Belirli şartlarda evet.

Kişi nitelikli bir iş bulmuş ancak mevcut diğer standart çalışma oturumlarından hiçbirinin koşullarını henüz karşılamıyorsa Folge-Chancenkarte, yani devam Fırsat Kartı gündeme gelebilir.

AufenthG §20a/5 uyarınca bunun için;

nitelikli işe ilişkin iş sözleşmesi veya bağlayıcı iş teklifi,

Federal İş Ajansının onayı

ve başka uygun Bölüm 4 oturumunun şartlarının karşılanmaması

gerekir.

Folge-Chancenkarte en fazla iki yıl verilebilir.

Dolayısıyla:

Probearbeit yapmak = otomatik iki yıl uzatma

anlamına gelmez.

Probearbeit Sonunda İş Bulamazsam Ne Olur?

Bir işverenle deneme çalışmasının olumsuz sonuçlanması Chancenkarte’nin otomatik sona ermesine neden olmaz.

Kişi Such-Chancenkarte’nin geçerlilik süresi içerisinde başka işverenlerle iş aramaya devam edebilir.

Başka bir işverenle de şartları karşılayan:

en fazla iki haftalık yeni Probebeschäftigung

yapabilir.

Bu nedenle Chancenkarte’nin sistematiği adayın farklı şirketlerde kendisini gösterebilmesine imkan sağlamaktadır.

Aynı İşverende İkinci Kez İki Hafta Probearbeit Yapılabilir mi?

Kanun üst sınırı her işveren için en fazla iki hafta olarak kurmaktadır.

Bu nedenle aynı işverenle;

iki hafta Probearbeit,

bir ara,

ardından yeniden iki hafta Probearbeit

şeklinde toplam dört haftalık bir deneme süresinin kanuni iki haftalık sınırı dolanmak amacıyla kullanılması uygun değildir.

Esas olan işveren başına toplam kanuni sınırın aşılmamasıdır.

Farklı Pozisyon İçin Aynı İşverende Yeniden Probearbeit Olur mu?

Kanunun lafzı süreyi işveren başına düzenlemektedir.

Bu nedenle aynı şirket içerisinde farklı bir pozisyon adı gösterilerek iki haftalık sınırın baştan başladığı varsayılmamalıdır.

Somut işveren ilişkisi esas alınmalıdır.

Probearbeit Sırasında İş Sözleşmesi Yapılır mı?

Deneme çalışmasının hukuki niteliğine göre değişebilir.

Probearbeit sonrasında kalıcı iş ilişkisi kurulacaksa taraflar iş sözleşmesi yapabilir.

Ancak fiilen daha deneme döneminde bile BGB §611a anlamında iş ilişkisi kurulmuşsa, yalnızca yazılı kalıcı sözleşmenin henüz imzalanmamış olması iş hukukundan doğan bütün yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.

BGB §611a, ilişkinin değerlendirilmesinde fiilî uygulamanın sözleşmeye verilen isimden üstün olduğunu kabul etmektedir.

Probearbeit İçin Yazılı Belge Hazırlamak Faydalı mı?

Evet.

Her ne kadar göç hukuku açısından §20a doğrudan Probebeschäftigung hakkı verse de tarafların;

işveren,

deneme süresi,

başlangıç ve bitiş tarihi,

denenen pozisyon,

çalışmanın amacı,

çalışma saatleri,

ücret durumu,

sigorta statüsü

gibi hususları yazılı hale getirmesi ileride doğabilecek uyuşmazlıkları azaltabilir.

Özellikle Chancenkarte sahibinin yabancılar hukuku bakımından iki haftalık sınır içerisinde bulunduğunu açıkça gösterebilmesi yararlı olabilir.

Probearbeit İçin Nelere Dikkat Edilmeli?

Deneme çalışmasına başlamadan önce özellikle şu sorular cevaplandırılmalıdır:

İşveren kimdir?

Probearbeit hangi tarihler arasında yapılacak?

İki haftalık sınır aşılacak mı?

İş gerçekten nitelikli istihdama mı yönelik?

Ausbildung amacı mı var?

Mesleki tanıma tedbiri kapsamında mı?

