İnternet Üzerinden İşlenen Suçlarda Şikâyet ve Delil Toplama Süreci

Giriş

İnternetin günlük hayatın merkezine yerleşmesiyle birlikte suç işleme yöntemleri de önemli ölçüde değişmiştir. Artık hakaret, tehdit, şantaj, dolandırıcılık, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin yayılması, sahte hesap açılması, banka kartı bilgilerinin kötüye kullanılması, sosyal medya hesabının ele geçirilmesi ve e-posta dolandırıcılığı gibi birçok suç internet üzerinden işlenebilmektedir.

İnternet üzerinden işlenen suçlarda mağdurun en sık yaptığı hata, olayın yalnızca ekran görüntüsünü almakla yetinmesi veya delilleri korumadan hesabı, mesajı ya da paylaşımı silmesidir. Oysa bilişim suçlarında ve internet bağlantılı ceza dosyalarında en önemli unsur, delillerin hızlı, eksiksiz ve hukuka uygun şekilde toplanmasıdır.

Bu nedenle internet üzerinden bir suça maruz kalan kişi, vakit kaybetmeden delilleri muhafaza etmeli, olayın kronolojisini çıkarmalı, ilgili banka, platform veya servis sağlayıcı nezdinde gerekli başvuruları yapmalı ve Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunmalıdır. Şikâyetin doğru hazırlanması, savcılığın hangi kurumlara müzekkere yazacağını, hangi kayıtların isteneceğini ve failin tespiti için hangi araştırmaların yapılacağını doğrudan etkiler.

Türk Ceza Kanunu’nda bilişim sistemine girme, sistemi engelleme veya bozma, verileri yok etme veya değiştirme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması gibi suçlar özel olarak düzenlenmiştir. TCK’nın 243, 244 ve 245. maddeleri internet ve bilişim suçlarında temel hükümler arasında yer alır. Bunun yanında dolandırıcılık, hakaret, tehdit, şantaj, özel hayatın gizliliğini ihlal ve kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi gibi klasik suçlar da internet üzerinden işlendiğinde ceza hukuku bakımından değerlendirilir.

İnternet Üzerinden İşlenen Suçlar Nelerdir?

İnternet üzerinden işlenen suçlar tek bir suç tipinden ibaret değildir. Fail bazen doğrudan mağdurun bilişim sistemine saldırır; bazen de interneti suçun aracı olarak kullanır. Bu nedenle her olayda doğru hukuki nitelendirme yapılmalıdır.

Uygulamada en sık karşılaşılan internet suçları şunlardır: sosyal medya üzerinden hakaret, tehdit ve şantaj; sahte sosyal medya hesabı açılması; Instagram, Facebook, X, TikTok veya e-posta hesabının ele geçirilmesi; özel fotoğraf ve videoların izinsiz paylaşılması; internetten alışveriş dolandırıcılığı; sahte kargo veya banka mesajlarıyla dolandırıcılık; kripto para yatırım vaadiyle dolandırıcılık; banka veya kredi kartı bilgilerinin ele geçirilmesi; kişisel verilerin izinsiz paylaşılması; şirket e-postalarının ele geçirilerek sahte ödeme talimatı gönderilmesi ve internet sitesine yönelik saldırılar.

Bu suçların bazıları doğrudan bilişim sistemlerine karşı işlenir. Örneğin bir kişinin hesabına izinsiz girilmesi veya şirket veri tabanının silinmesi bu kapsamdadır. Bazı suçlarda ise internet yalnızca araçtır. Örneğin fail, sahte bir internet sitesi kurarak mağduru kandırıp para alıyorsa burada dolandırıcılık suçu gündeme gelebilir.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü şikâyet dilekçesinde yanlış suç tipine dayanılması, soruşturmanın eksik yürütülmesine neden olabilir. Örneğin sosyal medya hesabı çalınmış bir kişi sadece “dolandırıldım” diyerek başvuru yaparsa, bilişim sistemine girme, kişisel verilerin ele geçirilmesi, özel hayatın gizliliğini ihlal veya şantaj ihtimalleri yeterince araştırılmayabilir.

