Fransa’da Yabancılar İçin Şirket Kurma mı, Micro-Entreprise mı? Hangisi Daha Uygun?

Fransa’da yabancılar için şirket kurmak ile micro-entreprise arasında nasıl seçim yapılır? Oturum izni, vergi, sosyal prim, sorumluluk, SASU, EURL ve micro-entreprise farklarını güncel Fransız kaynaklarına göre öğrenin.

Fransa’da iş kurmak isteyen yabancılar için en kritik sorulardan biri, işe micro-entreprise rejimiyle mi başlamak gerektiği, yoksa doğrudan şirket kurulmasının mı daha doğru olduğudur. Uygulamada bu soru çoğu zaman vergi avantajı veya kuruluş kolaylığı ekseninde sorulur. Oysa Fransız hukukunda asıl mesele bundan daha derindir: Önce kişinin Fransa’da bağımsız faaliyeti hangi göç statüsüyle yürütebileceği, sonra seçilecek yapının hukuki mimarisi, ardından da vergi ve sosyal güvenlik yükü değerlendirilmelidir. AB/AEA/İsviçre vatandaşları bakımından ticari faaliyete giriş kuralları genel olarak Fransızlarla aynı eksende ilerlerken, AB dışı yabancılar için bağımsız çalışma çoğu durumda uygun vize veya titre de séjour gerektirir. (Service Public Entreprendre)

Bu yüzden “şirket mi, micro-entreprise mı?” sorusuna tek cümlelik bir cevap vermek doğru olmaz. Çünkü Fransa’da micro-entreprise, ayrı bir şirket türü değil; entreprise individuelle içinde uygulanan sadeleştirilmiş bir vergi ve sosyal rejimdir. Buna karşılık SASU veya EURL gibi yapılar gerçek birer şirket formudur; bunlarda ayrı tüzel kişilik, statü, yönetim organı ve daha ağır formalite rejimi vardır. Sonuç olarak, yabancı girişimci açısından doğru seçim; faaliyetin ölçeği, ciro hedefi, maliyet yapısı, yatırım ihtiyacı, müşterilerin beklentisi, büyüme planı ve en önemlisi Fransa’daki oturum-çalışma statüsü birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır. (Service Public Entreprendre)

Meseleye doğru yerden başlamak gerekir: önce oturum ve çalışma hakkı

Fransa’da yabancı bir kişinin hangi yapıyı seçeceğinden önce cevaplaması gereken ilk soru şudur: Ben Fransa’da bu faaliyeti fiilen yürütme hakkına sahip miyim? Service Public’e göre, Fransa’da üç aydan uzun süre ticari, artisanal veya liberal bir faaliyeti bizzat yürütmek isteyen yabancı, uygun durumda “entrepreneur / profession libérale” kartı talep edebilir. Bu kart için faaliyet Fransa’da esas faaliyet olmalı ve guichet unique des formalités des entreprises üzerinden kayıt konusu yapılmalıdır. CESEDA m. L421-5 de aynı mantığı benimser: bağımsız faaliyet ekonomik olarak uygulanabilir olmalı ve başvurucuya yeterli geçim sağlamalıdır. (service-public.fr)

Burada önemli bir ayrım daha vardır. Fransa’da yerleşerek kendi işini kurmak isteyen bazı yabancılar için talent-porteur de projet veya başka “talent” rotaları da devreye girebilir. France-Visas’ın ekonomik çekicilik sayfasına göre “créateur d’entreprise” hattında proje sahibinin en az 30.000 avro yatırım yapması, en az master düzeyinde diploma veya 5 yıllık karşılaştırılabilir deneyim göstermesi ve gerçek-serious bir proje sunması gerekir. Aynı resmi kaynak, grup içinden Fransa’daki bir şirketin yasal temsilcisi olacak kişiler için passeport talent – mandataire social rotasını da düzenler; burada en az 3 aylık grup kıdemi ve en az 3 kat SMIC düzeyinde ücret şartı aranır. Bu da gösterir ki yabancı girişimci için hukuki soru yalnızca “hangi şirketi kurayım?” değil, aynı zamanda “hangi göç statüsü benim projeme gerçekten uyuyor?” sorusudur. (France-Visas)

Ayrıca her yabancı aynı hareket alanına sahip değildir. Service Public Entreprendre’e göre Fransa’da öğrenci oturum kartıyla bulunan kişi, öğrenci statüsü ile micro-entrepreneur statüsünü bir arada kullanamaz; Fransa’da şirket kurmak veya bağımsız faaliyet yürütmek için profesyonel faaliyete izin veren bir oturum statüsü gerekir. Bu nokta özellikle Türkiye’den Fransa’ya eğitim amaçlı giden ve sonradan serbest çalışma planlayan kişiler bakımından çok önemlidir. (Service Public Entreprendre)

