Yazılım Korsanlığı ile Haksız Rekabet Arasındaki Hukuki Bağlantı

 Lisanssız yazılım kullanımı sadece telif hakkı ihlali değildir. Türk hukukunda yazılım korsanlığı, rakiplere karşı maliyet avantajı sağlayarak haksız rekabet, tazminat, men, ceza ve kurumsal sorumluluk sonuçları da doğurabilir.

Yazılım korsanlığı, çoğu zaman yalnızca bir telif hakkı ihlali olarak değerlendirilir. Oysa ticari hayatta lisanssız yazılım kullanımı, sadece hak sahibinin mali ve manevi haklarını zedeleyen bir fiil değildir; aynı zamanda lisans bedeli ödeyen, uyum süreçlerine yatırım yapan ve yasal yükümlülüklere uyan rakipler aleyhine de rekabet düzenini bozabilir. Türk hukukunda bu nedenle aynı fiil, bir yandan 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu bakımından izinsiz yararlanma ve telif ihlali, diğer yandan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu bakımından dürüst ve bozulmamış rekabeti bozan haksız rekabet olarak tartışılabilir.

Bu bağlantının merkezinde iki temel norm vardır. Birincisi, bilgisayar programlarının eser olarak korunmasıdır. FSEK, bilgisayar programını açıkça tanımlar ve bilgisayar programlarını ilim ve edebiyat eserleri arasında sayar. Ayrıca programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması da çoğaltma hakkının kapsamına alınmıştır. İkincisi ise TTK’nın haksız rekabet rejimidir. TTK’ya göre haksız rekabet hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır; rakipler veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı yahut dürüstlük kuralına aykırı ticari uygulamalar hukuka aykırıdır.

Dolayısıyla yazılım korsanlığı ile haksız rekabet arasındaki ilişki tesadüfî değildir. Lisans ücreti, bakım bedeli, abonelik maliyeti ve uyum yükünü üstlenmeyen bir işletme, aynı mal veya hizmeti daha düşük maliyetle piyasaya sunabiliyorsa; ayrıca bunu müşteriye hukuka uygun ve kurumsal bir faaliyet gibi yansıtıyorsa, sorun sadece hak sahibine karşı değil rakiplere ve piyasa düzenine karşı da doğar. Bu nedenle lisanssız yazılım kullanımı, özellikle ticari organizasyon içinde sistematik hâle geldiğinde, Türk hukukunda çift katmanlı bir sorumluluk alanı yaratır.

Yazılım korsanlığı Türk hukukunda ne anlama gelir?

Türk hukukunda bilgisayar programları koruma altındaki eserlerdendir. FSEK, “bilgisayar programı”nı bir bilgisayar sisteminin özel bir işlem veya görev yapmasını sağlayacak biçimde düzenlenmiş emir dizgesi ve buna ilişkin hazırlık çalışmaları olarak tanımlar. Kanunun 2. maddesi de her biçim altında ifade edilen bilgisayar programlarını eser sayar. Bu nedenle korsanlık sadece kopya CD satmak veya crack paylaşmak değildir; izinsiz kurulum, lisans dışı çoğaltma, yetkisiz depolama, sahte lisans anahtarıyla aktivasyon, tek kullanıcı lisansını çoklu kullanıma açma veya hukuka uygun edinilmemiş nüshaları ticari süreçte kullanma da hukuki risk üretir.

FSEK ayrıca bilgisayar programı bakımından bazı sınırlı serbest kullanım alanları da öngörür; ancak bunlar “hukuki yollardan edinme” şartına bağlıdır. Kanunda, sözleşmede belirleyici hüküm yoksa programın düşünülen amaca uygun kullanımı için gerekli çoğaltma ve işleme fiillerinin, programı hukuki yoldan edinen kişi tarafından yapılabileceği; yasal yoldan edinen kullanıcının programı yükleme, çalıştırma ve hata düzeltme yetkisinin sözleşmeyle önlenemeyeceği belirtilir. Bu çerçeve, korsan kopya veya hukuka aykırı edinilmiş nüshalar için bir güvenli alan yaratmaz. Başka bir ifadeyle, “sadece işimizi gördük” savunması, programın baştan hukuka uygun edinilmediği durumlarda koruma sağlamaz.