İnternet Suçlarında İlk Yapılması Gerekenler

İnternet üzerinden bir suç işlendiğinde mağdurun ilk yapması gereken şey, delilleri yok etmeden güvenli şekilde kayıt altına almaktır. Failin gönderdiği mesajlar, sosyal medya profili, kullanıcı adı, hesap bağlantısı, URL adresi, telefon numarası, IBAN bilgisi, dekont, e-posta adresi, gönderilen link, ekran görüntüsü, konuşma geçmişi ve varsa ses veya video kayıtları korunmalıdır.

Özellikle sosyal medya içeriklerinde yalnızca ekran görüntüsü almak çoğu zaman yeterli değildir. Paylaşımın bağlantısı, paylaşım tarihi, saat bilgisi, hesabın kullanıcı adı, profil URL’si, yorumlar, beğeniler ve ilgili içeriğin hangi platformda yayımlandığı açıkça kayıt altına alınmalıdır. Çünkü fail daha sonra paylaşımı silebilir, kullanıcı adını değiştirebilir veya hesabı kapatabilir.

İkinci olarak mağdur, olayın maddi zarar doğurup doğurmadığını belirlemelidir. Eğer banka hesabından para çıkışı olduysa, kart bilgileri kullanıldıysa veya mağdur bir IBAN’a para gönderdiyse derhal banka ile iletişime geçilmelidir. Bankadan işlem itirazı oluşturulmalı, şüpheli işlem bildirimi yapılmalı, mümkünse alıcı hesaba bloke konulması talep edilmelidir.

Üçüncü olarak mağdur, hesabının güvenliğini sağlamalıdır. Şifreler değiştirilmeli, iki aşamalı doğrulama açılmalı, bağlı cihazlar kontrol edilmeli, e-posta ve telefon kurtarma seçenekleri güncellenmelidir. Ancak bu işlemler yapılırken deliller silinmemelidir. Hesap kurtarma sürecinde platformdan gelen e-postalar ve bildirimler de saklanmalıdır.

Savcılığa Suç Duyurusu Nasıl Yapılır?

İnternet üzerinden işlenen suçlarda temel başvuru yolu Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunmaktır. Suç duyurusu doğrudan adliyedeki müracaat savcılığına yapılabileceği gibi, kolluk birimleri aracılığıyla da başvuru yapılabilir. Ancak karmaşık bilişim olaylarında ayrıntılı bir dilekçe hazırlanması, soruşturmanın sağlıklı ilerlemesi açısından büyük önem taşır.

Suç duyurusu dilekçesinde olay kronolojik olarak anlatılmalıdır. Hangi tarihte ne olduğu, faille nasıl iletişim kurulduğu, hangi hesap veya numaraların kullanıldığı, mağdurun ne şekilde kandırıldığı, hangi verilerin ele geçirildiği, hangi paranın hangi hesaba gönderildiği, hangi içeriklerin yayımlandığı ve mağdurun hangi zarara uğradığı açıkça belirtilmelidir.

Dilekçede yalnızca “şüpheliden şikâyetçiyim” denilmesi yeterli değildir. Savcılıktan somut araştırma talepleri istenmelidir. Örneğin kullanılan telefon numarasının abonelik bilgilerinin araştırılması, IBAN sahibinin tespiti, banka kamera kayıtlarının incelenmesi, para transferinin devam ettiği hesapların araştırılması, ilgili sosyal medya platformundan IP ve giriş kayıtlarının istenmesi, GSM operatöründen hat ve baz kayıtlarının talep edilmesi, internet servis sağlayıcısından IP tahsisi bilgilerinin sorulması ve gerekiyorsa dijital materyaller üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması talep edilmelidir.

Eğer olay sosyal medya hesabı üzerinden gerçekleşmişse, dilekçeye kullanıcı adı, profil bağlantısı, paylaşım URL’si, mesaj ekran görüntüleri ve hesabın erişilebilir olduğu tarih bilgisi eklenmelidir. Eğer internet dolandırıcılığı varsa, ödeme dekontu, banka hesap hareketi, gönderilen link, sahte site adresi, WhatsApp yazışması, arama kayıtları ve telefon numarası mutlaka sunulmalıdır.