Çalışma fiilen bir iş ilişkisi oluşturuyor mu?

Ücret ödenecek mi?

Sosyal güvenlik kaydı gerekiyor mu?

Deneme sonunda tam zamanlı teklif verilirse hangi oturuma geçilecek?

Bu hususlar baştan netleştirilmelidir.

İşveren Açısından Probearbeit’in Avantajları Nelerdir?

Federal Hükümet Chancenkarte sahiplerinin Almanya’da bulunmasının işverenlerin uluslararası çalışanları doğrudan tanımasını kolaylaştırdığını özellikle vurgulamaktadır.

İşveren;

adayın yalnızca CV’sini değil,

gerçek performansını,

teknik becerisini,

ekip uyumunu,

iletişim yeteneğini

yerinde değerlendirebilir.

Federal Hükümet işverenlerin Chancenkarte sahiplerini iki haftaya kadar Probearbeit veya 20 saate kadar part-time iş aracılığıyla tanıyabileceğini ve daha sonra uzun süreli iş teklif edebileceğini belirtmektedir.

Bu nedenle Probebeschäftigung, Chancenkarte’nin işveren açısından da en önemli özelliklerinden biridir.

Çalışan Açısından Probearbeit’in Avantajları Nelerdir?

Başvurucu açısından da benzer avantajlar vardır.

Kişi;

Alman çalışma kültürünü,

şirket içi iletişimi,

mesleğin Almanya’daki uygulanış biçimini,

işverenin beklentilerini,

işyerinin kendisine uygun olup olmadığını

görebilir.

Özellikle Türkiye’de uzun yıllar tecrübesi bulunan ancak Almanya’da hiç çalışmamış profesyoneller bakımından iki haftalık uygulama, CV’de anlatılması zor olan mesleki yetenekleri doğrudan göstermeyi mümkün kılabilir.

Örnek 1 – Yazılım Geliştiricinin Probearbeit’i

Başvurucu Türkiye’de bilgisayar mühendisliği mezunu.

Chancenkarte ile Almanya’ya geldi.

Bir yazılım şirketi Java geliştirici pozisyonu için kendisini değerlendirmek istiyor.

Aday iki hafta boyunca işverenin gerçek teknik ortamında uygun Probebeschäftigung yapıyor.

Deneme çalışması:

nitelikli yazılım geliştirici pozisyonuna yönelik olduğu

ve

iki haftalık üst sınırı aşmadığı

için §20a/2’deki temel göç hukuku koşulları bakımından uygun olabilir.

Örnek 2 – Mühendisin Bir Aylık “Deneme” Talebi

Bir şirket mühendise:

“Bir ay ücretsiz çalış, sonra seni işe alabiliriz.”

diyor.

Chancenkarte’nin Probebeschäftigung hakkı işveren başına en fazla iki haftadır.

Dolayısıyla bir aylık çalışmanın tamamı §20a/2’deki özel Probearbeit hakkıyla açıklanamaz.

Ayrıca kişinin fiilen işverenin talimatı altında normal mühendislik işi yapması halinde BGB §611a anlamında iş ilişkisi ve ücret yükümlülüğü gündeme gelebilir.

Örnek 3 – İki Farklı Şirkette Probearbeit

Başvurucu A şirketinde iki hafta deneme çalışması yaptı.

İş anlaşması olmadı.

Daha sonra B şirketinde uygun başka bir nitelikli pozisyon buldu.

B şirketinde de:

en fazla iki hafta

Probearbeit yapılabilir.

Çünkü süre işveren başına uygulanmaktadır.

Örnek 4 – Probearbeit Sonrası Tam Zamanlı İş

Bir makine mühendisi iki haftalık deneme sonucunda başarılı bulundu.

İşveren haftada 40 saatlik kalıcı sözleşme teklif etti.

Bu durumda aday:

Such-Chancenkarte ile otomatik olarak 40 saat çalışmaya başlamamalıdır.

Öncelikle uygun çalışma oturumuna geçiş süreci yürütülmelidir. Federal Hükümet 20 saat üzerindeki nitelikli kalıcı çalışma için uygun çalışma oturumunun gerekli olduğunu açıkça belirtmektedir.