Daha da kritik olan nokta şudur: AB dışı bir kişi Fransa’da yaşamadan da bir şirket kurabilir; ancak aynı kişi Fransa’da yerleşik değilse o şirketi mandataire social sıfatıyla fiilen yönetemez. Service Public Entreprendre, Fransa’da ikamet etmeyen yabancının özel bir ön izin almadan şirket kurabileceğini, yalnızca normal kuruluş ve RNE/RCS kayıt adımlarını izleyeceğini; fakat Fransa’da oturmuyorsa bir Fransız şirketinin mandataire social’i olamayacağını açıkça belirtir. Bu yüzden Fransa’da pasif yatırımcı olmak ile Fransa’da bizzat işin başında durmak hukuken aynı şey değildir. (Service Public Entreprendre)

Micro-Entreprise nedir ve neden bu kadar popülerdir?

Fransız hukukunda micro-entrepreneur statüsü, kişinin kendi adına çalıştığı, fakat vergi ve sosyal güvenlik bakımından basitleştirilmiş kurallardan yararlandığı bir rejimdir. Resmî kaynaklar, micro-entreprise’ın bir şirket olmadığını; aksine entreprise individuelle türünün sadeleştirilmiş bir versiyonu olduğunu vurgular. Bu yapıda ayrı bir tüzel kişilik doğmaz; girişimci ile işletme hukuken iç içedir. Aynı nedenle micro-entreprise’da şirket sözleşmesi hazırlama veya sermaye koyma zorunluluğu yoktur; ayrıca bir kişi bakımından birden fazla entreprise individuelle kurmak da kural olarak mümkün değildir. (Service Public Entreprendre)

Micro-entreprise’ın en büyük cazibesi kuruluş ve işletme sadeliğidir. Şirketlerde olduğu gibi statü hazırlanması, sermaye blokesi, ilan, ortaklık yapısı, ayrıntılı iç yönetim kuralları veya ağır yıllık kurumsal işlemler yoktur. Bu yapı özellikle serbest çalışan danışman, yazılımcı, çevirmen, tasarımcı, eğitmen veya düşük maliyetli küçük ticari faaliyet yürüten kişiler için son derece pratik bir başlangıç modeli oluşturur. Hukuki açıdan bu rejimin mantığı, küçük ölçekli faaliyeti mümkün olan en düşük idari yükle yürütmektir. (Service Public Entreprendre)

Vergi ve sosyal güvenlik ayağında da micro rejim sadeleştirme sunar. 2026 için mikro-fiscal rejim, ticari ve konaklama faaliyetlerinde 2024 veya 2025 cirosu 203.100 avroyu, BIC hizmetleri ve liberal faaliyetlerde ise 83.600 avroyu aşmayan işletmelere uygulanabilir. Üstelik kuruluş yılı içinde bu rejim otomatik olarak devreye girer; yıl ortasında başlanırsa eşikler prorata temporis uyarlanır. Sosyal primler de faaliyet türüne göre ciro üzerinden sabit oranla hesaplanır: 2026’da mal satışı ve konaklama sağlama faaliyetlerinde %12,3, BIC hizmetlerinde %21,2, düzenlenmemiş BNC faaliyetlerinde %25,6, Cipav kapsamındaki düzenlenmiş liberal faaliyetlerde %23,2 oranı uygulanır. (Service Public Entreprendre)

Vergi tarafında mikro rejimin çekiciliği, gerçek gider muhasebesi yerine götürü indirim mantığı kullanmasıdır. Resmî kaynaklara göre, ticari ve konaklama faaliyetlerinde gelir vergisi hesabında %71, BIC hizmetlerinde %50, BNC faaliyetlerinde %34 oranında götürü gider indirimi uygulanır; bu indirim 305 avronun altına düşemez. Bu nedenle masraf yapısı düşük işlerde micro-entreprise oldukça rahat bir rejimdir. Buna karşılık gerçek giderleri yüksek olan işlerde aynı sistem dezavantaja dönüşebilir; çünkü girişimci fiilen yaptığı masrafları tek tek düşemez. (Service Public Entreprendre)

