Özel Hastanede “Kapsam Dışı” Denilerek Alınan Ücretler Nasıl Geri Alınır?

Özel hastaneye gittiğinizde en sık yaşanan uyuşmazlıklardan biri şudur: Hastane, işlem/tedavi için “SGK kapsam dışı” diyerek yüksek bir bedel tahsil eder; hasta ise sonradan bu işlemin kapsam içinde olduğunu ya da en azından bu bedelin usule uygun şekilde bildirilmediğini öğrenir. Bu senaryoda iade almak çoğu zaman mümkündür—ama bunun için “kapsam dışı” iddiasını belgeyle test etmek ve hastanenin savunmalarını hukuken doğru yerden kırmak gerekir.

Aşağıdaki rehber; özellikle “kapsam dışı” adı altında tahsil edilen ücretlerin iadesinde hangi belgelere ihtiyaç duyacağınızı, hastanelerin sık kullandığı savunmaların nasıl değerlendirildiğini ve pratik başvuru yolunu adım adım anlatır.

1) “Kapsam dışı ücret” ile “ilave ücret” aynı şey değil

Önce kavramları netleştirelim:

İlave ücret: Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatı/SUT kapsamında, SGK’nın bedelini karşıladığı işlemler için özel hastanenin belirli şartlarla (tavan/istisnalar/döküm vb.) talep edebildiği ek ücrettir.
Kapsam dışı ücret: SGK’nın finansmanını sağlamadığı (geri ödeme kapsamında olmayan) bir sağlık hizmeti için talep edilen bedeldir. SGK, “Kurumca finansmanı sağlanmayan sağlık hizmetleri için talep edilen ücretlerin ilave ücret sayılmayacağını” açıkça belirtir.

Bu ayrım önemli; çünkü hastane bazen “kapsam dışı” diyerek aslında kapsam içi bir kalemi (veya ilave ücret sınırlamalarına tabi bir kalemi) “serbest fiyat” gibi faturalandırmaya çalışır. İade stratejisinin kalbi burada atar: Gerçekten kapsam dışı mı, yoksa kapsam içi olup yanlış sınıflandırılmış mı?

2) SGK “kapsam dışı” iddiasını kim ispatlar?

Uygulamada tartışma genellikle “işlemin/kalemin SGK kapsamı dışında olduğu” iddiasında düğümlenir. İspat bakımından pratik yaklaşım şudur:

Siz: Tahsil edilen ücretin hangi işlem/kalem için alındığını, ne kadar alındığını ve hangi tarihte alındığını ortaya koyarsınız (fatura/pos slip/dekont vb.).
Hastane: Bu işlemin neden “kapsam dışı” olduğunu, hangi mevzuat/geri ödeme kuralı gereği SGK tarafından karşılanmadığını ve (özellikle alternatif/konfor iddiasında) hastanın bilgilendirilerek tercihte bulunduğunu göstermelidir.

Bu yüzden ilk işiniz “para iadesi” talebini soyut bir şikâyet gibi değil, belgeye dayalı bir dosya gibi kurmak olmalı.

3) “Hangi belgeler gerekir?” – İade dosyasının omurgası

Özel hastanelerle iade uyuşmazlıklarında en çok kazandıran şey, doğru belgeleri en başta toplamaktır. Üstelik hastane, belirli belgeleri istemeniz hâlinde vermek zorundadır:

A) Fatura + ayrıntılı hizmet dökümü + birim fiyatlar

Özel hastanelerde ayakta/yatarak tedavi edilen hastalar için fatura düzenlenmesi ve sunulan hizmetlerin ayrıntılı dökümü ile birim fiyatlarını gösteren belgenin hazırlanması zorunludur.

➡️ İade talebinizin “hangi kalem” üzerinden yürüdüğünü bu döküm belirler.

B) İlaç ve tıbbi malzeme (sarf) listesi – tür/miktar

Hasta isterse, bedeli hastadan alınan ilaç ve sarf malzemesinin tür ve miktarını gösteren liste ücretsiz verilmelidir.

➡️ “Kapsam dışı malzeme kullandık” savunması varsa, bu liste olmadan iddia havada kalır.

C) Tetkik/analiz/görüntüleme sonuçları + çıkış özeti (epikriz)

Yine talep hâlinde tetkik/sonuçlar ve taburculuk/çıkış özeti gibi tıbbi belgeler verilmelidir.

➡️ Tıbbi zorunluluk – konfor/estetik ayrımı burada anlaşılır.

