Özel Hastaneden Ücret/Para İadesi: Hastanenin Savunmaları ve Güçlü Karşı Argümanlar (Uygulama Rehberi)
Özel hastaneden ücret iadesi nasıl alınır? Hastanenin “imzaladı, paket bozuldu, acil değildi” savunmalarına karşı delil ve argüman rehberi.
1) Özel hastane ücret iadesi hangi durumlarda gündeme gelir?
Uygulamada iade talepleri çoğunlukla şu başlıklarda çıkar:
-
Ayrıntılı döküm verilmeden toplu bedel tahsil edilmesi
-
Paket ücret adı altında iptal/ertelenen işlem için yüksek “kesinti” yapılması
-
Gündelik yatak ücreti içine dahil olması gereken kalemlerin ayrıca faturalandırılması
-
İlaç / tıbbi malzeme bedelinin piyasa rayicinin üzerinde yazılması
-
SGK’lı hastadan ilave ücret alınamayacak hâllerde ücret talep edilmesi (özellikle acil servis tartışmaları)
-
“Doktor bağımsız, para doktora gitti” gibi gerekçelerle hastanenin iade muhatabını kaçırmaya çalışması
Burada kritik nokta şudur: iade talebi sadece “fazla ücret” iddiası değildir; çoğu dosyada sorun, ücretin dayanağı olan bilgilendirme/onarım/ölçülülük ve belgelendirme zincirinin kurulmamasıdır.
2) Hukuki zemin: iade tartışmalarında en çok işe yarayan normlar
2.1. Ayrıntılı fatura ve ücretsiz belge alma hakkı (delilin belkemiği)
Özel hastanelerde ayakta/yatarak tedavi edilen bütün hastalar için satış fişi veya fatura düzenlenmesi zorunludur; ayrıca fatura ekinde sunulan sağlık hizmetinin ayrıntılı dökümü ve birim fiyatlarını gösteren belge verilmelidir.
Hasta isterse; kullanılan ilaç/sarf listesi, tetkik–tahlil–görüntüleme sonuçları, çıkış özeti gibi belgeler ücretsiz verilmelidir.
Pratik sonuç: Hastane “paket” diyorsa bile, paketin içini (kalem kalem hizmet + birim fiyat) göstermek zorunda. Bu döküm yoksa savunmaları genellikle zayıflar.
2.2. Gündelik yatak ücreti içine dahil kalemler
Gündelik yatak ücretine yatak, yemek, temizlik ve rutin hemşirelik bakımı dahildir; bu kalemler ayrıca fatura edilemez.
Ayrıca yönetmelikte bazı yasaklar açıkça sayılır; örneğin belirlenen gündelik yatak ücretinden fazla ücret alınamaz.
2.3. Haksız şart ve ispat yükü (imza savunmasının panzehiri)
Tüketici sözleşmelerinde (özel hastane hizmet ilişkisi çoğu kez bu zeminde tartışılır) tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve iyi niyet kuralına aykırı şekilde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartlar haksız şart sayılabilir; ayrıca bir hükmün müzakere edildiğini ispat yükü düzenleyici/satıcı/sağlayıcı tarafta olur.
2.4. TBK temerrüt, yardımcı kişi sorumluluğu ve cezai şart indirimi (paket kesintisi dosyaları)
-
Para borcunda temerrüt (iade borcu) çoğu kez ihtar / talep ile tetiklenir; TBK temerrüt hükümleri pratikte faiz ve “ne zamandan itibaren” tartışmasında kullanılır.
-
Hastane, hizmet sunumunda çalışan/ifa yardımcısı kişilerin fiillerinden kural olarak sorumludur (ifa yardımcısı mantığı).
-
“Paket bozuldu, %X kesinti” gibi cezai şart/bedel kesintisi aşırıysa hâkim indirime gidebilir (TBK m.182).
2.5. SGK ilave ücret ve acil tartışması (en sık kavga edilen alan)
SGK’nın bilgilendirmelerinde; acil hâllerde ilave ücret alınamayacağı, acil hâlin sona ermesi sonrası ilave ücret alınabilmesi için hastanın yazılı onayı gerektiği gibi kritik noktalar yer alır.
2.6. Faiz (güncel oran + yaklaşan AYM etkisi)
Kanuni faiz oranı, 8485 sayılı karar ile 01.06.2024’ten itibaren yıllık %24 olarak uygulanır.