Dijital Delil Nedir?

Dijital delil, elektronik ortamda oluşturulan, saklanan veya iletilen ve bir hukuki uyuşmazlığın ispatında kullanılabilecek her türlü veridir. İnternet suçlarında dijital deliller çoğu zaman dosyanın en önemli ispat aracıdır.

WhatsApp yazışmaları, SMS kayıtları, e-posta içerikleri, e-posta başlık bilgileri, sosyal medya mesajları, ekran görüntüleri, internet sitesi kayıtları, IP adresleri, log kayıtları, banka dekontları, kripto para transfer hash bilgileri, kamera kayıtları, cihaz imajları, bulut kayıtları, kullanıcı giriş hareketleri ve sunucu kayıtları dijital delil niteliği taşıyabilir.

Ancak dijital delillerin mahkemede etkili şekilde kullanılabilmesi için güvenilir olması gerekir. Delilin ne zaman alındığı, hangi kaynaktan elde edildiği, değiştirilip değiştirilmediği, tam URL bilgisinin bulunup bulunmadığı ve delilin olayla bağlantısı önemlidir. Bu nedenle dijital deliller gelişigüzel değil, sistemli şekilde toplanmalıdır.

Ceza yargılamasında bilgisayar, bilgisayar programları ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma işlemleri CMK m.134 kapsamında özel usule tabidir. Anayasa Mahkemesi’nin 12.02.2026 tarihli kararıyla CMK m.134’ün bazı bölümleri hakkında iptal kararı verildiği ve iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe gireceği açıklanmıştır. Bu nedenle dijital deliller bakımından usule uygunluk, önümüzdeki dönemde daha da dikkatle değerlendirilmesi gereken bir başlık hâline gelmiştir.

Ekran Görüntüsü Delil Olur mu?

Ekran görüntüsü uygulamada sık kullanılan bir delil türüdür. Ancak tek başına her zaman yeterli olmayabilir. Çünkü ekran görüntüleri değiştirilebilir, kırpılabilir veya bağlamından koparılabilir. Bu nedenle ekran görüntüsünün yanında URL, tarih, saat, kullanıcı adı, hesap bağlantısı ve mümkünse video kaydıyla desteklenmesi daha sağlıklıdır.

Sosyal medya üzerinden hakaret veya tehdit söz konusuysa, yalnızca mesajın görüntüsü değil, mesajı gönderen hesabın profil bilgileri, kullanıcı adı, profil URL’si, mesajın gönderildiği tarih ve saat, konuşmanın öncesi ve sonrası da kayıt altına alınmalıdır. Aksi hâlde karşı taraf “bu ekran görüntüsü bana ait değil”, “hesabım çalınmıştı” veya “mesaj bağlamından koparılmış” şeklinde savunma yapabilir.

Eğer içerik kamuya açık bir internet sitesinde veya sosyal medya paylaşımında yer alıyorsa, noter tespiti, uzman raporu veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti yapılması delilin ispat gücünü artırabilir. Özellikle kişilik haklarına saldırı, ifşa, ticari itibar zedeleme veya ağır hakaret içeren içeriklerde delil tespiti büyük önem taşır.

WhatsApp, Telegram ve Sosyal Medya Mesajları Delil Olur mu?

WhatsApp, Telegram, Instagram DM, Facebook Messenger, X mesajları ve benzeri dijital yazışmalar somut olayın özelliklerine göre delil olarak değerlendirilebilir. Ancak bu delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması gerekir.

Kişinin tarafı olduğu bir yazışmayı delil olarak sunması ile başkasının hesabına izinsiz girerek yazışma elde etmesi aynı değildir. Mağdurun kendisine gönderilen hakaret, tehdit veya şantaj mesajlarını sunması kural olarak mümkündür. Buna karşılık başkasının telefonuna, e-posta hesabına veya sosyal medya hesabına izinsiz girilerek elde edilen yazışmalar hukuka aykırı delil tartışması doğurabilir.