FSEK m.68, yazılı izin olmaksızın işlenen, çoğaltılan, yayılan, temsil edilen veya umuma iletilen eserler bakımından hak sahibine güçlü talepler tanır. Hak sahibi, sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin veya rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını talep edebilir. FSEK m.70 ise manevi tazminat, kusur varsa haksız fiil esaslı maddi tazminat ve elde edilen kârın devri imkânını düzenler. Yani yazılım korsanlığı, sadece “lisans al ve dosya kapanır” düzeyinde görülmemeli; ciddi mali sonuçlar doğurabilen bir hak ihlali olarak değerlendirilmelidir.

Haksız rekabet nedir ve neden yazılım korsanlığıyla kesişir?

TTK m.54, haksız rekabet hükümlerinin amacını dürüst ve bozulmamış rekabetin korunması olarak belirler. Aynı maddede, rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı ticari uygulamaların haksız ve hukuka aykırı olduğu açıkça belirtilir. Bu düzenleme, haksız rekabetin yalnızca rakibe doğrudan hakaret etmek ya da taklit yapmakla sınırlı olmadığını; ticari oyunun kurallarını dürüstlük aleyhine bozan daha geniş davranışları kapsadığını gösterir.

TTK m.55 ise başlıca haksız rekabet hâllerini sayar. Bunlar arasında dürüstlük kuralına aykırı reklam ve satış yöntemleri, yanıltıcı açıklamalar, başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma, üretim ve iş sırlarının hukuka aykırı ifşası ve özellikle “iş şartlarına uymamak” yer alır. Kanun, rakiplere de yüklenmiş kanuni veya sözleşmesel şartlara ya da bir meslek dalında yahut çevrede olağan olan iş şartlarına uymayanların dürüstlüğe aykırı davranmış olacağını açıkça düzenler. İşte yazılım korsanlığı ile haksız rekabet arasındaki en güçlü köprü çoğu kez burada kurulur. Çünkü lisanslı yazılım kullanma yükü, piyasanın bir bölümünde bütün rakipler bakımından aynı ekonomik oyunun parçasıdır. Bu yükü yasa dışı biçimde bertaraf eden işletme, maliyet avantajını dürüst rekabet koşulları dışında elde etmiş olur.

Bu noktada yazılım korsanlığının haksız rekabete dönüşmesi için her olayda aynı formül aranmaz. Bazen fiil, TTK m.55/1-e kapsamında “iş şartlarına uymamak” olarak görünür; bazen de aynı davranış, TTK m.55/1-a kapsamında yanıltıcı açıklamalarla birleşir. Örneğin lisans maliyetini hiç taşımadan fiyat kıran ve aynı zamanda müşteriye “kurumsal, tam lisanslı, yasal altyapı” sunduğunu beyan eden bir şirket, hem rekabet maliyetini yasa dışı biçimde aşağı çekmiş hem de ticari faaliyetleri hakkında yanıltıcı açıklamada bulunmuş olabilir. Bu nedenle haksız rekabet analizi, sadece korsanlığın varlığına değil, bu fiilin piyasaya nasıl yansıtıldığına da bakar.

Yazılım korsanlığı hangi mekanizmalarla haksız rekabet doğurur?

İlk ve en görünür mekanizma, hukuka aykırı maliyet avantajıdır. Lisanslı yazılım kullanan işletme; lisans bedeli, bakım bedeli, güncelleme bedeli, kullanıcı sınırı maliyeti ve uyum gideri üstlenirken, korsan yazılım kullanan işletme bu maliyetleri dışarıda bırakır. Böylece aynı ürünü veya hizmeti daha ucuza satma, daha düşük teklif verme veya daha yüksek kâr marjı yaratma imkânı bulur. Bu avantaj, rekabet başarısından değil hukuka aykırı maliyet kaçınmasından doğduğu için, TTK m.54’te korunan “dürüst ve bozulmamış rekabet” düzeniyle bağdaşmaz. Özellikle TTK m.55/1-e’deki “kanun veya sözleşmeyle rakiplere de yüklenmiş iş şartlarına uymamak” hükmü, bu tarz dosyalarda güçlü bir normatif dayanak sağlar.