Ayrıca Anayasa Mahkemesi, 3095 sayılı Kanun m.1’in sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden iptaline karar vermiş; iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımdan itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesini öngörmüştür. Bu, özellikle haksız fiil/sebepsiz zenginleşme gibi temelli taleplerde faiz rejimi tartışmalarını etkileyebilir.
3) Savunmalar ve karşı argümanlar
Aşağıda her savunmayı “Savunma – Karşı argüman – Delil kurgusu – Uygulama cümlesi” mantığında verdim.
A) “Hasta kabul etti / imzaladı” savunması ve sınırları
Savunma nasıl gelir?
“Hastaya fiyat bildirildi, onam/taahhütname imzalandı; sonradan iade istenemez.”
Karşı argümanın omurgası
-
İmza her şeyi meşrulaştırmaz. Müzakere edilmeden konulan, tüketici aleyhine dengesiz, belirsiz, sürpriz nitelikte hükümler “haksız şart” tartışmasına açılır; ayrıca hükmün gerçekten müzakere edildiğini hastane ispatlar.
-
İmza “tıbbi onam” ise: Onam, tıbbi müdahalenin rızasıdır; ücret kalemlerinin sınırsız kabulü anlamına gelmez. Yönetmelik onam formlarının elektronik/ıslak imza ile alınabileceğini söyler; ama bu, ücretin belirsiz bırakılabileceği anlamına gelmez.
-
“Bilgilendirme” iddiası kalem–kalem döküm olmadan zayıflar: Hastane, fatura ekinde ayrıntılı döküm ve birim fiyat belgesi düzenlemek zorundadır.
Delil kurgusu (pratik)
-
İmzalı evrakın tam metni + imza anındaki bilgilendirme ekran görüntüsü/WhatsApp/e-posta
-
Ayrıntılı hizmet dökümü (verilmiyorsa ayrıca önemli: “verilmedi” olgusu)
-
Hastane fiyat listesinin (varsa) fotoğrafı, web arşiv görüntüsü
Dilekçede kullanılabilecek kısa cümle (örnek)
“İmza, müzakere edilmemiş ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan sürpriz ücret kalemlerini meşrulaştırmaz; ayrıca hizmetin ayrıntılı dökümü ve birim fiyatların gösterimi sunulmadığından bilgilendirilmiş kabulden söz edilemez.”
B) “Kapsam dışıydı / hasta istedi” savunmasına karşı delil kurgusu
Savunma nasıl gelir?
“Bu işlem paket kapsamında değildi.” / “Hasta özel oda istedi.” / “Ek malzeme talep etti.”
Karşı argümanın omurgası
-
Paket dışı deniyorsa: “Paketin kapsamı” yazılı ve anlaşılır biçimde önceden bildirilmelidir; en azından işlem anında kalem bazlı maliyet gösterimi gerekir. Ayrıntılı döküm zorunluluğu burada ana silahtır.
-
Özel oda / gündelik yatak ücreti tartışmasında: Yönetmelik gündelik yatak ücretinin kapsamını sayar ve bu kapsam içindeki hizmetlerin ayrıca fatura edilemeyeceğini düzenler.
-
“Ek malzeme” iddiasında: İlaç ve tıbbi malzeme bedelleri piyasa rayicinin üzerinde olamaz; hastane bunu dayanaklandırmak zorundadır.
-
SGK’lı dosyalarda: ilave ücret alınmasının kuralları ve yazılı onay gerekliliği ayrıca tartışma açar.
Delil kurgusu
-
Paket sözleşmesi / fiyat teklifi / broşür
-
Oda sınıfı–giriş/çıkış saatleri, hemşire bakım notları (yatak ücreti için)
-
Malzeme faturası–seri no–piyasa araştırması; hastanenin “rayiç” açıklaması
-
SGK provizyon ve ilave ücret onayı (var/yok)
Kısa cümle
“‘Kapsam dışı’ savunması, kapsamın önceden ve anlaşılır biçimde bildirilmesi ile ayrıntılı döküm/birim fiyat gösterimi yapılmadıkça soyut kalır; ayrıca gündelik yatak ücretine dahil kalemlerin mükerrer tahsili mümkün değildir.”
C) “Acil değildi / acildi” tartışması ve kayıtlarla ispat
Savunma nasıl gelir?
Hastane: “Acil değildi, ilave ücret aldık.”
Hasta: “Acil durumdu, ilave ücret alınamaz.”