Bu nedenle delil toplarken hukuka aykırı yöntemlere başvurulmamalıdır. Mağdur, kendisine ait cihazda bulunan mesajları, kendisine gelen e-postaları, kendisine gönderilen dekontları ve kendi hesabında görünen yazışmaları sunabilir. Ancak failin özel hesabına girerek, şifresini kırarak veya üçüncü kişinin cihazından gizlice kayıt alarak delil elde edilmesi hem delilin geçerliliğini zayıflatır hem de mağdur açısından ayrıca cezai risk doğurabilir.

İnternet Dolandırıcılığında Delil Toplama

İnternet dolandırıcılığı, uygulamada en sık görülen suçlardan biridir. Sahte e-ticaret sitesi, sahte banka mesajı, sahte kargo bildirimi, sahte yatırım platformu, kripto para vaadi, ikinci el ürün dolandırıcılığı ve sosyal medya üzerinden ürün satışı bu kapsamdadır.

Bu tür olaylarda delil toplarken şu bilgiler mutlaka korunmalıdır: failin kullandığı telefon numarası, WhatsApp yazışmaları, ilan bağlantısı, sosyal medya hesabı, ödeme yapılan IBAN, dekont, banka hesap hareketi, gönderilen sahte link, internet sitesi adresi, kargo bilgisi, varsa sesli arama kayıtları ve ürün ilanının ekran görüntüleri.

Mağdur para göndermişse vakit kaybetmeden bankaya başvurmalıdır. Bankadan alıcı hesap sahibinin tespiti, şüpheli işlem bildirimi, işlem itirazı ve mümkünse paranın aktarıldığı hesaba bloke konulması talep edilmelidir. Ardından savcılığa yapılacak suç duyurusunda para akışının tüm aşamalarının araştırılması istenmelidir. Çünkü fail çoğu zaman parayı ilk hesaptan hızla başka hesaplara aktarır. Bu nedenle yalnızca ilk IBAN sahibinin değil, paranın aktarıldığı tüm hesapların tespiti gerekir.

İnternet dolandırıcılığı olaylarında TCK kapsamında nitelikli dolandırıcılık, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması, kişisel verilerin ele geçirilmesi ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması gibi farklı suç ihtimalleri somut olaya göre değerlendirilebilir.

Sosyal Medya Üzerinden Hakaret, Tehdit ve Şantaj

Sosyal medya üzerinden hakaret, tehdit ve şantaj suçları oldukça yaygındır. Fail bazen gerçek hesabından, bazen sahte hesaptan, bazen de ele geçirilmiş bir hesap üzerinden mesaj gönderebilir. Bu tür olaylarda delil toplama süreci failin tespiti açısından çok önemlidir.

Hakaret suçunda mesajın içeriği, kime yöneltildiği, aleniyet unsuru, paylaşımın kamuya açık olup olmadığı ve mağdurun kişilik haklarına etkisi değerlendirilir. Tehdit suçunda mağdurun veya yakınının hayatına, vücut bütünlüğüne, malvarlığına veya diğer değerlerine yönelik ciddi bir korkutma amacı bulunup bulunmadığı incelenir. Şantajda ise fail genellikle mağduru bir şeyi yapmaya veya yapmamaya zorlamak için özel görüntü, yazışma, bilgi veya itibar tehdidi kullanır.

Şantaj ve özel görüntülerin yayılması tehdidinde hızlı hareket edilmelidir. Mesajlar silinmeden kaydedilmeli, failin hesabı, telefon numarası ve ödeme talebi varsa IBAN bilgisi saklanmalı, derhal savcılığa başvurulmalıdır. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içeriklerin internet ortamında yayımlanması hâlinde 5651 sayılı Kanun’un özel hayatın gizliliği nedeniyle erişimin engellenmesine ilişkin 9/A maddesi kapsamında da başvuru gündeme gelebilir.