İkinci mekanizma, yanıltıcı ticari sunumdur. TTK m.55/1-a/2, kişinin kendi ticari işletmesi, malları, iş ürünleri, faaliyetleri, fiyatları ve iş ilişkileri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamalarda bulunmasını haksız rekabet sayar. Bir şirketin lisanssız altyapıyla üretim yaptığı hâlde bunu kurumsal, tam yetkili, lisanslı ve mevzuata uyumlu bir hizmet gibi pazarlaması, olayın özelliğine göre bu bentle de ilişkilendirilebilir. Çünkü burada sorun yalnızca korsan program kullanmak değil, müşterinin satın alma kararını etkileyen hukuka uygunluk ve kalite algısını yanıltıcı biçimde üretmektir.

Üçüncü mekanizma, başkasının iş ürününden yetkisiz yararlanma düşüncesidir. TTK m.55/1-c, teklif, hesap veya plan gibi iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmayı ve başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemleriyle devralıp bunlardan yararlanmayı haksız rekabet örneği olarak düzenler. Her yazılım korsanlığı vakası doğrudan bu bentteki örneklerle bire bir örtüşmez; ancak yazılımın bir fikrî çalışma ürünü olduğu, FSEK tarafından korunduğu ve teknik çoğaltma yoluyla ticari yararlanma sağlandığı dikkate alındığında, bazı olaylarda telif ihlali ile bu bentteki “yetkisiz yararlanma” mantığının birlikte tartışılması mümkündür. Burada belirleyici olan, somut kullanım biçimi ve fiilin ticari yararlanma modelidir.

Dördüncü mekanizma, kamu ihaleleri, kurumsal satın almalar ve ticari tekliflerde ortaya çıkar. Bir işletme lisanssız yazılım sayesinde gerçek maliyetini düşürüp hukuka uygun rakiplerin altına teklif veriyorsa, rekabeti yalnızca fiyatla değil hukuka aykırı altyapıyla şekillendirmiş olur. Üstelik bu işletme teklif sürecinde altyapısının mevzuata uygun olduğu izlenimini veriyorsa, haksız rekabetin aldatıcı açıklama boyutu da güçlenir. Kanun bu senaryoyu “yazılım korsanlığı” adıyla tek tek saymaz; fakat TTK m.54 ve m.55’in dürüstlük, aldatıcılık ve iş şartlarına uyma ekseni, bu tür dosyaları kapsayacak genişliktedir.

Aynı fiil hem FSEK ihlali hem haksız rekabet olabilir mi?

Evet, olabilir. Bunun sebebi iki kanunun farklı menfaatleri korumasıdır. FSEK esasen eser sahibinin program üzerindeki mali ve manevi haklarını korur. TTK’nın haksız rekabet hükümleri ise rakipler, müşteriler ve piyasa düzeni bakımından dürüst rekabet ortamını korur. Dolayısıyla lisanssız yazılım kullanımı bir yandan hak sahibinin iznine dayanmayan eser kullanımı olarak FSEK’i ihlal ederken, diğer yandan rakipler aleyhine dürüst olmayan maliyet ve pazarlama avantajı yarattığında TTK bakımından da haksız rekabet sayılabilir. Aynı davranışın iki farklı hukukî düzlemde sonuç doğurması, bu nedenle sistematik açıdan çelişkili değil tamamlayıcıdır.

Bu kesişim Türk Borçlar Kanunu’nun genel haksız fiil mantığıyla da uyumludur. TBK m.49, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu söyler. Aynı Kanun’un haksız rekabete ilişkin 57. maddesi, gerçek olmayan haberler veya dürüstlük kurallarına aykırı diğer davranışlar yüzünden müşterileri azalan veya onları kaybetme tehlikesiyle karşılaşan kişinin, bu davranışlara son verilmesini ve kusur varsa zararının giderilmesini isteyebileceğini düzenler; ayrıca ticari işlere ait haksız rekabette TTK hükümlerinin saklı olduğunu belirtir. Bu yapı, yazılım korsanlığının hem özel telif rejimi hem de genel/özel haksız rekabet ve haksız fiil rejimleriyle birlikte ele alınabileceğini gösterir.

Rakipler hangi davaları açabilir?

TTK m.56’ya göre haksız rekabet nedeniyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören ya da böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kişi; fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin men’ini, haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, gerekiyorsa araçların ve malların imhasını, kusur varsa maddi tazminatı ve şartları varsa manevi tazminatı isteyebilir. Hâkim ayrıca davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da hükmedebilir. Bu, korsan yazılım kullanan rakibe karşı sadece “tespit” değil; durdurma, ortadan kaldırma ve tazminat eksenli güçlü bir dava seti sunar.

