Küresel Adalet Koridoru: Interpol Nedir, Nasıl Çalışır ve Aranan Suçluların Takibi

Modern suç dünyasında sınırlar artık fiziksel birer engel olmaktan çıkmıştır. Bir ülkede organize suç işleyen veya finansal dolandırıcılık yapan bir fail, dijital ve fiziksel imkanları kullanarak çok kısa sürede başka bir ülkenin egemenlik sahasına girebilmektedir. Bu durum, yerel polis teşkilatlarının yetki alanının dışına çıkan bir “adalet boşluğu” yaratır. İşte bu boşluğu dolduran, 196 üye ülkesiyle dünyanın en büyük uluslararası polis organizasyonu olan Interpol (Uluslararası Kriminal Polis Teşkilatı)’dür. Interpol, sanılanın aksine doğrudan operasyon yapan bir birim değil; bir iletişim, veri paylaşımı ve hukuki koordinasyon merkezidir.

1. Interpol’ün Hukuki Kimliği ve Yapısı

1923 yılında Viyana’da kurulan ve merkezi bugün Fransa’nın Lyon şehrinde bulunan Interpol, uluslararası hukukun en kritik bileşenlerinden biridir. Teşkilatın temel anayasası olan Interpol Statüsü, kurumun sadece “adli suçlarla” ilgilenmesini emreder.

• Tarafsızlık İlkesi (Madde 3): Interpol’ün en hassas noktası budur. Teşkilatın; siyasi, askeri, dini veya ırksal nitelikteki faaliyetlere müdahale etmesi kesinlikle yasaktır. Bu durum, zaman zaman devletler arasında hukuki tartışmalara neden olsa da Interpol’ün küresel güvenilirliğini koruyan en önemli kuraldır.

• Milli Merkez Birimleri (NCB): Her üye ülke, Interpol ile kendi polis birimleri arasındaki köprüyü kuran bir birim (Türkiye’de Interpol-Europol Daire Başkanlığı) bulundurur. Bu birimler, yerel mahkemelerin kararlarını küresel sisteme entegre eder.

2. Renklerin Dili: Interpol Bülten Sistemi

Interpol denilince akla ilk gelen kavram “Kırmızı Bülten” olsa da sistem aslında çok daha geniş bir spektruma sahiptir. Bu bültenler, bir suçlunun takibi veya bir olayın aydınlatılması için kullanılan evrensel uyarı mekanizmalarıdır:

• Kırmızı Bülten (Red Notice): Hakkında tutuklama kararı veya kesinleşmiş hapis cezası bulunan bir kişinin, iade edilmesi amacıyla dünya genelinde aranmasıdır.

• Mavi Bülten (Blue Notice): Suçla bağlantılı bir kişinin kimliğini tespit etmek, yerini belirlemek veya faaliyetleri hakkında bilgi toplamak için yayımlanır.

• Yeşil Bülten (Green Notice): Suç işleme potansiyeli yüksek olan (genellikle seri suçlular veya çocuk istismarcıları) kişiler hakkında uyarı niteliğindedir.

• Sarı Bülten (Yellow Notice): Kayıp şahısları, özellikle kendi başının çaresine bakamayacak durumdaki çocukları veya bilinci kapalı kişileri bulmak için kullanılır.

3. Suçluların İadesi Süreci ve Hukuki Engeller

Interpol üzerinden bir suçlu yakalandığında, süreç otomatik olarak sona ermez. Aksine, karmaşık bir hukuki boyut ve diplomasi trafiği başlar. Bir kişinin iade edilmesi için “Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi” veya ikili antlaşmalar devreye girer.

İade sürecindeki temel prensip “Çifte Kriminalite” ilkesidir. Yani, kişinin arandığı suçun, yakalandığı ülkede de suç sayılması gerekir. Ayrıca, kişinin iade edileceği ülkede işkence görme riski veya adil yargılanma şüphesi (AİHM kriterleri bağlamında) bulunuyorsa, sığındığı ülke iade talebini reddedebilir. Bu durum, uluslararası hukukta adaletin tesisi ile insan haklarının korunması arasındaki o ince çizgiyi temsil eder.

4. Interpol Tarafından Aranan Ünlü Suçlular ve Başarı Hikayeleri

Interpol veri tabanı, dünya tarihine geçmiş birçok ismin takibini yapmıştır. Bu dosyalar, teşkilatın küresel ağının ne kadar geniş olduğunu kanıtlar:

• Do Kwon (Terra Luna Kurucusu): Kripto para dünyasındaki devasa çöküşün ardından Güney Kore tarafından Kırmızı Bülten ile aranan Kwon, Karadağ’da sahte pasaportla yakalanmıştır. Bu vaka, Interpol’ün dijital ve finansal suçlardaki etkinliğini göstermektedir.

• Mehmet Aydın (Tosuncuk): Türkiye’de binlerce insanı mağdur eden “Çiftlik Bank” dolandırıcılığı sonrası yurt dışına kaçan Aydın, Interpol’ün baskısı ve yerel makamlarla koordinasyon sonucu Brezilya’da teslim olmak zorunda kalmıştır.

• Joaquín “El Chapo” Guzmán: Meksikalı uyuşturucu baronu Guzmán, Interpol ve yerel istihbarat birimlerinin yıllarca süren takibi ve veri paylaşımı sayesinde yakalanmış ve ABD’ye iade edilmiştir.

• Somali Korsanları: Interpol, sadece bireyleri değil, deniz haydutluğu gibi sınır aşan organize suç şebekelerini de veri bankaları (I-Checkit vb.) üzerinden takip ederek gemi taşımacılığı güvenliğini sağlar.

5. Dijital Çağda Interpol: I-24/7 ve Biyometrik Veriler

Interpol’ün asıl gücü silahlarından değil, I-24/7 adı verilen güvenli iletişim ağından gelir. Bu ağ sayesinde, bir sınır kapısındaki polis memuru, saniyeler içinde karşısındaki kişinin parmak izini veya pasaportunun çalıntı olup olmadığını Lyon’daki merkez veri tabanından sorgulayabilir. Biyometrik veriler, yüz tanıma sistemleri ve DNA profilleri, suçluların kimlik değiştirerek veya sahte belgelerle saklanmasını neredeyse imkansız hale getirmektedir.

Sonuç: Küresel Güvenliğin Görünmez Kalkanı

Interpol, ulus devletlerin egemenlik haklarına saygı duyarak, adaletin sınırların ötesine geçmesini sağlayan yegane mekanizmadır. Bir suçlu dünyanın neresine kaçarsa kaçsın, Interpol bültenleri onun peşindeki “dijital gölge” olmaya devam eder. Adaletin tecelli etmesi, sadece yerel mahkemelerin kararlarıyla değil, bu kararların küresel ölçekte uygulanabilirliği ile mümkündür. Interpol, suçun küreselleştiği 21. yüzyılda, hukukun üstünlüğünü korumak adına atılmış en stratejik adımdır.