Sahte Hesap Açılması ve Kimlik Taklidi

Bir kişinin adı, fotoğrafı veya kişisel bilgileri kullanılarak sahte sosyal medya hesabı açılması hem kişilik haklarını hem de ceza hukukunu ilgilendirebilir. Sahte hesap üzerinden mağdur adına paylaşım yapılması, üçüncü kişilerle iletişime geçilmesi, para istenmesi, hakaret edilmesi veya özel bilgilerin paylaşılması durumunda birden fazla suç gündeme gelebilir.

Bu durumda mağdur, sahte hesabın profil bağlantısını, kullanıcı adını, profil fotoğrafını, yapılan paylaşımları, gönderilen mesajları, hesabın takipçi listesini ve varsa mağdur adına iletişime geçilen kişilerin beyanlarını delil olarak toplamalıdır. Platforma şikâyet yapılması faydalı olabilir; ancak platform şikâyeti yapılmadan önce deliller kaydedilmelidir. Çünkü hesap kapanırsa içeriğe erişim zorlaşabilir.

Sahte hesap olaylarında savcılıktan platforma müzekkere yazılması, hesabın oluşturulma tarihi, giriş IP kayıtları, bağlı e-posta veya telefon bilgileri ve kullanıcı hareketlerinin istenmesi talep edilmelidir. Failin VPN kullanması veya yabancı servislerden yararlanması soruşturmayı zorlaştırabilir; ancak bu durum şikâyet hakkını ortadan kaldırmaz.

Kişisel Verilerin İnternette Yayılması

Kişisel verilerin internet ortamında paylaşılması da ciddi bir hukuki sorundur. T.C. kimlik numarası, adres, telefon numarası, fotoğraf, sağlık bilgisi, banka bilgisi, özel yazışmalar, konum bilgisi, aile bilgileri veya mesleki bilgiler izinsiz şekilde yayımlanabilir.

Bu durumda hem Türk Ceza Kanunu kapsamındaki kişisel verilere karşı suçlar hem de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gündeme gelebilir. KVKK’ya göre veri sorumlusu, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve verilere hukuka aykırı erişilmesini önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlüdür. Kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi hâlinde veri sorumlusunun ilgili kişiye ve Kurula bildirim yükümlülüğü bulunmaktadır.

Kişisel veri ihlali bir şirket, okul, hastane, e-ticaret sitesi veya başka bir veri sorumlusu nezdinde meydana gelmişse, mağdur hem savcılığa başvurabilir hem de ilgili veri sorumlusuna ve şartları varsa Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na başvuru yolunu değerlendirebilir. Kurul’un 2019/10 sayılı kararı kapsamında veri ihlali bildiriminin öğrenmeden itibaren gecikmeksizin ve en geç 72 saat içinde yapılması gerektiği kabul edilmektedir.

İçerik Kaldırma ve Erişimin Engellenmesi

İnternet üzerinden işlenen suçlarda amaç yalnızca failin cezalandırılması değildir. Bazen mağdur için en acil ihtiyaç, hukuka aykırı içeriğin yayından kaldırılması veya erişimin engellenmesidir. Özellikle özel görüntülerin paylaşılması, hakaret içerikli haberler, kişilik haklarını ihlal eden sosyal medya paylaşımları, ifşa içerikleri veya kişisel verilerin yayımlanması hâlinde zaman kaybı mağduriyeti artırır.

5651 sayılı Kanun, internet ortamında yapılan yayınlar yoluyla işlenen suçlarla mücadele ve erişimin engellenmesi bakımından temel düzenlemelerden biridir. Ancak kişilik haklarına dayalı içerik kaldırma rejiminde Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları ve sonrasında gündeme gelen değişiklikler nedeniyle güncel hukuki durumun her somut olayda ayrıca kontrol edilmesi gerekir. 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesine ilişkin iptal süreci ve yeni düzenleme çalışmaları, 2024-2026 döneminde uygulamanın değişkenleşmesine neden olmuştur.