Aynı maddede müşterilere de belirli ölçüde dava hakkı tanınmıştır. Ekonomik çıkarları zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşabilecek müşteriler de birinci fıkradaki davaları açabilir; sadece araç ve malların imhasını isteyemezler. Ticaret ve sanayi odaları, esnaf odaları, borsalar, ilgili meslekî ve ekonomik birlikler ile tüketicilerin ekonomik menfaatlerini koruyan sivil toplum kuruluşları da belirli bentlerde dava açabilir. Bu düzenleme, yazılım korsanlığının haksız rekabet boyutunun yalnızca rakip-rakip ilişkisinde kalmadığını; müşteri ve piyasa aktörleri bakımından da daha geniş bir koruma alanı yarattığını gösterir.

TTK m.61 ayrıca ihtiyati tedbir imkânını açıkça düzenler. Mahkeme, dava hakkına sahip kişinin talebi üzerine mevcut durumun korunmasına, haksız rekabet sonucu oluşan maddi durumun ortadan kaldırılmasına, haksız rekabetin önlenmesine ve yanlış veya yanıltıcı beyanların düzeltilmesine ilişkin tedbirler alabilir. Üstelik aynı maddenin ikinci fıkrası, hak sahibinin yetkilerine tecavüz oluşturan ve cezayı gerektiren haksız rekabet konusu mallar bakımından gümrükte el koyma niteliğinde tedbir öngörür. Bu nedenle korsan yazılımın ürünleştirilmiş, çoğaltılmış veya ticari dolaşıma sokulmuş biçimleri bakımından yalnızca esas dava değil, hızlı koruma tedbirleri de gündeme gelebilir.

Hak sahibi hangi yollara başvurabilir?

Yazılımın hak sahibi bakımından ana eksen FSEK’tir. FSEK m.68’deki üç kat bede kadar bedel talebi, m.69’daki tecavüzün men’i ve m.70’teki tazminat-kâr devri talepleri, korsan kullanımın yoğun olduğu ticari dosyalarda önemli sonuçlar doğurur. Bu taleplerin varlığı, rakiplerin TTK’dan doğan haksız rekabet davalarıyla çelişmez; çünkü biri eser sahibinin hakkını, diğeri rekabet düzenini korur. Somut olayda hem hak sahibi hem de zarar gören rakip, kendi hukukî konumuna göre farklı talep paketleriyle mahkemeye gidebilir.

FSEK bakımından ceza boyutu da önemlidir. Kanunun 71. maddesi, hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın bir eseri işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, umuma ileten, yayımlayan, hukuka aykırı çoğaltılmış eserleri ticari amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden ya da kişisel kullanım dışında elinde bulunduran veya depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörür. 72. madde de bilgisayar programının hukuka aykırı çoğaltılmasını önlemek amacıyla oluşturulmuş koruyucu programları etkisiz kılmaya yönelik program veya teknik donanımlar için ayrıca ceza tehdidi içerir. Dolayısıyla crack, keygen ve benzeri araçlar içeren dosyalarda cezai risk daha da belirginleşir.

Haksız rekabetin ceza boyutu da var mı?

Evet, TTK bakımından da vardır. TTK m.62, 55. maddede yazılı haksız rekabet fiillerinden birini kasten işleyenleri; ayrıca kendi ürünleri ve ticari faaliyetleri hakkında kasten yanlış veya yanıltıcı bilgi verenleri ve çalışanlarının cezayı gerektiren haksız rekabet fiilini işlediğini öğrenip bunu önlemeyenleri, şikâyet üzerine iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılabilir kılar. Bu hüküm, yazılım korsanlığının haksız rekabet boyutu kasten yürütülmüşse, FSEK dışındaki ikinci bir ceza hattının da somut olayda gündeme gelebileceğini gösterir. Ancak burada her dosyada otomatik mahkûmiyet değil, kast, bentlerle uyum ve olayın niteliği belirleyicidir.

TTK m.63 ise tüzel kişinin faaliyet çerçevesinde işlenen haksız rekabet fiillerinde, 62. maddedeki sorumluluğun tüzel kişi adına hareket eden veya etmesi gerekmiş organ üyeleri yahut ortaklar hakkında uygulanacağını; ayrıca tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirlerine karar verilebileceğini belirtir. Bu düzenleme, korsan yazılımın şirket politikası hâline geldiği, yönetimce bilindiği veya görmezden gelindiği durumlarda, haksız rekabetin yalnızca alt düzey personel davranışı olarak görülemeyeceğini açıkça ortaya koyar.

