Özel Hastanelerde “Yenidoğana Verilen Sağlık Hizmetleri” İçin İlave Ücret Alınamaz

Özel hastanede yenidoğan bebeğe sunulan sağlık hizmetleri için SGK mevzuatına göre ilave ücret alınamaz. Haksız tahsilatın iadesi, deliller ve başvuru yollarını öğrenin.

1) Neden bu konu kritik?

Doğum sonrası en hassas dönem “yenidoğan” dönemidir. Aileler, bebeğin ilk muayenesi, yatışı, küvöz/yoğun bakım izlemi, sarılık takibi gibi süreçlerde çoğu zaman “paket dışı”, “fark”, “hizmet bedeli”, “doktor ücreti” benzeri kalemlerle karşılaşabiliyor. Oysa SGK sistemi içinde bazı sağlık hizmetlerinde ilave ücret (halk arasında “fark”) kesin olarak yasaktır ve bu yasak kalemlerden biri de **“yenidoğana verilen sağlık hizmetleri”**dir.

Bu yazıda, özel hastanelerde yenidoğan bebeğe sunulan sağlık hizmetleri için ilave ücret alınamayacağı kuralını; kapsamını, hastanelerin sık yaptığı uygulamaları, iade ve başvuru yollarını adım adım ele alıyorum.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut uyuşmazlıkta belge ve olay akışına göre strateji değişebilir.

2) “İlave ücret” nedir? Kimler alabilir, hangi şartlarla?

SGK terminolojisinde ilave ücret, sözleşmeli (vakıf üniversiteleri dâhil) özel sağlık hizmeti sunucularının, SGK’nın belirlediği sağlık hizmeti bedeline ek olarak GSS’li kişiden alabileceği ek bedeldir. Bu alan, 5510 sayılı Kanun m.73 çerçevesinde düzenlenir ve SGK ayrıca uygulama esaslarını ilan eder.

Önemli iki koruma mekanizması:

Yazılı onay şartı: Hastane, alacağı ilave ücret için işlem öncesinde hasta/hasta yakınının yazılı onayını almak zorundadır; yazılı onay yoksa sonradan “gerekçe” üreterek ilave ücret talep edemez.
Belgelendirme zorunluluğu: Yatarak tedavide belirli koşullarda, hastaya sunulan hizmetleri ve varsa ilave ücret tutarını gösteren EK-1/B belgesinin taburcu tarihinde hastaya verilmesi gerekir.

Bu iki kural pratikte şunu sağlar:

“Bize imza attırdılar ama neye imza attık bilmiyoruz” denilen dosyalarda onayın kapsamı tartışılır.
“Fatura yok, makbuz yok” denilen dosyalarda belge düzeni üzerinden ispat güçlenir.

3) Yenidoğana verilen sağlık hizmetlerinde ilave ücret yasağı: Kaynağı ve kuralın netliği

SGK’nın “İlave Ücret Alınmayacak Sağlık Hizmetleri” listesindeki açık hükme göre:

Yoğun bakım hizmetleri için ilave ücret alınamaz.
Yenidoğana verilen sağlık hizmetleri için ilave ücret alınamaz.

Bu liste, “asla ilave ücret alınmayacak” çekirdek alanı tanımlar. Dolayısıyla SGK sözleşmeli özel hastanelerde, yenidoğan bebeğe sunulan sağlık hizmetlerinin ilave ücrete konu edilmesi kural olarak mevzuata aykırıdır.

“Yenidoğan” neyi ifade eder?

Tıbbi standartta yenidoğan, yaşamın ilk 28 günü olarak kabul edilir.
Bu tanım, “yenidoğan” başlığı altındaki hizmetlerin hangi zaman aralığına denk geldiğini anlamada pratik bir çerçeve sunar.

4) Hangi hizmetler “yenidoğana verilen sağlık hizmetleri” kapsamına girer?