Karşı argümanın omurgası
-
SGK perspektifinde acil başvurularda ilave ücret alınamayacağı, acil hâlin sona ermesi sonrası ilave ücret için yazılı onay gerekeceği gibi ilkeler önemlidir.
-
“Yeşil alan” gibi sınıflandırmalar tek başına yetmeyebilir; triyaj kayıtları, hekim notu, vital bulgular, ambulans/112 kaydı, acil müdahale–tetkik zaman çizelgesi belirleyicidir.
Delil kurgusu (en güçlü set)
-
Acil servis triyaj formu / “kırmızı–sarı–yeşil” kodu
-
İlk muayene saati – müdahale saati – tetkik saatleri
-
Hastane bilgi yönetim sistemi çıktıları
-
112 çağrı kaydı / ambulans formu (varsa)
-
“Acilin sona erdiği” iddiasına karşı: 24 saat içinde stabilizasyon, sevk, yatış–taburculuk akışı
Kısa cümle
“Acil başvuruya ilişkin kayıtlar ve zaman çizelgesi birlikte değerlendirildiğinde, ilave ücret tahsilinin mevzuata uygun yazılı onay süreci işletilmeden yapıldığı anlaşılmaktadır.”
D) “Paket bozuldu, kesinti normal” savunması ve ölçülülük denetimi
Savunma nasıl gelir?
“İptal ettiniz, paket bozuldu; %30–%50 kesinti normal.” / “Rezervasyon, doktor planlaması, blokaj.”
Karşı argümanın omurgası
-
Kesinti bir cezai şart / cayma bedeli gibi işliyorsa, TBK m.182 kapsamında aşırılık denetimine tabidir; hâkim aşırı gördüğü cezai şartı indirebilir.
-
Tüketici bakımından ayrıca “haksız şart” tartışması doğabilir: kesinti oranı, masraf kalemleri ve hesap yöntemi şeffaf değilse savunma zayıflar.
-
Hastane, kesintinin “gerçek masraf” karşılığı olduğunu iddia ediyorsa masrafı belgelendirmelidir (planlama, kullanılan kit, iptal edilemeyen sarf vb.). “Paket bozuldu” tek başına matematik değildir.
Delil kurgusu
-
İptal bildirimi (tarih–saat), randevu değişikliği yazışmaları
-
Hastanenin “masraf” kalemlerini gösteren belge/hesap
-
Eğer hiç hizmet alınmadıysa: “sıfır ifa” olgusu (döküm yokluğu)
Kısa cümle
“Kesinti, gerekçesi ve hesap yöntemi açıklanmayan, tüketici aleyhine dengesiz sonuç doğuran bir cezai şart niteliğindedir; TBK m.182 uyarınca ölçülülük denetimiyle indirilmesi gerekir.”
E) “Hekim bağımsız aldı” iddiası: hastane sorumluluğu ve iade muhatabı
Savunma nasıl gelir?
“Doktor serbest çalışıyordu, ücret ona gitti; hastane iade muhatabı değil.”
Karşı argümanın omurgası
-
Özel hastane–hasta ilişkisi çoğu olayda hastaneye kabul sözleşmesi (karma nitelikli) çerçevesinde değerlendirilir; hastane teşhis–tedavi ve hastane bakım edimlerini üstlenir.
-
Yönetmelik, muayenehanesi olan tabibin özel hastanede hasta tedavisi senaryosunda dahi “özel hastane ve tabibin müştereken sorumluluğu” yaklaşımını açıkça yansıtır.
-
Hastane, fatura düzenlemek ve ayrıntılı döküm vermek zorundadır; tahsilatı çoğu kez kendi sistemi üzerinden yapar. Bu yüzden iade muhatabını “doktor”a itmek, dosyanın gerçek akışıyla çelişebilir.
-
TBK açısından, hastanenin hizmet sunumunda kullanılan kişiler “ifa yardımcısı” mantığıyla değerlendirilir; hastane tamamen sorumluluktan kaçınamaz.
Delil kurgusu
-
Tahsilat makbuzu / POS slip: alacaklı (merchant) kim?
-
Fatura kimin adına? Hastane kaşesi/ünvanı?
-
Hekimle ayrı sözleşme var mı? Yoksa “hastane üzerinden” mi yürümüş?