Bununla birlikte micro-entreprise her zaman “sıfır vergi – sıfır yük” modeli değildir. Service Public Entreprendre, mikro işletmenin uygun koşullarda TVA, CFE ve CFE’ye ek vergi ile de karşılaşabileceğini açıkça belirtir. Ayrıca ciro iki yıl üst üste eşikleri aşarsa girişimci mikro rejimden çıkar ve régime réel simplifié rejimine geçer. Yani micro-entreprise, küçük ve hafif iş için mükemmel olabilir; fakat büyüme başladığında kendi içinde bir tavan barındırır. (Service Public Entreprendre)

Şirket kurmak ne anlama gelir? Yabancı için asıl seçenekler genelde SASU veya EURL’dir

Fransa’da “şirket kurmak” denildiğinde, tek kişiyle başlamak isteyen yabancılar bakımından pratikte en çok karşılaşılan iki form SASU ve EURL’dir. SASU, tek ortaklı bir société par actions simplifiée türüdür ve resmî kaynaklara göre oldukça esnek bir yapıya sahiptir. EURL ise tek ortaklı bir SARL’dir; yine tek kişiyle kurulabilir ve yeni ortak girerse kolayca klasik SARL’ye dönüşebilir. Her iki yapı da şirket olduğu için, micro-entreprise’dan farklı olarak ayrı tüzel kişilik yaratır ve faaliyet artık girişimcinin şahsından ayrı bir hukuki kabuk içinde yürütülür. (Service Public Entreprendre)

SASU’nun güçlü tarafı esnekliktir. Service Public Entreprendre’e göre SASU’da sermaye serbesttir ve 1 avro ile dahi başlanabilir. Şirketin dış temsilini zorunlu olarak bir président üstlenir; bu kişi tek ortak olabileceği gibi üçüncü kişi de olabilir. Ancak bu esnekliğin bedeli vardır: statü düzeni oldukça önemlidir ve resmî kaynak, SASU statülerinin hazırlanmasının karmaşık olabildiğini, çoğu durumda uzman desteğinin yararlı olacağını belirtir. Vergi bakımından SASU kural olarak kurumlar vergisine (IS) tabidir ve mevcut resmi sayfaya göre genel oran %25’tir. Başkanın ücretlendirilmesi ise gelir vergisinde ücret-salary kategorisinde ele alınır. (Service Public Entreprendre)

SASU’nun sosyal güvenlik rejimi de micro-entreprise’dan oldukça farklıdır. Service Public Entreprendre’e göre SASU başkanı assimilé salarié statüsündedir; yani işsizlik sigortası hariç olmak üzere genel sosyal güvenlik rejimine, bir kadrolu çalışan benzeri mantıkla bağlıdır. Bu durum, yöneticinin sosyal koruma mimarisini micro-entrepreneur veya EURL gérant associé’den farklılaştırır. Sonuç olarak SASU, büyüme ve kurumsal görünüm isteyen projelerde cazip olabilir; fakat yönetici sosyal rejimi, ücretlendirme planı ve muhasebe yükü bakımından micro-entreprise’a göre çok daha kurumsal bir yapıdır. (Service Public Entreprendre)

EURL ise daha farklı bir denge sunar. Resmî kaynağa göre EURL’de asgari sermaye yoktur; sermaye serbestçe belirlenir ve bu yapı ortağın sorumluluğunu kural olarak sermaye taahhüdü ile sınırlar. Ancak aynı kaynak, tek ortak aynı zamanda gérant ise, faute de gestion halinde sorumluluğun bu sınırın ötesine taşabileceğini açıkça belirtir. EURL kurulurken statü hazırlanması zorunludur. Vergi bakımından tek ortak gerçek kişi ise EURL, ilke olarak gelir vergisi (IR) rejimine tabi olabilir; fakat IS seçeneği de kullanılabilir. Dolayısıyla EURL, micro-entreprise’a göre daha şirketleşmiş; SASU’ya göre ise daha klasik ve daha sıkı kurallı bir tek ortaklı şirket yapısıdır. (Service Public Entreprendre)

EURL’nin sosyal yönü de önemlidir. Service Public Entreprendre’e göre ortak aynı zamanda gérant ise çoğu durumda travailleur non salarié (TNS) statüsüne girer ve sosyal güvenlik bağımsızlar rejimi mantığında işler; hatta ücret almasa dahi bazı asgari sosyal primler doğabilir. Buna karşılık gérant ortak değilse, ücret aldığı ölçüde genel rejime assimilé salarié gibi bağlanır. Bu yüzden EURL, tek başına çalışan ama yine de şirket çatısı isteyen kişiler için mantıklı bir köprü olabilir; ancak sosyal güvenlik ve vergi yapısı, SASU ve micro rejimden açıkça ayrışır. (Service Public Entreprendre)

Şirket kurmanın işlem ve maliyet tarafı neden daha ağırdır?