Mevzuat metinleri çoğu zaman “hizmet kalemlerini tek tek saymadan” bir kategori tanımlar. Uygulamada “yenidoğan” başlığının içine girebilecek tipik işlemler şunlardır (örnekleme amaçlıdır):

Doğum sonrası yenidoğan muayeneleri ve klinik değerlendirmeler
Yenidoğan yatışı (servis/NICU)
Yenidoğan yoğun bakım izlemi (zaten ayrıca “yoğun bakım” da ilave ücrete kapalıdır)
Sarılık (hiperbilirubinemi) izlem ve tedavileri, fototerapi gibi yenidoğan bakım süreçleri
Yenidoğan enfeksiyon şüphesiyle izlem/tedavi protokolleri
Prematüre izlemleri, küvöz/incubator bakımı ile ilişkili sağlık hizmetleri

Kritik pratik sonuç: Hastane, bu süreçlerin SGK kapsamındaki kısmını “fark” adıyla bebeğin ailesine yansıtamaz. “Adı fark değil, ‘hizmet bedeli’/‘doktor bedeli’ ” demesi de sonucu değiştirmez; hukuken önemli olan bedelin niteliği ve SGK finansman sistemiyle ilişkisidir.

5) Özel hastanelerde sık görülen mevzuata aykırı tahsilat senaryoları

Bu başlık, potansiyel uyuşmazlığı daha ilk anda teşhis etmek için önemlidir:

A) “Yenidoğan muayenesi pakete dahil değil” iddiası

Doğum paketi/özel anlaşmalar ayrı bir sözleşme gibi sunulsa da, SGK’lı işlemlerde “ilave ücret alınamaz” kuralı bertaraf edilemez. Yenidoğana verilen sağlık hizmetleri ilave ücrete kapalıdır.

B) “Küvöz/yenidoğan yoğun bakım farkı” talebi

Yoğun bakım hizmetleri ilave ücrete kapalıdır; ayrıca yenidoğan hizmetleri de kapalıdır.
Bu nedenle “NICU farkı” gibi kalemler, dosya içeriğine göre güçlü iade/şikâyet konusudur.

C) Yazılı onay olmadan sonradan ücret çıkarılması

Hastane işlem öncesi yazılı onay almadan, işlem sonrası “ek ücret” talep edemez.
Bu, pratikte en sık yakalanan usul hatasıdır.

D) “Belge vermeme / kalemleri şeffaf göstermeme”

Yatarak tedavilerde belirli koşullarda EK-1/B belgesinin verilmesi zorunluluğu vardır.
Belgeyi vermemek, hem idari denetim hem de tüketici uyuşmazlığı bakımından hastanenin pozisyonunu zayıflatır.

E) “Acil değilmiş, o yüzden ücret aldık” savunması (acil başvurularda)

Acil başvurularda, acil hal kapsamındaki hizmetler için ilave ücret alınamaz; acil olmadığı sonradan saptanırsa “yeşil alan muayenesi” gibi ayrı kurallar devreye girebilir.
Yenidoğan dosyalarında doğum/sonrası süreç bazen acil servisten yürütülebilir; bu ayrım dosyaya göre değerlendirilir.

6) İlave ücret alındıysa: İade ve başvuru yolları (adım adım)

Aşağıdaki akış, hem müzakere ile iade alma ihtimalini yükseltir hem de dava/şikâyet yolunda dosyayı “delil” açısından güçlendirir.

Adım 1 — Delilleri eksiksiz toplayın

Fatura, tahsilat makbuzu, POS slip, banka dekontu
Hasta kabul formları, onam formları, “ilave ücret onayı” varsa imzalı nüsha
Epikriz, yatış-çıkış evrakı, order/izlem kayıtları (veriliyorsa)
Hastanenin SMS/e-posta/WhatsApp bilgilendirmeleri
Varsa SGK provizyon ekran çıktısı / hasta işlem dökümü

Adım 2 — Hastaneden “ilave ücret belgelerini” yazılı isteyin

SGK uygulamasında ilave ücret alınabilmesi için yazılı onay şartı vardır.
Yatarak tedavilerde ayrıca hizmet ve ilave ücret dökümünü gösteren EK-1/B belgesi düzeni öngörülür.

Bu belgeleri istemek iki işe yarar:

Hastane gerçekten mevzuata uygun mu hareket etmiş, ortaya çıkar.
Uyuşmazlık büyürse, “belge saklandı/verilmedi” olgusu idari şikâyet ve tüketici uyuşmazlığında lehinize delil olur.