Çalışan, işveren ve yönetici sorumluluğu

TTK m.57, haksız rekabet fiili çalışanlar veya işçiler tarafından işlenmişse, 56. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerindeki davaların çalıştıranlara karşı da açılabileceğini düzenler. Tazminat ve manevi tazminat taleplerinde ise Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır. Bu, şirketin “lisanssız programı bir çalışan kurmuş” savunmasıyla tespit, men ve maddi durumun ortadan kaldırılması taleplerinden kolayca kurtulamayacağını gösterir. Özellikle kurumsal cihazlarda, sunucularda veya iş akışında kullanılan korsan yazılımlarda, fiilin organizasyon içi niteliği önem taşır.

TBK m.49’un genel haksız fiil kuralı ve aynı Kanun’daki haksız rekabet düzeni de kusurlu fiil ile zarar arasındaki bağı güçlendirir. Rakip, korsan yazılım kullanan işletmenin hukuka aykırı maliyet avantajı nedeniyle müşteri kaybettiğini veya fiyat baskısına maruz kaldığını ileri sürüyorsa, bu zararın ispatı ve kapsamı TBK ilkeleriyle de birlikte değerlendirilir. Hatta aynı zarardan birden fazla kişi sorumluysa, TBK müteselsil sorumluluk ve iç ilişkide rücu ilkelerini de devreye sokabilir. Bu nedenle yazılım korsanlığına dayalı haksız rekabet dosyaları, yalnızca fikrî mülkiyet uzmanlığını değil, borçlar ve ticaret hukuku değerlendirmesini de gerektirir.

Zamanaşımı, delil ve dava stratejisi

TTK m.60’a göre 56. maddede yazılı davalar, hakkın doğumunu öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde fiilin doğumundan itibaren üç yıl içinde açılmalıdır. Ancak haksız rekabet fiili aynı zamanda daha uzun dava zamanaşımı süresine tabi cezayı gerektiren bir fiil niteliğindeyse, o daha uzun süre hukuk davaları için de geçerli olur. Yazılım korsanlığı dosyalarında bu hüküm önemlidir; çünkü aynı fiil hem FSEK suçları hem de TTK haksız rekabet suçlarıyla kesişebildiğinde zamanaşımı hesabı sade bir özel hukuk uyuşmazlığından daha karmaşık hâle gelebilir.

Delil bakımından en önemli başlık, lisans durumu ile ticari etkisinin birlikte ispatıdır. Sadece “rakip korsan yazılım kullanıyor” demek çoğu zaman yetmez; hangi yazılımın hangi lisanssız kullanım modeliyle kullanıldığı, bunun maliyetleri nasıl etkilediği, bunun fiyatlandırma, teklif, reklam veya pazar davranışına nasıl yansıdığı gösterilmelidir. TTK’nın ticari defter ve belge saklama düzeni de işletmelerin ticari işlemleri ile elektronik kayıtlarını saklama yükümlülüğünü vurgular. Bu nedenle lisans kayıtları, abonelik dökümleri, aktivasyon verileri, log kayıtları, fiyat teklifleri, reklam içerikleri, müşteri sözleşmeleri ve teknik bilirkişi incelemeleri bu tür davalarda kritik rol oynar.

Şirketler neden bunu sadece “telif sorunu” gibi görmemeli?

Çünkü yazılım korsanlığı çoğu zaman üç ayrı cephede sonuç doğurur. Birinci cephe, hak sahibinin FSEK’ten doğan bedel, men, tazminat ve ceza talepleridir. İkinci cephe, rakiplerin TTK’dan doğan tespit, men, maddi durumun ortadan kaldırılması, tazminat ve ihtiyati tedbir talepleridir. Üçüncü cephe ise şirket içi yönetim ve uyum riskidir; çünkü korsan yazılımın bilerek kullanılması veya göz yumulması, şirket yöneticileri ve organları bakımından da sorumluluk tartışmasını gündeme getirebilir. Dolayısıyla bu dosyalar salt “lisans satın alalım, kapanır” basitliğinde değildir; piyasa davranışı ve kurumsal sorumluluk boyutu taşıyabilir.