Micro-entreprise ile şirket arasındaki en görünür fark, formalite yoğunluğudur. Service Public Entreprendre’e göre bir şirketin tescilinden önce hukuki form seçimi, şirket unvanı, merkez adresi, statülerin hazırlanması ve diğer hazırlıklar tamamlanmalıdır; ardından dosya guichet des formalités des entreprises üzerinden yatırılır. Ticari şirket kuruluşunda yalnızca resmi tescil harcı 35,59 avro, lehdar/beneficial owner bildirimi ise ayrıca 20,34 avrodur; bunlara zorunlu annonce légale gideri de eklenir ve bu tutar şirket tipine ve departmana göre değişir. Yani şirketleşmenin daha ilk adımında bile micro-entreprise’dan belirgin biçimde daha ağır bir giriş maliyeti ve işlem yükü vardır. (Service Public Entreprendre)

Bu fark sadece kuruluşta kalmaz. Şirket yapısı, hesapların onayı, yıllık hesapların sunulması, yönetim organı kararları, hisse devri veya sermaye artışı gibi işlemlerde daha kalıcı bir kurumsal disiplin gerektirir. SASU sayfasında başkanın yıl sonunda hesapların onayından sonra yıllık hesapları ticaret mahkemesi yazı işlerine sunması gerektiği açıkça belirtilir. EURL sayfası da tek ortağın kararlarının kayıt altına alınmasını ve yıllık hesap onay mekanizmasını vurgular. Yani şirket, micro-entreprise’a kıyasla daha pahalı ve daha güvenilir bir “hukuki kabuk” sağlar; fakat bunun bedeli daha yoğun kurumsal uyumdur. (Service Public Entreprendre)

Peki yabancı için hangisi daha uygun?

Bu sorunun en dürüst cevabı şudur: Low-cost, tek kişilik, düşük masraflı ve hızlı başlamak istenen işlerde micro-entreprise; büyüme, ortaklık, yatırım, kurumsal görünüm ve daha güçlü hukuki ayrım istenen işlerde şirket yapısı genellikle daha uygundur. Fakat bu genel cümle, mutlaka göç hukuku filtresinden geçirilmelidir. Eğer kişi AB dışı yabancı ise ve Fransa’da fizikî olarak çalışacaksa, micro-entreprise seçimi dahi ancak buna izin veren bir titre de séjour ile mümkündür. Dolayısıyla “micro daha kolay, o halde onu seçeyim” yaklaşımı, oturum kartı uygun değilse hukuken işe yaramaz. (service-public.fr)

Örneğin Fransa’da bireysel danışmanlık, yazılım geliştirme, tasarım, çeviri, online eğitim veya küçük ölçekte serbest hizmet vermek isteyen; büyük sabit gideri olmayan; ilk aşamada çalışan istihdam etmeyi planlamayan ve cironun mikro eşiklerin çok altında kalması muhtemel bir yabancı için micro-entreprise daha rasyonel olabilir. Çünkü bu modelde statü ve sermaye zorunluluğu yoktur; sosyal primler ciro üzerinden sade oranlarla ödenir; vergi sistemi götürü indirim esasına göre işler. Fakat aynı kişi Fransa’da bunu fiilen yürütecekse, yine de kendisine bu faaliyeti yapma hakkı tanıyan oturum statüsünü almak zorundadır. (Service Public Entreprendre)

Buna karşılık proje daha baştan yatırım, ekip, alt yüklenici, marka inşası, yatırımcı alma, hisse devri, ileride ortak alma veya daha güçlü kurumsal görünüm gerektiriyorsa, doğrudan SASU veya EURL daha uygun zemini sağlayabilir. SASU özellikle esnek statü mimarisi ve hisseli yapı mantığı nedeniyle, ileride yeni ortak veya yatırım alma ihtimali bulunan işlerde daha rahat bir platform sunar. EURL ise tek ortaklı yapı içinde daha klasik ve kontrollü bir şirket düzeni isteyenler için mantıklı olabilir. Bu iki yapı da, micro-entreprise’dan farklı olarak gerçek bir şirket kabuğu sağladığı için müşteri algısı, sözleşme disiplini ve büyüme planı bakımından daha elverişlidir. (Service Public Entreprendre)