Örnek 5 – Deneme Adı Altında Normal Çalışma

İşveren adaya;

sabah 08.00’de gelmesini,

17.00’ye kadar çalışmasını,

müşterilerle ilgilenmesini,

normal personelin görevlerini yerine getirmesini

ve bunu iki hafta ücretsiz yapmasını söylüyor.

İlişkiye “Probearbeit” adı verilmiş olsa bile BGB §611a uyarınca gerçek çalışma ilişkisinin bulunup bulunmadığı bütün fiilî koşullara göre değerlendirilir.

Gerçek iş ilişkisi varsa ücret ödeme ve sosyal güvenlik yükümlülükleri gündeme gelir.

Probearbeit Konusunda En Sık Yapılan Hatalar

1. Probearbeit’in Sınırsız Olduğunu Düşünmek

Yanlış.

Chancenkarte kapsamında her işveren için en fazla iki hafta mümkündür.

2. Her Türlü İşte Probearbeit Yapılabileceğini Düşünmek

Yanlış.

Çalışma nitelikli işe, Ausbildung’a veya uygun tanıma tedbirine yönelik olmalıdır.

3. Probearbeit’i 20 Saatlik Yan İşle Aynı Sanmak

Kanun iki hakkı ayrı ayrı düzenlemektedir.

4. Probearbeit’in Mutlaka Ücretsiz Olduğunu Düşünmek

Yanlış.

Gerçek iş ilişkisi mevcutsa ücret ödeme zorunluluğu vardır.

5. İşverenin Faaliyete “Deneme” Demesinin Yeterli Olduğunu Düşünmek

BGB §611a uyarınca ilişkinin gerçek uygulaması belirleyicidir.

6. Probearbeit ile Probezeit’i Karıştırmak

Probearbeit işe giriş öncesindeki kısa değerlendirme sürecidir. Probezeit ise kurulmuş iş sözleşmesindeki deneme dönemidir. BGB §622/3, kararlaştırılmış Probezeit sırasında en fazla altı aylık dönem için genel olarak iki haftalık fesih süresi öngörür.

7. Aynı İşverende Süreyi Bölerek Dört Hafta Deneme Yapmak

Kanuni sınır işveren başına en fazla iki haftadır.

8. Probearbeit Bitince 40 Saatlik İşe Otomatik Başlamak

Such-Chancenkarte’nin genel çalışma yetkisi 20 saatle sınırlıdır. Kalıcı nitelikli çalışma için uygun yeni oturum gerekir.

9. İşverenin Deneme Çalışanını Sigortasız Çalıştırabileceğini Düşünmek

Gerçek bir iş ilişkisi mevcutsa normal sosyal güvenlik kuralları uygulanır.

Fırsat Kartı Probearbeit Kontrol Listesi

Deneme çalışmasına başlamadan önce şu hususlar kontrol edilmelidir:

Geçerli Such-Chancenkarte mevcut mu?

İşveren yanında daha önce Probearbeit yapıldı mı?

Toplam süre iki haftayı aşıyor mu?

Pozisyon nitelikli mi?

Çalışmanın amacı Ausbildung mı?

Tanıma sürecine ilişkin bir Qualifizierungsmaßnahme mı?

Çalışma saatleri ve görevler açık mı?

Faaliyet gerçek iş ilişkisi oluşturuyor mu?

Ücret ve sosyal sigorta statüsü doğru kurulmuş mu?

İş teklifi verilirse hangi oturuma geçileceği belli mi?

Such-Chancenkarte’nin süresi dolmadan gerekli Ausländerbehörde başvurusu yapılabilecek mi?

Bu kontroller, hem yabancı çalışan hem de Alman işveren bakımından hukuki riskleri azaltır.

Probearbeit Konusunda Avukat Desteği Neden Önemlidir?

Chancenkarte’de deneme çalışması çoğu zaman;

“İki hafta ücretsiz çalışabiliyorsunuz.”

şeklinde son derece hatalı ve eksik bir ifadeyle anlatılmaktadır.