Özellikle fiyatla rekabet eden sektörlerde, korsan yazılım kullanımı görünmeyen bir sübvansiyon işlevi görebilir. Hukuka uygun çalışan işletme lisans, bakım ve abonelik yükünü üstlenirken; aykırı davranan işletme bu maliyeti taşımadan fiyat kırıyorsa, piyasa sonucu dürüst rekabetten değil hukuka aykırı maliyet bastırmadan doğar. TTK’nın “dürüst ve bozulmamış rekabet” ilkesi tam olarak bu tür bozulmaları hedef alır. Bu nedenle yazılım korsanlığı, sadece teknik ekip ile hukuk departmanı arasında kapalı kalacak bir uyum meselesi değil; doğrudan rekabet stratejisi ve ticari risk yönetimi meselesidir.

Sonuç

Yazılım korsanlığı ile haksız rekabet arasındaki hukuki bağlantı Türk hukukunda güçlü ve somuttur. Bilgisayar programları FSEK kapsamında eser olarak korunur; izinsiz kullanım, çoğaltma, dağıtım, umuma iletim ve depolama telif ihlali sonuçları doğurur. Aynı davranış, rakipler karşısında hukuka aykırı maliyet avantajı yaratıyor, müşteriyi yanıltıyor veya rakiplere de yüklenmiş iş şartlarını ihlal ediyorsa, TTK m.54 ve m.55 çerçevesinde haksız rekabet olarak da nitelendirilebilir. Bu durumda aynı fiil hem hak sahibine karşı fikrî mülkiyet ihlali hem de rakiplere karşı rekabet düzenini bozucu fiil niteliği kazanır.

Bu nedenle şirketler açısından doğru yaklaşım, yazılım korsanlığını yalnızca “denetimde sorun çıkarır” diye görmek değildir. Asıl mesele, lisanssız kullanımın fiyatlamayı, teklif verme davranışını, müşteri beyanlarını ve pazar dengesini etkilemesidir. FSEK, TTK ve TBK birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo nettir: lisanssız yazılım, hak sahibinin hakkını ihlal ettiği kadar dürüst rekabeti de bozabilir; bu da tespit, men, üç kat bede kadar talep, tazminat, ihtiyati tedbir ve bazı hâllerde ceza sorumluluğu anlamına gelir. Şirketlerin yazılım lisans uyumunu yalnızca BT sorunu değil, rekabet hukuku ve ticari risk sorunu olarak da ele alması bu yüzden zorunludur.

Sık Sorulan Sorular

Yazılım korsanlığı her zaman haksız rekabet sayılır mı?
Her olay otomatik olarak aynı sonuca götürmez. Ancak lisanssız kullanım, rakiplere de yüklenmiş kanuni veya sözleşmesel iş şartlarını ihlal ediyor, maliyet avantajı yaratıyor veya müşteri nezdinde yanıltıcı ticari açıklamalarla birleşiyorsa, TTK m.54 ve m.55 kapsamında haksız rekabet olarak değerlendirilebilir.

Rakip şirket korsan yazılım kullanıyorsa ne talep edebilirim?
TTK m.56 uyarınca fiilin haksız olduğunun tespiti, men, maddi durumun ortadan kaldırılması, gerekiyorsa imha, kusur varsa maddi tazminat ve şartları varsa manevi tazminat talep edilebilir. Ayrıca ihtiyati tedbir de istenebilir.

Hak sahibi ile rakip aynı anda dava açabilir mi?
Evet. Çünkü hak sahibi FSEK’ten doğan telif taleplerini, rakip ise TTK’dan doğan haksız rekabet taleplerini ileri sürebilir. Bu talepler farklı menfaatleri korur ve aynı fiilden doğmaları mümkündür.

Şirket yöneticileri de sorumlu olabilir mi?
Somut olaya göre evet. TTK m.62 ve m.63, kasten işlenen haksız rekabet fiillerinde ve tüzel kişi faaliyeti çerçevesinde işlenen haksız rekabette organ üyeleri veya ilgili kişiler bakımından ceza sorumluluğunu ve tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirlerini gündeme getirebilir.

Korsan yazılım sadece tazminat mı doğurur, ceza da olur mu?
Somut olayın niteliğine göre hem FSEK m.71-72 hem de TTK m.62 kapsamında ceza sorumluluğu gündeme gelebilir. Özellikle yazılı izinsiz çoğaltma, ticari amaçla elinde bulundurma, depolama veya koruyucu programları etkisiz kılma gibi fiiller cezai risk taşır.