D) “Piyasa rayici” kontrolü (özellikle malzeme/ilaç bedelleri)

Özel hastanelerde kullanılan ilaç ve tıbbi malzeme bedellerinin piyasa rayicinin üzerinde olamayacağı düzenlenmiştir.

➡️ Kapsam dışı dense bile, fahiş/emsalsiz fiyatlandırma iade/tenkis argümanı doğurur.

4) “Hasta talebi” savunması: Her zaman kurtarmaz

Hastaneler, özellikle şu iki alanda “hasta talep etti” savunmasına yaslanır:

Alternatif işlem / alternatif marka malzeme
Otelcilik-konfor seçimi (oda farkı, refakatçi paketi vb.)

Bu savunmanın hukuken güçlü olabilmesi için iki şart pratikte aranır:

Gerçek bir seçenek sunulmuş olmalı (muadil/standart seçenek ve bedeli; tercih edilen “üst segment” seçenek ve bedeli).
Bilgilendirme ve onam usulü doğru işletilmiş olmalı (mümkünse işlem öncesi yazılı bilgilendirme/tercih formu; hangi farkın neden doğduğu).

Aksi hâlde “hasta talebi” iddiası çoğu kez sonradan üretilmiş bir gerekçe gibi görünür. Örneğin; acil durumda, hasta fiilen seçenek değerlendirebilecek durumda değilken “VIP malzeme seçti” demek ikna edici olmaz.

5) Estetik/konfor amaçlı hizmetler ile tıbbi zorunluluk ayrımı

“Kapsam dışı” tartışmalarında kritik nokta şu: Hizmetin amacı nedir?

Tıbbi zorunluluk: Hastalığın teşhisi/tedavisi için gerekli işlemler. (Burada kapsam içi olma ihtimali daha yüksek; en azından “ilave ücret” rejimine tabidir.)
Estetik/konfor: Tıbbi zorunluluk dışında, kişinin tercihine dayalı/konfor artırıcı hizmetler. (Kapsam dışı olma ihtimali artar; ama yine de bilgilendirme ve fiyat şeffaflığı şarttır.)

İade kurgusunda çoğu zaman şu soru sorulur:
“Bu işlem gerçekten zorunlu muydu, yoksa ‘kapsam dışı’ etiketiyle paketlenmiş bir konfor satışı mıydı?”

Bu ayrım, epikriz, sarf listesi ve ayrıntılı hizmet dökümüyle netleşir.

6) Otelcilik/konfor seçimi: “Ayrıca fatura edilemez” sınırı

Hastaneler bazen “gündelik yatak ücreti” dışında; yemek/temizlik/rutin bakım gibi kalemleri ayrıca fiyatlamaya çalışır. Oysa gündelik yatak ücretinin içine yatak, yemek, temizlik ve rutin hemşirelik bakımı dahildir; bu hizmetler ayrıca fatura edilemez.

Bu cümle pratikte çok işe yarar. Çünkü kimi dosyalarda “kapsam dışı” diye yansıtılan bedelin bir kısmı aslında aynı hizmetin mükerrer faturalandırılması çıkabilir.

7) “Kapsam dışı” denilerek alınan ücret, gerçekte kapsam içi çıkarsa ne olur?

İadenin en güçlü senaryosu budur: Hastane kapsam dışı diyerek ücret almıştır; ancak işlem/hizmet mevzuatta ilave ücret alınamayacak hizmetler arasında yer alır veya acil/yoğun bakım gibi alanlara girer.

SGK; bazı hizmetler için “hiçbir ilave ücret alınamaz” diyerek açık bir liste yayınlar. Bu listede örneğin:

Yoğun bakım hizmetleri
Kanser tedavisi (radyoterapi/kemoterapi/radyoizotop)
Yenidoğana verilen sağlık hizmetleri
Organ/doku/kök hücre nakilleri
Hemodiyaliz
gibi kalemler sayılmıştır.

➡️ Eğer hastane bu alanlarda “kapsam dışı” etiketiyle ücret tahsil ettiyse, savunması genellikle zayıflar: Ya hizmet zaten ilave ücrete kapalıdır ya da en azından “kapsam dışı” iddiası ciddi şekilde tartışmalı hâle gelir.

8) Yazılı onay yoksa: Sonradan gerekçe üreterek ücret istenemez

SGK, ilave ücret bakımından çok net bir çerçeve koyar:

Sağlık hizmeti sunucusu, hizmet öncesinde ilave ücrete ilişkin hasta/hasta yakınının yazılı onayını alır.
Bu onay olmadan işlem sonrasında gerekçe ileri sürerek ilave ücret talep edemez.