Oysa sistem üç ayrı hukuk alanını aynı anda ilgilendirebilir:

1. Yabancılar hukuku

İki haftalık süre ve Probebeschäftigung’un hangi amaçlara yönelik olabileceğini §20a belirler.

2. İş hukuku

Faaliyetin gerçek bir iş ilişkisi oluşturup oluşturmadığı BGB §611a ve diğer iş hukuku kurallarına göre değerlendirilir.

3. Sosyal güvenlik hukuku

Gerçek bir iş ilişkisi mevcutsa olağan sosyal güvenlik yükümlülükleri doğabilir.

Ayrıca Probearbeit olumlu sonuçlanırsa yabancılar hukuku açısından yeni bir aşama başlar.

Kişinin;

tam zamanlı çalışmaya başlayabilmesi,

hangi oturuma geçeceği,

BA onayı gerekip gerekmediği,

Folge-Chancenkarte’nin mümkün olup olmadığı

ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle doğru yaklaşım:

Probearbeit → iş hukukundaki statü → süre → ücret/sigorta → iş teklifi → yeni oturum izni

şeklinde olmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Almanya Fırsat Kartı ile deneme çalışması yapılabilir mi?

Evet. Such-Chancenkarte sahibi her işveren yanında en fazla iki hafta uygun Probebeschäftigung yapabilir.

Probearbeit kaç gün sürebilir?

Kanuni üst sınır işveren başına iki haftadır.

Her işverende ayrı iki hafta mı?

Evet. Süre işveren başına uygulanmaktadır.

Aynı şirkette dört hafta deneme çalışabilir miyim?

§20a/2’deki özel Probearbeit hakkına dayanılarak hayır. Üst sınır aynı işveren bakımından iki haftadır.

Probearbeit 20 saat sınırına dahil mi?

Kanunda 20 saatlik yan çalışma ile Probebeschäftigung iki ayrı çalışma yetkisi olarak düzenlenmiştir.

Probearbeit ücretli mi?

Faaliyet gerçek bir iş ilişkisi oluşturuyorsa ücret ödeme yükümlülüğü vardır. Başka durumlarda da ücret hakkı doğabilir.

Probearbeit mutlaka ücretsiz midir?

Hayır.

İşveren “ücretsiz deneme” derse kabul etmek zorunda mıyım?

İlişkinin gerçek hukuki niteliği önemlidir. Fiilen BGB §611a anlamında iş ilişkisi kuruluyorsa sözleşmeye verilen isim belirleyici değildir.

Sosyal sigorta gerekir mi?

Gerçek iş ilişkisi mevcutsa olağan sosyal güvenlik kuralları uygulanır.

Probearbeit herhangi bir işte yapılabilir mi?

Hayır. Nitelikli istihdama, mesleki eğitime veya uygun mesleki tanıma/qualifizierung tedbirine yönelik olmalıdır.

Restoranda Probearbeit yapılabilir mi?

Pozisyonun niteliğine bağlıdır. Örneğin nitelikli aşçılık pozisyonuna yönelik deneme ile sıradan yardımcı iş aynı şekilde değerlendirilmez.

Probearbeit ile Probezeit aynı mı?

Hayır. Probearbeit işe giriş öncesindeki kısa deneme çalışmasıdır. Probezeit ise iş sözleşmesi kurulduktan sonraki deneme dönemidir.

Probearbeit sonrası Probezeit olabilir mi?

İki kurum farklı olduğundan, kalıcı iş sözleşmesinde ayrıca iş hukukuna uygun Probezeit kararlaştırılması mümkündür.

Probearbeit sonunda işveren beni almak zorunda mı?

Hayır.

İşveren beni beğenirse hemen 40 saat çalışabilir miyim?

Mevcut Such-Chancenkarte otomatik olarak 40 saatlik çalışma hakkı vermez. Uygun çalışma oturumuna geçilmesi gerekir.

İş bulunca hangi oturuma geçilir?

Kişinin yeterliliğine ve işe göre §18a, §18b, §18g veya başka uygun çalışma/mesleki eğitim/tanıma oturumları gündeme gelebilir.

AB Mavi Kart’a geçilebilir mi?