-
Hastane–hekim sözleşmesi (varsa) ve yönetmelik uyumu
Kısa cümle
“Ücret tahsilatı ve faturalandırma hastane sistemi üzerinden yapıldığından, ‘hekim bağımsız aldı’ savunması iade muhatabını bertaraf etmez; hastane, hizmet sunumunun organizatörü olarak sözleşmesel/ifa yardımcısı sorumluluğu kapsamında muhataptır.”
4) Delil listesi: iade dosyasında “olmazsa olmaz” evraklar
-
Fatura / satış fişi
-
Fatura eki ayrıntılı döküm + birim fiyat listesi (yoksa ayrıca yazın: “verilmedi”)
-
Hasta dosyası: epikriz/çıkış özeti, tetkik sonuçları (ücretsiz talep edilebilir)
-
Yazışmalar: WhatsApp–SMS–e-posta, randevu/iptal ekran görüntüleri
-
Acil ise: triyaj kaydı, 112/ambulans formu, saat bazlı akış
-
SGK’lı ise: provizyon, “ilave ücret yazılı onay” dokümanı (var/yok)
5) Başvuru yolu: hangi merci, hangi parasal sınır?
Çoğu ücret iadesi uyuşmazlığı tüketici uyuşmazlığı olarak yürütülür. Parasal sınıra göre Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi gündeme gelir. 2026 yılı için hakem heyeti başvurularında parasal sınırın 186.000 TL olarak belirlendiğine dair Ticaret Bakanlığı duyuruları mevcuttur.
(Parasal sınırlar her yıl değişebildiğinden başvuru tarihinde güncel limite bakmak gerekir.)
6) Faiz ve talep kurgusu: “ne isteyelim” sorusuna pratik yanıt
-
Asıl alacak: Fazla/yersiz tahsil edilen bedelin iadesi
-
Faiz: Temerrüt kurgusuna göre; çoğu uygulamada ihtar/başvuru tarihi veya ödeme tarihi tartışılır (dosyaya göre strateji kurulur).
-
Kanuni faiz oranı: 01.06.2024’ten itibaren yıllık %24.
-
AYM etkisi: Özellikle sözleşme dışı nitelendirmelerde (haksız fiil/sebepsiz zenginleşme) faiz rejimi tartışmaları, AYM’nin 3095 m.1’e ilişkin iptal kararı nedeniyle ilerleyen dönemde farklılaşabilir.
7) Hızlı kontrol listesi
-
Bana fatura verildi mi?
-
Faturaya ek ayrıntılı döküm ve birim fiyat listesi var mı?
-
Yatış olduysa: “gündelik yatak ücreti” içine dahil kalemler ayrıca yazılmış mı?
-
Acil servis başvurusuysa: ilave ücret alınmış mı; yazılı onay var mı?
-
“Paket kesintisi” yapıldıysa: kesintinin hesap yöntemi ve masraf dayanağı var mı?
-
Tahsilat kime yapılmış görünüyor (POS/fatura ünvanı)?
8) Sık sorulan sorular
Özel hastane ayrıntılı hizmet dökümü vermek zorunda mı?
Evet; fatura/satış fişi düzenleme zorunluluğu yanında, fatura ekinde ayrıntılı döküm ve birim fiyat belgesi düzenlenmesi öngörülür.
Gündelik yatak ücreti içinde neler var, ayrıca yazabilirler mi?
Gündelik yatak ücretine yatak, yemek, temizlik ve rutin hemşirelik bakımı dahildir; ayrıca fatura edilemez.
“İmzaladınız” derlerse iade biter mi?
Hayır. Müzakere edilmemiş, belirsiz veya dengesiz hükümler “haksız şart” tartışmasına açıktır; müzakere edildiğini ispat yükü çoğu kez hastane tarafındadır.
Acil serviste ilave ücret alınabilir mi?
Kural olarak acil hâllerde ilave ücret alınmaması, acil hâlin sona ermesi sonrası alınacaksa yazılı onay süreçleri gibi kriterler öne çıkar; somut olay kayıtlarla ispatlanır.
Kapanış: Dosyayı “savunma–karşı delil” mantığıyla kurun
Özel hastane ücret iadesi dosyaları, çoğu zaman “haklılık”tan çok belge–kayıt–hesap zinciri üzerinde kazanılır:
-
Ayrıntılı döküm yoksa,
-
Acil/ilave ücret onayı belirsizse,
-
Paket kesintisi ölçüsüz ve gerekçesizse,
-
“Doktor aldı” denip fatura hastane adına kesilmişse,
hastanenin standart savunmaları kolayca çatlar.
About Post Author