Buna karşılık özel hayatın gizliliği bakımından 5651 m.9/A kapsamında hızlı başvuru mekanizmaları gündeme gelebilir. Ayrıca kişilik haklarının korunması için Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde saldırının durdurulması, önlenmesi, tespit ve tazminat talepleri de değerlendirilebilir.

Şikâyet Dilekçesinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

İnternet suçlarında şikâyet dilekçesi teknik ve hukuki unsurları birlikte içermelidir. Dilekçede mağdurun kimliği, olayın tarihi, fail biliniyorsa failin bilgileri, fail bilinmiyorsa kullanılan dijital hesaplar, olayın gerçekleştiği platform, maddi zarar, manevi zarar, deliller ve savcılıktan talep edilen işlemler açıkça yazılmalıdır.

Dilekçede özellikle şu taleplere yer verilmesi önemlidir: ilgili sosyal medya platformundan kullanıcı kayıtlarının istenmesi, IP ve log kayıtlarının talep edilmesi, banka ve ödeme kuruluşlarından işlem bilgisi sorulması, GSM operatörlerinden hat bilgilerinin alınması, internet servis sağlayıcısından IP tahsis kayıtlarının istenmesi, şüpheli hesaplara bloke konulması, dijital materyallerin bilirkişiye gönderilmesi, kamera kayıtlarının araştırılması, para akışının takip edilmesi ve gerekli görülürse şüphelilerin ifadelerinin alınması.

Eksik dilekçe, eksik soruşturma riskini artırır. Özellikle internet dolandırıcılığı dosyalarında yalnızca IBAN sahibinin ifadesinin alınması yeterli değildir. Para akışı, hesap hareketleri, IP kayıtları, telefon trafiği ve dijital iletişim birlikte incelenmelidir.

Avukatın Rolü

İnternet üzerinden işlenen suçlarda avukatın rolü yalnızca dilekçe yazmakla sınırlı değildir. Bilişim hukuku ve ceza hukuku bilgisi birlikte kullanılmalıdır. Avukat, olayın hangi suç tiplerine uyduğunu belirlemeli, delilleri hukuka uygun şekilde düzenlemeli, savcılıktan istenecek araştırmaları somutlaştırmalı, içerik kaldırma veya erişim engeli yollarını değerlendirmeli ve gerektiğinde tazminat sürecini başlatmalıdır.

Mağdur vekili açısından en önemli görevlerden biri, deliller kaybolmadan hızlı hareket etmektir. Şüpheli veya sanık müdafii açısından ise dijital delillerin hukuka uygun elde edilip edilmediği, IP adresinin tek başına fail tespiti için yeterli olup olmadığı, hesabın ele geçirilmiş olma ihtimali, cihazın kim tarafından kullanıldığı ve bilirkişi raporunun teknik yeterliliği dikkatle incelenmelidir.

Sonuç

İnternet üzerinden işlenen suçlarda şikâyet ve delil toplama süreci, klasik ceza dosyalarına göre daha hassas ve teknik bir süreçtir. Çünkü dijital deliller kolayca silinebilir, hesaplar kapatılabilir, kullanıcı adları değiştirilebilir, IP kayıtları sınırlı süre saklanabilir ve para transferleri kısa sürede farklı hesaplara aktarılabilir.

Bu nedenle mağdurun ilk andan itibaren doğru hareket etmesi gerekir. Mesajlar, ekran görüntüleri, URL adresleri, kullanıcı adları, dekontlar, banka kayıtları, telefon numaraları, e-posta başlıkları ve tüm dijital izler saklanmalı; banka ve platform başvuruları yapılmalı; ardından ayrıntılı bir suç duyurusu ile savcılığa başvurulmalıdır.

Sonuç olarak internet üzerinden işlenen suçlarda başarılı bir hukuki süreç, yalnızca şikâyet hakkının kullanılmasına değil, delillerin doğru toplanmasına, suçun doğru nitelendirilmesine ve savcılık makamından etkili araştırma taleplerinde bulunulmasına bağlıdır. Dijital dünyada hak kaybı yaşamamak için sürecin gecikmeden ve profesyonel şekilde yürütülmesi büyük önem taşır.