Adım 3 — Hastane Hasta Hakları/Birimine iade başvurusu yapın

Kısa, net bir dilekçe:

Tahsil edilen bedel (tarih, tutar)
Bebeğin yenidoğan dönemi hizmeti aldığı
SGK’nın ilave ücret alınmayacak hizmetler listesinde “yenidoğana verilen sağlık hizmetleri” bulunduğu
İadenin belirli süre içinde yapılması, aksi halde SGK/İl Sağlık Müdürlüğü/tüketici yollarına gidileceği

Adım 4 — SGK ve Sağlık Bakanlığı kanallarını kullanın

SGK: e-Devlet üzerinden ALO 170 (SGK talep/öneri/şikâyet başvurusu ve takibi) hizmeti kullanılabilir.
Acil hal üzerinden ücret alındıysa: SGK, acil kapsamda ücret alınması halinde GSS’li için Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne, diğer kişiler için İl Sağlık Müdürlüklerine başvurulması gerektiğini belirtir.
Sağlık Bakanlığı iletişim: “Alo 184 – SABİM” üzerinden bildirim yapılabilir.

Pratik öneri: Şikâyet metninde “talebim yalnızca ceza/denetim değil, aynı zamanda haksız tahsilatın iadesidir” diye açık yazın; kurumlar arası yönlendirmede dosyanın “tazmin/iade” yönü kaybolmasın.

7) Tüketici Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi?

Özel hastane ile hasta/hasta yakını arasındaki ücret uyuşmazlıkları çoğu zaman tüketici işlemi niteliğinde değerlendirilir. Bu da “hızlı ve masrafsız” bir yol olarak Tüketici Hakem Heyetini gündeme getirir.

2026 parasal sınır (güncel)

1 Ocak 2026 itibarıyla 186.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılabileceği belirtilmiştir.

186.000 TL ve üzeri uyuşmazlıklarda ne olur?

Ticaret Bakanlığı bilgilendirmesine göre, bu tür uyuşmazlıklar için 6502 m.73/A kapsamında dava şartı arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesi yolu gündeme gelir.

8) Zamanaşımı/ süre tartışması

Eğer uyuşmazlık “ayıplı hizmet” çerçevesinde kurgulanıyorsa, 6502’de ayıplı hizmetten sorumluluğa ilişkin iki yıllık zaman aşımı kuralı düzenlenmiştir.
Her dosyada hukuki nitelendirme aynı olmayabilir (ör. haksız tahsilat, sebepsiz zenginleşme, sözleşmeye aykırılık, idari yaptırım boyutu). Bu yüzden süre hesabını somut olaya göre yapmak gerekir.

9) Sık sorulan sorular

“Özel hastane ‘biz SGK’lı işlem yapmadık’ derse ne olur?”

İddia bu ise ispat, dosya içeriğine kayar: provizyon, işlem dökümü, epikriz, fatura kalemleri… SGK kapsamındaki bir hizmetin adını değiştirerek “özel hizmet” gibi sunmak, çoğu dosyada sürdürülebilir olmaz.

“İlave ücret yasağı sadece yoğun bakım için mi?”

Hayır. SGK listesinde hem yoğun bakım hizmetleri hem de ayrıca yenidoğana verilen sağlık hizmetleri ilave ücrete kapalıdır.

“Alo 184’e mi, SGK’ya mı başvurmalıyım?”

İkisi de mümkündür. Uyuşmazlığın merkezinde SGK finansmanı/ilave ücret rejimi varsa SGK kanalını; sağlık hizmet sunumuna ilişkin hak ihlali/şikâyet yönü varsa Sağlık Bakanlığı kanalını birlikte yürütmek pratikte etkilidir.

10) Sonuç: Yenidoğan hizmetlerinde “fark” normal değildir

Özetle: SGK sisteminde yenidoğan bebeğe verilen sağlık hizmetleri için özel hastanenin ilave ücret talep etmesi kural olarak mevzuata aykırıdır.
Bu tür dosyalarda başarı; doğru belge toplama, doğru başvuru sıralaması ve gerekirse tüketici yollarını etkin kullanmaya bağlıdır.

Single Blog Title