Bu kural “kapsam dışı” tartışmalarında da pratik etki doğurur: Hastane, “kapsam dışıydı” dese bile çoğu zaman tahsilatın mantığı “ilave ücret” çizgisine temas eder. Ayrıca hastanenin şeffaf fiyat bilgilendirmesi yapmaması hâlinde uyuşmazlık tüketici hukuku ve haksız şart mantığıyla da büyür.

9) Başvuru yolu: Hızlı ve etkili iade stratejisi

A) Önce hastaneye yazılı başvuru (7–10 gün içinde yanıt talebi)

Fatura ve ayrıntılı dökümün verilmesini,
“kapsam dışı” denilen işlemin hangi gerekçeyle SGK finansmanı dışında kaldığını,
varsa alternatif/muadil seçeneklerin ve fiyatların yazılı açıklanmasını,
iade talebinizi
tek dilekçede toplayın.

B) SGK/İl Sağlık Müdürlüğü/Hasta Hakları kanalı (dosyaya göre)

Özellikle “ilave ücret alınamaz” alanlarda veya yazılı bilgilendirme tartışmalarında etkili olabilir.

C) Tüketici Hakem Heyetleri / tüketici mahkemesi

Bedel iadesi talebi çoğu durumda tüketici uyuşmazlığı olarak da ilerleyebilir. 2026 yılı için 186.000 TL altı uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru imkânı duyurulmuştur.
(Tutar üstü veya niteliğe göre tüketici mahkemesi yolu gündeme gelir.)

10) Kısa örnek metin: “Kapsam dışı ücret iadesi” başvuru paragrafı

Aşağıdaki metin, hastaneye yapılacak başvuruda “çekirdek” paragraf olarak kullanılabilir:

“…/…/202… tarihinde tarafıma sunulan sağlık hizmeti kapsamında ‘kapsam dışı’ olduğu belirtilerek tahsil edilen … TL bedelin, hangi işlem/kalemlere ilişkin olduğu ve SGK finansmanı dışında kaldığına dair somut gerekçe ve mevzuat dayanağı tarafıma bildirilmemiştir. Ayrıca, sunulan hizmetin ayrıntılı dökümü ve birim fiyat listesi ile bedeli hastadan alınan ilaç/sarf malzemesi tür–miktar listesinin tarafıma verilmesini; tahsil edilen bedelin mevzuata aykırı kısmının iadesini, aksi hâlde yasal yollara başvuracağımı ihtaren bildiririm.”

(Üstüne fatura/döküm ve ödeme belgelerinizi ekleyin.)

11) Sık sorulan sorular

1) “Kapsam dışı” dediler, her durumda iade alamaz mıyım?
Hayır. “Kapsam dışı” iddiası belgeyle doğrulanmak zorunda. Yanlış sınıflandırma, mükerrer faturalandırma, bilgilendirme eksikliği gibi sebeplerle iade mümkün olabilir.

2) Malzeme/ilaç bedeli çok yüksekse ne olur?
Piyasa rayicinin üzerinde fiyatlandırma ayrıca tartışma doğurur.

3) Oda farkı istedim, yine de iade isteyebilir miyim?
Seçimin gerçekten “serbest irade” ile yapılıp yapılmadığı, bilgilendirme ve bedel şeffaflığı belirleyicidir. Ayrıca gündelik yatak ücretine dahil kalemlerin ayrıca yazılması mümkün değildir.

4) Yoğun bakım/kanser/yenidoğan gibi hizmetlerde ücret alındıysa?
Bu alanlar ilave ücrete kapalı hizmetler içinde sayılmaktadır; dosya güçlü olabilir.

5) Yazılı onay imzalamadıysam?
İlave ücrette yazılı onay olmadan sonradan gerekçe ileri sürerek ücret talep edilemeyeceği belirtilmiştir.

Dosyayı “belge + doğru nitelendirme” ile kurun

“Kapsam dışı” denilerek tahsil edilen ücretlerde başarı; çoğu zaman tıbbi/finansal belgenin eksiksiz toplanmasına ve “konfor satışı mı – tıbbi zorunluluk mu / kapsam içi mi – kapsam dışı mı” ayrımının doğru kurulmasına bağlıdır. Hastanenin savunması ne olursa olsun, döküm ve ispat üzerinden ilerlediğinizde iade ihtimali ciddi ölçüde artar.

Single Blog Title