Şartları karşılanıyorsa evet.

Probearbeit sonrası Fırsat Kartı iki yıl uzar mı?

Otomatik olarak hayır. Folge-Chancenkarte için nitelikli iş teklifi ve §20a/5’teki diğer şartlar gerekir.

Turist vizesiyle Probearbeit yapılabilir mi?

Turistik Schengen vizesi genel olarak çalışma hakkı vermez. Chancenkarte ise §20a kapsamında özel çalışma ve deneme çalışma hakları sağlar.

Sonuç

Almanya Fırsat Kartı sahibinin Almanya’da deneme çalışması yapması mümkündür.

Ancak bu hak sınırsız değildir.

2026 itibarıyla AufenthG §20a/2 uyarınca Such-Chancenkarte sahibi:

her bir işveren yanında en fazla iki haftalık Probebeschäftigung yapabilir.

Deneme çalışmasının ayrıca;

nitelikli bir istihdama,

mesleki eğitime

veya

yabancı mesleki yeterliliğin tanınmasına yönelik uygun bir yeterlilik tedbirine

yönelik olması gerekir.

Bu nedenle Chancenkarte:

“Almanya’da her işyerinde iki hafta istediğim gibi çalışabilirim.”

anlamına gelmez.

Ayrıca deneme çalışmasının mutlaka ücretsiz olduğu yönündeki yaygın bilgi de doğru değildir.

Federal Hükümetin güncel işveren rehberine göre Probearbeit sırasında BGB §611a anlamında gerçek bir iş ilişkisi mevcutsa işverenin ücret ödeme yükümlülüğü vardır ve normal sosyal güvenlik kuralları uygulanır.

BGB §611a bakımından işveren ile çalışan arasındaki ilişkinin nasıl adlandırıldığı değil, fiilen nasıl yürütüldüğü önemlidir. Kişi işverenin talimatı altında, şirketin organizasyonuna dahil olarak normal çalışma yürütüyorsa “bunun adı yalnızca deneme” denilmesi hukuki sonucu tek başına değiştirmez.

Probearbeit ile iş sözleşmesindeki Probezeit de birbirine karıştırılmamalıdır.

Probearbeit Chancenkarte kapsamında işe giriş öncesinde yapılabilen en fazla iki haftalık çalışma iken; Probezeit kalıcı iş ilişkisi kurulduktan sonraki deneme dönemidir. BGB §622/3 uyarınca kararlaştırılan Probezeit bakımından, en fazla altı aylık süre içerisinde genel olarak iki haftalık fesih süresi uygulanabilir.

Deneme çalışmasının başarılı olması ve işverenin nitelikli tam zamanlı iş teklif etmesi hâlinde ise Such-Chancenkarte otomatik olarak sınırsız çalışma iznine dönüşmez.

Başvurucunun yerel Ausländerbehörde nezdinde koşullarına uygun çalışma oturumuna geçmesi gerekir. Federal Hükümet, Chancenkarte sahibinin Almanya’da somut iş bulması hâlinde mevcut çalışma, eğitim, tanıma veya serbest çalışma oturumlarından uygun olanına Almanya içinden başvurabileceğini belirtmektedir.

Dolayısıyla Fırsat Kartında deneme çalışma sürecinin doğru hukuki sıralaması şöyledir:

Potansiyel işveren → uygun nitelikli pozisyon → en fazla iki haftalık Probearbeit → ücret ve sigorta statüsünün belirlenmesi → kalıcı iş teklifi → uygun çalışma oturumuna geçiş.

Probearbeit, doğru kullanıldığında Fırsat Kartının en güçlü özelliklerinden biridir. Başvurucu Alman işverenine mesleki yeterliliğini gerçek çalışma ortamında gösterebilir; işveren de yabancı çalışanı uzun vadeli işe almadan önce değerlendirme fırsatı elde eder.

Ancak iki haftalık süre, çalışma amacı, ücret, sosyal güvenlik ve sonraki oturum izni aşamaları doğru kurulmadığında bu avantaj yabancılar hukuku ve iş hukuku bakımından önemli sorunlara dönüşebilir.