Bir başka kritik senaryo, Fransa’da yaşamadan yatırım yapmak isteyen yabancı senaryosudur. Eğer kişi Fransa’da yerleşmeyecek, yalnızca bir yapıya sermaye koyacak veya ortak olacaksa, resmi kaynaklar bunun mümkün olduğunu göstermektedir. Ancak aynı kişi Fransa’da ikamet etmeksizin şirketin mandataire social’i olamaz. Bu durumda ya Fransa’da uygun statüye sahip bir yönetici gerekir ya da kişi kendi göç statüsünü de işin içine katmalıdır. Bu nedenle non-resident yatırımcı için şirket yapısı genellikle mümkündür; fakat “uzaktan oturup aynı zamanda Fransa’daki şirketin yasal temsilcisi olayım” mantığı çoğu durumda hukuki engelle karşılaşır. (Service Public Entreprendre)

Vergi ve sosyal güvenlik açısından yalın karar kuralı

Sadece vergi ve sosyal yük açısından bakılırsa, micro-entreprise’ın temel gücü sadeliktir; şirketin gücü ise özelleştirilebilirliktir. Micro rejimde vergi tarafı götürü indirimle, sosyal taraf ciro yüzdesiyle çalışır. Şirkette ise vergi ve sosyal mimari seçilen forma, yöneticinin statüsüne, ücretlendirme stratejisine ve kâr dağıtımına göre değişir. SASU’da başkan genel rejime yakın assimilé salarié mantığında; EURL’de ortak-gérant çoğu durumda TNS mantığında ilerler. Bu nedenle “hangi yapı daha az vergi doğurur?” sorusu soyut biçimde değil, yöneticinin ücret alıp almayacağı, kârı işletmede bırakıp bırakmayacağı, ortaklık açıp açmayacağı ve sosyal korumadan beklentisi üzerinden cevaplanmalıdır. (Service Public Entreprendre)

Micro-entreprise seçeneğinin dezavantajı, hukuken hâlâ kişinin kendisine çok yakın olması ve ciro eşiklerinin büyümeyi sınırlamasıdır. Ayrıca faaliyet büyüdükçe, müşteriler daha kurumsal yapı görmek isteyebilir; banka, yatırımcı veya büyük kurumsal müşteri gözünde micro rejim her zaman en güçlü görünüm yaratmayabilir. Buna karşılık şirket, daha ilk günden ağırdır; fakat daha sonra büyümeye, ortak almaya, hisse devretmeye ve kurumsal sözleşme ilişkilerine daha uygundur. Bu yüzden küçük işe micro ile başlayıp sonra şirketleşmek sık görülen bir yol olsa da, herkes için en doğru strateji bu değildir. Eğer proje ilk günden itibaren yatırım ve ekip gerektiriyorsa, önce micro açıp sonra dönüştürmek yerine baştan şirket kurmak daha temiz olabilir. (Service Public Entreprendre)

Sonuç: En doğru seçim, “en kolay” olan değil, projeye en uygun olandır

Fransa’da yabancılar için micro-entreprise mı, şirket mi? sorusunun doğru cevabı, projenin büyüklüğü ve yabancının göç statüsü birlikte değerlendirilmeden verilemez. Micro-entreprise, düşük maliyetli, tek kişilik, düşük masraflı ve hızlı faturalandırma ihtiyacı olan faaliyetler için çok pratik bir başlangıç rejimidir. Ancak bu rejim bir şirket değildir; ayrı tüzel kişilik yaratmaz, ciro eşikleri vardır ve AB dışı yabancı için yine de uygun profesyonel oturum statüsü gerekir. Şirket ise daha ağırdır; statü, sermaye, ilan, tescil ve yıllık kurumsal yük getirir. Buna karşılık yatırım, ortaklık, yönetim organizasyonu, hisse yapısı, daha güçlü müşteri algısı ve uzun vadeli büyüme için daha sağlam zemin sunar. (Service Public Entreprendre)

Bu nedenle pratik karar kuralı şu şekilde özetlenebilir: Fransa’da tek başına, düşük maliyetle, sınırlı ciroyla ve bizzat kendi emeğiyle iş yapacak yabancı için, uygun oturum statüsü de varsa, micro-entreprise çoğu zaman daha mantıklıdır. Buna karşılık ortak alma, yatırım çekme, daha kurumsal görünüm, yöneticilik yapısı, hisse devri veya daha yüksek ölçek hedefleyen yabancı için SASU veya EURL eksenli bir şirketleşme daha uygundur. Fakat her iki durumda da ilk hukuki filtre aynıdır: Fransa’da bu faaliyeti hangi statüyle yasal olarak yürüteceksiniz? Bu soruya net cevap verilmeden yapılan yapı seçimi, vergi avantajı sunsa bile pratikte eksik kalır. (Service Public Entreprendre)